TVW Eemnes - Plan van aanpak

Transitievisie Warmte Eemnes 1.

Offerte

Wij maken duurzame warmte beschikbaar voor iedereen!

Lokaal, omdat de warmtetransitie pas echt succesvol kan zijn als we verbinding maken met de lokale betrokkenen en aansluiten bij wat hen beweegt.

Samen met bewoners en andere belanghebbenden, zodat iedereen achter het eindresultaat kan staan.

Neutraal, we hebben geen voorkeur voor een oplossing, maar zoeken naar oplossingen die passen bij de lokale situatie.

Transparant, wij delen onze kennis, werkwijze en– GEE gereedschappen. DWTM21033 - TVW gemeente Eemnes Dit brengt landelijke versnelling in de warmtetransitie.

2

Verheugd presenteer ik u ons plan van aanpak voor het ontwikkelen van de Transitievisie Warmte voor de gemeente Eemnes.

Inhoud 1 1.1 2

De warmtetransitie heeft al jaren mijn hart. Als projectleider, consultant en ontwikkelaar zet ik me in voor een duurzame warmtetransitie in diverse gemeenten. Met veel plezier werk ik aan Transitievisies Warmte, wijkuitvoeringsplannen en verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Met een passie voor mensen, ben ik in staat bewoners te betrekken bij duurzaamheidstrajecten. Altijd vanuit de specifieke intrinsieke motivatie en individuele situaties. Ik hoop van harte de gemeente Eemnes te mogen ondersteunen in haar eigen Transitievisie Warmte. Eén die aansluit bij de lokale situatie en de lokale voorkeuren.

Simon Schoonen Projectleider en senior-adviseur

Visie ..................................................................................................... 4 Uw vraag ........................................................................................................ 4 Organisatie ........................................................................................... 4 2.1

Kernteam........................................................................................................ 4

2.2

Werkgroep ...................................................................................................... 4

2.3

Stuurgroep en B&W ....................................................................................... 4

2.4

Inwoners......................................................................................................... 4

3

Projectaanpak ....................................................................................... 4 3.1

Fase 0 - Opstart en kick-off ........................................................................... 5

3.2

Fase 1 - Inventarisatie ................................................................................... 5

3.3

Fase 2 – Warmtebronnen ............................................................................. 5

3.4

Fase 3 – Fasering.......................................................................................... 5

3.5

Fase 4 – Uitvoeringsstrategie ...................................................................... 5

3.6

Fase 5 – Opstellen TVW................................................................................ 6

4

Participatie en communicatie ................................................................ 6

5

Doorkijk wijkuitvoeringsplannen ............................................................ 6

6

Risicoparagraaf ..................................................................................... 7

7

Planning (eerste fase) ........................................................................... 8

8

Team .................................................................................................... 8

1

Visie

In onze aanpak staan draagvlak en participatie onder burgers en lokale partijen centraal. Wij geloven dat betrouwbare technische analyses en navolgbare keuzes met input van belangrijke stakeholders voor een Transitievisie Warmte (TVW) heldere voorwaarden schept om daarna efficiënt aan de slag te gaan in wijken. Per gebied geven we aan welke duurzame technieken het beste inpasbaar zijn en wat de kosten zijn. Wij identificeren de natuurlijke momenten om te starten in de wijken en stellen een planning op tot 2030. Hierin speelt de lokale situatie en de gemeentelijke voorkeur een belangrijke rol. We vinden het belangrijk dat er aandacht is voor het benodigde besluitvormingsproces en zorgen dat bewoners en overige stakeholders worden meegenomen. Zo zorgen we voor een heldere en gedragen visie voor alle betrokkenen. 1.1 Uw vraag Uw vraag bestaat uit de volgende onderdelen: • Inhoudelijke ondersteuning bij het TVW-traject, inclusief: o Het ontwikkelen van een TVW; o Lokale analyse en prioritering van buurten/strategieën; o Inhoudelijke ondersteuning Communicatie & Participatie; o Raamwerk voor de doorvertaling van de visie naar wijkuitvoeringsplannen (WUP). • Het uitwerken van de visie tot een uitvoeringsplan voor 3-5 wijken.

