[22.06423] - Visieplan Welzijn, wonen en zorg Steensel

Projectgroep Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

VISIEPLAN WELZIJN, WONEN EN ZORG IN STEENSEL

INHOUDSOPGAVE

03

Samenvatting

04

Inleiding

05

Werkmethode

06

Missie en visie

07

Thema 1: Versterken sociale cohesie en levendigheid in Steensel

08

Thema 2: Helpen bij een (dreigend) kwetsbare positie

10

Thema 3: Inrichten wonen, woonomgeving en infrastructuur

12

Thema 4: Jongeren

13

Thema 5: Versterken basisvoorzieningen

14

Thema 6: Bewustwording

17

Prioriteitenlijst 2022

18

Prioriteitenlijst 2023-2028

19

Bijlage bij thema 1: huidige activiteitenlijst en nieuwe wensen

21

Bijlage bij thema 2a: aandachtspunten informele zorg

22

Bijlage bij thema 2b: aandachtspunten verbinding met gemeentelijke voorzieningen

23

Bijlage bij thema 3: aandachtspunten wonen, wooncomgeving en infrastructuur Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

24

Colofon

SAMENVATTING

Dit Visieplan is ontwikkeld naar aanleiding van huidige en komende veranderingen in ons dorp. Steensel staat nu en in de komende jaren op zijn kop omdat alle straten in het centrum worden gereviseerd (project “Steensel weer 1 dorp”) en er een nieuw dorpshart ontstaat door de verhuizing van het gemeenschapshuis naar de kerk. Daardoor kan op het oude dorpsplein worden gebouwd. Voor deze veranderingen is de coalitie “Hart van Steensel” gesmeed: de dorpsraad met het gemeenschapshuis de Höllekes en de groep “Rondom de Toren” (vrijwilligers uit de parochie). Vanuit deze coalitie leveren veel dorpsgenoten op dit moment al een krachtige bijdrage in allerlei werkgroepen (zie prioriteitenlijst). Daarnaast zijn er maatschappelijke ontwikkelingen zoals de dubbele vergrijzing en personeelstekorten bij professionele zorg waardoor zelfredzaamheid, het elkaar helpen en de rol van vrijwilligers steeds belangrijker worden. De overheid richt zich steeds meer tot burgers met vragen hoe zij zaken geregeld willen hebben in plaats dat voor hen te beslissen. Dat maakt een breed gedragen dorpsvisie met een duidelijk kompas van groot belang. Uitgevoerd door één gezamenlijke organisatie, met groot draagvlak en juiste voelhorens bij inwoners, die op de juiste wijze voor hun belangen opkomt.

Dit visieplan is ontwikkeld door de dorpsraad en Belangenvereniging Senioren Steensel in nauwe samenwerking met verenigingen, jongere en oudere dorpsbewoners, huisartsenpraktijk Steensel, de thuiszorg, Adviesraad Sociaal Domein, gemeente Eersel en KBO Brabant. Het plan start met een visie (onze droom) en een missie (de weg ernaartoe). Voor de missie zijn veel wensen en ideeën opgehaald. Deze zijn uitgewerkt binnen zes thema’s en omgezet in acties die zijn geordend in een prioriteitenlijst. Een belangrijk deel van de acties loopt nu al (via de coalitie, de dorpsraad of Belangenvereniging Senioren Steensel) en kreeg aanvullende wensen toegevoegd. Andere wensen zijn nieuw en moeten via een actie worden uitgewerkt en uitgevoerd. Zo is er de wens voor het aanstellen van een “dorpsondersteuner” die een betere verbinding legt tussen een inwoner met een vraag en vrijwilligers, hulpmogelijkheden in het dorp, gemeentelijke voorzieningen en zorg. En de wens voor bewustwording dat hulp niet meer zomaar voor je georganiseerd wordt, en ook professionele hulp niet alles oplost. Hoe je daar mee om kunt gaan, zoals b.v. bij allerlei contactmomenten en activiteiten, waarin je elkaar kunt meenemen of aanmoedigen. Bij ontmoetingen op straat, in verenigingen en allerlei activiteiten. Daar hoort het beter oog krijgen voor signalen en aanleren van eenvoudige vaardigheden soms bij.

Als je elkaar al kent help je elkaar eerder. Waar je (meestal) ook veel voor terug krijgt. Soms mondt dat uit in mantelzorg of vrijwilligerswerk, en dan dient er goede back-up en kennis van het hele hulpnetwerk in het dorp voorhanden te zijn. Ook als er mentale- of lichamelijke problemen zijn ontstaan blijft het belangrijk om meegenomen te worden in de lokale activiteiten die belangrijk voor je zijn, in je sociale netwerk. Maar ook bewustwording over wat helpt om goed geborgd ouder te worden, wat voor jou de beste woonvorm is, en welk netwerk past, inclusief verwachtingen over en weer. Hoe belangrijk zingeving is en wat je daar zelf aan kunt doen, anderen bij kunt helpen. Wat er leuk is aan vrijwilligerswerk en hoe je in contact komt met de juiste backup. Hoe fysieke hulp het beste kan worden ondersteund met een digitaal netwerk. En wat voor jongeren belangrijk is en hoe we hen daarbij kunnen helpen. Gebeurt er dan al niet heel veel goeds in Steensel, staan veel mensen al niet belangeloos voor elkaar klaar? Jazeker!! Dat maakt dat we ook een goede basis hebben om alle komende veranderingen samen zo succesvol mogelijk te lijf te gaan! Wij wensen je veel leesplezier en hopelijk inspiratie!

