[26.10159] Bijlage 2 Schetsontwerp innovatief energiesysteem Stokkelsche Akker
Tekst van het document
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 61
Exploitatie en kosten eindgebruikers UITGANGSPUNTEN 9. Referentieperiode I levensduur In de berekening wordt gerekend met een levensduurbenadering van 30 jaar voor het collectieve systeem, met een herinvesteringsmoment na 15 jaar voor specifieke onderdelen. Voor de individuele referentievariant is eveneens gerekend met een herinvestering van de voorzieningen na 15 jaar. 10. Financieringsuitgangspunten In de OPEX-sheet zijn voor de collectieve variant expliciete financieringsuitgangspunten opgenomen, waaronder: ^
rente banklening: 5,0%
^
'rente'/rendement eigen vermogen: 5,5%
^
verhouding 80% vreemd vermogen Z 20% eigen vermogen
^
afleiding van een pre-tax WACC van 5,^
Daarnaast zijn financieringskosten inclusief aflossing omgerekend naar een last per WEQ per jaar. Het opnemen van aflossing in de jaarlijkse lasten geeft naast de vermogenskosten ook inzicht in de feitelijke terugverdientijd/lastendruk voor het systeem. Voor een collectieve warmteof energievoorziening is dit relevant, omdat kapitaallasten doorgaans een groot deel van de integrale kosten bepalen. Voor het referentiescenario worden geen kapitaallasten gerekend.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 62
Exploitatie en kosten eindgebruikers UITGANGSPUNTEN 11. SDE-subsidie in exploitatie Aan de collectieve variant is een jaarlijkse SDE++-subsidie toegerekend van ē 0,04 kWhth (/geproduceerde warmte) per jaar voor een looptijd van 15 jaar. Deze subsidie is in de exploitatie meegenomen omdat het een productieafhankelijke bijdrage betreft die direct invloed heeft op de jaarlijkse systeemkosten. De subsidie verlaagt daarmee niet de initiële investering, maar de jaarlijkse netto lasten van exploitatie. Voor de referentievariant is geen rekening gehouden met tegemoetkoming van de exploitatie. De toekenning van de subsidie kan zeker niet worden gegarandeerd. 12. Subsidies op investering Aan de collectieve variant zijn in de investeringsraming ook CAPEX-subsidies toegerekend, waaronder posten zoals WIS en DEI+. Deze subsidies zijn als verlaging van de investeringslast verwerkt. Dergelijke regelingen zijn bedoeld om de onrendabele top van collectieve energieinfrastructuur en innovatieve energiesystemen te verkleinen. Er is nog geen toekenning van investerings- of exploitatiesubsidies. Dit is derhalve nog een mate van onzekerheid.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 63
Totale verbruikskosten Verwerking van CAPEX, OPEX en financieringslasten. Post Energiekosten (na subsidie SDE)
Centraal duurzaam systeem
Individuele warmtepomp
Ç 227
Ç 1.345
Jaarlijkse kosten energiesystemen Ç 5.000
Onderhoud en beheer
Ç 421
Ç 365 Ç 4.000
Kapitaallasten
Ç 3.285 Ç 3.000
Investeringslasten
Ç 1.212
Totaal perjaar
Ç 3.933
Ç 2.922
Per maand
Ç 328
Ç 244
Ç 2.000 Ç 1.000 ÇCentraal duurzaam systeem
Prijs per jaar/maand betreft all-in geannualiseerde kostprijs, exclusief BTW
Individuele warmtepomp
■ Financieringskosten (aflossing CAPEX) M Investeringskosten per jaar M Onderhoud en beheer M Energiekosten (inclusief SDE)
De volledige jaarlijkse berekening is weergegeven in bijlage 3 en 4.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 64
Elektriciteitsprijs Vast tarief versus dynamische prijs Kernboodschap: in de business case is nu gewerkt met een gemiddelde/vast prijsniveau; met dynamische inkoop verandert de kostenlogica én de rol van sturing/opslag. ^
In de OPEX is nu gerekend met één gemiddeld elektriciteitsprijsniveau (inkoop + heffingen + transport) en een vaste waardering voor interne stroom en teruglevering.
^
Het huidige model en scenario is berekend op maximale zon-PV productie en met vaste prijzen
^
In de praktijk is elektriciteit steeds vaker dynamisch geprijsd:
^
^
duur tijdens piekmomenten (ochtend/avond, winter, hoge netbelasting)
^
goedkoop of negatief tijdens uren met veel zon/wind en lage vraag
Dit heeft twee tegengestelde effecten op de business case: ^
kans: als het systeem flexibel kan sturen, kan inkoop verschuiven naar goedkope uren rekening gehouden met zo weinig mogelijk netafname tijdens piekmomenten.
^
risico: bij negatieve prijzen kan teruglevering geld kosten (je betaalt om te leveren) overschotten niet worden voorkomen.
lagere gemiddelde kosten. In het model is nu dit kan de business case verslechteren als
Conclusie: bij dynamische prijzen wordt niet alleen "hoeveel kWh" belangrijk, maar vooral wanneer je inkoopt, verbruikt, opslaat of teruglevert.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 65
Elektriciteitsprijs - Wat verandert er bij dynamische prijzen? De batterij en sturing worden niet alleen "zelfconsumptie-tools", maar ook "markt- en netoptimalisatie-tools".
Batterij/EMS anders inzetten: laden bij goedkope/negatieve prijzen (en bij PV-overschot (PV-overzocht wordt nu ook al ingezet voor het laden van de batterij)) ontladen tijdens dure piekuren om inkoop te vermijden én piekbelasting te beperken PV-overschot slim afhandelen: bij negatieve prijzen liever niet terugleveren maar één van de volgende opties (in volgorde van voorkeur): 1.
batterij laden
2.
extra elektrische vraag creëren in het systeem (bijv. warmtepomp/booster/elektrische ketel) en warmte bufferen
3.
curtailment (PV aftoppen) als laatste redmiddel (twee mogelijkheden: voorkomen van teruglevering, of bij neg. prijzen e volledig uit net leveren)
SeizoensVdagbuffer extra waarde: warmte maken wanneer stroom goedkoop/negatief is en later gebruiken
verlaagt kosten én netpiek.
Nieuwe optimalisatievraag: kies een regelstrategie: "minimaliseer OPEX" vs "minimaliseer netpiek" vs "maximaliseer zelfvoorzienendheid" ^ dit kan tot andere batterij-dimensionering/gebruik leiden). Aanbevolen aanvulling in vervolg analyse: reken een dynamisch scenario door (uurprijzen) met gevoeligheden voor: ^
frequentie van negatieve prijzen
^
beperkingen op teruglevering (contractueel/technisch)
^
batterijcycli en degradatie (meer marktsturing = meer cycli)
^
eventuele curtailment-uren
Resultaat: dynamische inkoop kan de business case verbeteren als sturing en flexibiliteit goed zijn ingericht, maar kan ook negatief uitpakken als er structureel overschot teruggeleverd wordt bij negatieve prijzen. Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 66
Kansen en risico's
Kansen en risico's Kansen Technisch ^
Windturbines vormen een waardevolle aanvulling op zonne-energie. Door het constantere opwekprofiel neemt de belasting op de accu af en kan mogelijk met minder batterijcapaciteit worden volstaan
^
De restwarmte van accu's kan worden benut in het warmtesysteem. Hierdoor is minder luchtkoeling nodig en kunnen accu's dichter bij de bebouwde omgeving worden geplaatst door vermindering van geluidsproductie. Een optimalisatie kan zijn door de accu's met water te laten koelen door gebruik te maken van het warmte-koudenet. De accu's worden daarmee een (beperkte) warmtebron.
