Bijlage 1: Definitieve begroting 2027-2030 (corsa nr. 26.18345)
Tekst van het document
Bij het afzonderlijk raadsvoorstel (raad december 2026) behorende bij de vaststelling van de tarieven 2027 worden de begrotingscijfers afvalverwijdering 2027, indien nodig, geactualiseerd. Overzicht verdeling kosten afval Onderstaande tabel is een uiteenzetting van de tarieven die worden gehanteerd voor de afvalstoffenheffing en de keuzes die daarbij worden gemaakt. Daarbij zijn de gegevens verzameld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval zijn de grootste kostenposten. Voor het taakveld overhead wordt C 97.000 begroot. Deze kosten worden gemaakt door de sturing en ondersteuning. De kosten worden gebaseerd op de totale niet doorbelaste overheadkosten, gedeeld door de totale productieve uren. Deze kosten mogen, evenals de btw-component, (extra-comptabel) worden meegenomen in de berekening van de kostendekkende afvalstoffenheffing. De compensabele btw en de niet-doorbelaste overhead worden verwerkt in de tarieven. Op grond van artikel 15.33 van de Wet milieubeheer voor de inzameling van het afval van huishoudens mag een gemeente een afvalstoffenheffing invoeren. Deze mag maximaal kostendekkend zijn en daar is binnen onze gemeente ook sprake van. Dit komt mede doordat we poorttarieven van de Milieustraat en vergoedingen voor, papier, plastic, metaal en drinkkartons ontvangen.
De totale inkomsten hiervan zijn C 512.000. Kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing (bedragen in ś) Begroot 2027 Kosten taakveld afval -1.927.000 Inkomsten taakveld afval (exclusief heffingen) 512.000 Netto kosten taakveld -1.415.000 Toe te rekenen kosten Overhead -97.000 Compensabele btw -295.000 Egalisatievoorziening 24.000 Totale kosten taakveld afval -1.783.000 Opbrengst heffingen 1.783.000 Dekkingspercentage 10007o Rioolheffing Het tarief van de rioolheffing 2027 dient nog te worden vastgesteld. De ontvangst van de rioolheffing 2027 wordt geraamd op C 2.562.000. Daarbij is rekening gehouden met 2,40Zo inflatiecorrectie. Overzicht verdeling kosten riolering Onderstaande tabel geeft een uiteenzetting over de kosten van de riolering (in overeenstemming met het BBV). De kosten zijn geraamd op basis van het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan, vastgesteld op 1 november 2022 (vGRP 2023-2027). Daarnaast is C 259.000 begroot voor het taakveld overhead. Deze kosten worden gemaakt door de sturing en ondersteuning. Deze zijn geraamd op het verplichte hoofdstuk ‘Overhead’. Daarbij zijn de kosten gebaseerd op de totale niet doorbelaste overheadskosten gedeeld door de totale productieve uren. Deze kosten mogen, evenals de btw-component, meegenomen worden in de berekening van de kostendekkende rioolheffing. 70
Kostendekkendheid van de riolering | Begroot (bedragen in ś) | 2027 Kosten taakveld riolering | -2.038.000 Netto kosten taakveld | -2.038.000 0 Toe te rekenen kosten | 0 Overhead | -259.000 Compensabele btw | -372.000 Egalisatie taakveld riolering | 106.000 Totale kosten taakveld riolering | -2.562.000 Opbrengst heffingen | 2.562.000 Dekkingspercentage | 10007o Wat betekent het voor de portemonnee van onze inwoners? Hieronder staat per belastingsoort beschreven hoe de lasten voor het begrotingsjaar 2027 worden berekend. Bij deze indicatieve berekening zijn alleen die belastingen betrokken die nagenoeg voor iedereen van toepassing zijn. OZB Voor de berekening van de lastendruk voor de OZB is aansluiting gezocht bij de lokale lasten calculator van coelo.nl. Die gaat in 2026 uit van een last van C 3 92 per huishouden gebaseerd op een gemiddelde WOZ-waarde van C 609.000 en het vastgestelde tarief van 0,0644Zo voor 2026. Doordat de OZB met 10o7o wordt verhoogd stijgt de gemiddelde last naar C 431 in 2027. Rioolheffing De rioolheffing wordt gebaseerd op de hoeveelheid afvalwater die vanuit een woning of ander pand op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Voor de rioolheffing wordt in dit rekenvoorbeeld rekening gehouden met een verbruikt tussen de 101 m3 en 350 m3. Bij een verbruik onder de 100m3 is de rioolheffing lager.
Afvalstoffenheffing Het tarief voor de afvalstoffenheffing 2027 moet nog worden vastgesteld. In onderstaand overzicht is uitgegaan van 100Zo kostendekking. Voor de berekening wordt jaarlijks bij de begroting uitgegaan van het gemiddeld aantal ledigingen. Voor 2027 is dat gemiddeld 7,21 GFT ledigingen en 4,41 restafval ledigingen. De lokale lastendruk | 2026 | 2027 (bedragen in ś) OZB (verhoging van 10Zo) | 392 | 431 Rioolheffing (verhoging van 2,40Zo) | 331 | 339 Afvalstoffenheffing (verhoging van 3,5Z) | 230 | 238 Totaal lastendruk | 953 | 1.008 Aanpassing heffingsmomenten In de belastingverordening voor 2027 zullen we een voorstel doen om de afvalstoffenheffing en rioolheffing meer te bundelen en op één moment te gaan heffen in plaats van in drie momenten gedurende het jaar. Dit betekent dat inwoners nog maar één aanslag ontvangen waarop de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een heel jaar samen worden gebundeld. Hierdoor wordt het uiteindelijk overzichtelijker voor de inwoner. Hiernaast levert dit voordelen op voor de uitvoering, zoals, minder post en minder administratieve werkzaamheden. Met dit voorstel verandert in principe niet wat inwoners aan gemeentelijke belastingen verschuldigd zijn, maar vooral wanneer en op welke wijze deze bedragen worden geheven.
De afzonderlijke heffingen blijven herkenbaar op de aanslag, zodat inwoners kunnen blijven zien waar het totaalbedrag uit bestaat. 71 Leges We heffen leges over een aantal verschillende rechten ter zake van het genot van, door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De geraamde opbrengst voor 2027 bedraagt C 1.289.000. In 2027 worden C 1.645.000 aan kosten verwacht om deze diensten te kunnen verrichten. Om deze kosten transparant te maken worden de kosten hieronder uitgesplitst per taakveld. Kostendekkendheid van de leges | Begroot (bedragen in ś) | 2027 Kosten taakveld burgerzaken (titel 1) | -244.000 Kosten taakveld wonen en bouwen (titel 2) | -1.122.000 Kosten taakveld openbare orde en veiligheid (titel 3) | -28.000 Netto kosten taakvelden | -1.394.000 Toe te rekenen kosten Overhead | -251.000 Totale kosten taakvelden | -1.645.000 Opbrengst leges (titel 1 t/m 3) | 1.289.000 Dekkingspercentage | 7807o In artikel 229 b eerste lid van de gemeentewet is bepaald dat de legestarieven zodanig vastgesteld moeten worden dat de geraamde baten van de rechten niet uitgaan boven de geraamde lasten.
De legesverordening is verdeeld in 3 titels, te weten: Titel 1 Algemene dienstverlening: denk hierbij met name aan paspoorten, rijbewijzen, burgerlijke stand, naturalisatie e.d.; Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning: denk hierbij met name aan de omgevingsvergunning; Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning. De naamgeving van deze titel is wellicht wat verwarrend, maar hieronder vallen de evenementenvergunning, vergunning in kader Drank- en Horecawet en gebruiksvergunningen. Binnen titel 1 is kruissubsidiëring toegestaan. Zo mag bijvoorbeeld het tarief voor huwelijksvoltrekkingen meer dan kostendekkend worden vastgesteld ter compensatie van een niet kostendekkend tarief voor paspoorten. Ook binnen titel 2 is kruissubsidiëring toegestaan. Bij de invoering van de omgevingsvergunning in 2010 was het weliswaar de wens van de wetgever dat alleen binnen de omgevingsvergunning kruissubsidiëring zou worden toegepast en niet met dienstverlening daarbuiten. Maar inmiddels heeft de rechter geoordeeld dat kruissubsidiëring tussen titel 1 en titel 2 niet verboden is. Niet kostendekkende tarieven voor de diensten die vallen onder titel 1 mogen dus gecompenseerd worden door meer dan kostendekkende tarieven voor de omgevingsvergunning.
