[R25.075] Raadsvoorstel - Kempisch Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026-2029

*R25.075*

Raadsvoorstel Raad d.d. Commissie d.d. B&W d.d.

16 december 2025 2 december 2025 4 november 2025

Portefeuillehouder Opsteller Zaaknr.

EBE

mbru12 Z25001682

Onderwerp Kempische Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026-2029 Voorstel De raad voor te stellen: 1. Het ‘Kempisch Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026-2029’ vast te stellen als richtinggevend kader voor de gezamenlijke koers met de vier Kempengemeenten, gericht op een noodzakelijke transformatie van het jeugdbeleid en versterking van de samenwerking op het gebied van preventie. 2. Ontwikkelbudget Jeugd vanaf 2026 met een bedrag van € 41.160,- beschikbaar te stellen. Ter dekking hiervan stelpost ‘Versterken lokale teams conform Kempisch Meerjarenbeleidskader’, vanaf 2026 met € 41.160,- te verlagen. 3. Gelet op punt 2 de … begrotingswijziging 2026 vast te stellen.

Inleiding/aanleiding De vier Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-de Mierden) en de Samenwerking Kempengemeenten (afdeling Maatschappelijke Dienstverlening) werken intensief samen op het gebied van jeugdhulp. De uitvoering van de Jeugdwet wordt gecentraliseerd binnen één uitvoeringsorganisatie (CJG+ de Kempen) uitgevoerd. De gezamenlijke koers en ambities zijn vastgelegd in het Meerjarenbeleidskader Jeugd (verder: MJBK). In 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met een verlenging van het huidige kader tot en met 31 december 2025. In het afgelopen jaar is samen met jeugdigen, ouders, (jeugdhulp) professionals en maatschappelijke partners gewerkt aan een nieuw beleidskader voor de periode 2026–2029. Dit kader geeft richting voor het gemeentelijk jeugdbeleid in de komende jaren en verbindt de thema’s preventie, ondersteuning, jeugdhulp en veiligheid. De afgelopen beleidsperiode is sterk beïnvloed door maatschappelijke ontwikkelingen die hun weerslag hadden op jeugdigen, gezinnen én de uitvoering van beleid. Denk aan de coronapandemie, de oorlog in Oekraïne, stijgende energieprijzen en inflatie. Tegelijkertijd is binnen de Kempen gewerkt aan het versterken van het preventieve aanbod. Hoewel deze inspanningen waardevol zijn, blijft de landelijke en lokale opgave groot.

Dit vraagt om duidelijke keuzes en afbakening: passende jeugdhulp moet beschikbaar blijven voor de jeugdigen die het echt nodig hebben. De samenwerking binnen de regio Samen voor Jeugd is hierin ook van groot belang. Met het vaststellen van het Kempisch Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026-2029: • Leggen we de koers vast voor het jeugdbeleid voor de komende vier jaar en scherpen we onze visie op jeugdhulp en gezamenlijke, Kempische inzet op preventie aan; • Sturen we nadrukkelijk op meer preventie, het normaliseren van opvoedvragen en het versterken van de lokale en domeinoverstijgende samenwerking; • Creëren we een kader voor uitvoering, monitoring op basis van data en heldere indicatoren.

Wettelijk en/of beleidskader Jeugdwet

R25.075 Pagina 1 van 7

Argumenten 1.1 Het MJBK dat voorligt sluit aan op landelijke hervormingen en onderstreept de noodzaak tot transformatie gezien het stijgende aantal jeugdigen met een jeugdhulpvraag. De herijking van het jeugdbeleid vindt plaats in een dynamisch speelveld, waarin landelijke ontwikkelingen en maatschappelijke vraagstukken samenkomen. De Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028 vormt een belangrijk kader. Deze agenda richt zich onder andere op het versterken van preventie, het verminderen van onnodige specialistische inzet, het vergroten van de eigen kracht van jeugdigen en gezinnen en een domeinoverstijgende aanpak. Ook het Toekomstscenario kinden gezinsbescherming (2023–2026), dat zich richt op een transformatie in de Jeugdbeschermingsketen, onderstreept het belang van een integrale, gezinsgerichte benadering. 1.2 Met een versterking van de Kempische samenwerking op preventief jeugdbeleid vergroten we de samenhang met het jeugdhulpbeleid. Met het nieuwe beleidskader kiezen de Kempengemeenten voor een inhoudelijke koerswijziging. Niet alleen versterken we de jeugdhulp, maar we verdiepen ook de samenwerking als het gaat om preventief jeugdbeleid. Preventie betekent méér dan het voorkomen van problemen; het gaat ook om het versterken van de veerkracht en ontwikkelkansen van alle jeugdigen en hun ouders.