^
Afvalwater uit de persleiding van waterschap De Dommel biedt een aanvullende warmtebron (TEA). Het kan de uren waarvoor regeneratie nodig is aanzienlijk beperken. Het potentieel lijkt uit eerste analyses de drycoolers niet volledig te kunnen vervangen, waardoor aanvulling met een andere bron nodig blijft
^
Elektrische ketels bieden kansen voor slimme marktsturing en een volledig fossiel-vrij systeem. Hiermee kan worden gestuurd op dynamische stroomprijzen en pieken in duurzame opwekking, zodat de seizoensopslag efficiënt kan worden geladen.
^
Wanneer een (voldoende) netaansluiting niet verkregen kan worden (tijdens de netcongestieperiode), kan een WKK de benodigde elektriciteit lokaal opwekken, terwijl de vrijkomende restwarmte direct kan worden benut voor warmtelevering (en eventueel buffering). Dit versterkt het energiesysteem als geheel en kan de business case verbeteren doordat warmteopwek wordt verdrongen en de leveringszekerheid toeneemt.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 68
Kansen en risico's Kansen Financieel ^
Afnemers stimuleren om de af te nemen van het energiesysteem op gunstige momenten. Dit kan bijvoorbeeld met prijsprikkels: goedkope elektriciteit/warmte op de gunstige momenten (veel zonne-energie) en duurdere elektriciteit/warmte op de ongunstige momenten (weinig zonne-energie). Dit gaat effect hebben bij zowel dynamische nettarieven als bij dynamische inkoop tarieven.
^
De DE^-regeling is bedoeld voor innovatieve pilot- en demonstratieprojecten die bijdragen aan energiebesparing en/of CO2-reductie. Gezien het innovatieve karakter van ons systeem achten wij het reëel dat een DEI + -subsidie haalbaar is.
Organisatorisch ^
Het initiële draagvlak geeft de mogelijkheid een innovatief systeem voor de toekomst verder te ontwikkelen en tot realisatie te kunnen komen. Door toepassen van het innovatieve systeem is met de gekozen randvoorwaarden de bouw van de woningen mogelijk.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 69
Kansen en risico's Risico's Technisch ^
Het systeem is complex en daarmee is onzeker of het integrale systeem optimaal presteert (MT-net + centrale WP + seizoensbuffer + WKO)
^
De seizoensbuffer is een traag reagerend systeem. Dit kan leiden tot een mismatch tussen vraag en aanbod
^
Er is risico op storingen in centrale assets ( warmtepompen, buffer, accu). Dit kan impact hebben op de hele wijk
^
Het is niet zeker of de ondergrond geschikt is voor warmteopslag (bodemopbouw, interferentie WKO)
^
Er is risico op afhankelijkheid van innovatieve componenten (accu, energiesysteemsturing)
^
Er is risico op netcongestie en beperkte transportcapaciteit voor elektriciteit. Ook is onzeker hoe Enexis participeert en meewerkt
Juridisch ^
Het is onzeker hoe de wet- en regelgeving voor collectieve warmte (Wcw) en energiegemeenschappen uitpakt
^
Vergunningstrajecten (WKO, diepe opslag, infrastructuur) kunnen vertraging veroorzaken
^
Er zijn beperkingen bij toepassing van energiehubs Z GDS Z cable pooling bij woningen
^
Wijzigende regelgeving over eigendom, tarieven en leveringsmodellen kan gevolgen hebben
^
Het is onzeker of subsidies beschikbaar blijven of verkregen worden (SDE++, WIS, etc.)
^
Er is onduidelijkheid over aansprakelijkheid bij storingen in collectieve systemen
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 70
Kansen en risico's Risico's Organisatorisch ^
Het is onzeker wie eigenaar wordt en wie het energiesysteem gaat exploiteren (gemeente I ESCo I marktpartij)
^
De complexe stakeholderstructuur kan leiden tot vertraging in de besluitvorming
^
Het is onzeker of bewoners voldoende willen meedoen en het plan steunen
^
Er is risico op knelpunten in de afstemming met de gebiedsontwikkeling en fasering (ruimtebeslag, tracés)
^
Het is onzeker of de business case financieel onaangepast blijft (CAPEX, rente, subsidies)
^
Er is risico op uitvoeringsproblemen, omdat marktpartijen weinig ervaring hebben met een dergelik innovatief integraal energiesysteemconcept
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 71
Conclusies en advies
Conclusies en advies Het onderzochte systeem biedt vanuit technisch perspectief voldoende grond om als richtinggevend en faciliterend kader in het omgevingsplan voor de gebiedsontwikkeling als collectief energiesysteem op te nemen. Hierbij horen echter wel diverse nuanceringen en randvoorwaarden: Technisch: diverse onderdelen van het concept, zoals de seizoensopslag in de bodem, dienen nog verder onderzocht te worden om de technische maar ook juridische kaders duidelijker te krijgen. Organisatorisch en governance: het systeem en de exploitatie ervan is zeer innovatief. Afspraken over eigenaarschap, wijze van exploitatie (rollen en verantwoordelijkheden) en contractvormen met netwerkbeheerders en bewoners dienen nog nader verkend te worden, mede gezien de ontwikkelingen in wetgeving. Financieel: het onderzochte systeem draagt een hoge investeringslast waarmee de borging voor een betaalbare woning en/of energievoorziening voor de eindgebruikers onder druk staat. Substantiële tegemoetkoming in financiering, zoals fondsen, subsidies en voordelige leningen zijn noodzakelijk om een gesloten business case te kunnen realiseren. Het (mogelijk) aansluiten van meerdere wijken/afnemers kan de financiële haalbaarheid verbeteren. Binnen de vervolgstappen van de ontwikkeling van het energiesysteem moet ruimte voor optimalisaties worden opgenomen.
Ook zijn optimalisaties mogelijk vanuit het planologisch ontwerp (bijv. zongericht bouwen) en de bouwwijze van de woningen (passief bouwen, overstekken). Hiermee kan de energiebehoefte van de wijk verder verbeterd worden. Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 73
Conclusies en advies Bij het opnemen van het energiesysteem in het omgevingsplan stellen wij voor de volgende componenten als onderdeel van het energiesysteem kwalitatief vast te leggen: ^
Centrale energieopwekking met een bijbehorende centrale infrastructuur
^
Seizoensbuffer met WKO-bronnen
^
Duurzame elektriciteitsopwekking (middels PV-panelen) en centrale elektrische opslag (accu)
De volgende aspecten worden bij voorkeur vooralsnog niet hard vastgelegd, om flexibiliteit te behouden: ^
Exacte dimensionering van installaties (MW, buffer, etc.).
