[25.10240] Rek2024 Jaarstukken 2024 DEFINITIEF (totaalbestand)

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? EEN GEDIFFERENTIEERD WONINGAANBOD VOOR VERSCHILLENDE DOELGROEPEN Indicator 15. Demografische druk (verplicht) % van de som van het aantal personen van 0-20 jaar en ≥ 65 jaar in vergelijking tot de personen van 20 tot 65 jaar

Realisatie 2024 Eersel: 80,0% Gemeenten tot 25.000 inwoners: 81,1%

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2023 Eersel: 77,5% Gemeenten tot 25.000 inwoners: 80,5% 2022 Eersel: 76,9% Gemeenten tot 25.000 inwoners: 80,1%

Wat hebben we daarvoor gedaan?  Zoveel mogelijk diverse woningtypen aanbieden. De woningen die gerealiseerd worden zijn zoveel mogelijk levensloopbestendig.  Om te garanderen dat er voldoende betaalbare woningen worden gebouwd, moet elk plan in principe minimaal 30% sociale huurwoningen en 2/3e deel van elk plan bestaan uit betaalbare woningen (<€ 405.000 (prijspeil 2025)). 1/3e deel is vrij in te vullen. E.e.a. volgens het raadsbesluit van 4 juli 2024 over de Kempische visie op wonen – Volkshuisvestingsprogramma. Indicator 16. Nieuw gebouwde woningen (verplicht)

Realisatie 2024 Gegevens (nog) niet beschikbaar

Aantal per 1.000 woningen

2023 Eersel: 9,9 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 7,5

Norm Norm: >het gemiddelde van gemeenten tot 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: 7,5 Gemeenten tot 25.000 inwoners: 8,9 Wat hebben we daarvoor gedaan? Over de komende 10 jaar is het gemiddeld aantal woningen per jaar dat opgeleverd wordt 120. Dat is ongeveer 13,4 per 1.000 woningen. Indicator 17. Gemiddelde WOZ waarde (verplicht)

Realisatie 2024 Eersel: € 485.000 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 408.000

Norm Norm: N.v.t. Norm gerealiseerd?

2023 Eersel: € 448.000 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 394.000 2022 Eersel: € 397.000 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 342.000

24

Wat hebben we daarvoor gedaan? De stijging van WOZ-waarde is een autonome ontwikkeling, zonder tussenkomst van gemeentelijk beleid. Dit betekent niet direct iets voor de lasten van de inwoners. Daar beslist de gemeenteraad over bij de vaststelling van de OZB tarieven. Indicator 18. Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (verplicht)

Realisatie 2024 Eersel : € 688 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 947

In euro’s

2023 Eersel : € 670 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 897

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2022 Eersel: € 670 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 748 Wat hebben we daarvoor gedaan? De begrote OZB-inkomsten zijn in 2024 met slechts 1,5% gestegen. De rioolheffing is met 6% gestegen en de afvalstoffenheffing is met 3,09% gestegen in 2024. Hierdoor zijn de woonlasten enigszins gestegen, maar lager dan het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners. Indicator 19. Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (verplicht) In euro’s

Realisatie 2024 Eersel : € 842 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 1.037

Norm Norm: < het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners Norm gerealiseerd?

2023 Eersel: € 819 Gemeenten tot 25.000 inwoners: € 985 Wat hebben we daarvoor gedaan? De stijging van de woonlasten beperkt gehouden. De OZB is minimaal gestegen in 2024. De rioolheffing is met 6% gestegen en de afvalstoffenheffing is met 3.09% gestegen in 2024. Hierdoor zijn de woonlasten significant lager dan het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners. Indicator 20. Aantal nieuwe woningen (eigen indicator) Aantal te realiseren woningen en in aanbouw te nemen woningen

Realisatie 2024 154 woningen 12 overige toevoegingen (splitsingen, herbouw etc.) Sloop en overige onttrekking 17 In totaal toename woningvoorraad 149 woningen

Norm Norm: Te bouwen tussen 2024-2030 1.030 woningen.* (geschatte 120 woningen per jaar) Norm gerealiseerd?

Wat hebben we daarvoor gedaan? Voor een specificering van het aantal woonbouwprojecten, zie de Toelichtingen op ontwikkelingen/ speerpunten 2024

25

EEN HOOGWAARDIG WOON- EN VERBLIJFSKLIMAAT IN EEN AANTREKKELIJKE GROENE GEMEENTE Indicator Realisatie Norm 21. Goed onderhouden groen 2024: Eersel: 59% Norm: > het gemiddelde (eigen indicator) van gemeenten < 25.000 2023: Eersel: 61%% inwoners Percentage inwoners dat vindt dat Gemeenten < 25.000 inwoners: 59% Norm gerealiseerd? perken, plantsoenen en parken 2022: Eersel: 56% goed zijn onderhouden Gemeenten< 25.000 inwoners: 50% Wat gaan we daarvoor doen? - Conform bestek en werkomschrijvingen het onderhoud uitvoeren; Wat hebben we daarvoor gedaan?  Conform bestek en werkomschrijvingen het onderhoud uitvoeren;  In 2021 is het Plan Bos & Boom gestart. In 2024 gingen we hiermee verder. Dit leidt tot een verdere vergroening van onze gemeente.

Toelichtingen op ontwikkelingen/speerpunten 2024 Een gedifferentieerd woningaanbod voor verschillende doelgroepen Woondeal In 2023 is de Woondeal Zuidoost-Brabant vastgesteld. Met de woondeal versterken we onze samenwerking in volkshuisvesting. De woningbouwprogrammeringen per regio en gemeente zijn vastgesteld. Iedereen weet dan hoeveel, voor wie en in welke gemeente er gebouwd wordt. Alle partijen, Rijk, provincie, gemeente, corporaties, maar zeker ook de marktpartijen leveren hun aandeel. Met de woondeals nemen we samen de regie op de volkshuisvesting. De Woondeal is een start van een langjarige samenwerking om de woningbouwproductie in onze regio te vergroten. In 2024 hebben we verder gewerkt aan het regionaal uitvoeringsprogramma en zijn we aan de slag met concrete projecten. Ook is in 2024 een begin gemaakt met de actualisatie van de Woondeal. In 2025 wordt dit vervolgd. Brabantse Agenda Wonen De provincie verlangt dat wij, samen met de Kempengemeenten, een regionaal perspectief opstellen.

Leidend hiervoor zijn de actielijnen en richtinggevende principes in de Brabantse Agenda Wonen:  Accent op duurzame verstedelijking  Meer nadruk op bestaande woningvoorraad  Inzetten op een vraaggericht, flexibel planaanbod met ruimte voor nieuwe woonvormen  Versterken van de regionale samenwerking en vernieuwen van regionale woningbouwafspraken In 2024 hebben we hiervoor gewerkt aan de Kempische visie op wonen 2024-2028 – Volkshuisvestingsprogramma en aan concrete woningbouwprojecten. Zie verderop. Volkshuisvestingsprogramma - Woningbouwprogramma We realiseren woningbouwplannen met diverse woningtypen volgens de door de gemeenteraad op 4 juli 2024 vastgestelde Kempische visie op wonen 2024-2028 – Volkshuisvestingsprogramma. Het woningbouwprogramma tot en met 2030 gaat uit van 1.030 woningen, gemiddeld 120 woningen per jaar. In de woonvisie is opgenomen dat we in de Kempen 2000 woningen extra realiseren. We maken hier in de Kempen afspraken over. De gemeente Eersel wil invulling geven aan de woningbouwopgave voor haar kernen door voldoende divers woningaanbod te realiseren die voldoet aan de woningbehoefte, in een frequent afzettempo. Het woningbouwprogramma is ingedeeld in 30% sociale huur, 5% sociale koop, 32% betaalbare woningen (< € 405.000 prijspeil 2025) en 33% vrij in te vullen.

In woningbouwplannen worden zoveel mogelijk diverse woningtypen aangeboden voor alle doelgroepen. We werken aan een continue voorraad voor de bouw van woningen. In 2019 zijn we hiervoor gestart met het traject cyclisch bouwen.

26

Ontwikkeling woningvoorraad in 2024 Voorraad woningen

Aantal

Beginstand woningvoorraad 1 januari

8.739

Nieuwbouw

+154

Overige toevoegingen (splitsing, herbouw, etc.)