Omdat jeugdigen zich niet aan gemeentegrenzen houden en veel opgaven Kempisch van aard zijn, is het essentieel om samen te werken aan gezamenlijke doelstellingen, met ruimte voor lokale invulling. Daarnaast neemt de druk op jeugd en gezinnen toe. Problemen als mentale overbelasting, sociale ongelijkheid en complexe gezinssituaties komen steeds vaker voor en vragen om een krachtig, preventief en samenhangend jeugdbeleid. 1.3 Het inzetten op integrale samenwerking in stevige lokale teams draagt bij aan een effectieve en duurzame inzet van ondersteuning. Het beleidskader stuurt actief op het versterken van integrale samenwerking tussen domeinen zoals onderwijs, veiligheid, zorg, participatie en jeugd. Een brede analyse van de hulpvraag draagt bij aan het definiëren van het hoofdprobleem waarop gerichte ondersteuning kan worden ingezet. Daarnaast bevordert integraal kijken naar een kind en het systeem waarin het zich bevindt het maken van een afgestemd plan waarin gezamenlijk aan doelen wordt gewerkt. Dit verhoogt het effect van de geboden ondersteuning en verlaagt de kans op terugval op langere termijn. Het MJBK staat voor investering in de doorontwikkeling van ‘Stevige Lokale Teams’: nabij, laagdrempelig, generalistisch en verbonden met het lokale netwerk. Hiermee verbeteren we toegang, signalering en afstemming.

1.4 De beweging die we willen maken met het MJBK Jeugd 2026-2029 is niet alleen maatschappelijk wenselijk, maar ook financieel noodzakelijk. Hoewel we in de Kempen nog steeds achterblijven bij de landelijke trend zien we vanaf 2024 een forse kostenstijging van de kosten voor jeugdhulp. We zien een toenemende vraag naar jeugdhulp en meer complexere vragen. Door te investeren in preventie, versterking van het voorliggend veld en in te zetten op collectief aanbod verwachten we op de lange termijn meer grip te krijgen op de kosten voor jeugdhulp. 1.5 Het MJBK wordt breed gedragen door samenwerkingspartners en door de Adviesraad Sociaal domein Eersel. Het MJBK is tot stand gekomen via een uitgebreid participatieproces met jongeren, ouders, jeugden gezinswerkers van CJG+ De Kempen, jeugdhulp aanbieders, samenwerkingspartners (zoals GGD, onderwijs, kinderopvang, welzijnsorganisatie), beleidsmedewerkers van aanpalende beleidsterreinen zoals Wmo en participatie én met betrokkenheid van commissie- en raadsleden. Daarnaast is het MJBK, zoals voorgeschreven in de Jeugdwet, schriftelijk voorgelegd aan de Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs voor het basis- en voortgezet onderwijs, in het kader van het op overeenstemming gericht overleg (OOGO). Zij hebben een positieve reactie gegeven. Ook de Adviesraad Sociaal Domein Eersel heeft advies uitgebracht (bijlage 4).

Deze co-creatie vergroot het draagvlak en de uitvoerbaarheid van het beleid. R25.075 Pagina 2 van 7

1.6 Samenwerking tussen de vier Kempengemeenten is een grote kracht. De kracht van dit MJBK zit mede in de gezamenlijke koers van de vier Kempengemeenten. Dit biedt schaalvoordelen, consistentie en een gezamenlijke stem richting samenwerkingspartners in de regio. 1.7 Het versterken van de governance en inzet op monitoring draagt bij aan (bestuurlijke) sturing en grip. Het MJBK biedt duidelijke doelen, uitgangspunten en bijbehorende indicatoren voor het monitoren van voortgang en effecten. Door gebruik van meetbare indicatoren, jaarlijkse uitvoeringsplannen, een overlegstructuur met strategische partners en regelmatige rapportages ontstaat betere bestuurlijke sturing én transparantie richting de raad en partners. 1.8 De Jeugdwet verplicht gemeenten om eens per vier jaar een beleidsplan op te stellen waarin de visie, aanpak en samenwerking op het gebied van jeugdhulp wordt vastgesteld. Het huidige MJBK loopt eind 2025 af (inclusief de twee verlengingsjaren). Een nieuw beleidskader is daarmee per 1 januari 2026 noodzakelijk. Het nieuwe MJBK voldoet aan de wettelijke vereisten: het bevat een integrale visie op preventie, hulp en zorg, beschrijft de uitvoering van wettelijke taken (zoals jeugdhulp en jeugdreclassering), gaat in op samenwerking met ketenpartners, borging van kwaliteit én cliëntparticipatie.