Op grond van de Europese Dienstenrichtlijn is binnen titel 3 kruissubsidiëring niet toegestaan. Voor elk van de tarieven van titel 3 geldt de norm van maximaal 1000Zo kostendekking. De kostendekkendheid voor gemeenteleges in Eersel bedraagt 800Zo. De kostendekking van gemeenten ligt gemiddeld tussen de 700Zo en 900Zo. Het onderstaand overzicht geeft de mate van kostendekkendheid van de leges weer per titel: Kostendekkendheid per titel | Lasten | Baten | Kosten (bedragen in ś) | 2027 | 2027 | dekkendheid Titel 1 | 454.000 | 357.000 | 790Zo Titel 2 | 1.164.000 | 912.000 | 780Zo Titel 3 | 28.000 | 20.000 | 71Z Kostendekkendheid totale tarieventabel | 1.646.000 | 1.289.000 | 787 72 Beleid en beleidsdocumenten Het beleid betreffende de lokale lasten is opgenomen in: - De diverse belastingverordeningen; - Het raadsbesluit ‘Afbakening belastinggebied waarvoor kwijtschelding kan worden aangevraagd en vaststelling maximumbedrag aan kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing’. 73
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Wat is weerstandsvermogen en risicobeheersing? Het gemeentelijk weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin we in staat zijn financiële tegenvallers op te vangen. Om dit te kunnen moeten we beschikken over een zekere mate van vrije ruimte binnen de begroting en/of de vermogenspositie. Deze vrije ruimte heet ook wel de weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen bestaat uit de verhouding tussen: - | De weerstandscapaciteit: dit zijn de middelen waarover we beschikken of kunnen beschikken om niet begrote kosten te dekken; - | Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Om risico’s goed te kunnen relateren aan de weerstandscapaciteit, benoemen we de risico’s in kwantitatieve grootheden. Niet alle risico’s zijn relevant voor de weerstandscapaciteit. Niet relevant zijn: - | Concrete of reguliere risico’s (afdekken middels voorziening of verzekering); - | Risico’s lager dan C 25.000 (vallen onder reguliere bedrijfsvoering); - | Zeer zeldzame en grote risico’s met extreme gevolgen, zoals natuurrampen. Leidend in het bepalen van de risico’s is de nota weerstandsvermogen en risicomanagement. Hierin is bepaald dat bij ieder relevant risico naar de volgende punten wordt gekeken: 1. | Omschrijving van het risico; 2.
| Inschatting van de kans dat een gebeurtenis optreedt. Hierbij wordt aangegeven hoe vaak een risico zich voordoet. De meerjarenbegroting is voor vier jaar gemaakt. De kans kan dus variëren van: ^ | Vierjaarlijks risico (factor 1); ^ | Driejaarlijks risico (factor 1,33); ^ Tweejaarlijks risico (factor 2); ^ Jaarlijks risico (factor 4). 3. | Uitspraak over hoe het financiële gevolg van een risico is in te schatten: goed, redelijk, slecht of niet. 4. | Een inschatting van de mogelijke financiële gevolgen als het risico zich voordoet. Hierbij onderscheiden we een zestal categorieën, namelijk: ^ | Risico’s | met een indicatie > C 25.000 < C 50.000 (C 37.500) ^ | Risico’s | met een indicatie > C 50.000 < C 250.000 (C 150.000) ^ | Risico’s | met een indicatie > C 250.000 < C 750.000 (C 500.000) ^ | Risico’s | met een indicatie > C 750.000 < C 1.250.000 (C 1.000.000) ^ Risico’s met een indicatie > C 1.250.000 (geschat indicatief risico) ^ Risico’s waarvoor geen indicatie is aan te geven (PM) Tussen haakjes ziet u hoe het financiële gevolg wordt meegenomen in de berekening. Het aangegeven bedrag vermenigvuldigen we met de risicofactor (zie punt 2). 5.
| Hoe we met het risico omgaan in termen van vermijden, verminderen, overdragen of accepteren; ^ Vermijden: beleid waardoor een risico ontstaat wordt beëindigd of op een andere manier vormgegeven; ^ Verminderen: risico wordt afgedekt met een verzekering, een voorziening of een ander budget in de programmabegroting; • Overdragen: het beleid dat een risico met zich meebrengt, laten uitvoeren door een andere partij, die daarbij ook de financiële risico’s overneemt; ^ Accepteren: wanneer het risico niet beïnvloedbaar is en niet op een andere wijze wordt afgedekt, dient eventuele financiële schade volledig middels de weerstandscapaciteit afgedekt te worden. 6. | Het ‘reële’ financiële gevolg (kans maal geschat financieel gevolg) van de niet-reguliere risico’s. Beleid en beleidsdocumenten De volgende beleidsuitgangspunten gelden: - | Om risico’s en tegenvallers op te vangen, hebben we een buffer nodig. Anders is de kans groot dat dekkingsmiddelen wegvallen. Het is voor een gezond financieel beleid noodzakelijk dat we een minimale omvang voor de algemene reserve vaststellen.; 74 - | Om de algemene reserve te verruimen, voegen we op te heffen reserves en voorzieningen hieraan toe; - | Om onvoorziene risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitatie op te vangen hebben we een afzonderlijke buffer nodig.
Daarom is het voor een gezond financieel beleid noodzakelijk dat we een minimale omvang voor de algemene reserve bouwgrondexploitatie bepalen. De gemeente dient om onvoorziene risico’s met betrekking tot de grondexploitatie op te vangen een afzonderlijke buffer te hebben. De hoogte van deze reserve wordt jaarlijks beoordeeld en eventueel aangepast bij de begroting en jaarrekening (paragraaf grondbeleid). De minimale omvang van de buffer wordt jaarlijks opnieuw berekend waarbij er een minimale omvang van C 2,5 miljoen wordt gehanteerd conform de grondnota. In paragraaf 7 grondbeleid staat een verdere toelichting/onderbouwing. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is de verzamelterm van alle bronnen waaruit we niet voorziene financiële tegenvallers bekostigen. Het gaat om buffers in de exploitatie of het eigen vermogen, die we vrijmaken om niet begrote kosten te dekken, zonder dat we de programmabegroting en het beleid aan hoeven te passen.
Bij de exploitatie gaat het om de volgende posten: - | De stelpost onvoorzien - | Saldo van de jaarschijven Bij de vermogenspositie (de balans) zijn de volgende zaken van belang: - | De omvang van de algemene reserve vrij besteedbaar - | De omvang van de algemene reserve weerstandsvermogen - | De omvang van de bestemmingsreserves zonder beslaglegging Exploitatie (bedragen in ś) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stelpost voor onvoorzien | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 Saldo jaarschijf excl. | 2.805 | -553.303 | -347.616 | -388.916 bouwgrondexploitatie Weerstandcapaciteit in exploitatiesfeer | 12.805 | -543.303 | -337.616 | -378.916 Vermogen Stand reserves per | 01-01-2027 | 01-01-2028 | 01-01-2029 | 01-01-2030 Algemene reserve vrij besteedbaar | 25.346.646 | 23.065.534 | 22.965.534 | 22.865.534 Algemene reserve weerstandvermogen * | 3.500.000 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 Bestemmingsreserves zonder beslaglegging** | 0 | 0 | 0 | 0 Voorstel storting C 10 miljoen in bestem.res.
buitensport *** | -10.000.000 | -10.000.000 | -10.000.000 | -10.000.000 Weerstandcapaciteit in vermogenssfeer | 18.846.646 | 18.065.534 | 17.965.534 | 17.865.534 Weerstandscapaciteit | 18.859.451 | 17.522.231 | 17.627.918 | 17.486.618 * In het raadsvoorstel bij vaststelling van de begroting wordt voorgesteld om conform de voorjaarsnota 2027 het weerstandsvermogen met C 1.500.000 op te hogen naar C 5.000.000. Per saldo beïnvloedt dit de weerstandscapaciteit niet. ** Op grond van de Financiële verordening gemeente Eersel 2025 (artikel 18 lid 2c) kan de raad besluiten om ook eventuele bestemmingsreserves mee te nemen bij het bepalen van het weerstandsvermogen indien benodigd. *** In het raadsvoorstel bij vaststelling van de begroting zit het voorstel om C 10 miljoen te storten in de bestemmingsreserve buitensport. Gelet op deze significante onttrekking uit de algemene reserve vrij besteedbaar betreffen is hierop voor de berekening van de weerstandcapaciteit geanticipeerd. Risicobeheersing In hierna volgende tabel staan risico’s. De risico’s zijn vertaald in de mate van inschatbaarheid, beheersing risico en ‘reëel’ financieel gevolg ^ kans x financieel gevolg). Het totaal resulteert in een totaal benodigde weerstandscapaciteit. Welke we vervolgens gebruiken voor de berekening van de ratio weerstands vermogen.
