[21.23669] - Toelichting bij beantwoording vraag 105 Definitief ontwerp Het Groene Lint, uitwerking voor Eersel

HET GROENE LINT

LEIDRAAD VOOR EEN KUNSTROUTE

een wandelroute van Markt-Eersel naar Markt-Eindhoven en vice versa uitwerking deel 1 - Eersel Annet Bult, 2018

HET GROENE LINT VRAAGSTELLING

VOORSTEL

LEIDRAAD VOOR EEN KUNSTROUTE 3

...........................................................................................................................................

...................................................................................................................................................

CULTUURHISTORIE

3

.................................................................................................................................... 3

VLECHTSTIJL HET GROENE LINT

.................................................................................................................

4

DE ELS ................................................................................................................................................................

ACTUELE ONTWIKKELINGEN

4

..................................................................................................................................

5

BEPLANTINGSSCHEMA HET GROENE LINT ...................................................................................................................

6

SFEERIMPRESSIES ROUTE .................................................................................................................................................

7

BUITENGEBIED EN STEDELIJK GEBIED ..................................................................................................................................

8

SFEERIMPRESSIE ZOMER ........................................................................................................................................................

9

SFEERIMPRESSIE WINTER .....................................................................................................................................................

10

UITWERKING IN 3 DELEN .....................................................................................................................................................

11

ONTWERPEN OP LOCATIES ............................................................................................................................................

12-30

ONDERHOUD EN AANDACHTSPUNTEN................................................................................................................................

31

DANK EN NOTEN....................................................................................................................................................................

ROUTEKAART ...........................................................................................................................................................................

31

32

2

HET GROENE LINT VRAAGSTELLING

CULTUURHISTORIE

Gevraagd wordt een ontwerp te maken voor een land-art kunstwerk dat Eersel via een

De Romeinen vlochten reeds heggen om vijandige legers op afstand te houden.

24-km lange wandelroute met Eindhoven verbindt. Een groen lint van natuurlijke

Julius Caesar schrijft in zijn boek De bello Gallico over de bewoners tussen Maas en

elementen, dat een leidraad vormt waarlangs de wandelaar zijn voettocht volgt.

Schelde: “deze mensen hakken jonge boompjes om, echter zonder ze geheel door te

Dit Groene Lint verbindt een aantal, nog te ontwikkelen, kunstwerken op een route langs

hakken, en buigen ze en vervlechten de takken, voegen er doorn- en braamstruiken

drie waterlopen (Gender, Run en Dommel).

tussen en zijn zo in staat deze heiningen tot een verschansing als een muur te vormen,

Het Lint prikkelt de belevingswereld van de natuurliefhebber en de recreant en sluit aan

zodat men er niet alleen niet door kan dringen, maar er zelfs niet doorheen kan kijken.”

bij actuele ontwikkelingen in natuur- en groenbeheer.

In de 2e helft van de 16e eeuw spreken contractteksten uit Brabant over de verplichting om hakhout zo te kappen dat de van struiken gevlochten afscheiding gemaakt door cro-

ken ende te samen bynden/ende neerleggen (=breken/knakken en samenbinden/neer-

VOORSTEL Langs delen van de route worden jonge bomen en struiken geplant in een meanderende lijn. Na een aantal jaren worden deze gevlochten tot een compacte heg. De heg volgt een eigenzinnige route. Ze slingert van boom naar boom, waarbij het landschap leidend is. De heg verkent de ruimte en dient bovenal de verbeelding. Soms ook wijst ze de weg of begrenst een perceel. Heggenvlechten is een oud ambacht, recent weer gewaardeerd en sinds 2015 officieel immaterieel erfgoed. Om het vee binnen het weiland of juist buiten de akkers te houden werden vroeger stammen en takken van bomen en struiken in een zeker patroon tot een ondoordringbare heg gevlochten. Met het Groene Lint wordt een land-art kunstwerk gerealiseerd van totaal ca 6000 meter gevlochten heg. De basis van het Groene Lint bestaat uit Zwarte els. Hierin wordt een variatie aan inheemse struiken meegevlochten.