+12

Sloop

-10

Overige onttrekking (bijv. herbouw)

-7

Administratieve correcties

-1

Saldo

+149

Eindstand woningvoorraad 31 december

8.888

Bron: CBS

Prijsklassen toevoegingen woningvoorraad in 2024 Prijsklasse Aantal

Percentage

Sociale huur

63

38%

Betaalbare huur en koop

51

31%

Vrij (dure huur en koop)

41

25%

Niet gespecificeerd

11

6%

Totaal

166

100%

Woningbouwlocaties binnen en buiten de bebouwde kom We streven naar de bouw van woningen binnen het bestaande stedelijk gebied. Dit is een van de richtinggevende principes uit de Brabantse Agenda Wonen, waarbij het accent ligt op duurzame verstedelijking. Het betekent ook dat we het woningbouwprogramma optimaal inzetten op (toekomstige) inbreidingslocaties, herstructureren en transformeren van bijvoorbeeld leegkomend kantoor-, winkel- en ander vastgoed. Het uitgangspunt hierbij is zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik. Potentiële inbreidings- en transformatielocaties hebben we in beeld. Er zijn ruim vijftig locaties in beeld gebracht binnen al onze kernen. Voor kansrijke locaties hebben we vervolgonderzoek uitgevoerd waarbij we de stedenbouwkundige mogelijkheden van de locaties hebben verkend en waarbij we gekeken hebben naar de milieubelemmeringen en de financiële haalbaarheid. Op basis daarvan zijn er gesprekken gevoerd met grondeigenaren en WSZ om de verdere planvorming en realisatie van nieuwe initiatieven te bespreken. Dit leidt tot de realisatie van diverse plannen. Er vallen ook locaties af bijvoorbeeld omdat een grondeigenaar geen interesse heeft in een transformatie of omdat transformatie naar woningbouw niet rendabel is. Er komen door nieuwe inzichten ook locaties bij. De ruimtelijke kwaliteit van de dorpen staat altijd voorop. Niet het aantal te bouwen woningen.

Als blijkt dat er binnen de kernen niet voldoende woningbouwmogelijkheden zijn, kijken we naar logische en aanvaardbare locaties voor uitbreiding. Hiervoor heeft de gemeenteraad in 2022 de Ruimtelijke visie woonuitbreidingen Eersel vastgesteld. Voor deze visie is onderzoek gedaan naar kenmerken en kwaliteiten van de randen van onze zes kernen. Er is onder meer een studie uitgevoerd naar landschap, natuur, water en cultuurhistorie. Deze methodiek wordt ook wel genoemd de lagenbenadering en het breed-diep-rond beschouwen van mogelijke ontwikkelgebieden zoals opgenomen in provinciaal beleid. Ook voldoet deze visie aan de koers van het Rijk waarbij water en bodem sturend zijn. De ruimtelijke visie geeft richting voor uitbreidingsgebieden voor woningbouw en geeft ook nadrukkelijk aan welke open ruimten en groenstructuren behouden of versterkt zouden kunnen worden. De gemeenteraad heeft in 2023 een afwegingskader vastgesteld voor de prioritering van de beoogde ontwikkelingen binnen de bebouwde kom en een afwegingskader voor uitbreidingslocaties. Voor de meeste kansrijke locaties wordt stedenbouwkundig bekeken wat de mogelijkheden zijn, en er wordt gesproken met grondeigenaren en WSZ (Woningstichting de Zaligheden) om de verdere planvorming te realiseren.

Opkoopbescherming woningen – woningverkopen aan investeerders Om woningzoekenden meer kans te geven op een betaalbare koopwoning (<€ 405.000 prijspeil 2025), kan een gemeente ervoor kiezen een Opkoopbescherming in te voeren. Een Opkoopbescherming mag uitsluitend voor betaalbare woningen en zorgt ervoor dat huizen door investeerders niet zomaar kunnen worden opgekocht voor de verhuur. Op basis van gegevens van het Kadaster is in beeld gebracht in hoeverre het opkopen 27

van woningen in de gemeente Eersel speelt. Het aantal woningen dat binnen de gemeente Eersel aan investeerders wordt verkocht is beperkt. Dat wil uiteraard niet zeggen dat dit in de toekomst zo blijft. Als het aantal verkopen aan investeerders toeneemt, kan er aanleiding zijn om op een later moment een opkoopbescherming in te voeren. De gemeenteraad heeft eerder bepaald dat als investeerders in de gemeente meer dan 14% van het koopaanbod opkopen (dit was het landelijk gemiddelde van vóór het verhogen van de overdrachtsbelasting), wordt in overweging gegeven over te gaan tot het opstellen van een opkoopbescherming. Het percentage verkochte woningen aan een investeerder is als volgt:

Woningen verkocht aan investeerder

2019

2020

2021

2022

2023

2024

8%

9%

5%

5%

2%

2%

Tabel verkochte woningen aan investeerders

Hierbij wordt opgemerkt dat de door investeerders gekochte woningen in 2022 in twee gevallen een betaalbare woning en in 2023 en 2024 in geen enkel geval een betaalbare woning betreft waarvoor een opkoopbescherming mag worden ingevoerd. Bij het Kadaster is verder een duiding gevraagd over de verkoop van (betaalbare) woningen in onze gemeente door investeerders. Hieruit blijkt dat in deze gemeente vanaf 2018 een weinig afwijkend beeld in toe- of afname van verkopen van woningen door investeerders. Particuliere investeerders pieken enigszins qua saldo aankoop (dus meer gekocht dan verkocht) in 2019 en 2020, vlak voor de verhoging van de overdrachtsbelasting. Maar het saldo komt voor de gemeente Eersel dan uit op maximaal een handvol aankopen meer dan verkopen. Recent is geen opvallende verkoopgolf waarneembaar, zoals landelijk wel gezien wordt, vooral wat sterker in de grotere steden. Toewijzing woningen aan eigen inwoners Tot ongeveer 75% van het aanbod aan bestaande koopwoningen gaat naar vestigers van buiten de gemeente. Bij nieuwbouwkoopwoningen gaat de laatste jaren minimaal 60% naar kopers die al in de gemeente Eersel wonen. Voor sociale huurwoningen geldt dat meer dan 50% aan urgenten en woningzoekenden met een lokale binding worden toegewezen. Volgens WSZ werd in 2024 37% van de sociale huurwoningen in de gemeente Eersel toegewezen aan personen uit de eigen gemeente.

Daarnaast wordt ca. 28% van de woningen toegewezen aan aandachtsgroepen. Samen is dit 65%. Het invoeren van een Huisvestingsverordening, waarbij 50% van de woningen met voorrang aan woningzoekenden uit de eigen gemeente, aandachtsgroepen en personen met cruciale beroepen kan worden toegewezen, zal hierdoor beperkt effect hebben. Hoewel er gelet op de cijfers nu geen directe aanleiding lijkt om als gemeente met de woningtoewijzing te interveniëren, kan dit in de toekomst veranderen. We monitoren in samenspraak met WSZ de woningtoewijzing. De woningtoewijzing aan eigen inwoners bedroeg in 2021 en 2022 31 tot 46%. In 2023 35%. Over het gehele werkgebied van WSZ ligt dit rond de 43%, in het ‘werkgebied’ van Wooniezie rond de 59%. Een kanttekening bij deze percentages is dat het huisvesten van statushouders drukt op dit percentage. Verder is er geen zicht of er woningzoekenden gehuisvest zijn met een historische binding met de gemeente Eersel. Verder vallen de woningzoekenden uit de andere Kempengemeenten ook buiten dit percentage. Er zijn ook veel woningzoekenden uit de Kempen die graag in de gemeente Eersel willen wonen. WSZ kent de behoeftes van de kleine kernen van Eersel. Zij hoort ook de toegenomen roep om het huisvesten van “eigen” mensen. Hoewel in basis iedereen overal mag wonen, wil WSZ ook gehoor geven aan deze behoefte.