75 Risico | Geschat Mate van | financieel | Reëel inschatbaar | gevolg bij | Beheersing | financieel (bedragen in ś) | Kans | heid | voordoen | risico | gevolg Het beleid van hogere overheden: Wet maatschappelijke ondersteuning | 4 | Redelijk | 37.500 | Accepteren | 150.000 Jeugdhulp | 4 | Slecht | 200.000 | Accepteren | 800.000 Bijzondere bijstand | 4 | Redelijk | 37.500 | Accepteren | 150.000 Verontreinigde grond | 2 | Slecht | 150.000 | Accepteren | 300.000 WW-verplichting | 2 | Slecht | 50.000 | Accepteren | 100.000 schijnzelfstandigheid Arbeidsongeschiktheid en langdurige | 1 | Slecht | 300.000 | Accepteren | 300.000 ziekte van politieke ambtsdragers Niet gesprongen explosieven | 4 | Slecht | 200.000 | Accepteren | 800.000 Samenwerking | met | andere gemeenten of instanties: Verbonden partijen | 4 | Slecht | 150.000 | Accepteren | 600.000 Gemeentelijke overeenkomsten | 1 | Slecht | 150.000 | Accepteren | 150.000 Informatiebeveiliging | 1 | Slecht | 300.000 | Accepteren | 300.000 Risico’s voortvloeiend uit voor de gemeente autonome ontwikkelingen: Algemene uitkering | 4 | Slecht | 150.000 | Accepteren | 600.000 Prijsstijgingen | 4 | Slecht | 100.000 | Accepteren | 400.000 Renteontwikkeling | 4 | Redelijk | 50.000 | Accepteren | 200.000 Wateroverlast | 4 | Redelijk | 100.000 | Accepteren | 400.000 Totaal benodigde weerstandscapaciteit Conclusie Het ratio weerstandsvermogen
wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit per jaar te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Deze ratio moet voldoen aan de gestelde norm qua weerstandsvermogen zoals is vastgelegd in de Financiële Verordening (een minimaal ratio ligt tussen 1 en 2). Uit onderstaande tabel blijkt dat de ratio in alle jaren hieraan voldoet. 1-1-2027 | 1-1-2028 | 1-1-2029 | 1-1-2030 Beschikbare | 18.859.451 | 17.522.231 | 17.627.918 | 17.486.618 weerstandscapaciteit Benodigde weerstandcapaciteit | 5.250.000 | 5.250.000 | 5.250.000 | 5.250.000 Ratio weerstandsvermogen | 3,59 | 3,34 | 3,36 | 3,33 Risico’s voortvloeiend uit het beleid van hogere overheden: Wet maatschappelijke ondersteuning De uitgaven voor de Wmo laten al meerdere jaren een stijgende trend zien. Deze ontwikkeling is met name zichtbaar bij hulp bij het huishouden, begeleiding en vervoer/woonvoorzieningen. De toenemende vergrijzing en het groeiende aantal inwoners dat langer zelfstandig thuis blijft wonen zorgen voor een blijvend hogere vraag naar ondersteuning. Hierdoor blijft de druk op de Wmo-budgetten de komende jaren naar verwachting toenemen. Ook landelijk is de Wmo volop in ontwikkeling. Het kabinet heeft de invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo-maatwerkvoorzieningen uitgesteld naar 1 januari 2028.
Daarnaast bestaat het voornemen om de voorziening hulp bij het huishouden vanaf 2029 te beperken tot inwoners die deze ondersteuning niet zelf kunnen organiseren of bekostigen. De exacte uitwerking van 76 deze maatregelen is nog niet bekend, waardoor de financiële en uitvoeringskundige gevolgen voor gemeenten op dit moment nog onzeker zijn. Jeugdhulp De rijksmiddelen voor jeugdhulp staan structureel onder druk en zijn in de afgelopen jaren ontoereikend gebleken om de feítelijke uitgaven volledig te dekken. Hoewel het Rijk de budgetten heeft verhoogd, is daarbij aangegeven dat een deel van deze verhoging een tijdelijk karakter heeft. Deze tijdelijke middelen houden verband met de uitvoering van de hervormingsagenda Jeugd, waarin maatregelen zijn opgenomen die moeten leiden tot een structurele beheersing en verlaging van de jeugdhulpkosten. De realisatie en het effect van deze maatregelen zijn echter nog onzeker, hetgeen een financieel risico met zich meebrengt. De uitgaven voor jeugdhulp kennen daarnaast een grillig verloop. De kostenontwikkeling wordt in sterke mate beïnvloed door externe en moeilijk voorspelbare factoren, zoals echtscheidingen, verhuizingen en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit bemoeilijkt een betrouwbare raming van de benodigde middelen.
Daarbij is sprake van een open-einde regeling: de gemeente heeft een wettelijke zorgplicht en kan de instroom of omvang van de hulp niet limiteren op basis van het beschikbare budget. Voor jeugdhulp geldt bovendien dat de gemeente niet de enige verwijzende partij is. Onder andere huisartsen en gecertificeerde instellingen kunnen zelfstandig verwijzen naar (specialistische) jeugdhulp. De gemeente heeft op deze verwijzingen geen directe sturingsmogelijkheden, terwijl deze wel financiële consequenties hebben. Ten aanzien van de specialistische jeugdhulp is de gemeente in belangrijke mate afhankelijk van een beperkt aantal cruciale zorgaanbieders. Als één of meerdere van deze aanbieders in financiële of organisatorische problemen komen, kan dit leiden tot hogere kosten (bijvoorbeeld door continuïteitsmaatregelen of hercontractering tegen hogere tarieven). Deze afhankelijkheid vormt een aanvullend financieel risico. Vooralsnog wordt rekening gehouden met een jaarlijks risico van C 150.000. Bijzondere bijstand Gemeenten hebben een taakstelling om statushouders te huisvesten. Statushouders die nieuw worden gehuisvest doen vaak een beroep op bijzondere bijstand voor duurzame gebruiksgoederen en overige inrichtingskosten. Door de toegenomen taakstelling nemen de kosten van deze bijzondere bijstand aanzienlijk toe.
Vooralsnog wordt rekening gehouden met een jaarlijks risico van C 37.500. Verontreinigde grond In Zuidoost Brabant is de kans op bodemverontreiniging in de openbare ruimte groot. In het verleden zijn in deze regio vaak zinkassen gebruikt als funderingsmateriaal voor wegen. Naast financiële risico’s voor het (mogen) bewerken, verwerken, opslag en afvoer van vervuilde grond zijn er ook risico’s op het gebied van ARBO. Het laatste is redelijkerwijze beheersbaar door het (laten) uitvoeren van onderzoeken, het op de juiste manier beschrijven in de uitvoeringsbestekken en het verzorgen van toezicht hierop. Uiteindelijk is de gemeente als opdrachtgever altijd eindverantwoordelijk voor de (financiële) gevolgen van werken met verontreinigde grond. De risico’s zijn beperkt. De in de regio werkzame aannemers zijn goed op de hoogte van de regelgeving. In de projectramingen voor het MIP zijn de bodemonderzoeken opgenomen in de voorbereidingskosten. Over de afgelopen jaren zijn deze kosten flink toegenomen. Kosten voor eventuele sanering proberen we op voorhand in te schatten met de bodemkwaliteitskaart. Zo nodig nemen we extra saneringskosten op in de projectraming. Het is echter altijd mogelijk dat verontreinigingen bij de steekproeven niet worden aangetroffen. Dit veroorzaakt dan overschrijdingen op het project. Deze zijn dan per definitie fors.
