[21.05107] - Startnotitie Transitievisie Warmte

Startnotitie Warmte Eersel Plan van Aanpak

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 2

Colofon Titel:

Startnotitie Warmte Eersel

Auteur(s):

Eline Swinkels en Roy Cornelissen

Opdrachtgever:

Gemeente Eersel

Projectnaam:

Startnotitie Warmte Eersel

Projectnummer:

20072

Datum:

1 maart 2021

Status:

concept

Contactadres voor deze publicatie:

Accent adviseurs Luchthavenweg 13E 5657 EA EINDHOVEN T 040 – 30 300 95 E contact@accentadviseurs.nl I www.accentadviseurs.nl

Niets gebeurt zomaar. Niets is vanzelfsprekend. Ons denken en handelen maakt dat we met de wetenschap van nu alle projecten toekomstbestendig opleveren. 100% in dienst van de maatschappij en opdrachtgever. Vooruit denken en vooruit zien. Dat is niet alleen de ambitie van Accent adviseurs, het is wat we zijn. Accent adviseurs, voor goed

© 9 maart 2021 Accent adviseurs, Eindhoven. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande toestemming van Accent adviseurs

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 3

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

Inleiding

5

1.1

Aanleiding

5

1.2

Twee sporen naar 2050

6

1.3

Leeswijzer

7

Kaders en context

8

2.1

Mondiaal Klimaatakkoord

8

2.2

Nationaal energie- en Klimaatakkoord

9

2.3

Regionale energiestrategie (RES)

9

2.4

Klimaatvisie Kempengemeenten

10

2.5

Lokaal beleid

10

2.6

Samenvatting kaders en uitgangspunten

13

Samenwerking en organisatie

14

3.1

Uitgangpunten samenwerking

14

3.2

Organisatie

15

Routeplan

16

4.1

Stap 1 Opstarten en verdiepen

16

4.2

Stap 2 Afwegen en kiezen

18

4.3

Stap 3 Opstellen en verbeteren

19

4.4

Stap 4 Besluiten en ondertekenen

20

4.5

Planning

20

Kosten

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

22

pagina 4

1

Inleiding

1.1

Aanleiding In 2030 moeten in Nederland zeker twee miljoen huizen van het aardgas af zijn. Het Rijk verwacht daarom van iedere gemeente eind 2021 een Transitievisie Warmte (TVW). De verplichting voor het opstellen van een Transitievisie Warmte is vastgelegd in het Klimaatakkoord. Uiteindelijk moet Nederland in 2050 geheel van het aardgas af zijn. Het Rijk heeft voorgeschreven dat een gemeentelijke Transitievisie Warmte onder andere bepaalt welke wijk er wanneer aardgasvrij gemaakt wordt en in welk tempo. Dat begint met maatregelen zoals het isoleren van woningen. Ook komt terug op welke manier bewoners betrokken worden bij de planvorming en wat de impact voor bewoners is. Bovendien moet de Transitievisie Warme beschrijven welke condities en voorwaarden er nodig zijn om de plannen uit te voeren en welke mee-koppel-kansen er zijn. Vanwege deze verplichting vanuit het Rijk moet ook de gemeente Eersel keuzes maken over welke oplossingen (waar) het beste passen. Daarbij is het belangrijk te weten welke warmtebronnen al aanwezig zijn. Wordt het ‘all electric’ of een mix van voorzieningen? De antwoorden op deze en diverse andere vragen moet Eersel samen met alle betrokkenen in de wijk en stakeholders in kaart brengen. Draagvlak en samenwerking zijn noodzakelijke randvoorwaarden om per wijk de beste maatschappelijke en technische oplossing te vinden.

Hoe die oplossing er uit gaat zien beschrijven gemeenten in hun Transitievisie Warmte. Net als elke andere gemeente, staat ook de gemeente Eersel voor deze uitdaging. Echter, voordat met het opstellen van een Transitievisie Warmte gestart kan worden, is het belangrijk eerst goed na te denken over een projectplan. Een Startnotitie Warmte beschrijft dit projectplan, de route naar een Transitievisie Warmte.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 5

1.2

Twee sporen naar 2050 In het proces om te komen tot een aardgasvrij Eersel in 2050 onderscheiden we1 op dit moment twee sporen. Deze Startnotitie Warmte beschrijft spoor 1, de route tussen nu en een vastgestelde Transitievisie Warmte Eersel eind 2021. Het andere spoor is het proces tussen de Transitievisie Warmte en een aardgasvrij Eersel in 2050.