Daarom bekijkt WSZ nu met name bij elk nieuwbouwproject of ze met voorrang voor de eigen kern adverteren. Ook kijkt ze of en op welke manier ze dit in de toekomst ook bij andere advertenties/toewijzingen zou kunnen toepassen. Toewijzing woningen aan cruciale beroepen Eind 2024, begin 2025 hebben we onderzoek uitgevoerd naar woningnood onder zogenaamde cruciale beroepen, zoals leraren, kinderopvang, verpleegkundigen en politieagenten. Op basis van de Huisvestingswet hebben we de mogelijkheid deze te helpen bij het vinden van een woning, als onderdeel van de mogelijkheid om 50% van de betaalbare woningen met voorrang toe te wijzen. Op dit moment komen sommige woningzoekenden er mogelijk niet tussen op de woningmarkt, waardoor de leefbaarheid in gemeenten in het gedrang 28

kan komen. Aan schoolbesturen, zorginstellingen, kinderopvangorganisaties en politie is gevraagd aan te geven en zo mogelijk motiveren: 1. Of zij moeite hebben met het vinden van personeel en het behouden ervan, vanwege een gebrek aan de beschikbaarheid van betaalbare koop- of huurwoningen in de gemeente Eersel. 2. Als wij regels invoeren voor het met voorrang toewijzen van betaalbare woningen aan personen met de genoemde cruciale beroepen, of zij verwachten dat dit bijdraagt aan het vinden en behouden van personeel dat van buiten onze gemeente/regio naar onze gemeente verhuist. Vanuit basisonderwijs, kinderopvang en politie wordt aangegeven dat zij geen signalen krijgen over woningnood onder hun personeel. Zij ervaren niet meer moeite met vinden of behouden van personeel vanwege gebrek aan woningen in de gemeente Eersel. Vanuit kinderopvang wordt daarnaast aangegeven dat de doelgroep die bij hen op het niveau van het cruciale beroep werkt, niet de intentie heeft om uitsluitend voor een baan te verhuizen. De politie-eenheid in onze regio geeft aan een mogelijk tekort aan betaalbare woningen hier geen issue lijkt te zijn. Zij hebben geen zicht op en geen gevoel van urgentie bij dit onderwerp. Tenslotte wordt vermeld dat niet alle benaderde instanties hebben gereageerd op de vraagstelling.

Ontwikkelingen toewijzing, mutatiegraad en aantal mutaties sociale huurwoningen WSZ is de enige toegelaten instelling binnen de gemeente Eersel die sociale huurwoningen exploiteert. WSZ monitort de toewijzing en het aantal mutaties. De druk op de woningmarkt is groot. Het aantal mutaties daalde de laatste jaren binnen het werkgebied van WSZ. In 2024 was dit anders door de toevoeging van veel nieuwbouw sociale huurwoningen. Jaar

Aantal mutaties

Mutatiegraad

Urgente doelgroep

Status-houder

2020

92

6,7%

10%

5%

-

Totaal toewijzing urgente doelgroep, statushouder en eigen inwoner -

2021

74

5,4%

13%

8%

31%

52%

2022

73

5,3%

12%

8%**

46%

66%

2023

82

5,4%

7%

9%**

35%

51%

2024

139*

5,4%

17%

11%**

37%

65%

Eigen inwoner

* Inclusief 48 nieuwe sociale huurwoningen. Dit aantal wijkt af van de 63 die eerder zijn genoemd. Dit komt door een verschil in het moment van oplevering en start van de verhuur. Daarbij worden enkele sociale huurwoningen niet door WSZ geëxploiteerd. ** Aangegeven percentages zijn op basis van het totaal aantal mutaties. Niet alle woningen zijn geschikt voor statushouders, zoals seniorenwoningen. De toewijzing van voor statushouders geschikte woningen bedroeg in 2022 19%, 2023 22% en in 2024 21%.

Tabel ontwikkelingen mutaties en toewijzing sociale huurwoningen

Bij elke woning die vrijkomt, worden de volgende afwegingen gemaakt:  Is er een urgent woningzoekende? Een urgente woningzoekende is iemand die door de externe urgentiecommissie als urgent is aangemerkt. Of een woningzoekende die door onze bewonersconsulenten is aangemerkt als iemand die vanwege een bijzondere situatie moet verhuizen (dit kan zijn vanwege overlast, gevaarlijke situaties, verwaarlozing, medische redenen, etc.). Ook huurders die moeten verhuizen vanwege herstructurering en/of vanwege een doorstroom pilot zitten hierbij.  Is de woning geschikt voor een statushouder(sgezin)? Past het in de omgeving, zijn er de afgelopen jaren meerdere statushouders in de straat of directe omgeving gehuisvest? Is er een verleden met overlast?  Kan de woning aangeboden worden aan de reguliere woningzoekenden? Seniorenwoningen worden alleen aan statushouders toegewezen bij een leeftijd van 65 jaar of ouder. Bij nieuwbouwprojecten wordt maatwerk geleverd afhankelijk van de locatie en omvang van het project. De komende jaren zal de vraag naar (betaalbare) sociale huurwoningen in de gemeente Eersel toenemen doordat verschillende aandachtsgroepen (denk bijvoorbeeld aan statushouders, uitstroom uit Maatschappelijke Opvang of Beschermd Wonen, etc.) een woning in de gemeente nodig hebben. Hierdoor zal het aanbod dat voor regulier woningzoekenden beschikbaar komt mogelijk afnemen.

Verder kan worden vermeld dat in de MRE-regio ook in 2024 gemiddeld 35% wordt toegewezen via directe bemiddeling. Hieronder vallen alle directe bemiddelingen, zoals urgenties, bijzondere toewijzingen en statushouders.

29

Resumé toewijzing betaalbare woningen aan eigen inwoners en cruciale beroepen Verdringing op de woningmarkt vindt voornamelijk plaats in de bestaande voorraad, waarvan ook nog eens het merendeel boven de betaalbaarheidsgrens is gelegen (>€405.000). Voor de toewijzing van bestaande koopwoningen aan inwoners uit de eigen gemeente mogen we geen regels opleggen. Hoewel er gelet op de cijfers en ervaringen uit de praktijk nu geen aanleiding is om als gemeente met de woningtoewijzing te interveniëren, kan dit in de toekomst veranderen. We blijven de woningtoewijzing monitoren, in samenspraak met de corporaties en marktpartijen. Wet goed verhuurderschap en Wet betaalbare huur. Sommige verhuurders of huisbazen nemen het niet altijd zo nauw met de rechten van de huurder. Ze onderhouden bijvoorbeeld de woningen slecht of vragen te hoge huren. Soms worden huurders onder druk gezet. Daardoor kunnen ongewenste situaties ontstaan waarbij huurders zich niet veilig voelen in hun woning. Op grond van de Wet goed verhuurderschap (Wgv) hebben gemeenten een belangrijke rol bij het bevorderen van goed verhuurderschap. De Wgv is er om ongewenste verhuurpraktijken tegen te gaan en zo woningzoekenden, huurders en arbeidsmigranten en de leefbaarheid te beschermen. Op 1 juli 2024 is de Wet betaalbare huur in werking getreden.

Met de Wet betaalbare huur (Wbh) zorgt de rijksoverheid ervoor dat huurwoningen beter betaalbaar blijven. De gemeente kan nu beter toezien op regels voor huurprijsbescherming. In 2023 hebben we het verplichte meldpunt ingericht voor het ontvangen van meldingen over verhuringen van woonruimten. In 2024 hebben we de Wet betaalbare huur geïmplementeerd. Hiervoor hebben we het hiervoor genoemde meldpunt uitgebreid. We monitoren de meldingen voor goed verhuurderschap en betaalbare huur. Zowel in 2023 als 2024 hebben we geen meldingen ontvangen. Met de Wet goed verhuurderschap heeft de gemeente de mogelijkheid gekregen om een vergunningplicht in te voeren voor de verhuur van woon- of verblijfsruimten in gebieden waar de leefbaarheid onder druk staat en/of voor verhuren van verblijfsruimten aan arbeidsmigranten. Deze vergunning is niet gebiedsgebonden. Daarvoor moet onderbouwd worden waarom de vergunningplicht voor de verhuur van woonruimte in de aangewezen gebieden noodzakelijk en geschikt is voor het behoud van de leefbaarheid. In onze gemeente zijn geen locaties of gebieden aanwezig waarbij de leefbaarheid als gevolg van verhuur woon- of verblijfsruimten onder druk staat. Daarom heeft de gemeente er (nog) niet voor gekozen een vergunningplicht in te voeren. De meeste huurwoningen worden verhuurd door een volgens de Woningwet toegelaten instelling, zijnde WSZ uit Eersel.

Een vergunningplicht kan niet gelden voor een toegelaten instelling. Huisvesting van studenten komt in onze gemeente nauwelijks voor. Uit toezicht en handhaving zijn in de jaren 2023 en 2024 geen signalen over problemen met betrekking tot de leefbaarheid als gevolg van huurwoningen naar voren gekomen. Huisvesting aandachtsgroepen De komende jaren zal de vraag naar (betaalbare) sociale huurwoningen in de gemeente Eersel toenemen doordat verschillende aandachtsgroepen een woning in de gemeente nodig hebben. Dit zijn bijvoorbeeld aan statushouders, uitstroom uit Maatschappelijke Opvang of Beschermd Wonen. In 2024 hebben we gewerkt aan projecten voor deze aandachtsgroepen. Zie hierna. Huisvesting statushouders In Nederland neemt het aantal statushouders de laatste jaren toe. Het vinden van voldoende geschikte huisvesting is in de krappe woningmarkt in onze gemeente lastig. Vanwege deze problematiek is het ook na 2022 en 2023 niet gelukt om de taakstelling in 2024 te behalen. In heel 2024 hadden we de wettelijke taak om in 40 statushouders te huisvesten, exclusief het tekort van de voorgaande jaren. De mutatiegraad van huurwoningen daalt. Er komen weinig woningen vrij. En de woningen die wel vrijkomen zijn vooral gezinswoningen. Het overgrote deel van de statushouders in Nederland betreffen op dit moment alleenstaande statushouders.