douaniers voor gevlochten heg, Belgie

Maasheggen

vlechtheg Beek-Ubbergen (zomer)

leggen) niet beschadigd wordt ... omme dat er gheen beesten int schot en komen (zodat er geen runderen door kunnen).” (noot 1) Met de komst van private gronden werden, vanaf de 18e eeuw, overal in Europa heggen gevlochten om het erf te begrenzen. In 1873 werd in Amerika het prikkeldraad ontdekt. Na de 1e Wereldoorlog werd prikkeldraad in Europa op grote schaal toegepast en werd het grootste deel van de heggen gerooid. In de jaren 70 van de vorige eeuw is ruim 75% van alle heggen, houtwallen en houtsingels in Nederland verdwenen. Alleen in de uiterwaarden van de Maas zijn gevlochten heggen nog op grote schaal aanwezig. Met de recente aandacht voor de bedreiging van de biodiversiteit, ontstaat sinds een aantal jaren weer meer belangstelling voor het heggenvlechten.

detail jonge vlechtheg

vlechtheg Beek-Ubbergen (winter)

3

HET GROENE LINT VLECHTSTIJLEN Sporen van oud vlechtwerk en mondelinge overlevering geven informatie over de verschil-

De gevlochten heg zal spoedig uitlopen met verticale takken die de heg nog meer ver-

lende vlechtstijlen.

vlechten. ‘s Winters, als de heg haar blad verloren heeft, wordt de hoofdstructuur van de

In Vlaanderen bestaan nog minstens 6 verschillende vlechtstijlen, waaronder een zeer sier-

gevlochten heg weer zichtbaar.

lijke gevlochten haag; de kruishaag. In Engeland zijn wel 30 verschillende vlechtstijlen van het hedgelaying bewaard gebleven. “De manier van vlechten hing samen met het type vee dat werd gehouden, de soorten struiken en bomen die in een streek goed groeiden en de noodzaak van boeren om het snoeihout voor brandhout, bouwhout of veevoeder te gebruiken”. (noot 2) Ook in Nederland werden verschillende stijlen gebruikt. In de uiterwaarden van de Maas

Groene-Lint-Vlechtstijl

wordt de zgn Maasheggenstijl nog altijd toegepast. De heggen dienen hier niet alleen als veekering, ook het slib van de opkomende rivieren wordt door de heggen vastgehouden.

DE ELS

Naast de meidoorn wordt oa gebruik gemaakt van zomereik, es, kardinaalsmuts, haagbeuk

De Zwarte els is een kenmerkende boom in het bekendal tussen Eersel en Eindhoven.

en Spaanse aak.

De boom gedijt zowel goed langs de oevers als in de wat hoger gelegen bosdelen.

Voor Het Groene Lint is een specifieke stijl ontwikkeld - een stijl op maat, welke geschikt is

De latijnse naam voor els is ‘alnus’. Dit is afgeleid van ‘alor amne’ en dat betekent: ik

om breed te worden toegepast; langs de oever, langs de bosrand en in bebouwd gebied.

word door de stroom verzorgd. Elzen groeien op drassige, duivelsche, plaatsen. In de broekbossen, waar het hout

DE GROENE-LINT-VLECHTSTIJL

vroeger gebruikt werd als hakhout, is de Els een van de meest voorkomende bomen. In

In de Groene-Lint-Vlechtstijl wordt op elke meter een Zwarte els geplant.

de winter heeft de boom een paarsbruine kleur. Het hout wordt rood nadat het is ge-

Tussen de elzen, de zgn ‘staanders’, worden 4 andere inheemse vlechtbare struiken ge-

zaagd of afgehakt en het houtskool van de els brandt heter dan dat van andere bomen.

plant, de zgn ‘liggers’. Zodra deze lang genoeg zijn kunnen ze gevlochten worden.

