04 GroenLinks Algemene Beschouwingen.pdf

ALGEMENE BESCHOUWINGEN 2021 uitgesproken 8 november 2021 door GROENLINKS

Voorzitter, Dit zijn mijn laatste beschouwingen voor GroenLinks in Eijsden-Margraten. Als in maart een einde aan deze raadsperiode komt heb ik zeven jaar voor deze partij in de raad gezeten. Geen gepland carrièrepad, integendeel, de politiek volgde ik eigenlijk maar met mate. Wanneer er verkiezingen waren ging ik braaf stemmen en dat was het wel zo’n beetje. Tot het moment waarop ik het niet eens was met een plan in ons dorp. Ik bleek niet de enige te zijn en er ontstond een burgerinitiatiefgroep. Ik leerde als burger de politiek in Eijsden-Margraten kennen en ervoer die als niet betrouwbaar. Tegen ons oprechte verhaal gebruikte men argumenten die niet onderbouwd werden, of omkleed waren met mist en onwaarheden. Men framede ons als schreeuwers en een kleine minderheid. En zelfs als hysterische vrouwen, wat voor zowel de vrouwen als de mannen beledigend was. Bij de zitting bij de Raad van State werd gelogen door de vertegenwoordigers van deze gemeente. Het was ontluisterend. Het bracht me echter ook in contact met raadsleden en het toenmalig GroenLinks raadslid praatte me de actieve politiek in. Ik nam afscheid van de burgerinitiatiefgroep omdat ik me niet senang voelde als ik daar ook actief voor bleef. Als politicus wilde ik ongebonden zijn. We hebben er een gezellige afscheidsavond van gemaakt.

Ik ging begin deze eeuw GroenLinks stemmen nadat ik Femke Halsema hoorde praten in één of ander televisieprogramma. Ik zou niet meer kunnen zeggen waar het over ging, maar wat ze zei herkende ik en hoe ze het verwoordde, beviel me. Ik kom uit een PvdA-nest en was sinds mijn geboorte met het sociaal democratische gedachtengoed omringd. Mijn politiek zeer actieve moeder beluisterde politici van rechtse huize zonder uitzondering met een verbeten trek om de lippen en ik dacht als kind dan ook dat het buiten de PvdA onveilig was. Dat de wereld zou vergaan als de VVD aan de leiding zou komen en dat het CDA, een soort chronische ziekte was. De kleine partijen deden er bij ons thuis niet toe. Stemmen op iets anders dan de PvdA was erger dan vloeken in een SGP-gezin. Alhoewel, eerlijk is eerlijk, mijn vader zat er niet zo mee. Hij was van mening dat partijen als GroenLinks bedoeld waren om de PvdA links te houden. Ik was dus niet helemaal een verloren stem. Mijn vader heeft de verschuivingen in het politieke speelveld niet meer meegemaakt en daarmee is hem de keldering van de PvdA bespaard gebleven. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen waar de partij zowat werd weggevaagd, belde ik mijn jongste broer en vroeg hem of hij in Amsterdam die ene was die nog op de PvdA had gestemd.

‘Ja,’ zei hij, ‘maar wel op een vrouw’ Bij die gemeenteraadsverkiezingen in 2018 werd GroenLinks in Eijsden-Margraten de grootste links progressieve partij. Daar waren een hoop verklaringen voor te geven, maar een belangrijke factor was, denk ik, dat wij als enige een vrouwelijke lijsttrekker hadden. Ik was er trots op dat ik dat was. De politieke wereld is verslavend. Je interesseveld wordt enorm opgerekt, zeker als je in je eentje in de raad zit. Je kunt je niet alleen bezig houden met wat je kent, met je idealen of je doelen. Politiek is veel meer dan een verzameling projecten of successen binnenhalen. Wat ik de grootste ontdekking vond, was dat het allemaal niet zo hoeft te gaan zoals in EijsdenMargraten de gewoonte is. Achter de politieke poort waardoor ik hier binnenging, ligt een groot politiek landschap waarin geëxperimenteerd wordt met andere vormen van overleg. Waar de democratie op zoek is naar