In 2024 hebben we alle aan de gemeente Eersel gekoppelde gezinnen gehuisvest. Bij de start van periode 2024-II waren er alleen nog alleenstaande statushouders gekoppeld aan onze gemeente, terwijl er geen woningen voor alleenstaanden vrij zijn gekomen. Hierdoor hebben we voornamelijk alleenstaanden gehuisvest, die elk een eigen eengezinswoning toegewezen hebben gekregen. In aanvulling op de bestaande woningvoorraad hebben we 2024 in samenwerking met WSZ 28 verplaatsbare woningen geplaatst. In een deel hiervan zijn (alleenstaande) statushouders gehuisvest. Het aantal nareizigers betrof in 2024 slechts 1 statushouder. Nareizigers hebben te maken met grote achterstanden en lange doorlooptijden bij de IND, waardoor het lang duurt voordat een ingediend nareisverzoek wordt gehonoreerd. Het aantal benodigde woningen om de taakstelling te behalen, in geval er alleen alleenstaande statushouders gehuisvest dienen te worden, is voor de gemeente onhaalbaar vanuit de bestaande woningvoorraad omdat 30

deze voornamelijk bestaat uit eengezinswoningen. Dit dan zonder het percentage woningen dat beschikbaar wordt gesteld aan statushouders fors te verhogen en minder aandacht te hebben voor leefbaarheid in de wijken en andere woningzoekenden binnen de gemeente. Omdat we de afgelopen jaren de taakstelling niet hebben gehaald, hebben we in het kader van interbestuurlijk toezicht een negatief oordeel ontvangen van de Provincie Noord-Brabant en is de gemeente geplaatst op trede 3A van de interventielader. Daarom is eind 2023 gewerkt aan een plan van aanpak om de achterstand in de taakstelling in te lopen en voldoende woningen voor statushouders in de komende jaren te voorzien. In 2024 hebben we dit plan van aanpak toegelicht aan de provincie. In het eerst half jaar van 2024 (2024-I) is het gelukt om aan de taakstelling te voldoen. Dit hebben we echter niet kunnen continueren in de tweede helft van 2024 (2024-II). Dit met als eindresultaat dat we in 2024 niet aan de taakstelling hebben kunnen voldoen. Het tekort aan gehuisveste statushouders wat we de voorgaande jaren hebben opgebouwd is na 2024 opgelopen tot in totaal 25 statushouders.

Door de druk op de woningmarkt en de behoefte aan sociale huurwoningen èn het gegeven dat uitsluitend alleenstaande statushouders aan onze gemeente zijn gekoppeld, blijft het echter de komende periode een grote uitdaging om te blijven voorzien in de huisvestingsbehoefte voor alle doelgroepen. Voor de volledigheid een overzicht van onze taakstelling in de afgelopen jaren:

Formele taakstelling Tekort vorige periode Te realiseren Gerealiseerd Tekort deze periode

2019 14

2020 13

2021 28

2022 26

2023 44

2024 40

-2

-1

1

1

9

19

12

12

29

27

53

59

13

11

28

18

34

34

-1

1

1

9

19

25

Tabel huisvesting statushouders

Grafiek huisvesting statushouders

Opvang vluchtelingen uit Oekraïne We vangen sinds begin 2022 vluchtelingen uit Oekraïne op. We hebben circa 210 plaatsen voor vluchtelingen in gemeentelijke opvanglocaties. Dit zijn twee voormalige kantoorpanden en enkele woningen. Daarnaast worden nog circa vijftien personen opgevangen door particulieren. We gaan ervan uit dat de opvang in ieder geval tot 2026 duurt, maar we houden er rekening mee dat de opvang nog langere tijd nodig zal zijn. Voor hoelang is niet concreet aan te geven, omdat dit afhankelijk is van de veiligheidssituatie in Oekraïne en de mogelijkheid tot terugkeer. Tot in ieder geval 2026 kunnen we voldoen aan de opgave voor Eersel. Daarna ontstaat voor Eersel mogelijk een probleem als de overeenkomst voor het gebruik van een opvanglocatie in Eersel afloopt waar we 100 personen huisvesten. De rijksbijdrage voor de bekostiging van de opvang van Oekraïners volstond in 2024 voor de kosten die we maakten. De rijksbijdrage is met ingang van 2025 fors verlaagd waardoor 31

de betaalbaarheid van de opvang onder druk staat. Het Rijk heeft de toezegging gedaan dat gemeenten redelijkerwijs gecompenseerd zullen, indien de bijdrage niet blijkt te volstaan.

Opvang asielzoekers Voor de opvang van asielzoekers hebben gemeenten door de Spreidingswet een taak. We moeten opvang regelen voor ongeveer 60 personen. We streven naar het bijdragen aan de opvang van asielzoekers. In 2024 hebben we gezocht naar potentieel geschikte opvanglocaties. We zijn in gesprek met de regio, provincie en het COA over het vervolg. Woningbouwprojecten in voorbereiding en uitvoering Duizel-Noord Aan de noordzijde van Duizel hebben we een uitbreidingsplan ontwikkeld voor de bouw van ongeveer 150 woningen in de eerste twee fasen. Na de eerste fase is ook de tweede fase in 2024 nagenoeg geheel gereedgekomen. In 2024 zijn we gestart met de voorbereidingen van de ontwikkeling van de 3e fase van dit gebied. Hier kunnen ongeveer 90 woningen worden gebouwd. In 2025 wordt de planologische procedure opgestart. Duizel: De Heydael (Akkerstraat-Meerstraat) Op de hoek van de Akkerstraat en Meerstraat in Duizel wordt een plan ontwikkeld voor de bouw van ongeveer 60 woningen. In het plan is ruimte opgenomen voor een initiatief voor woningen voor senioren en starters. In 2024 heeft de gemeenteraad de gebiedsvisie vastgesteld. In 2025 wordt de planologische procedure opgestart.

Eersel: Rosheuvel Op de locatie van het voormalig grondverzetbedrijf zijn 28 woningen gebouwd, bestaande uit elf sociale huurwoningen, negen tussen/hoekwoningen, zes tweekappers en twee vrijstaande woningen. Eind 2023 zijn de eerste woningen opgeleverd, in 2024 de rest van de woningen. Eersel: Nieuwstraat 100 Op de plek van een voormalige villa wordt een kleinschalig wooncluster gerealiseerd met 20 zelfstandige appartementen, één appartement voor inwonend verzorgingsechtpaar en gemeenschappelijke ruimten voor activiteiten. De doelgroep voor de zorgappartementen bestaat uit senioren aan wie zorg verleend wordt vanuit de Wet Langdurige Zorg. In 2024 is gestart met de bouw. In 2025 wordt dit project opgeleverd. Eersel: Wintermans Aan de rand van Eersel op de plek van de voormalige sigarenfabriek aan de Nieuwstraat, realiseert een ontwikkelaar een nieuwe woonwijk voor ongeveer 300 woningen. In deze nieuwe woonwijk worden grondgebonden woningen, appartementen en zorgwoningen, grotendeels in het betaalbare segment, gerealiseerd. Het plan voorziet in een groene inpassing en overgang naar het omliggende gebied, het realiseren van waterberging en recreatieve routes. Het bestemmingsplan is in 2024 vastgesteld en onherroepelijk geworden. Vanaf 2025 wordt gestart met de bouwwerkzaamheden. Het plan wordt gefaseerd uitgevoerd.