Een wichelroede van elzenhout wijst water aan. In de vele mythen, sagen, sprookjes en

Hiertoe worden alle ‘liggers’ vlak boven de grond ingekapt. Vervolgens worden ze in één

legendes rond de Els, wordt deze altijd geassocieerd met water, maan, vruchtbaarheid,

richting, de stroomrichting van de beek/rivier, in een hoek van ca 30 graden ten opzichte

vuur en rood.

van de grond, om de levende ‘staanders’ gevlochten.

Volop aanleiding om het karakter en de magie van dit gebied te versterken.

vlechtrelict kruishaagstijl

staken&bindersstijl, foto Peter Ceelen

roodkleurend hakhout van de els

zwarte els, zomer

elzenbroekbos, winter

zwarte els, winter

4

HET GROENE LINT ACTUELE ONTWIKKELINGEN IN HET NATUUR- EN GROENBEHEER

Op het landgoed De Langakkers in Leende, ten ZO van Eindhoven, zijn enkele honderden

Het Groene Lint sluit aan bij verschillende actuele ontwikkelingen:

meters gevlochten heg aangelegd. Verschillende zeldzame inheemse vogels foerageren

bevorderen biodiversiteit

en/of broeden hier, waaronder de spotvogel, de zomertortel, de geelgors en de kneu.

herwaardering oude ambachten herwaardering oude ambachten

betrekken omwonenden bij omgeving

Het vlechten van heggen is een oud ambacht dat overal in Europa werd gebezigd, maar biodiversiteit

na de komst van het prikkeldraad bijna verloren is gegaan. Met de hernieuwde aandacht

Was een gevlochten heg in het verleden bedoeld om vee of vijand te keren, in Het Groene

voor oude ambachten en voor groene beplantingslijnen in het landschap groeit sinds een

Lint slingert de heg van boom naar boom en voegt daarbij een dynamisch element toe aan

aantal decennia ook de belangstelling voor de gevlochten heg weer.

het landschap: overal waar de heg is, zijn ook vogels, reptielen, vlinders ...

In 2004 werd voor voor het eerst een kampioenschap heggenvlechten georganiseerd

Op verschillende plaatsen zullen kleine solitaire inheemse bomen en struiken worden

(Maasheggen) en in 2013 werd het Gilde van Heggenvlechters opgericht.

bijgeplant; zo vormt het Groene Lint een staalkaart van bomen en struiken uit de streek.

Inmiddels kent Nederland weer enkele tientallen professionele heggenvlechters.

Onder aan de heg zal een mengsel van inheemse kruiden worden gezaaid, die bijen en

Sinds 2015 is het heggenvlechten officieel immaterieel erfgoed.

vlinders aantrekken en waarmee in elk seizoen een ander (kleur)beeld ontstaat. Mogelijk zullen daarnaast ook stinzenbollen worden gepoot, zodat de heg zich ook

betrekken omwonenden bij omgeving

‘swinters duidelijk onderscheidt in het landschap.

Het betrekken van bewoners bij de aanleg van de gevlochten heg leidt tot meer waar-

‘’Een kenmerk van een gevlochten heg is de dichte structuur van takken waardoor kleine

dering en meer verantwoordelijkheid voor Het Groene Lint.

zangvogels er bescherming en broedgelegenheid vinden. De gevlochten heg is bovendien

Hiertoe zullen, onder leiding van professionele heggenvlechters, een aantal cursusdagen

geweldig voor allerlei insecten, reptielen en kleine zoogdieren. Deze kunnen zich in de heg

heggenvlechten worden georganiseerd.

van het ene gebied naar het andere verplaatsen. Ze kunnen erin wonen, schuilen en voed-

Het planten van solitaire bomen in de heg met eetbare vruchten (bessen, bramen, hazel-

sel vinden. Een gevlochten heg draagt bij aan een rijke, natuurlijke omgeving, waar veel

noten), zal de betrokkenheid van omwonenden eveneens versterken.

te zien en te beleven valt” (noot 3).

heg met solitaire boom, foto Lex Roeleveld

grote variatie planten en dieren in vlechtheg

gilde van heggenvlechters

cursus heggenvlechten Huissen, foto Lex Roeleveld

kramsvogel met bes van Gelderse roos.