^
Technische detaillering (type warmtepomp, configuratie).
^
Exploitatie- en eigendomsstructuur.
^
PV-opwek en omvang,
^
Batterijcapaciteit,
De onderdelen zijn afhankelijk van marktontwikkeling, prijsniveau, regelgeving en verdere engineering. De back-up voorziening behoeft ook nog nader onderzoek naar mogelijkheden van een fossiel vrije back-up voorziening.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 74
Conclusies en advies Het vrij laten van de dimensionering van de genoemde componenten mag echter niet ten koste gaan van de ambitie van 70*^ eigen opwek en maximaal 30*^ van het vermogen van een reguliere wijk van deze grootte. Deze ambitie moet expliciet in het omgevingsplan vermeld worden. Hiermee wordt enerzijds de ambitie geborgd, en anderzijds flexibiliteit behouden voor technische en marktontwikkelingen. Planologisch en architectonisch moet minimaal rekening worden gehouden met ruimte voor een energiecentrale, seizoensbuffering, WKO bronnen, PV-panelen en een accubatterij. Van belang is met name het type seizoensbuffering dat in het ontwerp zal worden gekozen. Indien op basis van nadere onderzoeken zal blijken dat seizoensopslag in aquifers mogelijk en financieel rendabel is, is het benodigde ruimtegebruik voor de buffering zeer beperkt. Als eerste stap zal hiervoor door een geohydrologisch gespecialiseerd bureau onderzoek naar moeten worden gedaan. Parallel hieraan zal de juridische afkadering met de vergunningsverleners (ODZOB, Provincie Noord-Brabant) afgestemd moeten worden.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 75
Conclusies en advies Voor het vervolg in de planvorming wordt geadviseerd: 1. Verdiepende technische uitwerking en onderzoek ^
Nadere onderzoeken seizoensbuffer en dimensionering energiesysteem.
^
Optimalisatie van capaciteiten (buffer, WKO, warmtepomp).
^
Integrale simulaties (seizoensbalans, piekgedrag).
2. Business case en kosten ^
Actualiseren CAPEX/OPEX.
^
Doorrekening eindgebruikerskosten.
^
Toetsing betaalbaarheid en risico's.
3. Juridische en organisatorische inrichting ^
Keuze exploitatiemodel en marktverkenning.
^
Verdeling rollen/verantwoordelijkheden (gemeente, ontwikkelaar, ESCo, netbeheerder).
^
Borging binnen Wcw-kader.
4. Integratie in gebiedsontwikkeling ^
Afstemming met stedenbouw en fasering.
^
Concrete positionering van energievoorzieningen.
^
Afstemming met mobiliteit en laadinfra.
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 76
Bijiagej 1
Uitgangspunten bebouwing Bebouwing
DWA
Aantal woningen
[n]
450
619
Gemiddelde oppervlakte woning
[m2]
93
82
Oppervlakte woningen
[m2]
42.000
50.549
Oppervlakte utiliteit
[m2]
1.500
5.600
Totaal oppervlakte gebouwen
[m2]
43.500
56.149
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 78
Uitgangspunten warmte- en koudebehoefte Woningen
Innoforte
DWA
Warmtevraag ruimteverwarming
[MJ7m2]
90
101
Vermogen ruimteverwarming exclusief gelijktijdigheid
[W7m2]
30
35
Vermogen ruimteverwarming inclusief gelijktijdigheid
[W7m2]
30
25
Koudevraag ruimtekoeling
[MJ7m2]
58
52
Vermogen ruimtekoeling
[W7m2]
20
18
Warmtevraag warmtapwater
[GJ]
8
5,8
Warmtapwater vermogen
[kW]
24
26,2
Warmteverlies transport per woning [GJ]
[GJ]
0
6
Utiliteit
Innoforte
DWA
Warmtevraag ruimteverwarming
[MJ7m2]
0
94
Vermogen ruimteverwarming exlusief gelijktijdigheid
[W7m2]
0
50
Vermogen ruimteverwarming inclusief gelijktijdigheid
[W7m2]
0
48
Koudevraag ruimtekoeling
[MJ7m2]
0
90
Vermogen ruimtekoeling
[W7m2]
0
50
Warmteverlies
[GJ]
0
18
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 79
Bijiageļ 2 Seizoensopslagtechnologieën
Doel van dit document Wat deze bijlage behandelt Deze bijlage geeft het onderzoek weer naar mogelijke seizoensgebonden warmteopslagtechnologieën voor het ontwerp van het plangebied Stokkelsche Akker. Voor elke technologie worden de haalbaarheid, de belangrijkste voor- en nadelen, indicatieve kosten en ruimtelijke vereisten gepresenteerd. De conclusies zijn voorlopig in afwachting van verder locatieonderzoek en ontwerpontwikkeling.
Inhoud
1
ATES (HTO Z MTO Z WKO)
2 Pit Thermal Energy Storage (PTES) 3 Tank Thermal Energy Storage (TTES) 4 Borehole Thermal Energy Storage (BTES) 5 Hocosto (modulaire waterbuffers) 6 Faseveranderingsmaterialen (PCM's) 7 Thermochemische materialen (TCM's) 8 Overzicht van technologieën 9 Opmerking over subsidies
Voorlopig rapport — Seizoensopslag
| 2
ATES (HTO| MTO| WKO) Aquifer Thermal Energy Storage — temperatuurbereik en geologie van de locatie ATES is een open systeem dat grondwater in aquifers gebruikt als seizoensgebonden warmte- (en koude-)opslag. Drie bedrijfsregimes — onderscheiden op basis van temperatuur — stellen verschillende eisen aan de geologie van de locatie en de regelgeving.
WKO — Lage temperatuur
MTO — Gemiddelde temperatuur
HTO — Hoge temperatuur
< 25 0C
~ 25-60 oc
> 60 oc
In Nederland volwassen (meer dan 3.000 systemen). Koeling wordt direct geleverd; verwarming meestal via een warmtepomp.
In opkomst. Aandeel MTO (onder dezelfde instantie, Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB)): 1,37 M m3, 4 warme + 6 koude putten, 390 mVu op 67-85 m — sterk precedent.
Demonstratiefase. Vereist een diepere watervoerende laag (100-400 m), zout grondwater en een betrouwbare afdekkende gesteentelaag — onwaarschijnlijk in Eersel.