Eersel: Veldhoek Er komt een uitbreiding aan de zuidkant in Eersel, achter de Steenstraat, Plaatse en Heibloem voor de bouw van ongeveer 175 woningen. De gemeenteraad heeft het gebiedsconcept vastgesteld en besloten om dit gebied verder te ontwikkelen. In december 2024 is het ontwerp voor de wijziging van het omgevingsplan gepubliceerd. In 2025 wordt de planologische procedure doorlopen. Vanaf 2026 hopen we met de bouw te starten. In deze nieuwe woonwijk is er ruimte voor woningen voor de sociale huur en sociale koop, cpo, projectmatige middel dure (rij)woningen, zelfbouwkavels en particuliere ontwikkelingen. Eersel: Stokkelsche Akker We willen in de kern Eersel een nieuwe wijk realiseren tussen de bestaande wijk Kerkebogten, Stokkelen en de Hazenstraat. Met uitbreiding op de Stokkelsche Akker worden betaalbare woningen aan onze gemeente worden toegevoegd. Bovendien geeft een nieuwe woonwijk ook ruimte aan maatschappelijke voorzieningen. We willen ook de natuur in het gebied verder ontwikkelen, met ruimte voor wandel- en fietsroutes als overgang naar het buitengebied. In 2024 hebben we voorkeursrecht op het gebied gevestigd. Dit wil zeggen dat de gemeente de voorkeur krijgt bij eventuele verkoop van de grond. Daarnaast heeft de gemeenteraad in 2024 de uitgangspunten voor deze ontwikkeling vastgesteld en zijn we gestart met de voorbereidingen van dit plan. Eersel: Lindestraat 32

Aan de Lindestraat in Eersel zijn eind 2024 11 appartementen opgeleverd op de plek van de voormalige supermarkt. Alle appartementen vallen binnen het betaalbare segment. Daarnaast is in 2024 een omgevingsvergunning verleend en onherroepelijk geworden voor de bouw van 8 betaalbare appartementen op de plek van de voormalige sportschool. Begin 2025 wordt gestart met de bouw hiervan. Knegsel: Nardushoek Aan de Nardushoek, nabij de Zandoerleseweg in Knegsel realiseren we een uitbreiding voor het dorp Knegsel. De verwachting is dat hier 80 tot 90 woningen kunnen worden gebouwd. In 2024 is de omgevingsdialoog gevoerd en zijn de nodige onderzoeken uitgevoerd. Door enkele onverwachte resultaten van deze onderzoeken is vervolgonderzoek nodig en is de planvorming vertraagd. In 2025 wordt de planologische procedure doorlopen. Knegsel: Vosven Aan de Eerselseweg wordt een plan ontwikkeld voor de bouw van ongeveer 27 woningen in een groene omgeving, passend in de overgang naar het buitengebied. In 2024 zijn de voorbereidingen opgestart. Begin 2025 heeft de gemeenteraad de gebiedsvsie vastgesteld. In 2025 wordt de planologische procedure doorlopen. Steensel: Boterbochten III We gaan het dorp Steensel uitbreiden met ongeveer 50 woningen. Deze uitbreiding vindt plaats in de buurt van de Boterbocht en de Riethovenseweg. In 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld en onherroepelijk geworden.

In 2025 wordt gestart met het bouwrijp maken waarna de bouw kan starten. Steensel: locatie huidige gemeenschapshuis de Höllekes Het huidige gemeenschapshuis de Höllekes wordt verplaatst naar de kerk. Daarna wordt het bestaande gemeenschapshuis gesloopt. Op deze plek bereiden we samen met woningcorporatie WSZ een plan voor met 12 sociale huurwoningen voor senioren en een huisartsenpraktijk. Vessem: Postels Huufke Aan de zuidkant van Vessem wordt een nieuwe woonwijk gerealiseerd met ongeveer 50 woningen. In 2023 is het plan bouwrijp gemaakt en in 2024 is gestart met de bouw van de woningen. In 2024 zijn enkele woningen opgeleverd. De rest volgt in 2025. Vessem Noord Voor het plan Vessem Noord heeft de gemeente circa vijf hectare grond gekocht voor woningbouw. Naast deze aankoop van vijf hectare grond is er ook een ontwikkeling voorzien op gronden die in bezit zijn van aanwonenden aan het Heike, de Braak en Kuilenhurk. Mede vanwege deze inbreng van particuliere gronden heeft er een uitgebreide omgevingsdialoog plaatsgevonden in 2023 en 2024. De gemeenteraad heeft in september 2024 het gebiedsconcept vastgesteld waarin woningbouw en de grotere opgaven die spelen in het gebied zoals het versterken van natuurwaarden, recreatieve waarden en herstel/versterking van watersystemen samenkomen. In 2025 wordt de planologische procedure opgestart.

Wintelre: Koemeersdijk Het plan Koemeersdijk is gelegen ten noorden van de Slikdijk en voorziet in een divers woningaanbod. In het totale gebied zijn ruim 100 woningen gerealiseerd. In 2023 is gestart met de bouwwerkzaamheden van de laatste fase. In 2024 zijn vrijwel alle woningen opgeleverd. De laatste woningen worden in 2025 opgeleverd. Wintelre: Pastorie De voormalige pastorie aan de Willibrordusstraat wordt verbouwd tot appartementen. In de achtergelegen tuin worden enkele seniorenwoningen gebouwd. In 2024 zijn de afspraken om (eindelijk) tot uitvoering te komen vastgelegd. In 2025 start de ruimtelijke procedure waarna de bouw kan starten. Wintelre: Verlengd Aangelag Ook voor de kern Wintelre is behoefte aan een nieuwe woningbouwlocatie om te kunnen voorzien in de woningbouwbehoefte voor de komende jaren. Hiervoor is een gebied aan de oostzijde van het dorp in beeld. In 2024 heeft het college voorkeursrecht gevestigd. Dit wil zeggen dat de gemeente de voorkeur krijgt bij eventuele verkoop van de grond. In 2025 wordt de omgevingsdialoog opgestart en gewerkt aan een gebiedsvisie. Daarna start de ruimtelijke procedure. Behalve bovenstaande projecten zijn nog meer, vooral kleinere, woningbouwontwikkelingen in voorbereiding en uitvoering. Zie hiervoor de gemeentelijke woningbouwkaart: woningbouwkaart.eersel.nl.

33

Een hoogwaardig woon- en verblijfsklimaat in een aantrekkelijke groene gemeente Omgevingswet De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. In 2024 hebben we verder gewerkt om gereed te zijn om te werken met Omgevingswet. Met ervaringen die we op doen passen we als het nodig is processen aan. In 2024 is een pilot voor het wijzigen van het omgevingsplan voorbereid. Ook hebben we de intake van nieuwe verzoeken aangepast, waarbij we verzoeken met meer vakgebieden beoordelen. Omgevingsvisie In 2024 is verder gewerkt aan de Omgevingsvisie een proces dat in 2023 gestart is. Gelet op de verwevenheid met het proces van de Ontwikkelstrategie de Kempen is veel voorbereid, maar in 2024 niet in procedure gebracht. Behoud en versterking natuur, landschap en biodiversiteit Vervanging groen Jaarlijks worden een aantal groenvervangingsprojecten uitgevoerd, zo ook in 2025. Het gaat hierbij om openbaar groen waarvan de onderhoudskosten te hoog zijn, dat niet meer aantrekkelijk is en wat overlast veroorzaakt door bijvoorbeeld boomwortels. Bij het bepalen van de nieuwe inrichting kijken we naar praktische toepasbaarheid, aanleg- en onderhoudskosten, waarde voor beleving, natuur en biodiversiteit, en wensen van bewoners. Ook houden we rekening met een veranderend klimaat. Bij voorkeur kiezen we een variëteit van vaste planten; kleurrijk en biodivers.

Boombeleid en beheer plan In 2023 heeft uw raad het bomenbeleidsplan 2023-2033 vastgesteld. Als vervolg hierop schrijven we ons geactualiseerde bomen-beheerplan. Hierin staan de beheermaatregelen en jaarlijkse programma’s. Door een tekort aan medewerkers en de grote personele inzet bij de wateroverlast rondom Vessem en Wintelre is het beheerplan in 2024 niet geschreven. Dit proberen we nu in 2025 te gaan doen. Eventuele financiële consequenties betrekken we nu bij de begroting 2026 en volgende. Landschap De gemeente beheert zelf ongeveer 48 hectare aan landschapselementen. In 2021 zijn we gestart met een herstelplan voor deze elementen. Rondom Wintelre zijn in 2021 en 2022 vrijwel alle landschapselementen opgeknapt. Hier liggen ook de meeste (± 75%). In 2023 hebben we ons gericht op het gebied rondom Vessem. In 2024 en 2025 gaan we aan het werk rondom Eersel en Steensel. Een volgende stap zou kunnen zijn om het beheer onder te brengen bij de aanliggende grondeigenaren en zo de omgeving te betrekken bij ons landschap. Wij onderzoeken de mogelijkheden hiertoe in het verlengde van het beheerplan dat we regionaal opstellen in het kader van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze. Daarnaast nemen we deel aan de Stimuleringsregeling Landschap (Stila).