5

HET GROENE LINT Indien meidoorn is toegestaan, dan de volgende verhoudingen aanhouden: Eenstijlige meidoorn: 50% (meidoorn kan snel en goed gevlochten worden). Tweestijlige meidoorn, Hazelaar, Veldesdoorn, Wegedoorn: elk 8% Overige soorten: kleine percentages uit soortenmengsel, vaststellen per locatie. Aantallen: geheel aantal x 4 (4 stuks per plantvak). NB Waar de heg ondoordringbaar moet zijn: meer eenstijlige meidoorn (62,5%)

VLECHTSTIJL HET GROENE LINT Het Groene Lint wordt in een hoek van 30 graden, in één richting gevlochten; dit is met de stroomrichting van de beken mee (van Zuidwest naar Noordoost). Hoogte heg na vlechten: ca 1 a 1.20m BEPLANTINGSSCHEMA HET GROENE LINT STAANDERS: Zwarte els, gecertificeerd autochtoon, plantafstand 1 meter (1 per m). LIGGERS: diverse soorten, zie soortenmengsel, allen gecertificeerd autochtoon, plantafstand 0,20 meter (4 stuks per meter). Maat liggers bij aanplant: voorsprong op Zwarte els (ivm dominantie Zwarte els). Tussen 2 staanders max 1 soort. Meestal 1 soort over 2 aangrenzende vakken.

Indien meidoorn niet is toegestaan, dan ongeveer volgende verhoudingen: Eenstijlige meidoorn en Tweestijlige meidoorn: 0% Haagbeuk: 15% (relatief snel vlechtbaar) Hazelaar, Veldesdoorn, Wegedoorn: elk 20% (relatief snel vlechtbaar) Overige soorten: kleine percentages uit soortenmengsel, vaststellen per locatie. Aantallen: geheel aantal x 4 (4 stuks per plantvak). solitaire bomen Per 100 meter vlechtheg gemiddeld 3 overstaanders of solitaire bomen, bestaande uit diverse aantrekkelijke kleine of knotbare soorten, allen inheems. Aanplanten met: Spillen: ca 1,50 hoog, meteen meeplanten, of Kleine solitaire bomen en knotbare bomen: ca 2,5 a 3m hoog, tijdens inboeten in 2e jaar.

soortenmengsel Afhankelijk van de standplaats en een al dan niet plaatselijk verbod op meidoorn:

vlechten

Eenstijlige meidoorn, Egelantier, Gelderse roos, Haagbeuk, Hazelaar, Hondsroos,

Afhankelijk van de soortenkeuze (meidoorn groeit snel), de maat van de aangeplante

Hulst, Inlandse vogelkers, Kardinaalsmuts, Mispel, Rode Kornoelje, Sleedoorn,

soorten en de groeiomstandigheden, kan de heg na ca 5 a 8 jaar worden gevlochten.

Sporkehout, Tweestijlige meidoorn, Veldesdoorn, Wegedoorn, Wilde appel, Wilde

Bijplanten direct na het vlechten, waar mooi: Zwarte bes, Bosaalbes, Kruisbes,

liguster, Wilde peer, Zomereik.

Kamperfoelie en andere geurende en eetbare -niet vlechtbare- soorten.

Bovengenoemde soorten zijn geschikt voor vrijwel alle bodemsoorten, met uitzondering van natte bodems en arme zandgronden.

wilde bloemen

Op natte bodems zijn geschikt: Gelderse roos, Sporkehout.

Zaaien: lage tapijtvormende soorten, inheems, zoals bijvoorbeeld Myosotis arvensis

Op voedselarme gronden: Wilde appel, Wilde peer, Sporkehout, Els, Hulst.