Geologie van de locatie — Eersel ^ Doelwatervoerende laag (MTO): Ideale mix van grof tot middelgrof zand, locatie aangegeven. 15-18 m dik (Waalre | Kiezeloöliet-formaties). De watervoerende laag is consistent in het hele gebied; de onderste afsluitende kleilaag is bevestigd door boorgaten, hoewel de dikte onzeker is. ^ Afschermende lagen: kleilaag (7-15 m) op ~48 m vormt de bovengrens; ondergrens op 63-66 m (dikte onzeker). ^ Dieptecontext: ondieper dan conventionele MTO, maar vergelijkbaar met Andel MTO (67-85 m). ^ Hydraulische prestaties: CPT-gegevens geven K :: 5-10 m/dag; T ^ 175 mVdag ^ praktische doorstroming 15-20 m3|u. ^ Het gemarkeerde gebied (rechts) geeft het meest veelbelovende stuk grond rondom de locatie Stokkelsche Akker weer, op basis van de beschikbare boorgatgegevens op Dinoloket.nl Eerste context: HTO is onwaarschijnlijk in de beschikbare ondergrond; MTO en WKO blijven opties in afwachting van een onderzoek naar de kleilaag. Indicatieve opslagcapaciteit: 15-20 mVu doorstroming - 3.000 laaduren/seizoen - « 60.000 m3 volume. 1. ATES — Overzicht & geologie
|
1
ATES — Kosten & Oordeel Indicatieve LCOH, aanpassing aan de locatie en conclusie WKO — Lage temperatuur
C 16-41 1 MWh
I
I MTO — Gemiddelde temperatuur
C 48-67 1 MWh
1 HTO — Hoge temperatuur
C 72-104 1 MWh
Gelijkmatige warmtekosten
Gelijkmatige kosten van warmte
Gelijkmatige kosten van warmte
CAPEX < é 600.000 - < é 10/m3 - levensduur 30-50 jaar meer dan 3.000 systemen in Nederland.
+ é 125.000 meetput - ~é 30.000/jaar monitoring ŭ rapportage OPEX.
CAPEX é 1,6-2,0 miljoen - OPEX é 79-86.000/jaar 60.000 m3 bij AT = 40 DC.
Geschiktheid van de locatie: de dichtstbijzijnde watervoerende laag bevindt zich op ~800 m van Stokkelsche Akker. Moderne voorgeïsoleerde leidingen beperken het warmteverlies tot ~0,15% bij 55 °C, maar een sleuf met vier leidingen (WKO + MTO aanvoer/retour) voegt ~ C800.000 aan CAPEX voor leidingen toe. Potentieel voor gestapelde aquifers: Een tweede, dikkere aquifer in fijner zand bevindt zich op ~ 10-35 m, gescheiden van de diepere formatie door een ~13 m dikke kleilaag. De locatie lijkt geschikt voor een WKO/MTO-configuratie met meerdere aquifers. Precedent: WarmteStad Groningen ontwikkelt een gestapeld-aquifer ATES voor ~10.000 woningen (warme aquifer onder koude). Eén boorlocatie verlaagt de mobilisatiekosten; het belangrijkste risico is kleiperforatie tijdens het boren, wat thermische vermenging zou veroorzaken. WKO-schaal: de vereisten voor de koelstroom geven aan dat de WKOcomponent aanzienlijk moet worden opgeschaald (momenteel geschat op 3 WKO-putparen) om aan de zomerse koelvraag te voldoen binnen praktische stroomlimieten per put. Toegenomen complexiteit van het puttenveld (afstand/thermische interactie) en hogere CAPEX
y Voordelen Minimale bovengrondse voetafdruk; geringe visuele impact WKO is volwassen (meer dan 3.000 Nederlandse systemen); precedent Andel MTO Verwarming en koeling via dezelfde infrastructuur Aanzienlijk lagere investeringskosten dan alternatieven op deze schaal
X Nadelen Sterk afhankelijk van de specifieke geologie ter plaatse — in Eersel slechts gedeeltelijk in kaart gebracht Voor MTO/HTO is het moeilijk om te schakelen tussen opladen en ontladen, dus dit moet per seizoen gebeuren - minder flexibiliteit Er is een omvangrijk onderzoeks- en monitoringprogramma nodig om een vergunning te verkrijgen Risico op verticale warmteverliezen waar de kleilaag ontbreekt of dun is Pijpleiding-CAPEX vanwege een afstand van ~800 m tot de doelaquifer
Conclusie Technisch haalbaar, mits er gericht hydrogeologisch onderzoek wordt uitgevoerd om de continuïteit van de kleilaag en de grondwaterstromingsomstandigheden te bevestigen. WKO alleen kan de thermische vraag niet dekken met de beschikbare netaansluiting. Daarom is een MTOsysteem de meest aantrekkelijke optie — mogelijk als een gestapelde WKO/MTO-configuratie die één boorlocatie deelt. 1. ATES — Kosten & Oordeel
|
2
Thermische energieopslag in putten (PTES) Met water gevulde, beklede uitgraving, gebruikt als seizoensgebonden warmteopslag Geologische en grondwateroverwegingen ^
Prestaties & kosten — kerncijfers
De lagere dichtheid van verwarmd water + grondwaterdruk veroorzaakt een opwaarts drijfvermogen op PTES.
80-85 -c
Max. temperatuur, beperkt door de duurzaamheid van de voering
^
De locatie heeft een zeer hoge grondwaterdruk (het waterpeil ligt boven het maaiveld) — maximale opwaartse druk.
^
Maatregelen: ballastbasis (zand/beton), verankering of schuine wanden. Een betonnen ballastbasis voegt ^ 2^ CAPEX toe.
70-90 *
Seizoensrendement (Deense 75.000 m3referentie bereikte 92^1, hier onrealistisch)
^
Grondwater kan het warmteverlies van PTES met tot wel ~60% verhogen1 . Als het grondwater snel stroomt EN het grondwaterpeil hoog is, is PTES niet haalbaar.
C 3,1-4,7 mln
Geschatte totale CAPEX incl. locatiepremies ä integratie
C 344-511 /Mwh
Gelijkmatige warmtekosten (optimistisch 70% rendement)
^
Voorlopige berekeningen laten zien dat de grondwatersnelheid tussen de 40 en 120 m/jaar ligt — hoog voor Nederland en riskant voor PTES.
^
3De benodigde oppervlakte voor de vereiste 28.000 m3/2 bedraagt ongeveer 2.830 m2 (bijv. 53 x 53 x 10 m diep). Als de diepte wordt vergroot tot 15 m, daalt de benodigde oppervlakte tot ongeveer 1.900 m22 .
V Voordelen
X Nadelen
» * »
»
Beproefde Europese technologie Lagere CAPEX dan TTES Relatief eenvoudig te installeren
» »
Grote technische uitdagingen met betrekking tot het grondwater en hogere kosten in Eersel Verhoogde warmteverliezen, groot landgebruik Dubbel landgebruik niet mogelijk
1 Warmteverliezen in thermische energieopslagsystemen met waterputten in aanwezigheid van grondwater, loannis Sifnaios, Adam R. Jensen, Simon Furbo, Jianhua Fan, 2023
1
4 Conclusie Technisch haalbaar, maar aanzienlijk bemoeilijkt door de hydrogeologie van de locatie. Als de grondwaterstromen zo hoog zijn als voorspeld, wordt PTES onbruikbaar.
2. PTES
|
9
Thermische energieopslag in tanks (TTES) Grote bovengrondse stalen of betonnen tank met gelaagd warm water
Geologie, prestaties en ruimtelijke vereisten
Kosten — kerncijfers
^
Grotendeels bovengronds — vermijdt de problemen met het drijfvermogen van het grondwater die bij PTES een rol spelen.