Hiermee worden grondeigenaren gestimuleerd om wandelpaden aan te leggen, op hun percelen maatregelen te treffen voor natuur- en landschapsbehoud en om maatregelen te treffen voor klimaatadaptatie. Jaarlijks dragen wij € 25.000 bij via deze regeling, waarvan het bedrag door de provincie wordt verdubbeld. Uitvoering van deze regeling gaat via het provinciale subsidieloket. De regeling is een jaar geleden met twee jaar tot en met 2025 verlengd. Wij hebben ons hiervoor opnieuw ingeschreven. De middelen hiervoor zitten structureel in de begroting. Bos- en natuurgebieden Onze gemeente bestaat voor ongeveer 25% uit bos- en natuurgebieden. Een groot deel daarvan beheren we zelf. Deze gebieden bieden rust en ruimte om te fietsen en te wandelen. Ook bieden deze gebieden een tehuis aan vele verschillende dier- en plantensoorten. Tegelijkertijd zijn onze bossen een groeiplaats voor het meest duurzame bouwmateriaal: hout. Zo combineren we een mooie leefomgeving met een duurzame toekomst. Deze natuurgebieden beheren we kostenneutraal via inkomsten uit houtverkoop, beheersubsidies en jachtrecht. Plan Bos & Boom In 2021 heeft de gemeenteraad het Plan Bos & Boom vastgesteld. Dit plan heeft een doorlooptijd van tien jaar, Tot nu toe hebben wij 140.000 van de voorgenomen 400.000 bomen (in 2030) geplant.

Dat hebben we gedaan door nieuw bos en ecologische verbindingszones aan te leggen, houtsingels te planten en lanen en parken aan te vullen met bomen, maar ook door particuliere grondeigenaren te stimuleren om meer bomen te planten. 34

De uitvoerbaarheid van het plan kwam afgelopen jaar onder druk te staan vanwege het wegvallen van de cofinanciering door de Provincie via het GOB. Deze compenseerde 50% van de waardevermindering van de landbouwgrond t.g.v. omzetting naar NNB (Natuur Netwerk Brabant). Daardoor kunnen we met de tot nu toe beschikbaar gestelde gemeentelijke middelen we nog maar vijf hectare grond aankopen om 20.000 bomen te planten; Gezien de grote gronddruk binnen onze gemeente, waardoor we moeilijk gronden kunnen aankopen en gezien de grote bezuinigingsopgaven welke ons voor 2026 staan te wachten, hebben wij de ambities voor Bos en Boom naar beneden bijgesteld. We gaan nu nog 60.000 bomen bij planten tot totaal 200.000 bomen in 2030. Tot nu toe werd het budget jaarlijks aangevuld. Hier zijn we mee gestopt. De nieuwe ambitie moet worden gerealiseerd met de thans in de jaarrekening beschikbare budgetten plus de in de komende jaren nog te verwerven subsidies Procedures ruimtelijke plannen In 2024 zijn meerdere particuliere initiatieven begeleidt. In 2024 zijn nog veel bestemmingsplannen door de raad vastgesteld, omdat in december 2023 veel plannen als ontwerp ter inzage waren gegaan. Dit hield verband met de in werking treding van de Omgevingswet. Als deze plannen niet voor 1 januari ter inzage werden gelegd moesten deze plannen op basis van de nieuwe wet in procedure worden gebracht.

Om te voorkomen dat een aantal zaken opnieuw gedaan moesten worden is veel inzet gepleegd om te zorgen dat de plannen in procedure konden. Eersel-West De raad heeft in april 2021 ingestemd met het stedenbouwkundig plan Eersel-West. Het gebied komen maatschappelijke en dienstverlenende functies, met ook ruimte voor woonwerkkavels. In 2024 is het eerste (deel)plan (het zwembad) vastgesteld voor een verdere ontwikkeling van Eersel-West en is er krediet beschikbaar gesteld voor de aanleg van de openbare infrastructuur in combinatie met een beleidskader in veband met kostenverhaal. In de komende jaren wordt verder gewerkt aan de ontwikkeling van Eersel-West. Gebiedsontwikkeling Levende Beerze Sinds 2010 zijn de gemeenten Eersel en Oirschot bezig met de gebiedsontwikkeling “Levende Beerze". Samen met Provincie Noord Brabant, Waterschap de Dommel, Brabants Landschap, ZLTO, bewoners van het gebied en diverse beheerorganisaties veranderen we het gebied en verankeren het beheer en de instandhouding in de samenleving. In 2024 is het koersdocument GGA Kempenland-West geschreven.

Hierin is het gebiedsproces de Levende Beerze gesplitst in drie deelprocessen:  Gebiedsproces Landschotseheide (trekker Provincie, gemeente Oirschot)  Gebiedsproces beekdal de Kleine Beerze ((Eerselse deel afgerond en afgesloten)  Gebiedsproces Groot en Kleinmeer (Eersel, Waterschap Dommel en Brabant Water) De uitvoering van het Eerselse deel van het beekdal van de Kleine Beerze is dit voorjaar voltooid (2025). In het voorjaar 2025 hebben we nog afwaarderingsbijdrage van het GOB ontvangen en we verwachten nog een inrichtingsbijdrage. Direct daarna sluiten we het krediet "gebiedsontwikkeling Kleine Beerze” (MIP 2010/2014) definitief. Via de 1e bestuursrapportage 2025 verwerken we deze inkomsten boekhoudkundig. De gebiedsprocessen “Groot en Kleinmeer” en “Landschotseheide” vallen nu onder GGA Kempenland-west en worden hieronder beschreven. Het transitieproces Levende Beerze is t/m 2023 uitgevoerd onder de vlag van de uitvoeringscommissie “De Levende Beerze”. Per 1 januari 2024 is deze taak overgedragen aan de stuurgroep GGA Kempenland-West. Deze is eind 2023 ingericht om met name de stikstofuitdaging aan te gaan. GGA Kempenland-West (Gebieds Gerichte Aanpak) Gebiedsontwikkelingen zoals de Levende Beerze waren gericht op het herstel van de oorspronkelijke natuur. Deze oorspronkelijke natuuropgave is in de afgelopen jaren flink groter geworden.

Denk hierbij aan klimaat (verdroging en nu ook wateroverlast), Kader Richttlijn Water (KRW), energietransitie, transitie landbouw en stikstofdepositie. Dit vraagt een gebieds overstijgende aansturing van deze nieuwe vraagstukken. Dit is door de Provincie ondergebracht bij de eind 2022 ingestelde stuurgroep GGA Kempenland West. De samenwerking beslaat het grondgebied van de gemeenten Hilvarenbeek, Reusel-De Mierden, Bladel, Eersel, Bergeijk, en Oirschot. Binnen de GGA worden verschillende deelgebieden gedefinieerd. Voor Eersel zijn onderstaande deelgebieden van belang: 35

Gebiedsproces Landschotseheide: De extreme verdroging van dit N2000-gebied is/was één van de grote zorgen binnen de GGA Kempenland West. De heide ligt binnen de gemeente Oirschot, maar de oorsprong van de verdroging ligt hoofdzakelijk op het bovenstrooms gelegen Eerselse en Bladelse grondgebied. De provincie en Oirschot trekken dit gebiedsproces. Eersel kent vier N2000-gebieden met evenzoveel gebieds-processen. Gebiedsproces “beekdal Kleine Beerze”: Het beekherstelproject op Eersels grondgebied is voltooid en de natuurwaarden zijn sterk verbeterd. Op Oirschots grondgebied liggen nog wat kansen die daar worden opgepakt. Gebiedsproces “Groot en Kleinmeer”: Dit kleine N-2000 gebied is eigendom van de gemeente Eersel en ligt binnen de onttrekkingszone van het waterwingebied Vessem. Het gebied rondom Groot en Kleinmeer is relatief klein en overzichtelijk. Er is één piekbelaster ten noordoosten van het gebied. Met de heersende (zuid)westenwind geeft deze nauwelijks stikstofbelasting. Het water in het Grootmeer is vrijwel schoon, omdat het alleen afkomstig is van regenval en spoelwater van het pompstation. De in het N2000 beheerplan beschreven beheerdoeltypen gedijen hier goed.