Vooralsnog wordt er rekening gehouden met een tweejaarlijks risico van C 150.000. WW-verplichtingen De gemeente is als werkgever verplicht om, conform artikel 10.16 van de CAO, maandelijks 0,107o premie “Reparatie uitkering WW” in te houden op het salaris van alle medewerkers. Dit was echter niet het geval voor 2025, aangezien in de vorige (looptijd van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025) en huidige cao (looptijd van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027) de verplichting tot het inhouden van deze premie niet geldt. 77
De gemeente is risicodrager voor extra WW-verplichtingen dus mogelijk wordt de gemeente vanuit het UWV aangesproken op de WW-verplichting. Er wordt rekening gehouden met één risico in de tweejaren van C 50.000. In 2025 heeft gemeente Eersel C 11.882 uitgegeven aan WW-verplichtingen. In 2024 heeft gemeente Eersel C 36.951 uitgegeven aan WW-verplichtingen. Schijnzelfstandigheid Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand op papier werkt als zelfstandige, maar in de praktijk werkt als een werknemer in loondienst. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. De kern is niet hoe iemand contractueel wordt genoemd, bv zzp’er, opdrachtnemer of via een BV, maar hoe de arbeidsrelatie in de praktijk feitelijk wordt uitgevoerd. Bij schijnzelfstandigheid is iemand formeel ingehuurd als zelfstandige, terwijl feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. Het onjuist beoordelen van deze arbeidsrelatie heeft financiële consequenties. Gemeente Eersel maakt voorafgaande aan een inhuur een toets (aan de hand van Deliveroo-criteria) waarmee we een zorgvuldige beoordeling willen bewerkstelligen. Aangezien de interpretatie van de Deliveroo-criteria door de belastingdienst anders kan zijn, lopen we het risico op een naheffing, al dan niet met boete.
Arbeidsongeschiktheid en langdurige ziekte van politieke ambtsdragers De gemeente fungeert wettelijk als eigenrisicodrager voor de gevolgen van ziekte en arbeidsongeschiktheid van politieke ambtsdragers (burgemeester en wethouders) conform de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Bij langdurige uitval ontstaan er financiële risico's door doorbetaling van de bezoldiging, eventuele frictiekosten voor tijdelijke vervanging (dubbele lasten vanaf 8 weken ziekte) en mogelijke langdurige Appa arbeidsongeschiktheids-uitkeringen bij blijvende invaliditeit. De kans op arbeidsongeschiktheid wordt laag ingeschat (vanwege de geringe omvang van het college). Indien het risico zich tot voordoet is de financiële impact hoog (kan oplopen tot enkele tonnen per casus). Niet gesprongen explosieven Bij de aanleg van een biogasleiding tussen 2 agrarische bedrijven nabij de Vessemseweg in Knegsel zijn een aantal bommen en ook zogenaamde afwerpmunitie uit de tweede wereldoorlog gevonden. Het veld waar het om gaat ligt namelijk precies in het verlengde van de landingsbaan van het vliegveld en is in de oorlog als oefenterrein voor het afwerpen van bommen gebruikt. Omdat er gevaar bestaat dat de gevonden bommen in de toekomst alsnog ontploffen en sommige erg ondiep liggen, moeten ze worden geruimd. Momenteel is de Explosieven Opruimingsdienst bezig met het ruimen van de eerste 5 bommen.
De gemeente staat aan de lat voor het laten blootleggen van de bommen, zodat de Explosieven Opruimingsdienst ze uiteindelijk kan verwijderen. Dit laatste is voor kosten van het rijk, maar voor het blootleggen (graven, bemalen) is de gemeente verantwoordelijk; hier zijn kosten aan verbonden. We weten inmiddels zeker dat er meer bommen in het gebied liggen die moeten worden geruimd. We weten alleen nog niet hoeveel het er uiteindelijk zullen zijn. Op grond hiervan moet voor de komende 4 jaren rekening worden gehouden met een risico van ongeveer C 200.000 per jaar. Op grond van de Bommenregeling 2026 kunnen we hier waarschijnlijk 680Zo van terugkrijgen. De bommen en afwerpmunitie welke het grootste gevaar opleverden zijn inmiddels geruimd. Verschillende bommen die zich dicht onder het maaiveld bevinden zijn afgehekt en zullen na de maisoogst worden geruimd. Hierna moet een nadere afweging worden gemaakt of en tot waar het omliggende gebied verder wordt onderzocht op aanwezige explosieven om ook deze te ruimen. Risico’s voortvloeiend uit samenwerking met andere gemeenten en instanties: Verbonden partijen We kunnen worden geconfronteerd met financiële tegenvallers van verbonden partijen waarin we onszelf verplichten bij te dragen in eventuele nadelige saldi. Hierop hebben we niet altijd directe invloed.
Indien in de loop van een jaar een nadelig saldo ontstaat, leggen we hiervoor separate voorstellen voor aan de raad. Een onderdeel van de verbonden partijen zijn de gemeenschappelijke regelingen. Ons uitgangspunt is dat de gemeenschappelijke regelingen in eerste instantie zelf moeten zorgdragen voor dekking. Ten aanzien van de begroting gaan we zoveel mogelijk uit van de loon- en prijsstijgingen zoals de deelnemende gemeenten deze zelf ook hanteren. Naast dit algemene risico ten aanzien van verbonden partijen, kunnen er ook specifieke risico’s ten aanzien van één partij zijn. Vooralsnog wordt dit risico financieel jaarlijks ingeschat voor C 150.000. 78
Informatiebeveiliging en privacy De gemeente verwerkt en beheert voor de uitvoering van haar taken informatie en persoonsgegevens. Informatie moet beschikbaar en betrouwbaar zijn. Daarnaast mogen informatie en persoonsgegevens alleen voor bevoegden inzichtelijk zijn. Door het nemen van passende beveiligingsmaatregelen verlagen we het risico op beveiligingsincidenten en beperken we mogelijke negatieve impact van dergelijke incidenten op privacy en de gemeentelijke informatievoorziening, in de vorm van imago en/of financiële schade. De hoogte van de eventuele financiële consequenties is op voorhand niet in de te schatten. De gemeente en de GRSK werken op het gebied van digitale veiligheid integraal en privacy samen om beveiligingsrisico’s te verlagen. Er worden technische maatregelen genomen om dreigingen te monitoren en in geval van een calamiteit snel de juiste expertise in te kunnen schakelen. Daarnaast is er aandacht voor de organisatorische kant van informatiebeveiliging en privacy, waarbij we maatregelen vanuit de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) en de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) uitwerken in beleid, procedures en werkafspraken. Daarnaast is er veel aandacht voor het vergroten van bewustzijn en kennis voor informatiebeveiliging en privacy.