antwoorden op de vragen van deze tijd. Een democratie, die allang veel meer behelst dan eens in de vier jaar stemmen. Een democratie die niet meer synoniem is aan het gelijk van een meerderheid van de helft plus één. Het is niet langer vanzelfsprekend dat het bestuur steunt op dichtgetimmerde coalitie-akkoorden en hondstrouwe coalitiefracties die de wethouders dienen. De tijd is voorbij dat burgers maar te slikken hebben, omdat ze nou eenmaal deze mensen erin gestemd hebben. Burgerparticipatie betekent veel meer, dan dat inwoners nog hier en daar een kleurtje mogen aanbrengen in een voorgetekend plan. Ik heb mijn mening over milieu, natuur, landschap, landbouw, economische, culturele en sociale aangelegenheden altijd duidelijk uitgesproken. Mijn idee spoorde soms niet helemaal met GroenLinks, maar doorgaans wel. Mijn kijk op de zaken veranderen ook niet als ik hier GroenLinks niet meer vertegenwoordig. Mijn mening kan wel veranderen door nieuwe informatie, want belangrijker dan mijn idee over waar we moeten uitkomen, is de weg die we bewandelen om daar te komen. Aan dichtgetimmerde opvattingen heb ik een broertje dood. Onze vergadercultuur met vooraf afgesproken stemgedrag, zonder open debat met andere fracties, is iets waar ik altijd tegen gestreden heb. Het proces van besluitvorming dient openbaar plaats te vinden.

Achter de schermen heb ik mij ingespannen om de bestuurscultuur te veranderen. Burgerparticipatie en bestuurlijke vernieuwing waren het credo deze raadsronde, maar in de praktijk kwam er weinig van terecht. Debat was er nauwelijks, dualisme kreeg geen teen aan de grond, en burgers schoten er niks mee op. De digitale postbus van de raad bleek een handige dumpplaats van informatie, waar liefst zo min mogelijk op geattendeerd werd. Alsof je telkens een berg brieven op straat gooit en tegen de aanwonenden roept, dat ze elke dag maar even moeten kijken of er iets voor hen bij is. Missen ze zo een belastingaanslag, dan treft de afzender in elk geval geen blaam. Inwoners denken rechtstreeks de raad te schrijven, terwijl hun brief alleen maar aan de postlijst is toegevoegd. Misschien ben ik de enige van deze 21 raadsleden die heel vaak ontdekt dat er al weer weken voorbij zijn gegleden zonder in de postbox te kijken en dan dertig brieven achterligt. Hoe anders was dat de vorige periode toen de griffie elke week een mailtje stuurde met een lijstje toegevoegde documenten. Helaas het mag blijkbaar niet meer. De pogingen van mevrouw Janssen-Rutten en mijzelf om het de mensen gemakkelijker te maken om in te spreken, strandde. Zelfs het huidig D66-raadslid stemde tegen. Wat onbegrijpelijk is gezien het belang dat deze partij hecht aan bestuurlijke vernieuwing en burgerparticipatie.

EML stemde tegen omdat het niet in het bestuursakkoord stond. Het was blijkbaar niet duidelijk dat drempels verlagen om in het openbaar de politiek te benaderen, onder bestuurlijke vernieuwing en burgerparticipatie valt. De oude politiek is hardnekkig. Burgerparticipatie kreeg een visie en pilots waarvan we tot op de dag van vandaag niet veel gehoord hebben, In de praktijk praten we, in het gunstigste geval, nog steeds over ‘delen’ en ‘ophalen’. Het maakte me bij tijden moedeloos, als ik merkte dat praktijken waar ik als burger tegenaan liep, nog steeds bestaan: desinformatie, ijzerenheinig doordrammen, balanceren op het randje van wat wettelijk is toegestaan om zaken erdoor te duwen, spreekrecht ontzeggen, framen en erg laat, of zelfs helemaal niet reageren. Inwoners met een andere kijk op plannen worden liefst buiten spel gezet. Burgers met diepe zakken kunnen wel ergens komen en dat betekent in deze behoorlijk rijke gemeente, de burgers met ontiegelijk diepe zakken. Bijvoorbeeld de wijnbouw, die door het college gepresenteerd wordt als groen alternatief voor maisvelden, maar die in werkelijkheid een rijke-mannen-hobby blijkt die ten koste gaat van ecologische structuren. De gemeente staat machteloos, omdat er geen beleid is. Zie ook de kasten van huizen die op dit moment bijgebouwd worden in Noorbeek op grond die de gemeente onlangs verkocht.