Pagina 3

INLEIDING

De aanleiding voor een Visieplan Welzijn, Wonen en Zorg in Steensel (“Visieplan”) ligt in recente ontwikkelingen in Steensel. Zo wordt het gemeenschapshuis verplaatst naar de kerk, waardoor de vraag opkomt welke functies het wil herbergen op de nieuwe plek. Door de verhuizing komt ruimte beschikbaar voor woningbouw wat vragen oproept over welke doelgroepen hier kunnen worden gehuisvest, en op welke wijze. En hoe kan de doorstroming in de woonketen worden verbeterd zodat jong en oud zo lang mogelijk in Steensel kunnen blijven wonen? Hoe kunnen we met een goede aanpak de woningnood verminderen en de leefbaarheid, activiteiten en het verenigingsleven bevorderen? Daarnaast zijn er ontwikkelingen als dubbele vergrijzing en toenemende personeelstekorten bij professionele zorg: hulp en zorg zal steeds meer door mantelzorgers en vrijwilligers moeten worden gegeven, ook door vrijwilligers uit dezelfde generatie. Als laatste richt de overheid zich voor allerlei lokale zaken steeds meer tot lokale partijen zoals dorpsraden, om via participatie goed passende oplossingen te vinden. Al deze ontwikkelingen vergen een goed doordachte dorpsvisie over welzijn, wonen en zorg. Met een meerjarenplan en een concrete actielijst. Om zo met goed georganiseerde burgerparticipatie de gewenste leefbaarheid, zorg en woonvormen te helpen realiseren. Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 4

prisma inc.

WERKMETHODE Dorpsraad Steensel (DR) en de Belangenvereniging Senioren Steensel (BSS) namen in april 2021 het initiatief en zijn de kartrekkers. In de projectgroep zitten ook vertegenwoordigers van de Adviesraad Sociaal Domein, gemeente Eersel, een wijkverpleegster als vertegenwoordiging van de thuiszorg en huisarts als vertegenwoordiger van huisartspraktijk Steensel. KBO-Brabant was betrokken met een actieve, adviserende rol. Het Steenselse visieplanproject is benoemd tot een pilot voor de gemeente Eersel, KBO-Brabant en ASD. De redactie was in handen van Judith Leijssen, Hennie Daniels, Tonny Haegens, Arnold Romeijnders, Miriam van der Heijden-Keeris, Lenie Meurs en Arnold Romeijnders. SAMENSTELLING PROJECTGROEP

Vertegenwoordiger thuiszorg Adviesraad sociaal domein Vertegenwoordiger huisartspraktijk Steensel KBO-Brabant Gemeente Eersel Belangenvereniging Senioren Steensel Dorpsraad Steensel, in nauwe samenwerking met de Coalitie van Steensel (Höllekes, groep rondom de toren en dorpsraad)

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Dorpsraad Steensel en Belangenvereniging Senioren Steensel hebben een hechte samenwerking met de coalitie 'Hart van Steensel' (betreft de verhuizing van gemeenschapshuis de Höllekes naar de kerk, het inrichten van een nieuw dorpsplein, het oude plein bebouwen). Partners hierin zijn: De Höllekes, groep Rondom de Toren en Dorpsraad). De plannen van de coalitie hebben ook raakvlakken met het project “Steensel weer één Dorp” (revisie van alle centrumstraten en riolering) waar de DR nauw bij betrokken is (zie blz. 17, acties 1-4). Een kerngroep bereidde de bijeenkomsten van alle projectgroepen voor. De laatste stelde concepten op die tweemaal zijn voorgehouden aan klankbordgroepen met jongeren en vertegenwoordigers van alle dorpsverenigingen en -activiteiten. Het concept visieplan is op 7 maart 2022 voorgehouden bij een dorpsraadpleging. Bij deze raadpleging werden een aantal suggesties gedaan waarvan sommigen het visieplan ondersteunden en anderen als toevoeging zijn opgenomen. Er bleek een groot draagvlak en steun voor het visieplan. Het eindresultaat is bekrachtigd door de projectgroep en op 24 maart 2022 aangeboden aan het college van burgemeester en wethouders van Eersel.