1.9 Het MJBK wordt door de gemeenteraad vastgesteld en het uitvoeringsplan door het college van B&W. Het MJBK kent een globale uitvoeringsagenda voor de looptijd van vier jaar. Per jaar wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Gedurende de looptijd van het MJBK vindt er een tussenevaluatie en een eindevaluatie plaats. Deze evaluatie gaat middels een raadsinformatiebrief naar de diverse gemeenteraden toe. 1.10 Het Kempisch MJBK Jeugd 2026-2029 dat voorligt geeft invulling aan een aantal aanbevelingen uit het gemeentelijke rekenkamerrapport Jeugdhulp in Eersel 2024. De aanbevelingen uit het rapport richten zich onder andere op het formuleren van scherpere doelstellingen, meetbare indicatoren en streefwaarden, welke terugkomen in hoofdstuk 3 van het MJBK dat voorligt. Daarnaast is er een aanbeveling geformuleerd die ingaat op het betrekken van cliëntervaring en de gemeenteraadsleden bij het inrichten van de informatievoorziening. Dit komt terug in hoofdstuk 3 van het MJBK en specifiek paragraaf 3.2. 2.1 Realisatie van transformatie vraagt om een ontwikkelbudget. Om de beleidsambities daadwerkelijk te realiseren is een meerjarig ontwikkelbudget onmisbaar.

Daarmee kunnen we werken aan de transformatieopgaven uit de hervormingsagenda Jeugd zoals bijvoorbeeld de doorontwikkeling stevige lokale teams, versterking van het collectief preventief voorliggend aanbod en het bestendigen van de samenwerking met onderwijs. Daarnaast vragen maatschappelijke veranderingen om continu te blijven leren en ontwikkelen. De middelen worden gekoppeld aan de uitvoering van concrete projecten in het uitvoeringsplan.

Alternatieven n.v.t Risico’s 1.1 De koers zoals opgenomen in het MJBK kan worden beïnvloed door externe factoren en nieuwe landelijke kaders. Hoewel het MJBK een lokaal beleidsinstrument is, opereert de gemeente binnen een landelijk jeugdhulpstelsel. Landelijke besluitvorming en regelgeving – zoals de kaders uit de

R25.075 Pagina 3 van 7

Hervormingsagenda Jeugd en aanpassingen in de Jeugdwet – kunnen de gemeentelijke beleidsruimte beperken en noodzaken tot bijstelling van lokale doelstellingen en werkwijzen. 1.2 De gemeente is financieel afhankelijk van landelijke kaders en besluitvorming binnen het jeugdhulpdomein. De Jeugdwet kent een open-einde regeling: wanneer jeugdigen recht hebben op hulp, moet deze worden geleverd, ongeacht het beschikbare budget. Bovendien kunnen ook andere partijen, zoals medici en rechters, rechtstreeks verwijzen naar specialistische jeugdhulp. Hierdoor heeft de gemeente beperkte financiële sturingsmogelijkheden, wat kan leiden tot overschrijding van het budget wanneer de kosten sneller stijgen dan de beschikbare middelen. 1.3 Beperkte beleidsruimte door regionale samenwerking. Veel jeugdhulpvoorzieningen zijn regionaal georganiseerd en gefinancierd zoals in onze regio waar het de regionale inkoop van specialistische jeugdhulp betreft (Samen voor Jeugd) en bovenregionaal (21vdJeugd). Deze verplichte samenwerking biedt veel voordelen voor gemeenten maar maakt de beleidsruimte op enkele onderdelen voor individuele gemeenten kleiner. Het beleid van onze gemeente moet bijvoorbeeld in lijn zijn met de afspraken die al zijn vastgelegd in het Meerjarenplan Samen voor Jeugd. Aangezien we ook daar onze input leveren en zicht houden op regionale afspraken, vormt dat geen probleem.