Ongetwijfeld hadden we erop toegelegd als daar starterswoningen of sociale huurwoningen waren gebouwd, maar hoe dramatisch was dat geweest? Eijsden-Margraten was er niet failliet aan gegaan.

Burgerparticipatie is iets anders dan een uitgewerkt sloop- en bouwplan in brievenbussen verspreiden en doen alsof het al haast geregeld is. Op die manier werkt de politiek tweedracht in een gemeenschap in de hand. Dat moet je niet willen. Burgerparticipatie is niet gediend met ‘fijne, openhartige gesprekken’ van een fractie met de wethouder. Goede burgerparticipatie betrekt iedereen in een vroeg stadium. Daarbij raakt het mij persoonlijk diep, dat juist de VVD, die afgelopen jaren gehamerd heeft op respect en openheid richting elkaar en onze inwoners, die in de gremia zit die zich hard maken voor bestuurlijke vernieuwing, dit doet. Ik wil blijven geloven dat dat streven, in elk geval van haar woordvoerder, oprecht was. De oude politiek heeft lange tentakels en het vergt alertheid en moed om daar niet in mee te gaan en het eigen verhaal helder en eerlijk te houden. Onze inwoners moeten ons kunnen vertrouwen. Dat kan alleen wanneer we open en eerlijk zijn. Burgers pikken het niet meer om met een kluitje het riet in gestuurd te worden. Ze willen op wisselende momenten serieus inbreng hebben in de politieke ontwikkelingen. Soms groot, zoals bij het toeristisch lawaai en de verkeersoverlast, soms klein wanneer het bijvoorbeeld de veiligheid in hun straat betreft.

Inwoners beschikken over kennis die wij niet in huis hebben, zij hebben ervaringen die wij kunnen gebruiken, kunnen adviezen geven die verder gaan dan bestuurders zelf aandurven. Immers, burgers hoeven niet herkozen te worden en zijn niet gevoelig voor een slechte pers. Ze kunnen vrij denken en praten. Alleen als we met openheid en op een gelijkwaardige wijze met burgers durven samenwerken, kunnen we als politici ook vrij argumenteren. Bij openheid hoort een eerlijke, duidelijke begroting. Een begroting waarin glashelder is welke budgetten weliswaar gereserveerd worden, maar waarvan de bestemming nog door de raad goedgekeurd moet worden. In deze begroting is dit niet gebeurd. Wie deze begroting goedkeurt heeft geen zicht op alle acties die daarmee in gang gezet worden met zogenaamde instemming van de raad. Een paar jaar geleden duwde men zo de sloopplannen voor de oude LTS in Cadier en Keer erdoor en nu staat datzelfde te gebeuren. Wanneer hij deze begroting aanneemt geeft de raad toestemming voor parkeerplaatsen nabij Natura2000 gebieden. Een plan dat geopperd werd in het uitvoeringsdocument bij Verantwoord op weg. Een document dat door de raad slechts voor kennisgeving werd aangenomen. Als pleister op de wonde mag de raad nog wat zeggen over het hoe en het wat. Dit valt iop te maken uit het antwoord op de algemene vraag 10 van PvdA D66 en GroenLinks bij programma 1.