Aan dit project was een brede oriëntatie verbonden bij dorpen die al veel langer een actieve organisatie rond welzijn, wonen en zorg kennen zoals Elsendorp, Laarbeek en Riethoven, alsmede bij organisaties zoals Kleine Kernen Brabant en de Koepel van Zorgcoöperaties. Ook excursies naar tot gemeenschapshuis verbouwde kerken hoorden erbij (Spoordonk en Oostelbeers). Al het opgehaalde is ingebracht in de vele constructieve discussies van de project- en klankbordgroepen en verwerkt in dit rapport. pagina 5

VISIE

Thema 1: Het versterken van de sociale cohesie en het verenigingsleven

"Steensel is voor jong en oud een aantrekkelijk dorp om in te leven, wonen en ontspannen. Daartoe zijn er veel activiteiten en voorzieningen met een uitnodigend en stimulerend karakter. Ieder kan een volwaardig leven leiden in het dorp en onderdeel zijn van de gemeenschap. Veel Steenselnaren zetten zich hier vrijwillig voor in."

MISSIE "Het versterken van de leefbaarheid, sociale activiteiten en het verenigingsleven waar dat noodzakelijk is. Deelname moet laagdrempelig mogelijk zijn en voor iedereen toegankelijk. Voor dorpsgenoten in een (dreigend) kwetsbare positie organiseren we dat zij op maat geholpen kunnen worden naar concrete verbetering van hun situatie. Hiervoor wordt de steun van alle verenigingen en partners (gemeente, woning coöperatie en zorgaanbieders) verworven, en de benodigde voorzieningen, netwerken en middelen gerealiseerd. In goede verbinding met de bestaande (professionele) voorzieningen."

Thema 6:Het versterken van bewustwording over nut en noodzaak van participatie, vrijwilligerswerk en mantelzorg en het aanreiken van helpende vaardigheden

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Thema 2: Bewoners in een (dreigend) kwetsbare positie ondersteunen met behulp van een beter functionerend sociaal domein en verbindingen met gemeentelijke voorzieningen en proffesionele zorg

Thema 3: Het beter bedienen van woningzoekenden, versterken van de woonomgeving en infrastructuur Thema 4: Behoeftes van jongeren helpen realiseren

Thema 5: De basisvoorzieningen in Steensel versterken

Pagina 6

THEMA 1: VERSTERKEN SOCIALE COHESIE EN LEVENDIGHEID

We vroegen alle verenigingen en organisatoren van bestaande activiteiten om te onderzoeken of zij mee kunnen doen met de visie, missie en acties. Op basis van hun input zijn de conceptvisie en missie aangepast. Waar verenigingen of activiteiten behoefte hebben aan ondersteuning onderzoeken we in goede samenspraak hoe dit het best kan worden aangepakt. Veel onderzoek loopt nog. Daarbij zijn er nieuwe ideeën en wensen opgehaald die nader worden uitgewerkt naar acties. Alle bestaande activiteiten zijn geïnventariseerd en samen met de gewenste acties ondergebracht in een van de thema’s en van prioriteit voorzien (zie blz. 17 bijlage 19 en 20: bijlage activiteitenlijst)

Er is een breed gedeelde wens voor een laagdrempelige gezellige huiskamer voor jong en oud in de nieuwe Höllekes in de kerk. Waar iedereen zo maar even kan binnenlopen, een kop koffie drinken, wat lezen, elkaar ontmoeten (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr. 1 en 2). Verenigingen hebben vooral behoefte aan een goed bijgehouden gezamenlijke dorpsagenda voor de grotere activiteiten. Ook het inrichten van een gezamenlijk digitaal platform voor nieuwsberichten en communicatie wordt onderzocht (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr. 8) . Daarbij wordt meegenomen dat de communicatiebehoefte verandert van alleen op papier of via een website naar meer vraag gestuurde informatie met behulp van diverse social media. Daarnaast is er behoefte aan ondersteuning bij het vinden van nieuwe vrijwilligers.Ook hier kan een IT platform voor vraag en aanbod helpen. Een aantal clubs wil een beter contact met de gemeente Eersel. Als laatste helpt het bouwen van woningen zodat jonge Steenselnaren in Steensel kunnen blijven wonen. Hierdoor ontstaat commitment aan het dorp. Dit draagt bij aan betrokkenheid bij elkaar en een actief en vernieuwend verenigingsleven (zie thema 3, het beter bedienen van woningzoekenden, versterken van de woonomgeving en infrastructuur). Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 7