^
Vereist een zeer stevige fundering; de zandige ondergrond bij Eersel is relatief gunstig bij puntbelasting.
^
Let op: dun zand boven klei (boorgaten ten noordoosten van de locatie) kan op lange termijn verzakkingsproblemen veroorzaken1 . De locatie van de tank is van belang.
^
Uitstekende stratificatie: warm water van boven voor directe levering, koeler water van onder voor de warmtepomp.
^
Moderne TTES kan een rendement van 90-95% bereiken1 2.
^
Cilindrisch: een tank van 22.000 m3 op 20 m hoogte heeft een 0 ~ 37-38 m ~1.100 m2 voetafdruk. Op 25 m hoogte 0 ~ 33-34 m ~880 m2. Een TTES van deze omvang dekt de volledige seizoensgebonden vraag; er is potentieel voor een kleinere tank door middel van winteroplading.
^
Gezien de hoogte (20-25 m) moet rekening worden gehouden met de visuele impact en de acceptatie door het publiek.
y Voordelen Beproefde technologie Voorkomt grondwaterproblemen Uitstekende stratificatie, minder warmteverlies Betrouwbare aanvoertemperaturen
e110-140/m
Specifieke CAPEX op de vereiste schaal
C 3,7-4,7 miljoen
Totale investeringskosten voor het systeem
0,5-5 “/o
O&M als Z van de CAPEX (onderste grens hier, niet onder druk)
e 371-571 /MWh
Gelijkmatige warmtekosten (levensduur 30 jaar, 90Z rendement)
X Nadelen Aanzienlijke visuele impact door de hoogte Beperkte opstellingsmogelijkheden door variaties in de ondergrond Relatief duur
1 Driedimensionale draagkracht van funderingen op zand boven klei, Douglas Partners, 2025 2 Een overzicht en evaluatie van thermische isolatiematerialen en -methoden voor thermische energieopslagsystemen, Willy Villasmil, Ludger J. Fischer, 2019
4 Conclusie Haalbaar — sterke technische kandidaat, waarbij kosten en visuele impact de belangrijkste afwegingen zijn.
3. TTES
|
11
Thermische energieopslag in boorgaten (BTES) Verticaal boorgatveld dat warmte opslaat in de bodem/rotsmassa
Geologie, prestaties en voetafdruk ^
Ruimte en kosten — kerncijfers
Presteert het best in verzadigde, fijnkorrelige bodems met een lage grondwaterstroming. Stromend grondwater voert de opgeslagen warmte weg1 .
^
De grondwaterstroming is de belangrijkste onzekerheid: 40-120 m/jaar op de locatie kans op aanzienlijke verliezen.
^
Boorgaten zijn doorgaans 30-200 m diep. In Eersel wordt de diepte beperkt door de kleilaag waarschijnlijk zijn er meer boorgaten nodig.
^
Lagere energiedichtheid dan opslag op waterbasis; bruikbare AT is ook kleiner.
^
Seizoensrendement 40-60% in niet-optimale systemen, tot 90% onder optimale omstandigheden2 .
^
Piekafgifte beperkt door bodemVzandgeleiding piekwarmtevraag kan moeilijk direct worden opgevangen, zelfs wanneer BTES volledig is opgeladen3 .
^
Opstartfase van 3-4 jaar voordat de opslagefficiëntie zich stabiliseert.
^
Oppervlakte kan worden hergebruikt (parkeren, speelplaatsen), maar niet voor zware gebouwen.
V Voordelen Volledig ondergronds — geen visuele impact Beproefde technologie De warmteopslag is hydraulisch afgedicht
50 boorgaten
Vereist op 80 m diepte, 4 m tussenruimte voor 58.000 m3 in gebruik
20 kWh/m3
Energiedichtheid (veel lager dan bij opslag op waterbasis)
C 1,8-2,9 mln
Totale investeringskosten; 58.000 m3
C 334—671 /MWh
Gelijkmatige warmtekosten (uitgaande van 50^1 seizoensrendement)
X Nadelen Geologie van de locatie niet ideaal — hoge grondwaterstroming Diepte beperkt door kleilaag Lage vermogensdichtheid; piekvraag moeilijk op te vangen Warmteafvoer kan de omgeving beïnvloeden
Seizoensgebonden thermische energieopslag in boorgaten, IEA-SHC TECH SHEET, 2015 Modellering van de prestaties van warmtekrachtcentrales met seizoensgebonden thermische energieopslag, Benjamin McDaniel, Dragoljub Kosanovic, 2016
4 Conclusie In principe haalbaar, maar de grondwaterstroming werkt waarschijnlijk tegen BTES; er zou een groot array nodig zijn en het is onwaarschijnlijk dat dit beter presteert dan een op ATES gebaseerde oplossing als ATES mogelijk is.
4. BTES
|
13
Hocosto — Modulaire waterbuffers In de fabriek vervaardigde modulaire watertanks, ingegraven met een aardeafdekking van ~1 m
Geologie, prestaties en ruimtelijke vereisten ^ ^ ^
Kosten — kerncijfers
Hocosto meldt dat het drijfvermogen wordt beperkt door een aardeafdekking van ~ 1 m bovenop de tank. De leverancier heeft ervaring met installaties in gebieden met een hoog grondwaterpeil.
Maximale tankinhoud 3.000 m3
C 350-375 /m»
Specifieke CAPEX (enkele buffer, afhankelijk van bodem/grondwater)
8 eenheden
Aantal benodigde buffers (elk 3.000 m3)
C 8,4-9 miljoen
Totale geïnstalleerde CAPEX; er is waarschijnlijk een volumekorting beschikbaar
C 903-1.096 /MWh
LCOH
er zijn 8 systemen nodig voor voldoende
seizoenscapaciteit.
^
Geschatte oppervlakte per buffer: 500 m2. De totale voetafdruk wordt erg groot bij meerdere buffers.
^
De locatiekeuze is flexibel — kan onder parkeerterreinen of speelplaatsen worden geplaatst.
^
Meerdere buffers vereisen ook dure, ruimteverslindende extra leidingen.
^
De stratificatie verslechtert na ~2 weken zonder cyclus, waardoor het gebruik van de warmte minder efficiënt wordt.
^
Dagelijks verlies ~360 kWh per buffer; extra leidingen zorgen waarschijnlijk voor nog meer verlies.
y Voordelen Modulaire, in de fabriek gebouwde eenheden Flexibele inpassing (parkeerterreinen, parken) Drijfkracht wordt ondanks de ondergrondse ligging beperkt
X Nadelen Niet ontworpen voor deze schaal Dure extra leidingen Grote warmteverliezen; minder betrouwbare stratificatie Duur in vergelijking met andere opties
4 Conclusie Niet aanbevolen op deze schaal, tenzij andere opties niet beschikbaar zijn: er zijn te veel units nodig, met hoge verliezen en kosten.