(bloei: mei-oktober). Mengsel nader te bepalen in overleg met locale heemkunde-

In halfschaduw: Sporkehout, Zwarte els, Veldesdoorn, Hazelaar, Tweestijlige mei-

vereniging en zaadhandelaar, zaaibed 0,5 a 1 m breed, aan zichtkant(en) heg.

doorn, Kardinaalsmuts, Wilde appel, Inlandse vogelkers, Sleedoorn, Wilde peer,

Poten: stinzenbollen, inheems, boerencrocus (bloei: februari) en wilde sterhyacint

Wegedoorn, Gelderse roos.

(bloei: maart-april), bed gemiddeld ca 0,5 m breed, aan zichtkant(en) heg.

Op schaduwrijke plekken: Hulst, Taxus, Beuk, Sporkehout, beetje Lijsterbes.

De bloemenrand wordt hier en daar ook zonder vlechtheg langs de route aangelegd.

Zie ook aandachtspunten op pagina 31.

Uitgangspunt: ca 25% extra op de lengte van de vlechtheg.

6

HET GROENE LINT sfeerimpressies van de route, voorbeelden zijn fictief

open landschap

houtsingel / bosrand

bomengrid

stadsrand

7

HET GROENE LINT vormsnoeikapelletje

STEDELIJK GEBIED EN BUITENGEBIED In het buitengebied heeft de heg een wat meer organisch karakter dan in het stedelijk gebied. In de stad zal de heg vaker worden gesnoeid. In de groene zoom rond het van Abbemuseum, steekt de heg de Dommel over en leidt naar een sculptuur van vormsnoei: een groene replica van het kapelletje in Eersel. Aanleg en onderhoud van vormsnoei zijn zeer intensief. In de overgang van het buitengebied naar het stedelijk gebied zal geleidelijk Wilde Liguster in de heg worden meegevlochten. Wilde liguster is inheems, fijnvertakt en bladbehoudend. Onderzocht zal worden of het kapelletje door kwekers uit het buitengebied aangelegd en onderhouden (‘geadopteerd’) kan worden. Dit wordt nader uitgewerkt in fase 2 - Eindhoven.

gemengde heg met Beuk en Liguster

groene zoom met kapelletje van vomsnoei

8

HET GROENE LINT sfeerimpressies zomer/najaar, referentiebeelden Het beeld van de gevlochten heg variëert per seizoen, is afhankelijk van de snoeiwijze en de

Hieronder een aantal referentiebeelden van gevlochten heggen in zomer en najaar

frequentie van het snoeien en het ontwikkelt zich in de loop der jaren.

en inheemse kruiden (onderbegroeiing).

jonge vlechtheg, mei

oude vlechtheg Beek-Ubbergen, nazomer

vlechtheg Langakkers, Leende, voorzomer na snoeien

april-juni: pinksterbloem

mei-oktober: akker-vergeetmijnietje

Myosotis arvensis met vlinder

april-november: wilde geranium

mei-augustus: bleke klaproos

juni-september: gewoon biggenkruid

9

HET GROENE LINT sfeerimpressies winter/voorjaar, referentiebeelden Het beeld van de gevlochten heg variëert per seizoen, is afhankelijk van de snoeiwijze en

Hieronder een aantal referentiebeelden van gevlochten heggen in winter en voorjaar

de frequentie van het snoeien en het ontwikkelt zich in de loop der jaren.

en inheemse wilde bollen/stinzenplanten (onderbegroeiing).

vlechtheg (Maasheggenstijl), voorjaar

vlechtheg (Staken & Bindersstijl), na oplevering, winter

oude vlechtheg Beek-Ubbergen, winter

februari: boerenkrokus

maart-april: sneeuwroem

klapekster met muis

maart-april: bosanemoon (schaduw)

maart-april: wilde hyacint

10

HET GROENE LINT UITWERKING IN 3 DELEN

DEEL 1, Eersel

Verdeeld over de 24-km lange wandelroute Eindhoven-Eersel, heeft de heg een totale

De wandelroute op het grondgebied Eersel bedraagt ca 8 kilometer.

lengte van ca 5 a 6000 meter.