2 Organisatie We stellen een organisatie met kernteam, werkgroep, stuurgroep en inwoners voor (figuur 1). Door de maatregelen tegen COVID-19 zullen de overleggen en presentaties gedeeltelijk digitaal plaatsvinden (bijlage 1). 2.1 Kernteam Het kernteam bestaat uit de projectleiders van de gemeente en De WarmteTransitieMakers. Zij zijn verantwoordelijk voor het proces om tot een door de raad vastgestelde TVW te komen en heeft regelmatig contact.

DWTM21033 – GEE - TVW gemeente Eemnes

Figuur 1: Voorgestelde organisatie

2.2 Werkgroep In een brede werkgroep nemen (naast het kernteam) de vertegenwoordigers van belangrijke stakeholders plaats. Dat zijn in ieder geval woningcorporatie de Alliantie en netbeheerder Stedin. In overleg kunnen collega’s uit andere disciplines binnen de gemeente aanschuiven. De werkgroep gaat onder onze begeleiding de belangrijkste analyses en keuzes doorlopen in workshops. Elk onderdeel van de TVW worden als eerst bij deze groep getoetst. 2.3 Stuurgroep en B&W De wethouder van duurzaamheid, de bestuurder van de woningcorporatie en de netbeheerder nemen plaats in een stuurgroep onder leiding van de gemeente. Hieraan presenteert en toetst de werkgroep haar voorstellen. Tijdens deze overleggen zijn De WarmteTransitieMakers gespreksleider. 2.4 Inwoners We informeren en raadplegen inwoners via verschillende participatie- en communicatieactiviteiten (zie ook deel 4 over Participatie & Communicatie).

3

Projectaanpak

Om tot een gedragen TVW te komen, bestaat onze methodiek uit vijf fases (figuur 2). Daarnaast werken we doorlopend aan de uitlegbaarheid en het opbouwen van draagvlak onder stakeholders en inwoners.

4

3.1 Fase 0 - Opstart en kick-off Met de opdrachtgever verfijnen we de aanpak, inventariseren we eventuele openstaande vragen en plannen we workshops, meetings en deadlines in. 3.2 Fase 1 - Inventarisatie Tijdens de inventarisatie analyseren we bestaande plannen en stellen we op basis van de bouwjaren, gebouweigenschappen en afgemelde energielabels een warmteprofiel per logisch gebied op. Daarvoor gebruiken we de warmteprofielentool. Hieruit volgt een helder kader voor de randvoorwaarden waaraan de nieuwe warmteopties per gebied moeten voldoen. De warmtedichtheidsanalyse geeft inzicht in welke gebieden een collectieve of juist individuele oplossing meer voor de hand ligt. We brengen beschikbare duurzame warmtebronnen en de energiebesparingspotentie in kaart. Bij relevante stakeholders achterhalen we belangen en relevante data en bespreken we hun rol in het traject. Zo geven we inzicht in natuurlijke momenten en koppelkansen. In de workshop Uitgangspunten & Analyse lichten we onze rol toe en bespreken we de rolverdeling en formele taken van de betrokkenen. Samen stellen we een afwegingskader op met uitgangspunten en afwegingen die leidend zijn

de preferente technieken voor de verschillende wijken zichtbaar (figuur 3). Wij geven hiermee inzicht in welke warmtebronnen per wijk buurt

Figuur 2: Voorgestelde projectaanpak

beschikbaar zijn en de voor- en nadelen per warmteoplossing. 3.4 Fase 3 – Fasering Het afwegingskader met selectiecriteria vormt de basis voor de wijkprioritering. Dit kader stelt ons in staat een multi-criteria analyse te doen. Wijken worden ‘gescoord’ op basis van de gestelde criteria, zoals koppelkansen, maatschappelijke kosten en het aandeel woningcorporaties. In de workshop Fasering & Startbuurten bepalen we aan de hand van de multi-criteria analyse de startbuurten. Voor de gekozen startbuurten maken we een verdiepingsslag en gaan we in op specifieke kansen en bedreigingen. Voor de andere buurten werken we toe naar een logische en haalbare fasering. We bieden een handelingsperspectief voor inwoners in deze wijken. Wat gaat er gebeuren? En wat wordt er van hen verwacht?