5. Hocosto
|
15
Faseveranderingsmaterialen (PCM's) Opslag van latente warmte via smelten/stollen PCM's slaan warmte op via de latente warmte van de faseverandering (meestal smelten/stollen) en geven warmte af bij de constante temperatuur die wordt bepaald door het smeltpunt. Hun belangrijkste troef is de hoge energiedichtheid per m3. PCM is momenteel een technologie met een laag TRL (Technology Readiness Level), met name voor seizoensopslag. In wezen betekent dit dat de technologie nog onvolwassen/experimenteel is, met een hoge mate van onzekerheid wat betreft technische prestaties, kosten en betrouwbaarheid.
Nederlandse marktscan
m m m m
SolarEis
Gebruikt latente ± voelbare warmte van water als warmtepompbron. Er wordt alleen laagwaardige warmte geproduceerd — hier niet bruikbaar.
Triple Solar Į Dura Flow Į TNO
Te kleinschalig voor seizoensgebonden toepassing.
Delphy Improvement Centre
PCM gebruikt voor klimaatbeheersing in kassen — alleen buffering op korte termijn.
Universiteit Twente — SMARTHEAT
PCM van natriumacetaat-trihydraat, 90 dagen opslag, 58 ^ afgifte. Het meest vergelijkbare Nederlandse voorbeeld van seizoensopslag met PCM — maar nog steeds modulair Z hoge dichtheid in plaats van bulkseizoensopslag.
Conclusie Seizoensopslag wordt gedreven door schaalvoordelen, niet door energiedichtheid. Om te kunnen concurreren met seizoensopslag op waterbasis, zouden de kosten van PCM met ongeveer een factor vier moeten dalen1 . Niet aanbevolen. 1 Techno-economische optimalisatie en haalbaarheid van op PCM gebaseerde seizoensgebonden thermische energieopslagsystemen voor stadsverwarming en -koeling, Tao Yang, Jörg Worlitschek, Massimo Fiorentini, 2024
6. PCM's
|
17
Thermochemische materialen (TCM's) Omkeerbare sorptiereacties — hoge dichtheid, bijna geen stilstandverliezen TCM's (meestal zouten, zeolieten of metaalcomplexen) slaan warmte op via omkeerbare sorptiereacties. De belangrijkste voordelen zijn een zeer hoge energiedichtheid en verliezen die gedurende lange perioden bijna nul zijn — in principe uitstekend geschikt voor seizoensopslag.
Nederlandse marktscan
Knelpunten
^
ARES BV: natriumsulfide-TCM (450 kWh/m3), ontlading 40-60 "C — gericht op individuele woningen; niet geschikt voor seizoensgebonden wijkopslag.
^
^
HEAT INSYDE: toonaangevend TCM-warmteopslagonderzoeksproject, geleid door TNO. Zouthydraten op gebouwniveau (kaliumcarbonaat, 280 kWhZm3, laadpunt 80 "C, ontlading 150 "C) — nog niet klaar voor stadswijde toepassing.
Vermogensdichtheid: het opslaan van de benodigde energie is haalbaar, maar het bereiken van de ontladingssnelheid die nodig is voor een volledige wijk blijft een grote uitdaging1 .
^
Systeemcomplexiteit: reactorvaten en dampbeheersystemen zorgen voor hoge kosten.
^
Marktvolwassenheid: er bestaan tot op heden geen seizoensgebonden TCMsystemen op wijkniveau.
^
Cellcius (de commercialiseringstak van TNO) heeft het project een jaar geleden beëindigd vanwege een niet-levensvatbare business case.
Conclusie TCM is op de lange termijn aantoonbaar veelbelovender dan PCM voor seizoensopslag (vanwege de bijna nul stilstandverliezen), maar is op dit moment commercieel niet haalbaar. Niet aanbevolen voor Eersel.
Een overzicht van thermochemische energieopslagsystemen voor stadsverwarming in het Verenigd Koninkrijk, Sarah Roger-Lund , Jo Darkwa, Mark Worall, John Calautit, Rabah Boukhanouf, 2024
7. TCM's
|
19
Samenvatting — Vergelijking van technologieën Technologie
Opslagmedium
Max. temp. (0C)
Max. AT ("C)
TRL Z volwassenheid
Investering
Seizoensgeb onden rendement
Ruimtelijke vereisten
Geschiktheid voor Eersel
ATES — WKO (lage temperatuur)
Grondwater in watervoerende laag
c 25
~ 5-10
Volwassen (9)
Laag ^10/m3
70-90 0/
Alleen putten + technisch gebouw
Haalbaar
ATES — MTO (mid-T)
Grondwater in watervoerende laag
25-60
~ 20-40
Opkomend (7-8)
Laag-Gemiddeld
60-85 0/
Alleen putten + technisch gebouw
Haalbaar in afwachting van verder onderzoek
ATES — HTO (hoge temperatuur)
Grondwater in watervoerende laag
60
~ 40-60
Demonstratie (7)
Gemiddeld
60-80 0/
Alleen Wells + tech. gebouw
Waarschijnlijk niet haalbaar in de beschikbare ondergrond
PTES
Water (beklede put)
80-85
~ 60-75
Volwassen in de EU (8-9)
i 60-90/m3
70-90 0/
Groot (1.900-2.800 m2)
TTES
Water (stalen/betonnen tank)
~ 95
~ 60-85
Volwassen (8-9)
i 110-140 /m3
90-95 0/
900-1100 m2 oppervlakte, 20-25 m hoog
BTES
Grond Z gesteente (boorgaten)
~ 60-80
~ 20-40
Volwassen (9)
Laag-Gemiddeld i 30-50/m3
40-90 0/
Ondergronds; oppervlak bruikbaar
Hocosto (modulair)
Water (ondergrondse modules)
~ 85
~ 70
Commercieel (8)
i 350-375 /m3
Matig
~ 500 m2 Z eenheid, 8 eenheden (ondergronds)
PCM's
Faseveranderingsmateriaa l
~ 30-90
Smal (nabij Tm)
Laag (3-5)
Zeer hoog
Niet bewezen
Compact (hoge dichtheid)
Niet aanbevolen
TCM's
Zouthydraten Z sorptiemiddelen
80-150
Hoog (chemisch)
Laag (3-5)
Zeer hoog
Bijna 0 / verlies*
Compact (hoge dichtheid)
Niet aanbevolen
Technologie
CAPEX
LCOH (C/MWh)
Problemen met grondwater Sterke kandidaat, relatief duur Suboptimaal vs ATES Haalbaar tegen hoge kosten
OPEX (C/jaar)
Laag
Hoog
Laag
Hoog
Laag
Hoog
PTES
e 3.122.000
e 4.683.000
e 344
e 511
e 31.200
e 46.800
TTES
3.679.000 euro
e 4.682.000
e 371
e 571
e 18.400
e 93.600
BTES
e 2.625.000
e 4.375.000
e 334
e 672
e 52.500
e 175.000
HOCOSTO