De gevlochten heg wordt aangelegd op 10 deellocaties en heeft hier een totale lengte

De uitwerking vindt plaats in 3 delen: Eersel (1), Veldhoven (3), Eindhoven (2).

van ca 1800 meter. De volgende pagina’s tonen een schematische weergave van

Dit ontwerp beslaat het eerste deel op het grondgebied van de gemeente Eersel.

de heg op de verschillende locaties.

wandelroute Het Groene Lint A - langs Molenweg, ca 240m B - boven fietstunnel, ca 255m C - op Domein Oogenlust, ca 190m D - langs Gender, ca 330m E - rond Kwekerij, ca 140m F - voor open plek bij hoge sparren, ca 130m G - rond poel ten Oosten van Kerkdijkje, ca 155m H - rond poel onder sportvelden, ca 120m I - langs houtsingel naar bankje, ca 65m J - langs Gendersteyn, ca 175m nog te ontwikkelen kunstwerken 1 - op kop van Nieuwstraat 2 - op open plek bij hoge sparren 3 - rond picknickplek bij Steensel 4 - nabij entree knuppelpad Gendersteyn

11

HET GROENE LINT locatie A, Molenweg 1

ca 105 meter

12

HET GROENE LINT locatie A, Molenweg 2

ca 80 meter

13

HET GROENE LINT locatie A, Molenweg 3

ca 55 meter

14

HET GROENE LINT locatie B, fietstunnel 1

ca 155 meter

15

HET GROENE LINT locatie B, fietstunnel 2

ca 100 meter

16

HET GROENE LINT locatie C, Oogenlust 1 (pilot)

I = 55 (a 44) m II = 16 m

ca 70 meter

17

HET GROENE LINT locatie C, Oogenlust 2 (pilot)

VIII = 28 m VI = 20 m

V = 12 m VII = 17 m IV = 24 m

III = 20 m

ca 120 meter

18

HET GROENE LINT locatie D, Gender 1

ca 50 meter

19

HET GROENE LINT locatie D, Gender 2

ca 130 meter

20

HET GROENE LINT locatie D, Gender 3

ca 60 meter

21

HET GROENE LINT locatie D, Gender 4

ca 90 meter

22

HET GROENE LINT locatie E, Kwekerij

ca 140 meter

23

HET GROENE LINT locatie F, Open plek voor hoge sparren

ca 130 meter

24

HET GROENE LINT locatie G, Poel ten Oosten van Kerkdijkje

ca 155 meter

25

HET GROENE LINT locatie H, Poel onder sportvelden

ca 120 meter

26

HET GROENE LINT locatie I, langs houtsingel

ca 65 meter

27

HET GROENE LINT locatie J, Gendersteyn overzicht

ca 175 m totaal

28

HET GROENE LINT locatie J, Gendersteyn, entree knuppelpad 1

detail

29

HET GROENE LINT locatie J, Gendersteyn, entree knuppelpad 2

detail

30

HET GROENE LINT ONDERHOUD EN AANDACHTSPUNTEN

afvoeren snoeihout Fijn snoeihout kan blijven liggen, is goed voor biodiversiteit ivm eitjes, insecten, ed,

maten plantgoed

grof snoeihout moet worden opgehoopt of afgevoerd.

STAANDERS: zwarte els, gecertificeerd autochtoon, 2-jarig (1+1), lengte ca 60 cm. LIGGERS: diverse inheemse soorten (zie soortenmengsel), gecertificeerd autochtoon,

wanneer snoeien

2-jarig (1+1), lengte minimaal 1 meter, voorsprong op Zwarte els.