Dat doen we aan de hand van bewustwordingscampagnes via ons Kempenbrede platform ‘Digibewust in de Kempen’. Vooralsnog wordt dit risico, mede op basis van de gemaakte kosten na een recentelijke hack bij een iets grotere gemeente (34.000 inwoners), ingeschat voor C 300.000 eens in de vier jaar. Gemeentelijke (privaatrechtelijke) overeenkomsten De gemeente Eersel gaat diverse (privaatrechtelijke) overeenkomsten aan. Er kunnen zich in de uitvoering hiervan situaties voordoen waardoor een risico ontstaat op niet (volledige) nakoming van deze overeenkomsten door partijen. Vooralsnog wordt dit risico ingeschat voor C 150.000 eens in de vier jaren. Risico’s voortvloeiend uit voor de gemeente autonome ontwikkelingen: Ontwikkeling algemene uitkering Gemeentefonds De laatste jaren was er diverse malen onzekerheid over de hoogte van het accres, echter door afschaffing van de systematiek van "samen trap op trap af” is een belangrijke fluctuatie hiermee weggenomen. Hiervoor in de plaats wordt de uitkering bijgesteld op basis van een volumeontwikkeling op basis van een 8-jaars gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (Bbp) en een prijsontwikkeling van het lopende jaar Bbp. Daarentegen zijn er nog diverse zaken waar onzekerheid over is en derhalve een risico vormen. In de meicirculaire 2026 is het accres bijgesteld als gevolg van de voorjaarsnota van het rijk.
Vanaf 2028 resteert nog steeds een forse terugval in de hoogte van de algemene uitkering, voornamelijk doordat de daling van rijksuitkering voor het onderdeel jeugdzorg in de meicirculaire 2025 incidenteel alleen voor 2026 en 2027 is gerepareerd. Daarnaast is er een risico inzake het btw compensatiefonds BTW-compensatiefonds In de algemene uitkering houdt het Rijk rekening met een ingeschatte declaratie btw compensatie door de gemeenten voor hun overheidstaken. In de meicirculaire t+1 rekent het rijk af het verschil tussen de inschatting en de werkelijke gedeclareerde btw. Vanaf 2026 wordt gebruikt gemaakt van de mogelijkheid om de onderuitputting BCF zoals in de meicirculaire 2025 is afgerekend over 2024, vanaf 2026 structureel te ramen. Door rekening te houden met onderuitputting, is het risico dat het BCF-afrekening nog positief uit pakt, kleiner dan indien geen rekening wordt gehouden met onderuitputting. Jaarlijks moet het bedrag van onderuitputting waarmee structureel in de begroting rekening wordt gehouden worden bijgesteld conform de afrekening in de meicirculaire t-1. Vooralsnog wordt voor de algemene uitkering totaal rekening gehouden met een jaarlijks risico van C 150.000. Prijsstijging In de begroting wordt rekening gehouden met een prijsstijging. De inflatie en daaruit voortvloeiende prijsstijging is onzeker en daarmee lastig te ramen.
Vooralsnog wordt rekening gehouden met en jaarlijks risico van C 100.000. Renteontwikkeling Indien de rente op de geld- en kapitaalmarkt zich ongunstig ontwikkelt ten opzichte van de percentages die in de begroting zijn opgenomen, moeten we mogelijk rekening houden met extra rentelasten (zie ook de treasuryparagraaf). De ontwikkeling van de rente is moeilijk in te schatten. Gemeente Eersel zal naar verwachting in 2028 een geldleningen moeten gaan aantrekken ter financiering van de lopende kredieten. 79
Voor nieuwe investeringen wordt op dit moment gerekend met 3,507o rentelast. Dit is de huidige rente voor langlopende geldleningen (maart 2026). Het tijdstip waarop de geldlening daadwerkelijk moeten worden aangetrokken en de werkelijke rente op dat moment zijn onzeker. Ondanks dat we financieel anticiperen op de gestegen rente blijft er een risico. De ontwikkeling van de rente is moeilijk in te schatten. Vooralsnog wordt dit risico (dus naast het voorziene) financieel ingeschat op C 50.000 per jaar. Wateroverlast De afgelopen 2 jaar werd er veel wateroverlast in onze dorpen (Wintelre Z Vessem) ervaren. Het riool blijkt dan onvoldoende in staat te zijn om deze wateroverlast te voorkomen. Met nieuwe kennis over de onderliggende oorzaak Z probleem van de wateroverlast, alsook de gewenste verbreding van de scope gaan we proberen de wateroverlast te verminderen. Niettemin zal er bij wateroverlast schade ontstaan waarvoor ook de gemeente aan de lat staat. Hierbij kan gedacht worden aan reparaties van wegen, extra investeringen in het riool en toename groenonderhoud Z bomen vervangen. De financiële consequenties hiervan zijn lastig in te schatten. Vooralsnog wordt voor de wateroverlast totaal rekening gehouden met een jaarlijks risico van C 100.000.
Risico’s die niet vertaald zijn in hiervoor genoemde tabel Afbouw Wet sociale werkvoorziening (Wsw) op aantallen en prijs Vanaf 1 januari 2015 is de instroom van de Wsw stopgezet, waardoor de omvang van de doelgroep daalt. De toekenning van het Wsw-deel van het Participatiebudget is gebaseerd op een geschatte daling van het aantal arbeidsplaatsen per gemeente. Of deze daling daadwerkelijk plaatsvindt, is mede afhankelijk van persoonlijke omstandigheden. Daarboven komt nog de verlaging van de fictieve vergoeding per arbeidsjaar. De exacte bedragen worden jaarlijks in de meicirculaire bekend gemaakt en zijn afhankelijk van de feitelijke, landelijke, uitstroom. Dekking personele capaciteit Als gemeente Eersel hebben we afgelopen jaren diverse personele capaciteit gedekt uit subsidies. Denk hierbij aan de combinatiefunctionarissen die financieel gedekt worden uit middelen SPUK GALA. Mocht het Rijk in de toekomst besluiten dat deze middelen worden afgebouwd Z niet verlengd dan heeft dit financiële consequenties voor de gemeente Eersel of zullen we onze ambities moeten bijstellen. Hiernaast wordt ook een gedeelte van de bestaande formatie financieel gedekt uit kredieten. Wanneer het aantal projecten terugvalt zullen we hierop moeten bijsturen. Recreatie uitkijktoren en fietspad/ mindervalidenpad De gemeente Bladel heeft op 09-11-2023 het Bestemmingsplan Cartierheide vastgesteld.
Sindsdien lopen er verschillende (juridische) procedures waardoor de realisatie van de uitkijktoren en fietspad/ mindervalidenpad langdurige vertraging oplopen. Zie voor meer informatie over de lopende procedures “Raadsinformatiebrief Stand van zaken project Beleef de Cartierheide”. Zodra de financiële impact van de vertraging helder is kan een besluit genomen worden over het verdere verloop van het project. Kengetallen In de begroting worden een aantal financiële kengetallen opgenomen. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De kengetallen beoordeling zijn enerzijds bedoeld om de financiële positie inzichtelijker te maken. Anderzijds zijn de kengetallen bedoeld om gemeenten met elkaar te vergelijken. Conform Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) nemen we de volgende kengetallen op: - netto schuldquote; - netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen; - solvabiliteitsratio; - structurele exploitatieruimte; - grondexploitatie; - belastingcapaciteit. 80
In onderstaande tabel wordt per kengetal aangeven in welke categorie de gemeente Eersel zit. De categorieën bestaan uit: A = Goed B = Voldoende C = Onvoldoende Hierbij wordt enkel het kengetal in het begrotingsjaar als waarde genomen voor de toekenning van de categorie. Beoordeling Eersel Kengetal | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Bandbreedtebegrotingsjaar (2027) Cat A < 90/ Netto schuldquote | -29,80/ | -5,71/ | -0,96/ | 59,85/ | 78,29/114,22/ Cat B ^0 ^300/A Cat C > 130/ Netto schuldquote gecorrigeerd voor | Cat A < 90/ alle verstrekte leningen | -33,60/ | -5,74/ | -0,98/ | 59,84/ | 78,29/ | 114,22/ Cat B ^0 ^300/ | A Cat C > 130/ Cat A > 50/ Solvabiliteitsratio | 62,40/ | 73,12/ | 75,39/ | 51,32/ | 50,83/ | 44,34/ Cat B ^0 om | A Cat C < 20/ Cat A > 0/ Structurele exploitatieruimte | 5,70/ | -0,49/ | 1,48/ | -0,13/ | -0,56/ | -0,62/ Cat B 0/ | A Cat C < 0/ Cat A > 20/ Grondexploitatie | -1,00/ | 2,01/ | -1,38/ | -3,94/ | -14,80/ | -15,20/ Cat B > 20 ^50/ | A Cat C > 35/ Cat A < 95/ Belastingcapaciteit | 86,10/ | 95,88/ | 92,05/ | 92,05/ | 92,05/ | 92,05/ Cat B > 95 < 105/ | A Cat C > 105/ Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in de verhouding van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van het totaal van de baten.