e 8.400.000
e 9.000.000
e 903
e 1.096
e 84.000
e 180.000
HTO
e 1.239.000
e 1.239.000
e 97
e 114
e 77.500
e 77.500
WKO
e 336.000
e 672.000
e 24
e 44
e 3.360
e 20.200
MTO
e 575.000
e 975.000
e 48
e 67
e 35.800
e 59.300
8. Samenvatting
|
21
Subsidies die relevant zijn voor het project WIS - SDE++ - DEI +
WIS Warmtenetten Investeringssubsidie (infrastructuur)
SDE+ +
DEI +
Productiesubsidie
Energie- en klimaatinnovaties
OPEX-subsidie (per eenheid energie f vermeden CO2) CAPEX-subsidie
Proef-Xdemonstratiesubsidie
»
Zeer relevant voor wijknetten; thermische opslag komt expliciet in aanmerking
»
Tot 30% van de investeringskosten, max. i 30 miljoen per project
»
Dekt ook de CAPEX van het (energie-efficiënte) warmtenet
»
Dekt GEEN warmtebronnen (bijv. warmtepompen)
Technoloqie ATES (WKO) HT-ATES-systeem PTES TTES HoCoSto BTES
»
Belangrijk voor de business case
»
Wordt uitbetaald over 12-15 jaar
»
»
Dekt categorieën, waaronder hernieuwbare warmte en CO2-arme warmte
Ondersteunt innovatieve energiesystemen, incl. opslag, flexibiliteit en CO2-reducerende systemen
»
Subsidie bedraagt maximaal i 30 miljoen per project
»
Overbrugt het verschil tussen kostprijs en marktprijs van energie
»
Beoordeling per geval op basis van innovatieniveau en CO2-reductie
»
Geldt alleen wanneer hernieuwbare energiebronnen de warmte produceren — pure verschuiving wordt niet beloond
»
De aanmeldingstermijn sluit op 30 juli
Geschiktheid voor subsidie per technologie WIS SDE+ + •k
DEI+ I
■k k k k k
*De warmteproductie moet op hernieuwbare energiebronnen zijn gebaseerd
Volgens het voorlopige rapport: SDE++ is van toepassing op alle genoemde opslagtechnologieën (ATES-WKO, HT-ATES, PTES, TTES, BTES, Hocosto), mits de warmtebron hernieuwbaar is.
9. Subsidies |
23
Bijiageļ 3 Investeringsraming
Investeringskosten, herinvesteringskosten en onderhoudskosten
Centraal systeem Componenten
Investeringskosten
% Herinvesteringskosten
Herinvestering
Onderhoudskosten [C /jaar]
Onderhoud
Opwekking
C 3.258.055
~21,50Zo
C 699.000
-
-
Distributiesysteem
C 15.940.500
~15,7%
C 2.497.350
-
-
Luchtbehandeling
C 98.000
0o7o
C0
-
-
Meet- en regelinstallatie en IBS
C 436.650
0o7o
C0
-
-
Elektrische installatie
C 7.234.600
~35,307o
C 3.137.850
-
-
Bouwkundige kosten
C 1.470.000
0o7o
C0
-
-
Subtotaal Onvoorzien (30%) Toeslag vergunningen Z bodemonderzoek (^) Projectbegeleidingskosten (15%)
C 28.437.805
C 6.334.200
van invest.
C 284.378
C 8.531.342
-
-
-
-
C 284.378
-
-
-
-
C 4.265.671
-
-
-
-
Totaal jaar 0 (zonder herinvestering)
C 41.519.195
Totaal 30 jaar (incl. herinvestering)
C 47.853.395
Excl. BTW C 6.334.200
Schetsontwerp energiesysteem Stokkelsche Akker 93
Omschrijving
prijs per stuk (C)
aantal
Investeringsraming Energiesysteem Stokkelsche Akker Aantal aansluitingen woningen: 619 Aantal aansluitingen utiliteitsgebouwen: 3
opmerkingen (C)
Opwekking WKO, warmte- en koude-opslag, 25 mrô/h
3
C 490.160
WKO, Midden Temperatuur Opslag, 25 mrô/h
1
C 765.875
C 1.470.480 max 60 kuub per uur nodig in winter op een moment C 765.875
aggregaten compleet met brandstofvoorziening
1
C 15.500
C 15.500
verzorgen elektrische energie tijdens uitvoer van de werkzaam- heden met meerprijs voor 60 cm verhoogd opstellen, per boring
4
C 12.000
C 48.000
vast permanent onderhoudsfilter (kaarsenfilter) in technische ruimte
1
C 34.200
C 34.200
Volledige Scope 1A voor diverse vergunningaanvragen
1
C 27.500
C 27.500
water-water warmtepomp, hoogtemperatuur 70X- 400 kW
3
C 173.000
C 519.000 incl. geluiddempende omkasting
toeslag koudemiddel jaar 2050
3
C 10.000
C 30.000
droge koeler 452 kW
3
C 50.000
C 150.000
gasketel - 358 kW
3
C 55.000
C 165.000
buffervat 10 m3
5
C 6.500
C 32.500 incl. energiemeters
transporteenheid centrale toevoer - CV-installatie
1
C 22.000
C 22.000
transporteenheid centrale retour - CV-installatie
1
C 20.000
C 20.000
transporteenheid centrale toevoer - GKW-installatie
1
C 36.000
C 36.000
transporteenheid centrale retour - GKW-installatie
1
C 25.000
waterbehandeling distributienet
1
C 20.000
3194
C 2.500
C 7.985.000 Staal pur PE C 3.992.500 Kunststof ongeisoleerd
Distributiesysteem
terreinleidingen HT-verwarming gegraven in terrein terreinleidingen gekoeldwater gegraven in terrein - HDPE
C 25.000 C 20.000
3194
C 1.250
aansluitleiding tussen terreinleiding en afleverset - HT-CV
3744
C 250
aansluitleiding tussen terreinleiding en afleverset - GKW
3744
C 200
C 748.800
afleversets woningen (CW4/CV/ KO/warmtapwater)
619
C 3.300
C 2.042.700
3
C 12.500
C 37.500
500
C 150
C 75.000
1
C 98.000
C 98.000
afleversets commerciele gebouwen aardgasleiding
C 936.000
Lichtbehandeling ventilatie technische ruimte op basis van Atex beveiliging Meet- en regelinstallatie en Installatiebeheersysteem (IBS) WKO en MT-bronnen
0
C0
warmtepomp
3
C 57.250
C 171.750
C 0 is in prijs bronnen opgenomen
distributie CV
1
C 68.700
C 68.700
distributie GKW
1
C 91.200
C 91.200
regelinstallatie met noodstop en dergelijke
1
C 50.000
C 50.000
Installatiebeheersysteem (IBS)
1
C 25.000
C 25.000
inregelen en inbedrijfstellen
1
C 30.000
C 30.000
Elektrische installatie 10 kV trafo elektriciteitsnet - 340 kVA
1
door Enexis
accu batterij opslag, batterij container, inverter en 10kV transformator, 4 MW- 8 MWh
1
C 1.920.000
C 1.920.000 voorzichtige prijs in 2025 is 200 euro per kwh.