Timing afstemmen met overige werkzaamheden (maaien berm, inzaaien bloemen en poten

Afhankelijk van de soortenkeuze, van de standplaats en van de groeiomstandigheden kan

bollen), en afstemmen met broedseizoen.

de heg na ca 5 a 8 jaar gevlochten worden. Meidoorn, bijvoorbeeld, is een snelle groeier. Om sneller te kunnen vlechten kan overwogen worden om met grotere planten te starten.

vorm van de heg

Grotere planten zijn echter duurder en kleinere planten slaan beter aan.

Over de hele lengte van de route moet de heg voldoende eenvormig en herkenbaar zijn. De heg heeft de vorm van een afgetopte A.

onderhoud in de jaren voor het vlechten

Deze vorm kan zowel door mechanisch als handmatig snoeien worden bereikt.

In de beginjaren voor het vlechten zal met name de els regelmatig moeten worden ge-

A

snoeid zodat deze de overige soorten niet domineert. Jonge aanplant moet worden inge-

coördinatie

smeerd met een (ecologisch) konijnenwerend middel. Waar nodig zal een raster moeten

Om de eenvormigheid van de heg over de hele route te waarborgen is het van belang dat

worden geplaatst tegen vraat door wild. Ook zal de heg vrijgehouden moeten worden van

er een coördinator wordt aangesteld; een landschapsbeheerder (of andere deskundige) die

al te agressieve onkruiden.

toezicht houdt bij zowel aanleg als onderhoud van de heg. Ook is deskundig advies nodig mbt de soortenkeuze uit het soortenmengsel (zie

snoeien in de jaren na het vlechten

pagina 6) en de maten van het plantgoed in relatie tot het moment van vlechten.

In het buitengebied wordt de heg minimaal gesnoeid (ca 2 keer per jaar). In het stedelijk gebied wordt de heg iets vaker gesnoeid (ca 3 keer per jaar)*.

DANK

Een balans zal gevonden moeten worden tussen voldoende vaak snoeien om de heg laag te

Bij het tot stand komen van het ontwerp voor Het Groene Lint heb ik vele adviezen

houden (1.20), maar ook niet meer dan nodig om enige bloei en vruchten mogelijk te ma-

gehad. Dank ben ik verschuldigd aan:

ken: snoei-op-groei. Hiertoe moet bij elke snoeibeurt een paar cm oud hout blijven staan.

Wim de Vrij, heggenvlechter, coördinator project “Herleving van het heggenvlechtambacht”

Eens in de ca 5 jaar zal de heg drastischer moeten worden teruggesnoeid omdat zij anders

Marius Grutters, heggenvlechter en auteur van “Heggen en heggenvlechten”

te hoog wordt.

Jojanneke Bijkerk, Cruydt-Hoeck, specialist wilde bloemenzaden

*Op de uiterste punt van de groene wig in Eindhoven wordt een kapelletje gemaakt in

Willem Zandbergen, Uittenbogaard&Zn, specialist landschap en wilde bollen

vormsnoei. Aanleg en onderhoud hiervan zijn zeer intensief. Dit onderdeel wordt uitgewerkt

Roel Winters, beheerder landgoed De Langakkers / Leende, lid Gilde van Heggenvlechters

in deel 2 - Eindhoven.

Lex Roeleveld, Heg&Landschap, lid Gilde van Heggenvlechters, co-auteur van “Heggenvlechten en Haagleiden”.

snoeigereedschap Mechanisch snoeien met kleine slagmaaier. Nooit met klepelmaaier (te grof). Snoeien in de

NOTEN

richting van de heg: van ZW naar NO. Waar nodig handmatig snoeien.

noot 1: Kartuizers in het land van de Dommel, J.G.M. Sanders 2012, pagina 191-193 noot 2 en 3: Heggenvlechten en Haagleiden in Nederland en Vlaanderen, pagina 15 en 24

Annet Bult, 25 februari 2018

31

HET GROENE LINT ROUTEKAART

Eindhoven

Veldhoven

Eersel

wandelroute, ca 24 km

32