Samen met Brabant Water is een waterinlaatprotocol opgesteld waarin wordt geregeld tot welk peil en met hoeveel water jaarlijks maximaal aangevuld wordt om het peil van het Grootmeer op 1 april op het streefpeil van 23,10 m+ NAP te krijgen. In de zomer mag het meer droogvallen. Boven het streefpeil kan het water nu weer via sloten wegstromen richting de Kleine Beerze. Al met al voldoet het gebied nu aan de gestelde eisen voor N2000 en KRW (Kader Richtlijn Water). Gebiedsproces Levende Run In navolging van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze is in 2023 gestart met een vergelijkbaar gebiedsproces rondom de Run, de Levende Run. In 2023 is het proces samen met Bergeijk, Waterschap en lokale agrarische ondernemers verder opgepakt. Bergeijk en Eersel zijn gezamenlijk de projecttrekkers. In 2024 hebben we samen een externe projectleider en een externe procesmanager ingehuurd. De externe kosten worden gedekt met Provinciaal geld uit het IBP-VP budget "Proeftuinen van de Kempen”. Het deelgebied “de Run” ligt tussen de kernen Eersel, Steensel, Bergeijk en Weebosch. In het gebied ligt geen stikstofgevoelige Natura 2000. De gemeentelijke speerpunten zijn hier: wonen en werken, vasthouden van water en het voorkomen van negatieve sociaal-maatschappelijke gevolgen hiervan voor de gevestigde agrarische ondernemers.

We zijn begonnen met een inventarisatie bij de 65 boerenbedrijven in het gebied. De hieruit voortvloeiende wensen combineren we de Rijksopgave(n) en met de ruimtevraag vanuit de ontwikkelstrategie regio Eindhoven (voltooid eind 2024). Dit vertalen we dan in een gebiedspanorama voor het deelgebied de Run. Deze 1e fase moet na de zomer 2025 gereed zijn. Daaruit definiëren we de vervolgstappen voor het vervolgproces. Ecologische verbindingszone de Run: Binnen het gebied van de Levende Run is het Waterschap daarnaast bezig met natuurontwikkeling en waterberging in het beekdal van de Run. In Eersel betreft dit het traject Grootgoor (Veldhoven) tot Schadewijk. In 2024 is het bestemmingsplan “landgoed de Vloete” door de gemeenteraad van Eersel vastgesteld. Bijna gelijktijdig heeft waterschap de Dommel het “projectplan Waterwet de Run” vastgesteld. Beide plannen overlappen elkaar/sluiten op elkaar aan. Tegen deze plannen is beroep aangetekend bij de Raad van State. Gezien de drukte bij de RvS is het moeilijk in te schatten wanneer beide zaken op de rol worden geplaatst. Eersel heeft een aantal landschapselementen in dit uitvoeringsplan ondergebracht (bruggetjes, uitzichtpunt, elzensingels, fietsroutes en -parkeerplaatsen). Deze bijdragen betalen we straks uit het bovenstaande krediet.

Voor onze bijdrage in de bruggetjes en het uitzichtpunt zijn aparte kredieten beschikbaar (zie programma 6). Uitvoering vanaf 2026. IBP-VP Proeftuinen in de Kempen Dit zijn middelen van de Provincie Noord Brabant, welke ter beschikking zijn gesteld aan Eersel en haar gebiedspartners. Het is procesgeld en geen inrichtingsgeld. Besluitvorming vindt plaats in uitvoeringscommissie "Levende Beerze”. In 2021 heeft de provincie deze ± 1,7 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de ‘Proeftuinen in de Kempen’. Het IBP-VP is een Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland wat door het Rijk is uitgezet om de problemen zoals Landbouw en Klimaatadaptatie op de Zuidoostelijke zandgronden te kunnen aanpakken. Eersel is penvoerder van deze aanvraag.

36

Deze aanvraag heeft betrekking op twee deelgebieden: - Proeftuin Levende Beerze (11 deelprojecten onder aansturing van de uitvoeringscommissie) - Proeftuin slimme landschappen in de Kempen (3 deelprojecten, o.a. gebiedsontwikkeling de Run) De bestuurlijke “uitvoeringscommissie de Levende Beerze” is per 1 januari 2024 opgeheven. De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de besteding van IBP-VP middelen is nu ondergebracht bij de stuurgroep GGA Kempenland-West. Bij deze overdracht is een tussenevaluatie geschreven waarin is vastgelegd hoe de resterende middelen worden/zijn herverdeeld. Deze is in 2024 vastgesteld door de stuurgroep. Eind 2025 moet het proces zijn afgerond en de subsidieverantwoording geschreven. Het schrijven hiervan moet namens het gebiedsteam/stuurgroep worden uitgevoerd door de gemeente Eersel als penvoerder. Handhaving Op basis van de prioriteiten uit het Uitvoeringsbeleid Kwaliteit Vergunningen Toezicht en Handhaving (herziening 2022) is ook voor 2023 een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dit beleid heeft betrekking op de programma’s 3, 4, 5 en 6 (ruimtelijke ordening, milieu, veiligheid en verkeer). Inwoners en bedrijven ervaren overlast door uiteenlopende zaken. Voorbeelden zijn afval in de openbare ruimte, overlast van dieren (loslopende honden en hondenpoep), langdurig of fout parkeren van voertuigen, vernielingen en foutief plaatsen van reclameborden.

De BOA’s worden ingezet voor handhaving van de hiervoor gemelde klachten en meldingen, ook in de avonduren en de weekenden. Daarnaast worden door of namens de gemeente controles uitgevoerd en wordt toezicht gehouden bij bedrijven en in uitvoering zijnde (bouw)projecten. In 2024 is deelgenomen aan regionale projecten, zoals ‘Samen sterk in Brabant’ en het Kempisch Interventie Team (KIT). In deze projecten worden gebied overschrijdende zaken aangepakt, in samenwerking met andere instanties, zoals wildcrossen en dumpingen van drugsafval, huisvesting van arbeidsmigranten, en dergelijke. Jaarlijks rapporteert het college aan de raad over de realisatie van de VTH-taken. Anticiperende grondaankopen In hoofdstuk 5 van de nota grondbeleid is aangegeven dat ons college anticiperende verwervingen moet kunnen doen als daartoe vanuit ruimtelijke perspectief aanleiding voor is. Daarom is in het kader van de rechtmatigheid hiervoor een krediet beschikbaar gesteld van € 2.000.000. In 2024 zijn er geen anticiperende verwervingen gedaan en hieruit vloeien zodoende geen financiële consequenties. Zie ook toelichting onder kredieten hierna.

Voorbereidingskrediet nieuwe grondexploitaties Ten behoeve van voorbereiding, denk hierbij aan onderzoekskosten, advieskosten en ambtelijke inzet, is vooruitlopend op vaststelling van een bestemmingsplan en grondexploitatie een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 50.000. Deze kosten worden geactiveerd op de balans totdat er een exploitatiebegroting geopend wordt. Deze kosten kunnen dan ingebracht worden in de betreffende grondexploitatie en zullen in beginsel gedekt worden door toekomstige opbrengsten. Zie ook toelichting onder kredieten hierna. Visie akkers van Eersel In 2024 is een projectleider aangesteld om de visie Akkers van Eersel in uitvoering te brengen. Het aanstellen van de projectleider houdt ook verband met het verhuizen van het zwembad naar Eersel-west en te zoeken naar een passende invulling op de huidige locatie van het zwembad.

37

Wat heeft het gekost? Het programma bestaat uit de volgende productgroepen:  Bouwen en wonen;  Woonomgeving en leefmilieu;  Planologie en stedenbouw. Programma: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Productgroep Begroting 2024 Primitief Na wijziging LASTEN Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 4.153.154 11.804.674 Kapitaallasten 72.409 581.827 Apparaatskosten 2.629.125 2.601.300 Totaal lasten 6.854.688 14.987.801 BATEN Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 5.123.310 12.917.004 Beschikking over reserves i.v.m. kap.lasten 0 190.167 Totaal baten 5.123.310 13.107.171 Saldo programma 1.731.378 1.880.630

Werkelijk 2024

Verschil 2024

8.115.182 641.560 2.471.698 11.228.439

3.689.492 -59.733 129.602 3.759.362

V N V V

9.750.531 369.299 10.119.830 1.108.609

-3.166.473 179.132 -2.987.341 772.021

N V N V

In totaliteit kent dit programma een voordelig saldo van € 772.021. Voor een toelichting tot de apparaatskosten, kapitaallasten en onttrekkingen aan de reserves in verband met kapitaallasten (afschrijvingen ineens ten laste van de reserves) wordt verwezen naar programma 11.