THEMA 2: HELPEN BIJ (DREIGEND) KWETSBARE POSITIE Hulp start idealiter vanuit ontmoetingen, bijvoorbeeld op straat, als buren, bij clubs. Of via gezamenlijke activiteiten, werk, vriendschap of familie (zie blz. 17 prioriteitenlijst 6. Dan is het belangrijk dat je een eventuele behoefte aan steun of hulp bij een ander kunt signaleren. Er zijn meer dorpsgenoten met een (verborgen) behoefte om meegenomen of geholpen te worden dan veel mensen denken. Veel van hen komen niet bij professionele zorg. En als zij wel bij professionele zorg komen, kunnen deze hulpverleners het niet alleen af. Bovendien zullen er in de toekomst steeds minder professionals voorhanden zijn. Hierdoor wordt het helpen van elkaar als dorpsgenoten des te belangrijker. Wat houdt een (dreigend) kwetsbare positie voor de betreffende dorpsgenoot in, hoe belangrijk kan het zijn dat je alleen al contact maakt, eenvoudig een helpende hand toesteekt? Daartoe willen we naast bewustwording ook vaardigheden aanreiken om contact te maken, voorbij taboes en schaamte. We willen ons niet richten op specifieke doelgroepen met bepaalde problemen maar stimuleren dat inwoners zich meer bewust worden van dorpsgenoten die minder mee kunnen komen in allerlei activiteiten en mogelijk (verborgen) hulpbehoeften hebben.

Door veel (kwetsbare) ouderen werd de door Riet Gosselink (als ouderenadviseur) gehanteerde methode zeer gewaardeerd: met een aanhoudende belangstelling en concrete kleine dingen (kaartje, telefoontje, praatje buiten, klein presentje, weer een telefoontje etc. etc.) aan de gang blijvend net zolang tot je als oudere “toegeeft” (met een knipoog), in haar “netwerk” terecht komt en tot je eigen verbazing zélf ook eens gaat bellen! Daarnaast is het belangrijk dat ieder zijn grenzen kent en kan terugvallen op een goed welzijns- en zorgnetwerk in Steensel dat bij alle dorpsgenoten goed bekend en bereikbaar is. Een goede afstemming tussen de voorzieningen en activiteiten van de Stern, de Höllekes en alle andere dorpsactiviteiten is hierbij van groot belang. Ook de wijkagent wil graag beter bekend worden en helpen bij voorkomende vragen en situaties. Hij wil bij belangstelling helpen met de introductie van een buurtapp (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 16).

.

THEMA 2A: INWONERS HELPEN ELKAAR (INFORMELE ZORG) We willen een naadloze verbinding scheppen tussen bewoners, informele en formele zorg. Zodat zij elkaar moeiteloos weten te vinden. Want in complexe situaties loopt de hulp vaak gelijktijdig door deze domeinen heen. Wat is in grote lijnen nodig om welzijn en zorg toekomstbestendig te maken? De onderlinge hulp in het dorp versterken (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 7, 8, 11, 12 en 17) . Een goede verbinding van de informele- met formele zorg en de gemeentelijke voorzieningen tot stand brengen en onderhouden. Een dorpsondersteuner (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr. 20) als spin in het web voor verbinding en coördinatie van bovengenoemde hulp en zorg. Om de juiste ondersteuning op maat te koppelen op individueel niveau. De DOS is er ook voor het opzetten en coördineren van de vrijwillige hulp en participatie. Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 8

THEMA 2B: VERBINDING INWONERS MET GEMEENTELIJKE VOORZIENINGEN EN SCHOOL (FORMELE ZORG)

Veel gemeentelijke voorzieningen zijn onvoldoende bekend bij bewoners en (in)formele zorgverleners, zij worden te weinig benut. Een dorpsondersteuner kent al deze mogelijkheden en kan mensen helpen een oplossing op maat te vinden. Op school worden vaak de eerste signalen opgevangen van gezinnen of kinderen die op bepaalde vlakken aansluiting missen in het dorp, bij verenigingen of anders. Het is voor de school fijn om een aanspreekpunt in het dorp te hebben waar men deze gezinnen of kinderen naar kan verwijzen. Jeugdzorg kent soms een te grote drempel voor ouders, en als men daar de intake heeft gehad zijn er vaak lange wachttijden voordat de casus daadwerkelijk wordt opgepakt. Sommige signalen op school duiden echter op zaken die bijvoorbeeld via een participerende persoon van de dorpsraad goed opgepakt kunnen worden. Uiteraard gaat het er niet om Jeugdzorg te vervangen.

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Praktische hulp, zoals bijvoorbeeld het mogelijk maken dat een kind gaat voetballen of tennissen of het wegwijs maken van een gezin met dorpsactiviteiten en verenigingen, kan ook bij gelijktijdige hulp door jeugd- of andere zorg veel betekenen en bijdragen. Een dorpsondersteuner zou een goed aanspreekpunt kunnen zijn (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 18). Ook voor statushouders is een beter contact met de gemeentelijke voorzieningen en de dorpsactiviteiten en voorzieningen gewenst. De Dorpsraad is bezig met de opzet van een beter samenwerkingsmodel (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 10).