Het geeft derhalve een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 1300Zo als norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. Voor de jaren 2027, 2028 en 2029 is dit kengetal in categorie A. Dit betekent relatief lage financieringslasten voor deze jaren. Voor de jaren 2030 en verder gaat dit kengetal naar de B categorie. Dit wordt met name veroorzaakt door de enerzijds de nog te financieren lopende investeringen (restantkredieten) en anderzijds investeringen die nu in het MIP zijn opgenomen. Ter voorkoming van overschrijding van de door VNG geadviseerde norm (13007o), is het verstandig om bij de toekomstige investeringen rekening te houden met deze schuldquote. Bij overschrijding van de norm is het verstandig dat er perspectief is om weer uit de schulden te komen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of deze allen worden terugbetaald, wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekend voor de schuldenlast. Omdat wij weinig leningen hebben verstrekt wijken de percentage slechts zeer beperkt af van de Netto schuldquote.
Solvabiliteitsratio Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente haar bezittingen heeft gefinancierd met eigen vermogen. Het solvabiliteitsratio wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van Eersel. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Op dit onderdeel scoren we in categorie A. De terugloop van de solvabiliteit heeft enerzijds te maken met de financiering van de restantkredieten en anderzijds met de investeringen die in de toekomst worden begroot en de invloed die dit heeft op het balanstotaal. 81 Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves). Het wordt in een percentage uitgedrukt.
Voor het begrotingsjaar 2027 is er een positief saldo. Vanaf 2028 wordt het saldo negatief. Hierdoor zijn aanpassingen in het financiële beleid vooralsnog niet nodig. Het is echter wel belangrijk hier aandacht aan te blijven besteden zodat de meerjarige structurele tekorten niet verder op lopen. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 100Zo of hoger wordt in beginsel beschouwd als kwetsbaar. Op dit onderdeel scoren we in categorie A. Dit betekent dat de bestaande grondexploitaties geen groot risico vormen voor de gemeente. Belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Wanneer de percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt, is een beleidskeuze. Onder de woonlasten wordt verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing (afvalstoffenheffing) voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente.
De belastingcapaciteit wordt daarom berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishoudens in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1. Dit wordt uitgedrukt in een percentage. Voor het begrotingsjaar 2027 is het percentage 92,0507o. We zitten als gemeente onder het landelijk gemiddelde. 82
3. Onderhoud kapitaalgoederen Wat zijn kapitaalgoederen? Kapitaalgoederen vormen een cruciaal onderdeel van de openbare ruimte. Het beheer en het behoud ervan is een verantwoordelijkheid van onze organisatie. Gebrekkig onderhoud vergroot de kans op klachten en kan leiden tot ad hoc maatregelen en aanzienlijke kosten — wat wij kapitaalvernietiging noemen. Met beheerplannen zorgen wij voor een systematische en duurzame uitvoering van het onderhoud. In het raadsvoorstel van de financiële verordening 2026 wordt een stelselwijziging voorgesteld voor het startmoment van afschrijven. In deze voorliggende begroting 2027-2030 is hier al op geanticipeerd. Het startmoment van afschrijven wordt hiermee naar een later moment verschoven, namelijk het jaar na gereedkomen/ingebruikname van de investering. Wegen Beleidskader Als wegbeheerder zijn wij verantwoordelijk voor het onderhoud en beheer van gemeentelijke wegen, inclusief verhardingen, bermen, sloten en civiele kunstwerken (bruggen/viaducten) die op de wegenlegger als openbare weg staan aangegeven. Ons takenpakket omvat de volledige levenscyclus van onze wegen, van het onderhoud en beheer tot het vernieuwen en vervangen van verhardingen. Ons gemeentelijke wegenbestand omvat een totaal verhardingsoppervlak van bijna 2 miljoen m2, met een vervangingswaarde van circa C 160 miljoen.
Om de toekomstige behoeften van onze gemeente te voorzien, heeft de gemeenteraad in december 2025 het beleidsbeheerplan Wegen vastgesteld. Dit plan heeft een looptijd van 6 jaar (2025-2030). Dit plan vormt de basis voor onze strategische keuzes en prioriteiten in de komende jaren. Vastgesteld kwaliteitsniveau De beheerstrategie is een gedifferentieerd onderhoudsniveau die we risicogestuurd beheren. De gedachtegang hierachter is dat niet alle verhardingen op hetzelfde kwaliteitsniveau onderhouden hoeven te worden. Een doodlopende weg in het buitengebied of een incidenteel belopen parkeerplaats kunnen op een lager niveau worden onderhouden dan rijbanen in de hoofdstructuur of fietspaden. De ambitieniveaus staan in onderstaande tabel: Wegtype Ambitie gemiddeld onderhoudsniveau Winkelcentrum A Rijbanen hoofdstructuur B+ * Rijbanen binnen de kom Z woonstraten C Fietspaden B+ * Voetpaden B Wegen buiten de kom C Parkeerplaatsen C *De rijbanen hoofdstructuur en fietspaden worden op een iets hoger onderhoudsniveau onderhouden waarbij ook het comfort van de weggebruiker wordt meegenomen. Onderhoud wordt eerder en grootschaliger uitgevoerd dan op standaard B niveau. Bij risico gestuurd beheer wordt prioriteit gegeven aan het sturen op de parameters veiligheid en duurzaamheid. Hierin wordt onderhoud zo ingestoken dat kapitaalvernietiging en onveilige situaties worden voorkomen.
Het comfort en aanzien van de weg is van lagere prioriteit. Matige oneffenheden, plasvorming, reparatievakken en oppervlaktebehandelingen worden op diverse wegtypen geaccepteerd. Actuele staat van onderhoud In 2026 is de weginspectie over het totale areaal uitgevoerd. Daaruit blijkt dat 900Zo van de verharding op B-niveau of hoger zit. 20Zo zit op C-niveau en 70Zo op D-niveau. In de periode 2027 t/m 2030 plegen we onderhoud op de locaties met D-niveau door reeds geprogrammeerde projecten in het Meerjarig Investeringsprogramma of lossen we daar waar nodig dit op middels klein onderhoud. 83
Beheer Het wegenbestand (asfalt, beton, elementverhardingen, inclusief civiele kunstwerken) houden we in stand met gebruik van risicogestuurd onderhoud. Hierbij maken we gebruik van een wegbeheerprogramma en tweejaarlijkse weginspecties. Deze inspectie is in 2026 weer uitgevoerd. Door het onderhoud op het juiste moment uit te voeren voorkomen we kapitaalvernietiging en daarmee wordt het onderhoud goedkoper dan bij planmatig onderhoud. Het benodigde budget is berekend met het beheerprogramma. Naast de jaarlijkse toevoeging aan de voorziening ‘Onderhoud wegen’ storten we ook de inkomsten uit de degeneratievergoedingen van nutsbedrijven in de voorziening. Deze inkomsten zijn vergoedingen die worden uitgekeerd aan de wegbeheerder als compensatie voor levensduurvermindering van het verhardingsoppervlak. Dit door het uitvoeren van graafwerkzaamheden ten behoeve van het leggen van leidingen onder verhardingsconstructies. Vervanging van wegen/rehabilitatie Binnen de voorziening (onderhoud) wegen houden we geen rekening met vervangingskosten aan het einde van de levensduur van een weg. De maximale levensduur van een weg op zandgronden zoals in Eersel is ± 40 jaar. Gedurende deze levensduur voeren we twee of drie keer groot onderhoud uit.