1.4 Complexiteit in uitvoering vraagt om stevige organisatie. De transformatieopgaven vragen om goede samenwerking tussen domeinen als onderwijs, gezondheid, veiligheid en zorg. Dit vraagt tijd en ruimte voor innovaties. Ook preventieve interventies vragen tijd, scholing, cultuurverandering en organisatorische ondersteuning. Goede implementatie en borging binnen de gemeentelijke – en uitvoeringsorganisatie zijn cruciaal om de ambities waar te maken. 1.5 Het blijft het een uitdaging om beleidsresultaten op korte termijn eenduidig zichtbaar te maken. Preventieve maatregelen hebben vaak tijd nodig om effect te laten zien. Resultaten, zoals minder hulpvragen, worden pas op langere termijn zichtbaar. 1.6 Als één van de gemeenten niet instemt met het MJBK of met het bijbehorende ontwikkelbudget, kunnen projecten vertragen, komt de uniforme uitvoering onder druk te staan en moeten mogelijk heroverwegingen plaatsvinden. 2.1 Het ontwikkelbudget biedt financiële ruimte om te werken aan de transformatieopgaven uit de hervormingsagenda Jeugd, maar voorziet nog niet in de duurzame borging van structurele hervormingswensen. Het ontwikkelbudget stelt ons in staat om de transformatieopgaven actief vorm te geven en te versnellen. Dit budget is echter primair bedoeld voor incidentele inzet en het uitvoeren van projecten.

Wanneer uit deze doorontwikkeling structurele hervormingswensen voortvloeien, zal hiervoor via de reguliere P&C cyclus een voorstel worden gedaan. Deze structurele veranderingen zijn ontworpen om op de lange termijn kostenbesparingen te realiseren, waardoor de investering in het ontwikkelbudget niet alleen inhoudelijk verantwoord is, maar ook leidt tot een betere financiële positie op termijn. 2.2 Financiële druk en keuzes binnen de gemeentebegroting. De kosten voor specialistische jeugdhulp nemen structureel toe. Deze trend heeft directe gevolgen voor de gemeentebegroting. De financiële context rondom jeugdhulp staat al geruime tijd onder druk. Tegelijkertijd is er sprake van een hernieuwde koers, waarin zowel extra middelen beschikbaar komen als structurele besparingsopgaven worden verwacht op de langere termijn. Voor de gemeenten betekent dit zowel, tijdelijke financiële ruimte voor versterking van de lokale jeugdzorg (2025 – 2027) alsmede de verplichting tot transformatie van het zorgaanbod.

R25.075 Pagina 4 van 7

Financieel Het benodigde ontwikkelbudget voor het uitvoeren van de projecten bedraagt € 150.000 per jaar en wordt naar rato inwoners per gemeente verdeeld. Inwonertal

Percentage

Bijdrage per jaar periode

Gemeente

1-1-2025

4 gemeenten

2026-2029

Bergeijk

19.263

25,92%

€ 38.880,-

Bladel

21.013

28,27%

€ 42.405,-

Eersel

20.389

27,44%

€ 41.160,-

Reusel-De Mierden

13.653

18,37%

€ 27.555,-

Totaal

74.318

100,00%

€ 150.000

N.B.: Voor de gehele looptijd van het uitvoeringsprogramma wordt het percentage uit de kolom ‘Percentage 4 gemeenten’ bevroren. Voor Eersel betekent dit dat een bedrag van € 41.160,- per jaar vanaf 2026. Er wordt gewerkt volgens het principe van penvoerderschap, waarbij één gemeente, in deze Eersel, de facturen betaalt en de overige gemeenten per jaar een afrekening ontvangen van de gemaakte kosten conform de afgesproken verdeelsleutel. Hierdoor wordt voorgesteld om voor een nieuwe begrotingspost “Kempisch MJBK Jeugd 20262029” € 150.000,- te ramen voor de uitgaven en € 108.840,- te ramen als baten. Ter dekking voor de per saldo hogere uitgaven ad € 41.160,- wordt voorgesteld om de geraamde stelpost “Versterking lokale teams conform Kempisch Meerjarenbeleidskader” ad € 100.000,hiervoor in te zetten en deze vanaf 2026 met € 41.160,- te verlagen, waardoor er nog € 58.840,resteert op deze stelpost. Op een later moment zullen wij bij uw raad terugkomen of we al dan niet dit budget nog nodig achten. Communicatie/Participatie Na vaststelling van het Kempisch MJBK Jeugd 2026-2029 door de gemeenteraad wordt deze gepubliceerd. Tevens worden alle samenwerkingspartners geïnformeerd. Het Kempisch Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026–2029 is opgesteld in samenspraak met inwoners, professionals en samenwerkingspartners.