Programma: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Productgroep Begroting 2024 Primitief Na wijziging LASTEN Bouwen en wonen 1.502.537 4.998.500 Woonomgeving en leefmilieu 1.450.413 1.390.413 Planologie 1.200.204 5.415.761 Totaal lasten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 4.153.154 11.804.674 BATEN Bouwen en wonen 2.403.135 5.934.751 Woonomgeving en leefmilieu 144.810 144.810 Planologie 2.575.365 6.837.443 Totaal baten (excl. Kap.lasten & app.kst.) 5.123.310 12.917.004

Werkelijk 2024

Verschil 2024

5.044.424 1.452.167 1.618.591 8.115.182

-45.924 -61.754 3.797.170 3.689.492

N N V V

6.321.976 288.089 3.140.467 9.750.531

387.225 143.279 -3.696.976 -3.166.473

V V N N

Het resultaat van de direct aan deze productgroep toe te rekenen lasten en baten bedraagt € 523.019 voordelig. De cumulatieve verschillen groter dan € 25.000 op deze productgroepen worden hieronder toegelicht.

Productgroep Bouwen en wonen (voordeel van € 341.301) Omgevingsvergunningen (nadeel van € 76.840) Het inschatten van legesinkomsten is erg lastig. Dit is afhankelijk van het aantal aanvragen die we ontvangen, maar ook van de inhoud van de aanvraag. Daarnaast kent de legesverordening 2024 in artikel 2.53 als gevolg van ingang van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen per 1-1-24 (Wkb) een legesteruggave. In dat artikel staat namelijk dat als het bouwwerk gereed is gemeld, er een teruggave van 25% van de betaalde bouwleges wordt gedaan. Nu 2024 voorbij is, is in kaart gebracht voor welke bouwplannen uit 2024 die teruggave aan de orde is en er moet € 94.871 terug betaald worden. We weten niet wanneer teruggave aan de orde gaat zijn. Het pand moet immers eerst klaar zijn, voordat er terugbetaald wordt. Voor 2024 zijn de legesinkomsten geschat op € 770.000 euro en er is € 788.031 ontvangen. We hebben het terug te betalen bedrag van de WKB van € 94.871 al opgevoerd. Hierdoor komen we uit op totaalinkomsten van € 693.160. Dit betekent concreet dat er in 2024, € 76.840 minder is ontvangen dan ingeschat. Voor 2025 hebben we daarom ook minder legesinkomsten begroot ten opzichte van 2024.

38

Tijdelijke huisvesting vluchtelingen (voordeel van € 397.896) We verzorgen opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in gemeentelijke opvanglocaties en ondersteunen in particuliere opvang. We zorgen voor en ondersteunen in huisvesting, onderwijs en zorg en verstrekkingen van leefgeld. De rijksbijdragen waren in 2024 nog ruim toereikend. De rijksbijdrage is met ingang van 2025 fors verlaagd waardoor de betaalbaarheid van de opvang onder druk staat. Het financieel voordeel voor 2024 bedraagt € 424.914. Hiernaast zijn er nog kosten gemaakt in programma 1 met betrekking tot leefgeld en extra jeugdgezondheidszorg door de GGD. Ten opzichte van de geraamde lasten is hierbij een voordeel van € 57.429. Totaal is het resultaat derhalve met betrekking tot de Oekraïne rijksmiddelen € 482.343 voordelig. Daarnaast wordt totaal circa 1/5 fte interne uren toegerekend aan deze taak, waarna het voordeel afgerond € 450.000 bedraagt. In het raadsvoorstel resultaatbestemming wordt, conform voorgaande jaren, voorgesteld om dit resultaat te storten in de bestemmingsreserve Opvang vluchtelingen. Productgroep Woonomgeving en leefmilieu (voordeel van € 81.524) Onderhoud bomen binnen de bebouwde kom (nadeel van € 36.962) In 2024 heeft een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden voor het onderhoud van bomen binnen en buiten de kom.

De prijzen van dit nieuwe onderhoudscontract zijn gestegen ten opzichte van het vorige contract. De werkzaamheden binnen het nieuwe contract zijn in de laatste maanden van 2024 gestart, waardoor nog geen rekening was gehouden met de kostenstijging in de begroting 2024. In de begroting 2025 zijn de extra lasten al verwerkt. Beheer bossen (voordeel van € 116.939) Eersel heeft plusminus 900 hectare bos in eigendom en beheer. Daarnaast nog ongeveer 300 hectare bos welke wij voor een periode van 50 jaar in pacht en beheer hebben gegeven aan Staatsbosbeheer. Op 1 januari 2030 verloopt deze pachtovereenkomst en gaan we ook deze bossen onderbrengen in ons eigen bosbeheer. Deze bossen beheren we via een gesloten, revolverende reserve/voorziening. Alle uitgaven en ook onze inkomsten worden op het einde van het boekjaar hierop overgeboekt. Inkomsten zijn subsidies, jachtrechten en houtverkoop. De “reserve beheer bossen” is bedoeld om schommelingen in de uitgaven en inkomsten in een jaar te kunnen opvangen, maar ook een reserve voor het afdekken van risico's zoals ziektes en bosbranden. Afgelopen jaar heeft een deel van de bossen rondom Vessem en Wintelre een groot deel van het jaar onder water gestaan. Wij verwachten dat hierdoor veel bomen zijn gestorven. Dit vervangen we uit de reserve en deze zal dan ook slinken.

Daartegenover hebben we een hele goede houtverkoop gehad, waardoor we dit jaar een positief jaarsaldo van € 117.000 hebben behaald. Bij het raadsvoorstel resultaatbestemming wordt hiervoor een voorstel gedaan. Ook anticiperen we zo op het grotere areaal bossen na 2029 en het afdekken van de risico's daarvan. Productgroep Planologie en stedenbouw (voordeel van 100.194) Omgevingsrecht algemeen (voordeel van € 61.403) In 2024 is de Omgevingswet ingevoerd en is gewerkt aan de laatste plannen op basis van de Wet ruimtelijke ordening. Daarom is er minder advies gevraagd in het kader van de Omgevingswet. Vandaar dat de advieskosten minder hoog zijn uitgevallen. Daarnaast is er een positief resultaat op de leges, omdat er meer principeverzoeken zijn ingediend. Uitwerking ruimtelijke plannen (neutraal) Voor de uitvoering van de subsidieverordening sloop van overtollige gebouwen buitengebied Eersel 2024 is de post Uitwerking ruimtelijke plannen verhoogd met € 100.000. De kosten zouden gedekt worden uit een onttrekking uit de bestemmingsreserve kwaliteitsverbetering buitengebied waardoor deze uitgaven budgetneutraal geraamd zijn. In 2024 is geen gebruik gemaakt van de subsidie, ondanks dat eigenaren persoonlijk zijn aangeschreven. Per saldo is het resultaat op deze post € 0.

Anterieure overeenkomsten (voordeel van € 202.000 ) In 2024 zijn er 13 nieuwe ontwikkelingen gestart en zijn er 23 ontwikkelingen (financieel) beëindigd. Dit product betreft een gesloten financiering, hetgeen betekent dat het resultaat op dit product gescheiden wordt van de overige exploitatieposten. In de begroting wordt geen resultaat geraamd. Hierbij is het wel noodzakelijk dat de apparaatskosten en kapitaallasten wel worden meegenomen in de toelichting. Indien we dit doen dan betreft het resultaat ten opzichte van de begroting (exclusief overheadkosten, welke in programma 11 moeten worden verantwoord) € 156.000 voordelig.

39

Conform de grondnota is er door een aantal anterieure overeenkomsten € 214.155 bijgedragen aan de reserve bovenwijkse voorzieningen (€ 94.155) en de reserve vereveningsfonds sociale woningbouw (€ 120.000). Na toerekening overhead in programma 11, zijnde € 40.000, resteert er per saldo een positief resultaat van € 116.000, waarvoor in het raadsvoorstel, zoals ook in eerder jaren, voorgesteld wordt dit bedrag toe te voegen aan de post cyclisch bouwen. Met die middelen kunnen dan weer nieuwe initiatieven ondersteund worden. Bouwgrondexploitaties (nadeel van € 187.000) Dit product betreft een gesloten financiering, hetgeen betekent dat het resultaat op dit product gescheiden wordt van de overige exploitatieposten. Hierbij is het wel noodzakelijk dat de apparaatskosten en kapitaallasten wel worden meegenomen in de toelichting. Indien we dit doen dan betreft het resultaat ten opzichte van de begroting € 137.500 nadelig. In de begroting 2024 was voor de bouwgrondexploitatie een positief resultaat geraamd van € 1.350.000. Gedurende het jaar wordt dit niet gepresenteerd in het saldo richting de gemeenteraad omdat dit incidenteel van aard is. Conform het BBV wordt het resultaat berekend conform de techniek van de POC (percentage of completion). Op basis hiervan is het resultaat in de jaarrekening € 1.010.000,-, hetgeen € 340.000,- lager is dan geraamd.