Wij vervangen de wegconstructie pas als de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten voor een weg hoger worden dan de kapitaallasten voor de vervanging van deze weg, of als de verkeersveiligheid in gevaar komt. Hiernaast is in de voorjaarsnota de ombuiging opgenomen om de bestemmingsreserve rehabilitatie wegen vrij te laten vallen en de kapitaallasten van investeringen volledig ten laste te brengen van de exploitatie. Tot 2026 was de storting in de bestemmingsreserve rehabilitatie wegen hoger dan de onttrekking. Door de bestemmingsreserve op te heffen levert dit de komende jaren een voordeel op in de exploitatie. Dit betekent wel dat vanaf heden voor elke vervanging van een weg financiële dekking moet worden gevonden in de begroting. Met de reeds beschikbare middelen en jaarlijkse toevoeging aan de onderhoudsvoorziening kunnen we onze asfaltwegen, trottoirs en fietspaden op korte en middellange termijn goed in stand houden. Beschikbare onderhoudsbudg etten Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatie | e 1.342.000 | e 1.239.000 | e 1.239.000 | e 1.239.000 | e 1.239.000 Investeringen | e 5.207.000 | e 12.529.000 | e 3.350.000 | e 3.450.000 | e 500.000 Riolering Beleidskader Aanleg en beheer van riolering zijn gemeentelijke taken, Op grond daarvan hebben we voor de periode 2023 - 2027 een verbreed GRP vastgesteld.
In het verbreed GRP 2023-2027 is weergegeven hoe we de rioleringstaak in de komende planperiode vormgeven. Hierbij houden we rekening met de gevolgen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en de Wet gemeentelijke watertaken (Wgw). Vastgesteld kwaliteitsniveau en beheer Op grote lijnen is de leeftijd van riolering bepalend voor de vervanging van riolering. Riolering gaat tussen de 60 en 80 jaar mee. In Eersel verwachten we vanaf 2030 een grote vervangingspiek. Om beter inzicht te krijgen in het functioneren van de riolering meten we vanaf medio 2010 in samenwerking met het waterschap de Dommel aan de overstorten. Het betreft kwantitatieve metingen. Om inzicht te krijgen in de grondwaterstanden hebben we in 2014 een basismeetnet ingericht. Uitvoering beheerplan Binnen het beschikbare budget in de begroting voeren we noodzakelijke herstelmaatregelen uit. Andere onderhoudsmaatregelen die we jaarlijks uitvoeren zijn onder andere kolken zuigen, reinigen gemalen, inspectie, maaien wadi’s (waterafvoer drainage en infiltratie) en onderhoud van pompen van de gemalen, randvoorzieningen en mechanische riolering.
84 Beschikbare onderhoudsbudgetten Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatie | C 1.065.075 | C 1.089.050 | C 1.089.050 | C 1.089.050 | C 1.089.050 Investeringen | C 4.381.000 | C 5.684.000 | C 3.087.000 | C 100.000 | C 100.000 Openbare Verlichting Beleidskader In 2025 is het nieuwe beheerplan Openbare Verlichting 2025-2029 door de raad vastgesteld. Het hoofddoel is om de komende jaren een maximale energiereductie te behalen. Wij streven naar verdere vermindering van het energiegebruik voor OV tot de 500Zo energiereductie in 2030 ten opzichte van het jaar 2013 (landelijk doel). We gaan hiervoor door resterende oude armaturen te vervangen door LED. De armaturen in het buitengebied worden “slimme” armaturen en rusten we uit met amberkleurig licht. We kunnen daarmee iedere mast apart schakelen en daarmee proberen de negatieve invloed van het kunstlicht op de natuur zoveel mogelijk te verminderen. Het areaal is als volgt opgebouwd: 5.550 masten, 5.700 armaturen. De vervangingswaarde hiervan bedraagt circa C 7.200.000. Beheer We beschikken momenteel over 5.550 lichtmasten. Plusminus 1.525 daarvan waren lichtmasten met SOX- armaturen die conform het beleidsplan 2014-2024 zijn vervangen door LED. Dit is een heel belangrijke stap geweest in onze duurzaamheidsambitie met betrekking tot energiebesparing.
In nieuwbouwplannen worden standaard alleen nog maar LED-armaturen geplaatst. Ook bij vervangingen gebruiken we nu uitsluitend nieuwe LED-armaturen Hoofduitgangspunt bij het onderhoud is zorgen dat we de uitval beperken. Oudere lampen gaan maximaal drie tot vier jaar mee. Daarom vervangen we deze lampen ( ± 3.400 stuks) gefaseerd. We noemen dit groepsremplace. De meerkosten voor de vervroegde vervanging wegen ruimschoots op tegen het extra storingen rijden. Met het gebruik van LED-armaturen gaan we nu naar een levensduur van twaalf jaar, en we besparen zo jaarlijks ± C 5 per mast per jaar remplacekosten. In 2027 vervangen we 1.100 oude armaturen met PLL-lampen door nieuwe LED-armaturen. De PLL lampen worden vanaf 2024 niet meer geproduceerd en zijn al moeilijk verkrijgbaar. De totale kosten van vervanging worden geactiveerd en afgeschreven ten laste van de exploitatie. De voordelen hiervan zijn groot: vermindering energiegebruik, lagere remplacekosten, beter verlichtingsniveau en gelijkmatigheid, en minder uitval. Na deze vervanging is ongeveer 8007o van onze openbare verlichting verduurzaamd.
Beschikbare onderhoudsbudgetten Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatie | C 414.550 | C 329.500 | C 329.500 | C 329.500 | C 329.500 Investeringen | C 400.000 | C 100.000 | C 100.000 | C 100.000 | C 100.000 Groen Beleidskader Als groene gemeente hebben we relatief veel openbaar groen. Het belangrijke groen binnen de bebouwde kommen leggen we vast in het omgevingsplan. In 2017 heeft de gemeenteraad voor alle kommen het beleidsplan Groen Loont! Integraal beleidsplan Landschap, Natuur & Groen - Gemeente Eersel 2017-2033 85 vastgesteld. In dit plan worden de groenstructuren van de zes dorpen vastgelegd en nieuwe kaders voor de gewenste inrichting van zowel het gebied binnen als het gebied buiten de bebouwde kom gesteld. In 2023 is het Bomenbeleidsplan vastgesteld voor een goede bescherming en instandhouding van het huidige bomenbestand. Het beleidsplan ‘natuurlijk spelen’ hanteren we voor de speelterreinen. Voor de sportaccommodaties geldt het accommodatiebeleid. In dit beleidsplan staat aangegeven wat basisvoorziening is (wat wij onderhouden) en wat niet (onderhoud door sportverenigingen). Groenbeheer Het beheer van gemeentelijk openbaar groen binnen de kom wordt geheel uitbesteed op basis van meerjarige bestekken.
De totale beheerkosten voor groen binnen de bebouwde kom (exclusief apparaatskosten) bedragen in 2027: C 1.086.600. Voor dit bedrag worden de evenemententerreinen, speelterreinen, plantsoenen en gazons binnen de kom onderhouden. Voor groenbeheer buiten de bebouwde kom is een budget van C 75.500. Beheer Bossen Het beheer van de gemeentelijke bossen en natuurterreinen besteden we geheel uit op basis van meerjarige bestekken. De kosten die we hier maken moeten worden afgedekt door de inkomsten. We hebben een bestemmingsreserve om calamiteiten zoals bosbranden en boomziekten te kunnen herstellen. We streven naar een geleidelijke groei van deze bestemmingsreserve tot een bedrag van maximaal C 250.000. Met een dergelijk bedrag kunnen we onze grootste risico’s afdekken. Deze aanvulling op de reserve genereren we jaarlijks uit het verschil tussen de onderhoudsuitgaven en de inkomsten (van de houtverkoop). Beheer landschapselementen (LSE) Het onderhoud wordt structureel en planmatig wordt uitgevoerd. We streven ernaar het beheer zoveel mogelijk samen met aangrenzende grondeigenaren uit te voeren. Zij kunnen hiervoor in aanmerking komen voor een beheervergoeding. Hiervoor is een jaarlijks budget van C 102.700 beschikbaar.