figuur 1: twee sporen in de energietransitie

Spoor 1: Route naar een Transitievisie Warmte 2021 Het opstellen van een Transitievisie Warmte is een ontdekkingstocht voor alle gemeenten waar bepaalde wettelijke eisen aan gesteld worden. Als gemeente Eersel streven we naar een tocht die leidt tot concrete resultaten die in ieder geval tegemoet komen aan deze wettelijke eisen. Voorliggende Startnotitie Warmte betreft dan ook een verkenning, uitgewerkt in een projectplan, om te komen tot een onderbouwde en gedragen Transitievisie Warmte. Daarmee definiëren we de route naar een Transitievisie Warmte als spoor 1.

1

Met ‘we’ bedoelen we in deze Startnotitie uiteindelijk de gemeente Eersel in de breedste zin van het woord.

Echter vóór vaststelling door het college is ‘we’ het ambtelijke apparaat dat het deze startnotitie liet opstellen. Na doorgeleiding naar de gemeenteraad is ‘we’ het ambtelijke apparaat en het college. Pas na vaststelling door de gemeenteraad kan ‘we’ gelezen worden als ‘we - de gemeente Eersel breed’, bestaande uit het ambtelijke apparaat, het college en de gemeenteraad.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 6

Spoor 2: Route naar een aardgasvrij Eersel 2050 Het opstellen van een Transitievisie Warmte is een gemeentelijke verantwoordelijkheid, opgelegd door het Rijk. De route naar een aardgasvrij Eersel in 2050 definiëren we als spoor 2. Dit is langdurig het proces waarbij we onze gemeentelijke opgaven vertalen in de wijkuitvoeringsplannen, die een gemeente in opdracht van het Rijk moet ontwikkelen. De Transitievisie Warmte is een dynamisch beleidsdocument dat we elke vijf jaar opnieuw tegen het licht houden volgens een terugkerende plan-do-check-act cyclus. We vinden het belangrijk om, wederom samen met onze partners, voortschrijdend inzicht in de gemeentelijke opgave opnieuw vast te stellen en indien nodig de koers aan te passen.

1.3

Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk beschrijft hoofdstuk twee de plek van deze Startnotitie Warmte en de op te stellen Transitievisie Warmte voor Eersel in context van de totale energietransitie. Hoofdstuk drie gaat in op de uitgangspunten samenwerking en de organisatie voor het opstellen van de Transitievisie Warmte. Het routeplan met de verschillende stappen voor het opstellen van een Transitievisie Warmte beschrijven we in hoofdstuk vier. Ten slotte sluit hoofdstuk vijf deze Startnotitie Warmte af met een overzicht van de verwachte kosten.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 7

2

Kaders en context De energietransitie is één van de belangrijkste transformatieopgaven van deze tijd. Wereldwijd wordt de noodzaak om de CO2-uitstoot te beperken onderkend. Op alle niveaus worden plannen uitgewerkt en wet- en regelgeving ontwikkelt om deze transitie vorm te geven. Dit hoofdstuk schetst aan de hand van een schema, van groot naar klein de beleidsmatige context van het thema Warmtetransitie en de plek van deze Startnotitie en de Transitievisie Warmte. Deze beleidstukken vormen de kaders voor de op te stellen Transitievisie.

figuur 2: de plaats van de Transitievisie Warmte Eersel in de landelijke en regionale afspraken en plannen die zijn gemaakt

2.1

Mondiaal Klimaatakkoord In december 2015 heeft Nederland ingestemd met internationale Klimaatakkoord van Parijs. Met dit akkoord werden wereldwijd afspraken gemaakt om verdere opwarming van de aarde een halt toe te roepen. Om de afspraken van het akkoord van Parijs te realiseren moet elk land een forse inspanning doen op energiebesparing en inzetten op het gebruik van alternatieve energiebronnen.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 8