Pagina 9

Thema 2C: professionele zorg (formele zorg) In Steensel zijn een kleinschalige huisarts- en fysiotherapiepraktijk voorhanden. Er functioneren twee thuiszorgteams en een diëtiste houdt spreekuur. De kleinschaligheid geeft veel mogelijkheden tot korte lijnen van de professionals met zowel de informele zorg als gemeentelijke voorzieningen. De uitdaging is nu om deze verbindingen goed op te zetten en te onderhouden. Op een manier dat de toegankelijkheid en het benutten ervan voor alle inwoners goed werkt. Daarvoor is de inzet van een dorpsondersteuner van essentieel belang. Zowel thuiszorgorganisatie “Zuidzorg” als “Oktober” hebben in Steensel kleine teams van 1012 verpleegkundigen die vrijwel alle verpleeghulp de klok rond bieden. Als zorg te complex wordt springt het verpleegtechnisch team van Zuidzorg bij. Wijkverpleegkundigen en huisartsen werken hierbij intensief samen. Op deze manier kunnen veel zieke en terminale patiënten thuis worden verpleegd en verzorgd. Soms is er nog meer ondersteuning of aanwezigheid vereist. Dan kan een beroep worden gedaan op de Vrijwillige Thuiszorg in Eersel. In Steensel wordt daar nauwelijks beroep op gedaan. Komende jaren wordt nagegaan of er behoefte ontstaat aan Steenselse vrijwilligers en of die te werven zijn. Een dorpsondersteuner, BSS en DR nemen dat op zich.

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Voor mensen met een kwetsbare mentale situatie is er in de huisartsenpraktijk ook een speciale praktijkondersteuner GGZ. Deze helpt het probleem en de mogelijkheden in kaart te brengen en geeft passende hulp. Zo nodig wordt verwezen naar een psycholoog, psychiater, verslavingsconsulent, GGZE etc. In de meeste gevallen is en blijft gelijktijdige steun van mede dorpsgenoten of collega’s van groot belang (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 6 en 11). Zoals bv. iemand stimuleren om actief te blijven in de sportclub, belangstellende gesprekken, een wandelmaatje, samen fietsen, hobbyen etc. We willen stimuleren dat club- en dorpsgenoten signalen oppikken en er wat mee doen. Daarnaast kunnen vrijwilligers en ervaringsdeskundigen een maatjesrol invullen. Een duidelijk aanspreekpunt voor de betreffende inwoner en professionals is dan belangrijk. Een dorpsondersteuner of iemand uit de werkgroep welzijn kan ook helpen de goede match te maken. Voor kinderen of jeugdigen met problemen is er een speciale praktijkondersteuner Jeugd aan de huisartspraktijk verbonden. Deze brengt het probleem en de herstelmogelijkheden in kaart en geeft passende hulp. Zo nodig worden kind en ouders doorverwezen naar een jeugdpsycholoog, jeugdzorg of GGzE. In veel gevallen blijft gelijktijdige steun van mede dorpsgenoten van groot belang (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 6, en 11).

Voor kwetsbare oudere patiënten bestaat er op de huisartspraktijk een samenwerkingsprogramma met o.a. wijkverpleegkundigen, specialisten ouderengeneeskunde, zorgtrajectbegeleiders dementie en fysiotherapeuten. Er worden door de huisartspraktijk overleggen georganiseerd met de kwetsbare oudere, diens mantelzorger(s) en zorgverleners (zie blz. 17 prioriteitenlijst 6 en 11). Daarnaast is veel praktische ondersteuning nodig. Voor hulp en ondersteuning, van klussendienst tot samen wandelen of boodschappen doen, staan veel vrijwilligers graag klaar. Vraag en aanbod moet wel goed worden gekoppeld, evenals een effectief beroep op de gemeentelijke voorzieningen. Hierbij spelen de dorpsondersteuner en de Belangvereniging Senioren Steensel een belangrijke rol.

Pagina 10

THEMA 3: INRICHTEN WONEN, WOONOMGEVING EN INFRASTRUCTUUR

Gezien de hoge woningnood willen we zo snel mogelijk starten met woningbouw op het huidige dorpsplein en enkele andere vrijkomende locaties. Het is belangrijk om voor starters, alleenstaanden en senioren de best passende locaties te kiezen. We willen hiaten in de woonketen opsporen en proberen te herstellen en naar mogelijkheden zoeken waarbij Steenselnaren in Steensel kunnen bouwen of huren. Zo gaan we het flexibel omgaan met het opsplitsen van huizen in meerdere wooneenheden en het ontwikkelen van Tiny Houses ondersteunen en met de gemeente Eersel onderzoeken. We gaan voor het huidige dorpsplein op zoek naar het best passende woonmodel voor senioren en alleenstaanden. Hierbij wordt uitgegaan van de wensen uit de enquête van de Belangenvereniging Senioren Steensel (2021) en van andere factoren die de sociale cohesie en hulp voor kwetsbare personen kunnen ondersteunen. Ook wordt mogelijkheid om daar tevens een gezondheidscentrum voor de huisartsen en fysiotherapeut te ontwikkelen meegenomen (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr. 3 en 14).