Jongeren, ouders, jeugd- en gezinswerkers van CJG+ De Kempen, jeugdhulpaanbieders, onderwijs, kinderopvang, GGD, welzijnsorganisaties en beleidsmedewerkers van aanpalende domeinen hebben hieraan bijgedragen. Ook commissieen raadsleden zijn betrokken geweest. De Adviesraad Sociaal Domein Eersel heeft op 1 oktober 2025 een advies uitgebracht over het conceptbeleidskader. De adviezen zijn zorgvuldig gewogen en, waar mogelijk, verwerkt in de definitieve versie en de uitvoeringsagenda. Over de wijze waarop met de adviezen is omgegaan, is schriftelijk teruggekoppeld aan de Adviesraad (bijlage 4). Planning De doelstellingen in dit MJBK worden in samenwerking met onze partners omgezet in een jaarlijks uitvoeringsplan, welke begin volgend jaar ter besluitvorming wordt voorgelegd aan het college. Het uitvoeringsplan is een dynamisch document. Deze kent een globale vier-jaren planning, (zie bijlagenbundel Meerjarenbeleidskader Jeugd de Kempen, bijlage 1.7) met een gedetailleerde uitwerking voor het betreffende jaar. Zo bouwen we ruimte in voor de praktijk van veranderde weten regelgeving, ontwikkelingen waar plots op ingespeeld dient te worden, voortgang en signalen van partners of derden. R25.075 Pagina 5 van 7

Gedurende de looptijd van het MJBK vindt er een tussenevaluatie en een eindevaluatie plaats. Deze evaluatie gaat middels een raadsinformatiebrief naar de diverse gemeenteraden toe. Bijlagen 1. Kempisch Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026-2029 (corsanummer: 25.26939) 2. Bijlagenbundel Meerjarenbeleidskader Jeugd de Kempen (corsanummer: 25.26940) 3. Advies Adviesraad Sociaal Domein Eersel Meerjarenbeleidskader Jeugd de Kempen (corsanummer: 25.26928) 4. Reactie op het advies van de ASD (corsanummer: 25.26719)

Eersel, 4 november 2025 Burgemeester en wethouders van Eersel secretaris {{esl:Signer1:signature:size(200,50)}}

burgemeester {{esl:Signer2:signature:size(200,50)}}

ing. H.M.L. Offermans

drs. W.A.C.M. Wouters

R25.075 Pagina 6 van 7

Raadsbesluit R25.075 Onderwerp: Kempisch Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026-2029

De raad van de gemeente Eersel; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 november 2025; gehoord de beraadslaging in de commissievergadering van 2 december 2025;

besluit: 1. Het ‘Kempisch Meerjarenbeleidskader Jeugd 2026-2029’ vast te stellen als richtinggevend kader voor de gezamenlijke koers met de vier Kempengemeenten, gericht op een noodzakelijke transformatie van het jeugdbeleid en versterking van de samenwerking op het gebied van preventie. 2. Ontwikkelbudget Jeugd vanaf 2026 met een bedrag van € 41.160,- beschikbaar te stellen. Ter dekking hiervan stelpost ‘Versterken lokale teams conform Kempisch Meerjarenbeleidskader’, vanaf 2026 met € 41.160,- te verlagen. 3. Gelet op punt 2 de 2e begrotingswijziging 2026 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 16 december 2025 De raad van de gemeente Eersel de griffier, {{esl:Signer3:signature:size(200,50)}}

de voorzitter, {{esl:Signer4:signature:size(200,50)}}

J.W.G. van Bree

drs. W.A.C.M. Wouters

R25.075 Pagina 7 van 7