2.2

Nationaal energie- en Klimaatakkoord In navolging op het Klimaatakkoord van Parijs wil ook Nederland de uitstoot van broeikasgassen verminderen. De in Parijs gemaakte afspraken zijn daarom vertaald naar een Klimaatakkoord en een Klimaatwet. Het Klimaatakkoord is een pakket van maatregelen en afspraken tussen bedrijven, maatschappelijke organisatie en overheden om gezamenlijk de uitstoot van broeikasgassen aan te pakken. De Klimaatwet stelt klimaatdoelstellingen voor de regering vast, ieder kabinet moet zich hier dus aan houden. Tegelijkertijd is de Klimaatwet een kader voor de ontwikkeling, effectmeting en wijze van verantwoording van het beleid dat moet leiden tot het halen van de wettelijke vastgelegde klimaatdoelstellingen. Het hoofddoel van de wet is het bereiken van een CO2 reductie van 95% in Nederland in 2050 ten opzichte van 1990, het tussendoel beschrijft een CO2 reductie van 49% in 2030. Om dit te bereiken en de beëindiging van het gebruik van aardgas voor verwarming, uiterlijk in 2050, moet de gebouwde omgeving volledig aardgasvrij zijn. Omdat een Transitievisie Warmte geen juridische status heeft, is de invulling vrijblijvend. De Leidraad Aardgasvrije Wijken van het Expertisecentrum Warmte, geeft ons echter wel een duidelijke richtlijn van de aanpak en invulling van de Transitievisie Warmte.

Hoewel de wettelijke verplichting dus minimaal is, moeten we als Eersel wel keuzes maken, want zoals in het klimaatakkoord staat: ‘de gemeente bepaalt in samenspraak met de betrokken stakeholders de planning van de (stapsgewijze) aanpak richting aardgasvrij en op welke datum daadwerkelijk de toelevering van aardgas wordt beëindigd en legt dit uiteindelijk vast in uitvoeringsplannen op wijkniveau.’

2.3

Regionale energiestrategie (RES) In het kader van het Nationaal Klimaatakkoord heeft het Rijk aan alle dertig regio's in Nederland gevraagd te onderzoeken hoe en waar ze energie kunnen besparen en energie duurzaam kunnen opwekken. Zo’n plan heet Regionale Energiestrategie: RES. In die plannen staat hoe de regio’s meer duurzame energie en minder aardgas gaan gebruiken. De RES is een instrument om te komen tot keuzes voor de besparing van energie, de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de benodigde energie-infrastructuur. De RES heeft een horizon van 2030 met een lange termijn doorkijk naar 2050.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 9

Voor elektriciteit ligt de focus op ruimtelijke inpassing gerelateerd aan de kwantitatieve doelstelling uit het Klimaatakkoord. Die doelstelling is tenminste 35 Terawattuur (TWh) van ‘hernieuwbare energieopwekking op land’ in 2030. Dit is gebaseerd op de eerder genoemde nationale CO2-reductiedoelstelling van minimaal 49%. Iedere regio, waaronder dus ook het MRE, wordt gevraagd een substantiële bijdrage te leveren aan deze landelijke doelstelling en waar mogelijk over te programmeren. In onze regio werken éénentwintig gemeenten van de MRE aan de RES, samen met de provincie en de twee waterschappen. In augustus 2020 gingen éénentwintig colleges akkoord met een concept RES. Op dit moment werkt de regio aan de RES 1.0, deze is eind 2021 gereed. Een brede Plan MER vormt de basis voor de RES. De RES behandelt meerdere regiobrede thema’s, samengevoegd voor éénentwintig gemeenten. De RES krijgt na vaststelling in een periodieke update per jaar of per twee jaar. Keuze: inzet op grootschalige zonne-energie Voor de Kempen is ook een plan MER uitgevoerd. Deze Kempische MER vormt daarom samen met de brede plan MER de basis voor de RES 1.0, althans voor wat ‘het bod’ rond grootschalige opwekking van duurzame energie betreft. De input van Eersel voor dit bod bestaat uit het beleid voor grootschalige zonne-energie.

2.4

Klimaatvisie Kempengemeenten Vooruitlopend op bovengenoemd regionaal beleid, stelden de Kempengemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden al in 2009 een Kempenbrede visie vast voor het thema energie en klimaat. De visie zorgt voor gebundelde inspanningen en een gelijk speelveld voor alle maatschappelijke actoren in de Kempen. Op basis van onderzoek en maatschappelijk debat ontstond de Kempische klimaatvisie. Deze gezamenlijke visie is in Eersel vertaald in het lokale Duurzaamheidsbeleid 20172025.