WOONKETEN

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Omdat het huidige dorpsplein vanaf het vierde kwartaal van 2023 vrij kan komen voor bebouwing en enkele andere locaties waarschijnlijk al eerder worden ontwikkeld, hebben de werkgroep Wonen (DR) en de BSS een gezamenlijke werkgroep ingericht waar specifieke deskundigheid aan zal worden toegevoegd (zie prioriteitenlijst). Daarnaast vragen we aandacht voor de juiste leefomgeving en infrastructuur: op straat is de auto te gast, het is er veilig voor fietsers, wandelaars en mensen met een beperking. Behoud van frequent openbaar vervoer heeft continue aandacht (zie thema 5) net als goed toegankelijke straten, pleinen en bossen met aanwezigheid van voldoende groen binnen de bebouwde kom. Pagina 11

THEMA 4: JONGEREN

Bij jongeren was er een duidelijke topprioriteit: een hangplek, niet in of aan de Höllekes. Een aantal jongeren is enthousiast om deze te helpen realiseren. Er is verbinding gemaakt met de jeugdcoach van de Kempengemeenten, Pim van Heesch. Hij heeft recent een mobiele hangplek ter beschikking gekregen en met hulp van de DR zijn bijeenkomsten belegd met de jongeren. Er is inmiddels een geldbedrag toegekend via het traject Krachtige Kernen. Via de mobiele hangplek wordt toegewerkt naar een definitieve hangplek (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr. 7). De gedachte is dat deze hangplek met zijn activiteiten een vliegwiel kan zijn voor meer wensen en activiteiten. Daarbij dient onder ogen te worden gezien dat de jeugdcoach een beperkte aanstelling heeft en zijn uren over veel aandachtsgebieden moet verdelen. Mogelijk kan een dorpsondersteuner hierbij ondersteunen mits deze voldoende aanstelling krijgt. Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Er zijn ook andere vragen van de jeugd die in de nieuwe Höllekes een plek zouden kunnen krijgen. Bijvoorbeeld een maandelijkse discoavond, een fijne zitbank en tafel waaraan je kunt lezen of spelletjes doen en een voetbalen ijshockeytafel. Daarnaast hebben zij een sterke wens voor een winkeltje met een klein assortiment zoals dit ook leeft bij senioren. Deze wensen zijn meegenomen in de commissie activiteiten Höllekes. Bij enkele jongeren is er behoefte aan een pumptrack (een soort fietscrossbaan). In de klankbordgroep is geadviseerd om een verdiepende enquête uit te voeren bij jongeren over de aantrekkelijkheid van het Steenselse verenigingsleven voor hen, en waar zij verder behoefte aan hebben. Met de uitkomsten hiervan gaan we samen met de jongeren aan de slag. Er is volstrekt onvoldoende woonperspectief voor de jeugd in Steensel. Dat dient te verbeteren. Steensel mag best groeien (zie blz. Pagina 12 12, thema 3).

THEMA 5: VERSTERKEN BASISVOORZIENINGEN

Er is een breed gedeelde, zeer sterke wens om de huidige basisvoorzieningen te behouden (zie bijvoorbeeld blz. 17 prioriteitenlijst nr. 14). Primair aanspreekpunt daarvoor is de Dorpsraad, en daarin de werkgroepen wonen en openbare voorzieningen. Voor wat betreft het behoud van de huisarts- en fysiotherapie praktijk zijn reeds acties opgestart. Beide thuiszorgorganisaties werken inmiddels met kleine teams. Ook hier is een taak weggelegd voor de dorpsondersteuner m.b.t. het signaleren en coördineren van daaruit volgende acties. De basisschool heeft een gezond fundament en wil graag meer samenwerken met organisaties uit het dorp. Het behoud van de busverbinding heeft een hoge prioriteit in het project Steensel weer 1 dorp.

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 13

SAMENHANG WONEN MET WELZIJN EN ZORG

INDIVIDUALISERING

MINDER PROFESSIONELE ZORG

EIGEN BUBBELS

THEMA 6A: BEWUSTWORDING

KLEINERE FAMILIES

(VERBORGEN) HULPBEHOEFTE

Thema 6A: bewustwording van noodzaak tot participatie, elkaar helpen, het verband tussen wonen, welzijn en zorg (zie blz. 17 prioriteitenlijst6). Ervaringen elders leren dat voor het signaleren van (dreigend) kwetsbare situaties of het voorkomen daarvan een bewustwordingscampagne noodzakelijk is. “Cruijffiaans” gezegd: je weet niet wat je niet ziet, en pas als je het weet zie je het. Landelijk heeft 8% van alle inwoners last van langdurige ernstige eenzaamheid en een veel hoger percentage van kortere periodes. In de Kempen voelt 38% van de 19- tot 64-jarigen zich regelmatig eenzaam en 46% van de 65-plussers (1,2). Volgens deze cijfers zou dit bij 120 tot 400 Steenselnaren het geval zijn. Ouderen maar ook jongeren. Eenzaamheid is heel naar en leidt vaak tot isolement en slechte gezondheid. Daarnaast deels overlappend - heeft 13% van de inwoners een zekere verstandelijke beperking. Maar er zijn ook andere kwetsbare situaties bij bv. kwetsbare ouderen, mensen met dementie, persoonlijkheids- of mentale problemen. Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