Figuur 3: Verschillende stappen naar inzet van bronnen en technieken.

voor het vervolg. Ook geven we inzicht in de eerste analyses. 3.3 Fase 2 – Warmtebronnen In de workshop Bronnen & Technieken maken we op basis van de analyses een eerste schets van de TVW. Warmteopties worden op logische wijze aan de verschillende geschikte clusters gekoppeld. In een overzichtskaart zijn

DWTM21033 – GEE - TVW gemeente Eemnes

3.5 Fase 4 – Uitvoeringsstrategie Daarna stellen we een wijkuitvoeringsstrategie op, welke een eerste doorkijk naar de realisatie van aardgasvrije buurten geeft. Deze beschrijft o.a.: • Rol van gemeente en stakeholders en organisatievoorstel voor wijkaanpakken, zowel voor startbuurten als overige wijken; • Inzet (gemeentelijke) middelen en instrumenten; • De rol van de gemeente ten aanzien van de markt (zowel gebouwgericht als infrastructuurgericht);

5

•

De stappen naar formele besluitvorming.

In de workshop Wijkuitvoeringsstrategie maakt de werkgroep onder onze begeleiding een eerste aanzet tot een uitvoeringsstrategie. Dit is een belangrijk moment in het traject: stakeholders spreken commitment uit over de vervolgafspraken en hun eigen verantwoordelijkheden. Nadat er een aanzet tot de strategie ligt waar de stakeholders en gemeente zich in kunnen vinden, werken wij deze uit en toetsen deze aan de werkgroep. De strategie en het stappenplan voor de eerste buurt(en) vormt de basis voor het wijkuitvoeringsplan daarna, waarin concreter wordt beschreven wie welke stappen gaat zetten om tot de doelstellingen in de wijk te komen. 3.6 Fase 5 – Opstellen TVW Een conceptversie presenteren we aan de inwoners en werk- en stuurgroep. Op basis van feedback leveren we een definitieve versie op (B1niveau) met: • Ruwe data/analyses in gewenst format. • Warmteprofielentool, blijvend beschikbaar voor de gemeente. • Rekenblad met analyses in Excel-format.

4 Participatie en communicatie

We hebben veel ervaring met het betrekken van inwoners bij het ontwikkelen van een TVW. In onze strategie zetten we in op het informeren, inspireren en actief betrekken van inwoners. Stap 1: Enquête Doel: Informeren, verkenning van ideeën/kansen en inventarisatie interesse bewonersavond

Uit onderzoek blijkt dat inwoners graag online meedenken met de gemeente. Daarom benutten we onze instrumenten om zoveel mogelijk inwoners te bereiken. Samen met de gemeente bepalen we de juiste vorm. Stap 2: Eerste inwonersavond

Doel: informeren en het creëren van draagvlak voor het vervolg van het proces

nu al zelf doen? En waar mag je rekening mee houden? Bovendien creëren we draagvlak voor het vervolg van het proces en de tweede inwonersavond. Stap 3: Tweede inwonersavond Doel: Informeren en feedback ophalen

Aan het einde van het traject organiseren we een tweede avond, zodat alle inwoners de gelegenheid krijgen zich te informeren over wat er mogelijk in hun buurt gaat gebeuren of om vragen te stellen over de conceptversie. Stap 4: Inzage Doel: Feedback ophalen

De TVW wordt breed gecommuniceerd en ter inzage gelegd. In het kader van inclusieve communicatie dient deze leesbaar te zijn voor alle inwoners van de gemeente Eemnes. Daarom wordt de TVW opgeleverd op B1 niveau. Inzet communicatietools Met de gemeente inventariseren we welke boodschap, middelen en tools zij het beste kunnen inzetten inwoners te betrekken en ondersteunen. We adviseren om inwoners in ieder geval op de hoogte te houden over de voortgang van het proces. Daarin staan we de gemeente bij met advies over hoe de boodschap naar elke doelgroep kan worden overgebracht.

5

Doorkijk wijkuitvoeringsplannen

Een wijkuitvoeringsplan bouwen we op in vier stappen (figuur 4): • Opstart- en inventarisatiefase: we verfijnen de aanpak, zetten de organisatie- en overlegstructuur op, verzorgen een planning met mijlpalen en bespreken de rolverdeling. • Gebouw- & infrastructuurstrategie: de gebouwstrategie beschrijft De maatregelen, kosten en tempo van de aanpassingen per gebouwtypologie. De netbeheerder identificeert op basis van het eindbeeld knelpunten voor de netcapaciteit en een globale infrastructurele planning. Dit is de basis voor de infrastructuurstrategie.