2.5

Lokaal beleid Wereldwijd, Europees, landelijk en regionaal beleid is in Eersel verwerkt in het Duurzaamheidsbeleid Eersel 2017-2025 en het beleid Grootschalige zonne-energie 2020-2030. De Omgevingsvisie Eersel biedt daarnaast kaders voor de ruimtelijke inpassing van de energietransitie. De uitgevoerde impactscan geeft een eerste (technisch) beeld van de mogelijke invulling van de warmtetransitie.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 10

Duurzaamheidsbeleid Eersel 2017-2025 Het Eerselse Duurzaamheidsbeleid dateert uit 2017 en is opgesteld in navolging op de Klimaatvisie Kempengemeenten en de Toekomstvisie 2030. In dit beleidsplan is de Kempische Klimaatvisie vertaald naar lokaal beleid en meer SMART gemaakt. Daarnaast komen ook andere duurzaamheidsthema’s, die samenhangen met de energietransitie, aan bod. Dit zijn de thema’s afval/materialen, klimaatadaptatie, biodiversiteit en eerlijke productie. Het beleid beschrijft de volgende ambities:  De gemeente Eersel is energieneutraal in 2050.  In 2020 hebben we slechts 5% huishoudelijk restafval en wordt 95% hergebruikt.  Het tot stand brengen van een circulaire economie in 2050.  Eersel klimaatbestendig inrichten.  Biodiversiteit in Eersel behouden en waar mogelijk verbeteren.  Eerlijkheid in eigen land en in het buitenland mee laten wegen en waar mogelijk verbeteren. Eersel werkt op dit moment aan een actualisatie van het uitvoeringsprogramma. De planning is erop gericht om het nieuwe uitvoeringsprogramma gelijktijdig met deze startnotitie, vast te stellen in april 2021.

Beleid grootschalige zonne-energie Passend bij het uitvoeringsprogramma duurzaamheid en de lokale energietransitie, is er naast besparing en kleinschalige opwekking van duurzame energie ook een rol weggelegd voor de opwek van grootschalige zonne-energie als onderdeel van de warmte transitie. Op basis van de Kempische Plan MER (zie ook paragraaf 3.3) besloot de raad van Eersel in december 2020 om het gebied langs A67 en bij Wintelre noord te zien als ontwikkellocaties. Het beleid bestaat uit een samenvatting van belangrijke zaken uit de Kempische Plan MER, waaraan een aantal Eerselse componenten zijn toegevoegd. Het beleid is daarmee een maatwerkvertaling voor de gemeente Eersel. Dit beleidsstuk beschrijft de kaders waar de opwek van grootschalige zonne-energie aan moet voldoen. Daarnaast komen uitgangspunten en randvoorwaarden aan de orde die de gemeente Eersel hanteert bij het beoordelen van plannen met betrekking tot de opwek van grootschalige zonne-energie in de vorm van zonneparken.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 11

Het beleid biedt inwoners, bedrijven en marktpartijen duidelijkheid over de mogelijkheden en voorwaarden om concrete plannen in te dienen bij de gemeente Eersel. Daarbij stelt het beleid zowel ruimtelijke als sociaal-maatschappelijke randvoorwaarden. Daarmee behouden we als gemeente regie over waar en in welke vorm en omvang het zonnepark in het gebied ten noorden van Wintelre en de voorziening langs de A67 ontwikkeld mogen worden. Omgevingsvisie Eersel De huidige omgevingsvisie 1.0 uit 2019 biedt een beperkt aantal aanknopingspunten waarin we direct aansluiting vinden met de Transitievisie Warmte. De huidige visie spreekt in iedere geval van grootschalige opwek van duurzame energie en de daarin gekoppelde PlanMER en regionale beleidskaders. De omgevingsvisie refereert ook aan de Eerselse ambitie om energieneutraal te worden. In 2021 wordt gestart met het opstellen van een geactualiseerde omgevingsvisie, een versie 2.0, waarin op een zorgvuldige en consistente manier afstemming gevonden moet worden met de Warmtetransitie.

Impactscan Om de opgave voor de gemeente Eersel duidelijker in beeld te krijgen voerde het EnergieBureau in 2019 een Impactscan uit. Samengevat beschrijft de Impactscan het volgende: Alternatieve manieren van verwarmen Er zijn grofweg vier alternatieve manieren van verwarmen:  All-electric.  Warmtenet (in Eersel voor zover bekend geen mogelijkheden).  Warmte uit de aarde of oppervlaktewater (in Eersel geen mogelijkheden).  Hernieuwbaar gas (nog in ontwikkeling, en niet genoeg aanwezig dus zal op den duur met name voor de industrie en oude panden worden gebruikt).