VERGRIJZING

Er zijn vele situaties waarin kinderen, jongvolwassenen of ouderen net niet goed mee kunnen door allerlei oorzaken. Op allerlei momenten, op straat, school, bij een club of activiteit. Zij zijn bijvoorbeeld net iets anders, verlegen of er spelen financiële drempels. Een eenvoudige uitgestoken hand doet dan soms wonderen en kan veel narigheid voorkomen. Mensen die geholpen worden doen ook vaak graag iets terug, al is het maar het tonen van dankbaarheid. We willen ons niet primair richten op doelgroepen, maar proberen uit te gaan van een in elkaar geïnteresseerde en hulpvaardige houding van alle inwoners. Het goede oog en oor voor signalen krijgen en er vervolgens ook wat mee doen gaat niet vanzelf. Een tiental jaren geleden was er in Steensel een project waarbij een twintigtal bewoners zich als “antennes” beschikbaar stelden voor signalering en hulpbemiddeling. Dit kwam ondanks veel voorbereiding en goede wil niet van de grond. Er wordt een evaluatiegesprek met deze groep gepland (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 19). Het is vaak niet zo eenvoudig voor zowel hulpvrager als -gever om een goede manier te kunnen vinden om de figuurlijke drempel over te gaan en een ander te helpen stap voor stap meer deel te nemen aan passende activiteiten en menselijke contacten. Pagina 14

Contact maken (na signalering) kan via een ongedwongen natuurlijke benaderingswijze. Hulp en samenwerking tussen bewoners, hun buren, familie, dorpsgenoten en dorpsorganisaties kan zo op gang komen (zie blz. 17 prioriteitenlijst nr 6). Er is nogal eens sprake van vraagverlegenheid of van taboes om kwetsbaarheid bij jezelf of je partner te erkennen en hulp te vragen.

CONTACT MAKEN ZICHT OP HULP NETWERK

THEMA 6B: VAARDIGHEDEN

VERWIJZEN

Welke vaardigheden zijn nodig om de gewenste hulp en samenwerking te kunnen realiseren? En hoe kun je iemand motiveren om contact met formele zorg en gemeentelijke voorzieningen op te nemen, haar of hem tot de drempel helpen? Daarnaast dringt het veel ouderen nog niet door dat de huidige vorm van (mantel)zorg in de nabije toekomst niet of nauwelijks nog mogelijk is. Er is een snel stijgend tekort aan professionele arbeidskrachten, een dubbele vergrijzing en steeds verder weg wonende familie/kinderen. Daarom zullen mantelzorgers in de toekomst steeds vaker gezonde generatiegenoten zijn. Het netwerk om elke (kwetsbare) oudere is steeds minder vanzelfsprekend en vraagt toenemende participatie van dorps- en generatiegenoten. De elkaar versterkende samenhang tussen wonen, welzijn en zorg wordt vaak nog niet onderkend. Hierbij is het belangrijk om aandacht te hebben voor financiële drempels. Het is belangrijk om samen met senioren tijdig te zoeken naar de beste woonvorm. Ook dit besef is een doel van deze bewustwordingscampagne. Om een draagvlak te creëren voor de inrichting van optimaal functionerende netwerken rondom elke kwetsbare inwoner. Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

MEELOPEN

GRENZEN

Het is belangrijk om als ouder wordende senior tijdig na te denken of je een netwerk hebt om op terug te vallen bij ziekte of kwetsbaarheden. Op wie kun je terugvallen in je directe omgeving, je kinderen, familie en in het dorpsnetwerk? Welke verwachtingen heb jij, hebben zij? Wat kunnen zij waarmaken? Waar kun je beter voorzieningen voor treffen, bijvoorbeeld in een woonvorm? Omdat allerlei aspecten voor ouderen vaak anders zijn dan voor jongeren wordt er in de campagne een onderscheid tussen deze leeftijdsgroepen gemaakt. Deze campagne moet een professionele uitwerking en aansturing krijgen, met tenminste 2 interactieve bijeenkomsten per jaar voor beide leeftijdsgroepen gedurende 3 jaar. Opgevolgd door communicatie, vaardigheidstrainingen en andere acties door het hele (in)formele netwerk en sociale domein/gemeentelijke voorzieningen heen. Inmiddels zijn de dorpsraad en belangenvereniging Senioren Steensel gestart om met de gemeente Eersel in kaart te brengen wat er daar aan mogelijkheden voorhanden is om deze campagne op te starten en goed uit te voeren. Pagina 15