civiele werkzaamheden terrein
1
C 50.000
C 50.000
1
C 719.000
C 719.000
3.600.000
C 1,00
C 3.600.000
315.000
C 1,00
elektriciteitsnet in terrein vanaf de accu batterij naar de woningen elektrische installatie in de energiecentrale PV-panelen horizontaal op daken woningen (Wp) PV-panelen verticaal op da ken utiliteit (Wp)
door Enexis
PV-panelen boven parkeerplaats (Wp)
C 315.000
C 1,25
C0
"gewone" laadpalen
58
C 5.400
C 313.200
Vehicle-to-Grid (V2G)laadpalen
46
C 6.900
C 317.400
bouw energiecentrale
1
C 1.400.000
C 1.400.000
bouwplaatskosten
1
C 70.000
Bouwkundige kosten
Subtotaal jaar 0
C 70.000 C 28.437.805
HERINVESTERINGEN NA 15 jaar Warmtepompen
C 549.000
Pompen
C 454.650
Drycooler
C 150.000
Laadpalen
C3
Batterij
C 1.920.000
PV-panelen (omvormers)
C 587.250 C 2.042.700
afleversets Subtotaal herinvestering
e 5.703.603
Subtotaal jaar 0
C 28.437.805
Totaal
C 34.141.408
Toeslagen onvoorzien:
30/
Toeslag vergunningen, bodem onderzoeken
10/0
C 284.378
Ontwerp- en advieskosten, projectmanagement
15/
C 4.265.671
Totaal Jaar 0 (zonder herinvestering) Totaal: 30 jaar incl. herinvestering
C 8.531.342
e 41.519.195 e 47.222.798
Investeringsraming Energiesysteem Stokkelsche Akker Aantal aansluitingen woningen: 619 Aantal aansluitingen utiliteitsgebouwen: 3
Subsidies: WIS
30yo e 15.865.500
e 4.759.650 CAPEX subsidie op infrastructuur. Niet helemaal duidelijk wat onderdeel hiervan is
DEI+
25ū7o
e 1.914.051 CAPEX subsidie, variabel wat kan zijn. Voorbeelden van 33^0
e 7.656.205
Aanvullende subsidies
e 0 Mogelijke subsidies aangevuld door bv gemeente.
Totaal 30 jaar (na 15 jaar geen nieuwe capex subsidies)
Ê 40.549.097
SDE++
0,04 euro/kWhth
e
SDE++ totaal
15,0 jaar
e
208.189 productiesubsidie. Geleverde warmte. Na 15 jaar hersubsidie aanvragen 3.122.833
Bijiageļ 4 Overzicht verbruikskosten
OPEX
Totaal warmte [GJ] Totaal koude [GJ] Totaal elektricitei t i nkoop extern [kWh] EB inkoop (EB 2030 - 3e schijf) [kWh] Vastrecht aansluiting Transport kosten aansluiting Gecontracteerd en max variabel (in kwmax) Totaal teruglevering elektra centraal [kWh] Totaal elektriciteit inkoop intern (opslag batterij en direct gebruik) Heffingskortingen (vermindering energiebelasting Subsidies (SDE)
Aantal 9.185 3.130 1.592.123 1.592.123
e e e e e 1.592.123 e 340 e 430.508 e
Tarief e e 0,088 e 0,034 e 2.183 e 0,025 e 72,83 e 0,01 e
Per Weq Per WEQ Opmerkinen - acm max is 40,97 (vaak 0 euro, inbegrepen warmte afname) 207,53 e prijs commodity met toeslag 2030. 80,20 3,23 tarieven enexis 2026 - voor grote aansluiting, niet per losse aansluiting 58,26 tarieven enexis 2026 - voor grote aansluiting, niet per losse aansluiting 36,68 tarieven enexis 2026 - voor grote aansluiting, niet per losse aansluiting 6,38 Verwachting is dat door veel teruglevering in totaal prijs naar 0 gaat.
2.192.345 e
0,044 e
142,89 e prijs 507 goedkoper? Dit is in feite de waarde van je zon-pv als je 'zelf gebruikt en opslag' e
e
208.188,89
Totale Totaal, exclusief heffingskorting Onderhoud en beheer Totaal Onderhoud en beheer - subsidie TOTAAL OPEX
e
Rente geld lening bank 'rente' eigen vermogen
Rinancieringskosten - inclusief aflossing (5ŭZo rente) aflossing) Totaal Financieri ngskosten
Tarief e 40,97 e 5.258 e 0,19 e
e e
Pre-tax WACC
284.378,05
5,007o 5,507o 1.757.553,05 459.667,72
e
-308,43
Opmerkinen
981,27 25 cent inclusief kortingen, eb, btw. Met goedkoper variabele inkooptarieven voor 2030 tov 2026 (2 cent). aantal e is voor warmte(cop)
1.500 e
0,01 e
1.500 e
-0,19 e
-279,92 vermindering inkoop
-628,96 e
-0,12 e
-628,96 bij woning zit dit in het all-in tarief. Verrekening toepassen
e
226,74
e
e
226,74
e
15,00 zonder salderen weinig opbrengst
716,35
1.345,31 Heffing eraf gehaald voor eerlijke vergelijking
e
421,30
27 e
365,36
e e
421,30 648,04
e e
365,36 1.710,67
807 e 207 e
2.603,78 680,99
e
3.284,77
e
-
6,507 6,807*
5,10007o
CAPEX
Investeringskosten energiesysteem herinvestering na 15 jaar Maximale BAK ACM Subsidies CAPEX Warmtepomp - inclusief kunnen koelen laadpaal - individueel Pi panelen Onvoorzien Projectkosten TOTAAL CAPEX
e e e e
e
Totaal 41.519.195,30 5.703.603,00 -6.750.000,00 e -6.673.701,25
Tarief e e -10.000,00 e e
33.799.097,05
e e
Totaal over levenduur
Energiekosten (inclusief SDE) Onderhoud en beheer Investeringskosten per jaar Financieringskosten (aflossing CAPEX)
Per WEQ 61.509,92 8.449,78 -10.000,00 in bestaand systeem is max 5290. dit is geheel nieuw systeem -9.886,96
50.072,74 1.669,09 30 jaar
Centraal duurzaam systeem slewarmtepomp alles ex btw - ook woningen e 227 e 1.345 e 421 e 365 e 1.212 voor 30 jaar e 3.285 e voor 30 jaar
Totaal
e
3.933 e
2.922
Per maand Verschil
e
328 e 1357
244 747
e
9.432.500,00
e
e
7.992.500,00
e e e e
928.500,00 3.410.000,00 18.268,15 18.268,15
e e e e 15,07 e 7,57 e
e e
13.974,07
11.840,74 voor 619 woningen en 3 utiliteitsgebouwen 1.375,56 laadpaal (257 van woningen meegenomen) 5.051,85 Voor 619 woningen en 3 utiliteitsgebouwen 2.740,22 1.370,11
36.352,56 Inclusief onvoorzien en projectkosten 1.211,75 30 jaar per woning
DWA
ļ
UL/ij maken duurzaamheid werkend!