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 12

Huidige energiesituatie gemeente Eersel De gemeente Eersel bestaat uit ongeveer 8.500 woningen met een totaal gasverbruik van ongeveer 12.900.000 m³ per jaar. Dat is een gemiddeld gasverbruik van 1.710 m³ per woning. Driekwart van de woningvoorraad is particulier bezit. Dit maakt het lastig om snel een groot aantal woningen te verduurzamen. Verder zijn er in de gemeente Eersel geen warmtebronnen aanwezig waardoor gemakkelijk een warmtenet aangelegd kan worden. Tevens zijn er geen mogelijkheden voor geothermie. Dit betekent dat all-electric systemen voor de meeste of alle buurten in Eersel geschikt zijn. Deze systemen zijn wel erg kostbaar. Criteria Om te bepalen waar het meest voor de hand ligt om te starten met de transitie heeft het EnergieBureau een aantal criteria voor prioritering gemaakt. Dit zijn:  Aanwezigheid van initiatieven binnen de buurt.  Het aandeel corporatiewoningen in een buurt.  De technische categorisering van de buurt.  De bestaande planning voor vervangingsmomenten van bijvoorbeeld riolering, bekabeling of nieuwbouw.  De mate waarin het aardgasvrij maken van een buurt bijdraagt aan de nationale en lokale besparingsdoelstellingen.

2.6

Samenvatting kaders en uitgangspunten Als vertrekpunt voor het opstellen van de Transitievisie Warmte beschouwen we de volgende kaders en uitgangspunten:  De gemeente Eersel sluit bij het opstellen van haar ambities in de Transitievisie Warmte aan bij de minimale eisen die wettelijk gesteld worden vanuit het Rijk.  De ambitie is om op 31 december 2021 de Transitievisie Warmte vastgesteld te hebben.  De Transitievisie Warmte geeft mede invulling aan de ambities van het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Eersel.  Inzetten op no-regret maatregelen. Met inachtneming van Status Beleidsplan Grootschalige zonne-energie 2020-2030 in relatie tot motie ‘Structurele energiereductie en stimulering Zon-op-dak binnen de bebouwde omgeving’.  Voor de uitrol van de Transitievisie maken we een definitieve keuze met welke wijk we starten.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 13

3

Samenwerking en organisatie

3.1

Uitgangpunten samenwerking In het proces om te komen tot een Transitievisie Warmte onderscheiden we een aantal uitgangspunten voor een goede samenwerking. Deze uitgangspunten liggen ten grondslag aan de keuze voor de beschreven organisatiestructuur in de volgende paragraaf en de Routekaart in hoofdstuk vier. Draagvlak De door het Rijk opgelegde opgave ‘Eersel aardgasvrij in 2050’ slaagt alleen wanneer we deze samen met onze partners oppakken als gezamenlijke verantwoordelijkheid. De Transitievisie Warmte bestaat straks uit een inhoudelijk deel met ambities, gekoppeld aan een procesmatige uitwerking voor participatie (in de vorm van communicatie- en participatieplan) en uitvoering (in de vorm van wijkuitvoeringsplannen, in navolging op landelijke aanpak). Draagvlak is voor beide delen een belangrijke randvoorwaarde. Om dit draagvlak te verkrijgen betrekken we onze samenwerkingspartners al in spoor 1 bij het bepalen van de visie. Met samenwerkingspartners bedoelen we zowel onze collega’s binnen het gemeentehuis, als de diverse stakeholders. Rol gemeente Het klimaatakkoord gaat in op de rol van de gemeente in de transitie naar aardgasvrij en beschrijft een regisserende en faciliterende rol waarmee de gemeente invulling geeft aan haar door het Rijk opgelegde verantwoordelijkheden.

Onze rol als gemeente definiëren we in dit proces dan ook als ‘integrale regisseur’ met extra aandacht voor participatie en draagvlak. Deze rol betekent dat er veel ruimte is voor interne samenwerking tussen verschillende vakdisciplines binnen de gemeentelijke organisatie en voor participatie met externe stakeholders. Verantwoordelijkheid en inbedding Door de omvang en complexiteit van de opgave heeft een Transitievisie Warmte raakvlakken met verschillende opgaven en thema’s binnen de gemeentelijke organisatie. Bij het opstellen van de Transitievisie (spoor 1) zien we de noodzaak om actief te zoeken naar afstemming en waar mogelijk gedeelde opgaven en belangen te stapelen. En dat geldt uiteraard ook voor het vervolg bij de uitvoering (spoor 2). Beide sporen vragen om personele capaciteit en een inbedding van het thema in de organisatie. Als gemeentelijke organisatie nemen we daarom onze verantwoordelijkheid door voor 2021 en volgende jaren voldoende capaciteit en budget op te nemen in de begroting.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 14