Tijdens de eerste bewonersavond staat het informeren centraal: wat betekent aardgasvrij wonen? Wat is een TVW? En wat kun je als inwoner

DWTM21033 – GEE - TVW gemeente Eemnes

6

Inkoop en financiering: om bewoners mee te krijgen hun woning transitiegereed te maken, ontwerpen we een collectieve inkoopstrategie die arrangementen biedt voor bewoners. We kijken naar geschikte financieringsvormen voor particuliere eigenaren. Organisatie en participatie: De combinatie van gebouw- en infrastrategie is bepalend voor de organisatie van de uitvoering en de manier waarop inwoners betrokken worden.

Onvoldoende draagvlak bij woningcorporaties.

+

-

Meenemen i/h proces en periodiek toetsen van voortgang.

In gesprek, op zoek naar concessies.

Benodigde data wordt niet (op tijd) geleverd, wat zorgt voor vertraging.

+-

+-

Afspraken nakomen, data afspreken, nabellen bij vertraging.

Gebruik maken van eigen kengetallen.

Uitval projectleider

+-

+-

Documentatie van het proces, team biedt ondersteuning.

Nieuwe projectleider uit ons team van 45 TVW/WUP-specialisten.

Communicatie, technisch/financieel onderzoek en besluitvorming leveren

Verschil doorgerekende maatschappelijke kosten vs. werkelijke kosten

+-

+

Controle met verschillende modellen, transparant over aannames.

Bandbreedtes / getallen duiden, blijven monitoren tijdens WUP daarna

Beperkte deelname van inwoners aan het participatietraject

+-

+

Inzet communicatiekanalen gemeente.

Publicatie conceptTVW ter inzage in het gemeentehuis.

•

•

Figuur 4: Doorkijk wijkuitvoeringsplannen

doorlopend de benodigde input voor de plannen en omgekeerd. Bovenstaande stappen resulteren in een vervolgfase, waar concretisering (o.a. selectie bouwpartijen en leveranciers, contractvorming, definitieve financieringsconstructies, akkoord van particuliere huiseigenaren en corporatiehuurders en verankering in omgevingsvisie) en uitvoering (start pilotwoningen/woningblikken) centraal staat.

6 Risicoparagraaf Met onderstaande acties beperken we het eventuele risico’s tijdens het traject. Mogelijke risico’s Onvoldoende draagvlak bij bestuurders.

Impact ++

Kans -

Preventief Meenemen i/h proces, periodiek toetsen van voortgang.

DWTM21033 – GEE - TVW gemeente Eemnes

Correctief In gesprek, op zoek naar concessies.

7

7 Planning (eerste fase)

Simon heeft ruime ervaring als projectleider en senioradviseur bij De WarmteTransitieMakers, Royal HaskoningDHV en Enpuls. Vanuit zijn achtergrond zoekt hij continu naar oplossingen die passen bij een probleem. De juiste vragen stellen, goed luisteren en het verbinden van mensen, dat is zijn passie. Door technische oplossingen te koppelen aan vraagstukken van mensen versnelt hij de warmtetransitie. Simon Schoonen Projectleider en sr. adviseur

Naast projectleider voor Transitievisies Warmte zorgt hij binnen De WarmteTransitieMakers voor de doorvertaling van visies naar wijkuitvoeringsplannen. Sibren heeft uitgebreide kennis van verschillende duurzame energietechnieken. Binnen De WarmteTransitieMakers heeft hij zich het afgelopen jaar in korte tijd ontwikkeld tot een gedreven engineer, die werkt aan veel projecten op het gebied van warmtenetten en gebiedsstudies.

Sibren Lochs Dataspecialist

Op dit moment is hij onder meer betrokken bij het opstellen van de Transitievisies Warmte van de gemeenten Asten en Woensdrecht en het wijkuitvoeringsplan van de gemeente Lansingerland. Janneke is adviseur participatie en communicatie binnen het team. Ze adviseert het team met betrekking tot het opstellen en uitvoeren van het communicatieen participatieplan. Zij gebruikt haar ervaring en kennis van strategische communicatie om bewoners te activeren en samen te werken aan een aardgasvrije toekomst.

Janneke Kreike

8 Team We stellen onderstaand team voor om de gemeente Eemnes te ondersteunen.

DWTM21033 – GEE - TVW gemeente Eemnes

Adviseur participatie & communicatie

Ze is op dit moment onder meer actief voor de Transitievisies Warmte van Barneveld, Cranendonck, Eindhoven, Geertruidenberg, Heeze-Leende, Koggenland, Leidschendam, Valkenswaard, Veenendaal, en Waddinxveen

8