MET BETREKKING TOT VRIJWILLIGERS

In dorpen met een levendig verenigingsleven, sterke sociale cohesie, goede organisatie van welzijn, wonen en zorg, aangevuld met een dorpsondersteuner zal het vinden en behouden van vrijwilligers beter lukken (zie blz. 17, prioriteitenlijst nr. 8). Betrek hier nadrukkelijk ook de jongeren bij: zij kunnen een grote digitale en sociale ondersteuning bieden.Dan worden de hulp en het netwerk steeds meer zelfvoorzienend georganiseerd. De dorpsondersteuner is er een spin in het web die de vrijwilligersgroepen stimuleert, checkt en regelmatig in de zon zet. In Steensel, een actief dorp met veel verenigingen, activiteiten en vrijwilligers, zou dit ook moeten kunnen. De klankbordgroepen geven aan dat er op dit moment behoefte is aan ondersteuning bij het werven van vrijwilligers. Daarvoor willen we samen een campagne opzetten: om de waarde van en draagvlak voor vrijwilligers te versterken. De werkgroep ICT en communicatie is gevraagd te kijken naar digitale ondersteuning van vraag en aanbod. Een dorpsondersteuner zal het geheel ook faciliteren door samen met de bestaande organisaties een goede en duurzame setting voor vrijwilligers te organiseren.

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

pagina 16

PRIORITEITENLIJST 2022

De prioriteitenlijst is samengesteld op basis van de thema's. In alle bijeenkomsten van de projectgroep en de klankbordgroepen zijn deze prioriteiten naar voren gekomen en gerangschikt. Na zorgvuldige weging acht de projectgroep deze prioriteiten haalbaar en uitvoerbaar.

- DR = dorpsraad, BSS = Belangenverenigingen Senioren Steensel, ASD = Adviesraad Sociaal Domein - Coalitie = “Coalitie van Steensel”: samenwerkingsverband van het gemeenschapshuis de Höllekes, dorpsraad Steensel en de groep “Rondom de Toren” (vrijwilligers in de lokale parochie). - HvS = project Hart van Steensel: Höllekes in kerkgebouw met nieuw dorpsplein, woningen op huidige dorpsplein, behoud van oude pastorietuin. - SVE= Steensel voor elkaar HA= Huisarts FT= Fysiotherapeut Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

pagina 17

PRIORITEITENLIJST 2023-2028

De prioriteitenlijst is samengesteld op basis van de thema's. In alle bijeenkomsten van de projectgroep en de klankbordgroepen zijn deze prioriteiten naar voren gekomen en gerangschikt. Na zorgvuldige weging acht de projectgroep deze prioriteiten haalbaar en uitvoerbaar.

- DR = dorpsraad, BSS = Belangenverenigingen Senioren Steensel, ASD = Adviesraad Sociaal Domein - Coalitie = “Coalitie van Steensel”: samenwerkingsverband van het gemeenschapshuis de Höllekes, dorpsraad Steensel en de groep “Rondom de Toren” (vrijwilligers in de lokale parochie). - HvS = project Hart van Steensel: Höllekes in kerkgebouw met nieuw dorpsplein, woningen op huidige dorpsplein, behoud van oude pastorietuin.

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 18

LIJST VAN ACTIVITEITEN THEMA 1 "Versterken sociale cohesie en levendigheid in Steensel"

Voor dit thema is een overzicht van alle bestaande en gewenste activiteiten en acties gemaakt. We onderscheiden activiteiten en acties gebonden aan: Gemeenschapshuis de Höllekes. Deze activiteiten zijn onderwerp van evaluatie door de werkgroep activiteiten en huiskamer (Aangegeven met *) Belangenvereniging Senioren Steensel (aangegeven met **) Zelfstandige verenigingen waaronder buurtverenigingen en de dorpsraad (aangegeven met ***)

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 20

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 20

INWONERS HELPEN ELKAAR ('INFORMELE ZORG')

*SteenselvoorElkaar (uit EerselvoorElkaar): digitaal platform vraag en aanbod platform **kinderen die buiten Steensel naar een basisschool of vormen van speciaal onderwijs (zijn gegaan).

Visieplan welzijn, wonen en zorg Steensel

Pagina 21

VERBINDING VAN INWONERS OF (IN)FORMELE ZORG MET GEMEENTELIJKE VOORZIENINGEN (CONTACTLIJST) (zie ook Eersel.steunwijzer.nl). *meer informatie bij WélzijnCordaad over de mogelijkheden die er zijn.

Pagina 22

PRIORITEITENLIJST WONEN, WOONOMGEVING EN INFRASTRUCTUUR

Pagina 23

Colofon © 2022 uitgegeven door Dorpsraad Steensel Redactie: Dorpsraad Steensel en Belangenvereniging Senioren Steensel Foto's: Margo Subnel en Dorpsraad Steensel Opmaak en vormgeving: Judith Leijssen Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.