Externe expertise Het opstellen van de Transitievisie Warmte kunnen we als gemeente niet alleen. We zoeken daarvoor de samenwerking op met één of meerdere externe adviesbureaus waarbij we onderscheid maken naar inhoud en proces. Het ontwerpen van een scenario voor het aardgasvrij maken van een wijk is zowel een technische puzzel, als organisatorisch. Dit vraagt veel afstemming tussen de verschillende partijen. Daarnaast zijn communicatie en participatie met kleine en grote stakeholders van groot belang.

3.2

Organisatie Voor het opstellen van een Transitievisie Warmte onderscheiden we een Projectteam en een Stuurgroep. Daarnaast betrekken we een interne werkgroep, een raadswerkgroep en een externe groep met stakeholders, om op die manier zowel politiek als maatschappelijk draagvlak te waarborgen. In lijn met deze ambitie toetsen we ter voorbereiding op besluitvormingsprocessen regelmatig de koers met college en de voltallige gemeenteraad. Daarnaast onderscheiden we in het proces ook een rol voor de Kempengemeenten, de MRE en de provincie. Zij zijn zijdelings betrokken bij het proces. Het beleid van de provincie is kaderstellend als het gaat om het opstellen van de Eerselse visie. Het college zorgt ervoor dat er een adequate organisatiestructuur wordt opgezet ter facilitering van het opstellen van de Transitievisie Warmte. Schematisch kan de de organisatiestructuur er als volgt uitzien:

figuur 3: organisatieschema opstellen Transitievisie Warmte

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 15

4

Routeplan De energietransitie is een langdurig proces dat eigenlijk pas begint wanneer de visie opgeleverd wordt. Voor een soepele overgang van visie naar uitvoering, denken we aan de voorkant goed na over inhoud, maar zeker ook over communicatie en participatie. Als resultaat van het routeplan voor spoor 1 onderscheiden we uiteraard een gedragen Transitievisie Warmte Eersel, die tegemoet komt aan de minimale wettelijke eisen vanuit het Rijk. Om te komen tot het hierboven genoemde resultaat onderscheiden we de volgende projectstappen:  Stap 1: Opstarten en verdiepen  Stap 2: Afwegen en kiezen  Stap 3: Opstellen en verbeteren  Stap 4: Besluiten en ondertekenen Het proces naar een eindproduct als een Transitievisie Warmte willen we niet op voorhand al 100% definiëren. In elke fase stemmen we sowieso af met projectteam, stuurgroep, interne werkgroep en stakeholders. Wie we wanneer exact betrekken bepalen we bij de start van fase 1 met het projectteam.

4.1

Stap 1 Opstarten en verdiepen Inventarisatie Na vaststelling van deze Startnotitie Warmte starten we met een inventarisatie. Dit houdt in dat we de laatste stand van zaken inzichtelijk maken rondom landelijke verplichtingen rondom de Transitievisie Warmte. Daarnaast verdiepen we de informatie van de Impactscan in een zogenaamde startanalyse, dit voor wat de wijkindeling, meekoppelkansen (o.a. werkzaamheden openbare ruimte, onderhoudsplannen vastgoedeigenaren), wijkdata (o.a. type huizen, energie labels, besparingsmogelijkheden, sociaal maatschappelijke data), warmtevraag en potentiële warmtebronnen betreft. De inventarisatie leidt tot een technisch inzicht van de stand van zaken en kansen voor de toekomst. Om deze data te verzamelen maken we onder andere gebruik van het warmtebronnenregister van de provincie en de Woonmonitor Duurzaamheid van Rural Data Center de Kempen. Indien nodig voeren we extra onderzoek uit.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 16