Beheer Ecologische VerbindingsZones (EVZ’s) Ecologische verbindingszones zijn een optelsom van bosjes, beekdalen en landschapselementen die door hun strategisch plaats samen voor een verbinding kunnen zorgen tussen grote natuurgebieden (zoals NatuurNetwerk Brabant, Landschotseheide, Buikheide/Groot en Kleinmeer). Hiervoor is een jaarlijks budget van C 28.000 beschikbaar. Beheer bomen De gemeente Eersel heeft globaal 22.000 individueel te beheren bomen in het areaal. Het reguliere onderhoud aan (laan)bomen voor 2027 ramen we op C 268.500 (exclusief apparaatskosten). Beschikbare onderhoudsbudgetten Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Exploitatie C 1.436.875 C 1.536.300 C 1.536.300 C 1.536.300 C 1.536.300 Investeringen C 0 C 500.000 C 0 C 0 C 0 Speel- en sportvoorzieningen De speeltoestellen worden voor een deel onderhouden door de buitendienst en voor deel door derden op basis van een inspectie. Het budget voor het beheer aan de speelvoorzieningen in 2027 ramen we op C 43.450,-. Hiermee kunnen we de jaarlijkse verplichte inspecties, klein onderhoud en de vervanging van een enkel speeltoestel betalen. Op deze wijze waarborgen we het onderhoud van de speelvoorzieningen op verantwoorde wijze. Dit budget is evenwel onvoldoende om speeltoestellen aan het einde van hun levensduur te kunnen vervangen.
Naar verwachting komt er in 2027 een nieuw beleid voor spelen, bewegen en ontmoeten. 86
Beschikbare onderhoudsbudç etten Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Exploitatie C 43.450 C 43.450 C 43.450 C 43.450 C 43.450 Investeringen C 0 C 0 C 0 C 0 C 0 Beheer natuurgrassportvelden Het onderhoud van de natuurgras -sportvelden is uitbesteed aan een externe partij. De totale beheerkosten voor de sportvelden in 2027 bedraagt C 152.860,-. Gebouwen Beleidskader Het gaat hier om de gebouwen die bij de gemeente in onderhoud zijn. Er zijn drie soorten onderhoud voor deze gebouwen te onderscheiden: - Het dagelijks onderhoud dat tot doel heeft om het gebouw en de installaties in een toestand te houden die voor de dagelijkse functievervulling noodzakelijk is. In de exploitatiebegroting wordt hier elk jaar een post voor opgenomen; - Het periodiek onderhoud waarbij in de regel geen vernieuwing plaatsvindt, zoals buitenschilderwerk. Dit betreft terugkerend onderhoud met een zekere cyclus; - Het groot onderhoud, waarbij veelal onderdelen van het gebouw of de installaties moeten worden vervangen (zoals vernieuwing van het dak of vervanging van de Cv-installatie). De kosten van het periodiek en groot onderhoud hebben we in een meerjaren onderhoudsplan opgenomen. Op basis van dit plan hebben we de stortingen en onttrekkingen uit de voorzieningen berekend.
Hiermee hebben we al het noodzakelijk onderhoud aan het onroerend goed in financiële zin afgedekt. Uiteraard moet regelmatig herijking plaatsvinden. Nieuwe investeringen voor aanpassingen of uitbreidingen nemen we in het meerjarig-investeringsprogramma op. In het accommodatiebeleid staat wat we verstaan onder een basisvoorziening. Voor de gebouwen die vallen onder het accommodatiebeleid betekent dit dat alleen de basisvoorzieningen door ons worden onderhouden. Wij dragen dan zorg voor het groot onderhoud inclusief de installaties. Voor het dagelijks onderhoud zijn de verenigingen of stichtingen zelf verantwoordelijk. De vereniging kan het onderhoud waar wij verantwoordelijk voor zijn (basisvoorziening), onder bepaalde voorwaarden, ook zelf uitvoeren (privatisering). De verenigingen ontvangen daarvoor financiële bijdragen, gebaseerd op de gemiddelde onderhoudslast over tien jaar. Naast de gebouwen die in het accommodatiebeleid staan, hebben we ook de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van andere gebouwen. Denk hierbij aan binnensportaccommodaties, de brandweerkazernes, de gemeentewerf en het gemeentehuis. Voor deze gebouwen hebben we ook meerjaren onderhoudsplannen opgesteld. Wij zijn hier verantwoordelijk voor het totale onderhoud. Beheer Het onderhoud gebeurt volgens een meerjaren onderhoudsprogramma en jaarlijkse na-inspecties.
Deze meerjaren onderhoudsprogramma’s actualiseren we jaarlijks per gebouw. Ze geven een overzicht van het geplande onderhoud voor de eerstvolgende 10 jaar (eerste jaar is het begrotingsjaar). De hoogte van storting in de begroting bedraagt het gemiddelde van de totale geraamde onderhoudskosten in genoemde periode van 10 jaar. Aardgasloos maken gemeentelijke gebouwen Het beleid van de Rijksoverheid is erop gericht om in 2050 van het aardgas af te zijn, vanzelfsprekend geldt dit ook voor de gemeentelijke gebouwen. Via het Ontzorgingsloket van de provincie Noord-Brabant zijn voor de gemeentelijke gebouwen eerder energiescans uitgevoerd. Deze scans moeten worden vertaald naar een uitvoeringsplan cq naar duurzame onderhoudsplannen waarbij investeringen zoveel mogelijk op natuurlijke momenten worden meegenomen. Momenteel wordt gewerkt aan een uitvoeringsprogramma wat te zijner tijd aan uw raad voor wordt gelegd. 87
Schoolgebouwen Vanaf 1 januari 2015 zijn de verantwoordelijkheden (en daarmee het budget) voor het buitenonderhoud en de aanpassing van schoolgebouwen in het primair en speciaal onderwijs van gemeenten naar schoolbesturen overgeheveld. Schoolbesturen zijn vanaf dat moment verantwoordelijk voor het gehele onderhoud, van zowel de binnen- als de buitenzijde van schoolgebouwen. Wij zijn nog verantwoordelijk voor bekostiging van voorzieningen als nieuwbouw, uitbreiding en constructiefouten. De verwachting is dat het begrip renovatie wordt toegevoegd aan de voorzieningen in de huisvesting waar de gemeente voor verantwoordelijk is. De invoeringsdatum van deze wetswijziging is al een aantal keer niet gehaald. De verwachting is nu 2027. Het geactualiseerde Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2038 gemeente Eersel (2 juli 2024) is de basis voor uitvoering van de verantwoordelijkheden. Bij MFA’s waar wij eigenaar zijn van het volledige gebouw, inclusief onderwijs, dragen wij ook zorg voor het onderhoud van het totale gebouw. Dit moet op basis van de verdeling van verantwoordelijkheden (en budget) verrekend worden.
Beleid en beleidsdocumenten Het beheer geschiedt op basis van beleid - en beheerplannen: - | Verbreed GRP 2023-2027 - | Beheerplan wegen 2025-2029 - | Beheerplan Openbare verlichting 2026-2030 Gemeente Eersel - | Beleidsplan “Groen Loont” (2017-2033) - | Beleidsplan gemeentelijke bos- en natuurterreinen - | Bomenbeleidsplan 2023-2033 - | Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2038 gemeente Eersel 88 4. Treasury Algemeen In de wet Financiering decentrale overheden (wet Fido) staat de treasuryfunctie centraal en is de treasuryparagraaf zowel bij de begroting als bij het jaarverslag verplicht gesteld. In het treasurystatuut zijn de noodzakelijke aanpassingen als gevolg van wijziging van de wet Fido, de RUDDO (Regeling Uitzettingen en Derivaten Decentrale Overheden) en de Wet Verplicht schatkistbankieren verwerkt. Deze ‘Treasuryparagraaf’ bevat de volgende onderdelen: 4.1 Risicobeheer; 4.2 Gemeentefinanciering; 4.3 Uitzettingen; 4.4 Kasbeheer. 4.1 Risicobeheer Conform de eisen van de wet Fido moet de uitvoering van de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dienen. Het beheer dient behoudend te zijn en moet voldoen aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Enkel voor de uitoefening van de publieke taak worden er, conform de bepalingen in de wet Fido en het treasurystatuut, geldleningen gesloten en garanties uitgezet.