Voordat over dit plan überhaubt een beslissing genomen kan worden, zal eerst voorgerekend moeten worden hoe dit effect heeft op het natuurgebied, hoe het zit met de CO2 en de drukte daar, en zeker ook of het zoden aan de dijk zet. Immers motoren komen hier niet parkeren, net zomin als scootertjes, ouwe-autobestuurders en de vele tweepersoonsauto’s met open dak. En de omwonenden en de dorpen moeten erbij betrokken worden. Waar wil men bijvoorbeeld een parkeerplaats in Noorbeek gaan maken. Is de Klein Heugdenweg weer in beeld? Dat zou wel eens heel slecht kunnen vallen. En waar is het in Gronsveld gepland, of in Bemelen? Er wordt hier met zevenmijlslaarzen over de Raad en over de inwoners gewandeld. Alleen dat al, is een reden om tegen deze begroting te stemmen. Even terzijde, het uitvoeringsprogramma Verantwoord op weg is sowieso een twijfelachtig resultaat van burgerparticipatie. Sluit dit werkelijk aan bij wat de inwoners uitten? Het is een wirwar van plannetjes die net zo om de daadkracht heen draaien als deze begroting. Wat mij in dat uitvoeringsprogramma natuurlijk wel opviel was het plan om de fietsroute van Maastricht naar Vaals om te buigen naar Cittaslowfietsroute. Een idee, dat ik in 2016 opperde, als redding voor de uiteindelijk helemaal afgeschoten Trambaanfietsroute, middels een motie die in die begrotingsvergadering honend werd

weggestemd. Ik waag echter te betwijfelen, of behalve het idee van een cittaslowfietsroute ook het voorgestelde burgerparticipatie proces wordt overgenomen. Aan deze begroting is te zien dat de verkiezingen in zicht komen. Opeens wekt het geschrevene de indruk van vergroening en verduurzaming. De daadkracht druipt van de pagina’s tekst. Helaas wanneer je dan gaat kijken naar de werkelijke stappen die men wil nemen, dan stuit je op een grote huiverigheid. Als er al een gevoel van urgentie is, dan wordt dat overspoeld door angst voor burgers. Vooral niemand voor het hoofd stoten, onze nu levende inwoners niet opzadelen met de problemen van de toekomst. En vooral de boeren niet tegen de haren instrijken. Dit college is zo bang voor tractoren in het Huis van de burger dat de landbouw gewoon niet genoemd wordt als factor in de luchtvervuiling. Maar ja dat is te verwachten in een door het CDA gedomineerd college. Het traditionele CDA dan. In de grote boze buitenwereld lijkt binnen die partij iets te schuiven en klinken hoopvolle geluiden die getuigen van een heldere kijk op de actuele problemen. Wellicht is het CDA van na de verkiezingen in Eijsden-Margraten ook wat moediger en meer van deze tijd. Hier wilde ik het bij laten. Mijn oorspronkelijk idee was, om ter gelegenheid van dit afscheid, fragmenten uit oude GroenLinks-beschouwingen aan elkaar te plakken.

Veel van wat ik in de loop der tijd naar voren schoof is immers omhooggeschoten op de politieke agenda, dat had ik kunnen laten zien. Ik besloot uiteindelijk anders. Één ding wil ik echter wel noemen. In 2014 eindigde ik mijn eerste beschouwing, in wat tevens mijn eerste raadsvergadering was, met een gedicht. Ik was dat jaar de enige. De andere fracties voelden zich uitgedaagd en zelfs het college reageerde in de jaren daarna een paar keer met poëzie. Gedichten maakten daarna vast deel uit van de beschouwingen in Eijsden-Margraten. Daar ben ik de beiden raden waar ik deel van uitmaakte dankbaar voor. Daarom wil ik passend afsluiten met het gedicht waar ik in 2014 mee eindigde en dat nog niets van zijn actualiteit heeft verloren. Ik koos dat blokgedicht van Ted van Lieshout omdat het naadloos aansluit bij mijn streven naar duidelijke taal en eerlijke antwoorden.

Geachte heer, naar aanleiding van uw schrijven waarin u ons verzoekt om inlichtingen, delen wij u mede dat wij u mededelen dat wij aanleiding zien om u te schrijven dat wij geen mededelingen doen die aanleiding geven tot het doen van mededelingen. In de hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd, verblijven wij hoogachtend en voor altijd en eeuwig de uwe. Kusjes van uw bewonderaar.