Verkenning communicatie- en participatieplan Naast de inhoudelijke inventarisatie starten we vooraan in het proces ook met de voorbereidende werkzaamheden voor een communicatie- en participatieplan voor de uitvoering. Deze werkzaamheden lopen parallel mee met het proces voor het opstellen van de Transitievisie Warmte. Als vertrekpunt hanteren we het gemeentelijke beleid, namelijk Burgerparticipatienota Meedoen?! Het is van groot belang dat we voor spoor 2 weten wie we moeten betrekken en waarom. We werken daarom een uitgebreide stakeholdersanalyse uit, indien nodig breiden we dit uit met een leef- en belevingswereld onderzoek om ook moeilijk bereikbare stakeholders te verleiden om mee te doen. Als onderdeel van het communicatie- en participatieplan bepalen we hoe we de participatiedialoog gaan invullen voor de verschillende thema’s, onderdelen en fases van spoor 2. Ook stellen we vast hoe de besluitvorming gaat verlopen. Afwegingskader Op basis van de opgehaalde informatie uit de inventarisatie maken we met het projectteam een afwegingskader voor de keuze voor de wijkgerichte aanpak. Dit kader bevat procesvoorwaarden, zoals participatie en zorgvuldige besluitvorming, en kwaliteitsvoorwaarden over de inhoud (ambities, randvoorwaarden en uitgangspunten) voor wat techniek, maatschappelijk draagvlak en financiële haarbaarheid betreft.

We gaan dit afwegingskader verder vullen met de stakeholders. Deze voorzet bevat wel al houvast bij het vaststellen van de eerste prioriteiten en het interpreteren van de data. Ook brengt het afwegingskader de belangen van de stakeholders globaal in beeld. Afstemming De data van de inventarisatie en het afwegingskader toetsen we op volledigheid met de interne werkgroep en stakeholders. Ook gaan we daarbij in op de eerste resultaten van de verkenning om te komen tot een communicatie- en participatieplan voor spoor 2 (uitvoering Transitievisie Warmte). De stuurgroep informeren we uiteraard ook. Tijdens deze overlegmomenten doen we tevens een eerste inhoudelijke verkenning voor ambities en toetsen we draagvlak.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 17

4.2

Stap 2 Afwegen en kiezen Prioritering wijken Wanneer we het eens zijn over de resultaten van inventarisatie en afwegingskaders voor de Transitievisie Warmte maken we een en ander in deze fase concreter. In deze fase geven we een definitieve prioritering aan, ook bepalen we per wijk een koppeling van warmtebronnen. Dit onderdeel is de wettelijke verplichting die we als gemeente vanuit het Rijk hebben. De lokaal afgestemde ambities, randvoorwaarden, uitgangspunten en uitkomsten van de analyse vormen hiervoor de basis. In deze fase wegen we alles af met behulp van het afwegingskader voor de Transitievisie Warmte. Daarna kiezen we voor een concrete prioritering en bijhorend tijdpad voor spoor 2. De agenda’s van de stakeholders nemen we mee bij het bepalen van het tijdspad. Monitoring Om gedurende de looptijd van de Transitievisie een vinger aan de pols te kunnen houden starten we in deze fase met de ontwikkelingen van een ‘monitoringssystematiek, waarmee we kunnen toetsen of de ontwikkelingen in Eersel in lijn zijn met de gestelde ambities. Het plan is om de monitoring van transitie Warmte te integreren in de Duurzaamheidsbarometer. Deze tool is een bestaande blauwdruk met een online dashboard. Het heeft de voorkeur om deze systematiek te koppelen met andere duurzaamheidsambities, en deze dus breder te trekker dan alleen het thema warmte.

Afstemming De uitkomst van deze fase vormt op de hoofdlijnen de inhoud van de Transitievisie Warmte en de monitoringssystematiek. Ook vormt het gekozen tijdspad de basis voor een gedragen communicatie- en participatieplan. Een en ander verwerken we en delen we met college en gemeenteraad. Het is immers belangrijk dat zij ook gedurende het proces geïnformeerd en aangehaakt blijven. Met input verbeteren en verfijnen we de resultaten van deze fase.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 18

4.3

Stap 3 Opstellen en verbeteren Schrijven Nu we de kaders en ambities scherp hebben èn deze zowel intern als extern afgestemd hebben, starten we met het opstellen van de Transitievisie Warmte en het Communicatieen participatieplan. Deze stap bestaat daarmee vooral uit het schrijven en visualiseren van de voorgaande stappen in tekst en beeld. Oftewel één visiedocument dat de kaders, ambities en wijkprioritering beschrijft, met als doel de tegemoetkoming aan de wettelijke eis van een aardgasvrij Eersel in 2050. En één procesdocument dat voor hetzelfde tijdspad beschrijft hoe en met wie we inzetten op participatie en communicatie. Qua opbouw van de rapportage voor Transitievisie Warmte kan gedacht worden aan de volgende indeling. De uiteindelijke indeling bepalen we in overleg met het projectteam en de stuurgroep. Voorbeeld inhoudsopgave Transitievisie Warmte Samenvatting Inhoudsopgave 1. Introductie Transitievisie Warmte 1.1. Inleiding 1.2. Aanleiding 1.3. Positie en doel van de Transitievisie Warmte 1.4. Doorlopen proces 1.5. Afbakening 1.6. Leeswijzer 2. Uitgangspunten en afwegingen 2.1. Uitgangspunten en randvoorwaarden 2.1.1.Ruimtelijk 2.1.2.Sociaal economisch 2.2. Afwegingscriteria 2.3. Voorkeursvolgorde voor warmteopties 3. Onderzoeksbeeld per wijk 3.1. Warmtevoorziening 3.2.

Fasering In de bijlagen komt achtergrond informatie zoals  Warmteopties  Toekomstperspectief Energieneutraal 2050

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 19

 Technisch en economisch potentieel  Leeftijd gasnetten Daarnaast schrijven we een ‘Manifest’, een soort van intentie- of samenwerkingsovereenkomst dat beide document samenvat en waarmee stakeholders hun commitment vastleggen, en werken we de monitoringssystematiek uit. Afstemming Conceptversies van de genoemde documenten stemmen we intern en extern af voor een inhoudelijke toets en draagvlak. Daarbij overleggen we ook met de Kempengemeenten en leggen we het plan voor aan MRE en provincie. Met het doorvoeren van wijzigingen ontstaan de nieuwe verbeterde versies van de Transitievisie Warmte en het Communicatie- en Participatieplan.

4.4

Stap 4 Besluiten en ondertekenen Via de stuurgroep geleiden we de conceptversies van Transitievisie Warmte Eersel en het Communicatie- en participatieplan door naar het college en uiteindelijk de gemeenteraad. Zij stellen het plan vast waarna tijdens de raadsvergadering het manifest ondertekend wordt door de verschillende partijen. Daarmee wordt de raadvergadering een soort van formeel vertrekpunt voor de verdere uitrol van de Transitievisie Warmte. Het doel is om in september 2021 de conceptdocumenten op te leveren en deze in december 2021 vast te laten stellen.

4.5

Planning De doorlooptijd voor het opstellen van een Transitievisie Warmte is, rekening houdend met de deadline van december 2021, beperkt. We willen daarom, vooruitlopend op vaststelling van deze startnotitie, al in maart starten met voorbereidende werkzaamheden zoals de aanbesteding voor een extern adviesbureau en het verkennen van de inhoudelijke onderdelen van stap 1.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 20

Onderdeel

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Besluitvorming startnotitie Stap 1: Opstarten en verdiepen Stap 2: Afwegen en kiezen Stap 3: Opstellen en verbeteren Stap 4: Besluiten en ondertekenen tabel 1: planning

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 21

5

Kosten Als gemeente Eersel beschikken we over een bijdrage vanuit het rijk à € 222.761,-. Dit bedrag is bedoeld voor het opstellen van de Transitievisie warmte en realisatie van de eerste maatregelen die daaruit volgen. We schatten de totale kosten voor het opstellen van een Transitievisie Warmte (spoor 1) in op € 55.000,-. Dit budget is nodig om de benodigde interne- en externe capaciteit te faciliteren en om de in het routeplan beschreven stappen uit te voeren en te faciliteren. We zetten het genoemde budget in voor:  Ambtelijke inzet, zowel door de projectleider als andere vakdisciplines.  Inhuur van externe expertise voor het opstellen Transitievisie en de begeleiding van het proces.  Het organiseren en faciliteren communicatie- en participatie traject tijdens opstellen Transitievisie Warmte. O.a. het faciliteren van informatieavonden/bijeenkomsten, het beschikbaar stellen van informatiemateriaal en inzet op media, zowel digitaal als analoog.  Het uitvoeren van verdiepend onderzoek, zoals nader onderzoek naar technieken en warmtebronnen, maar ook een leef- en belevingswereld onderzoek in kader van de stakeholderanalyse. De kosten voor het vervolg (spoor 2) zijn nu nog niet in te schatten. Daar gaat de Transitievisie Warmte verder op in.

Hierbij moet wel rekening gehouden worden met forse investeringen, zowel van gemeente als van andere betrokken partijen èn onze inwoners.

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 22

Startnotitie Warmte Eersel, Gemeente Eersel

pagina 23