Raadsvoorstel SMP

BESLISVOORSTEL RAAD EEMNES Besluitvormend orgaan Gemeente Eemnes - Gemeenteraad Gemeentecode Eemnes Onderwerp Opstellen Soortenmanagementplan Portefeuillehouder Have, R. ten Openbaar Ja Korte inhoud Besluit om een soortenmanagementplan op te laten stellen. Een soortenmanagementplan is een randvoorwaarde bij de aanvraag van subsidies voor duurzaamheid vanuit de provincie Utrecht en het Rijk. Besluiten 1. een Soortenmanagementplan (SMP) te laten opstellen voor de gemeente Eemnes; 2. om de kosten hiervoor te dekken zoals beschreven in de paragraaf Financiën van dit voorstel; 3. in te stemmen met de 2e begrotingswijziging van 2023. Aanleiding voorstel Dit voorstel is op dit moment relevant omdat de gemeente dit jaar en aankomende jaren meerdere subsidies bij provincie en Rijk kan aanvragen waar het opstellen/hebben van een Soortenmanagementplan (hierna: SMP) een randvoorwaarde is. Bij (ver)bouwen en verduurzamen van woningen is het in de meeste gevallen vereist om een onderzoek te doen naar aanwezigheid van beschermde vogels of vleermuizen in of Pagina 1 van 7

om de verbouwingslocatie (Wet Natuurbescherming). Normaliter zal iedere individuele woningeigenaar zo’n onderzoek moeten laten uitvoeren bij verbouwing en verduurzaming. Dit gebeurt echter nooit, waardoor particulieren zonder dat ze het weten in overtreding van de Wet Natuurbescherming zijn. Ook projectontwikkelaars en woningcorporaties zoals de Alliantie moeten zo’n onderzoek uit laten voeren. Dit

onderzoek kost tijd (zo’n 1,5 jaar) en geld (tussen de € 5.000-€ 10.000 per woning). Met een SMP wordt bovenstaand onderzoek in één keer uitgevoerd voor de hele gemeente. Bij het aanvragen van subsidies van de provincie Utrecht en het Rijk omtrent verduurzaming is het hebben van een SMP een randvoorwaarde. Op dit moment stelt de provincie tot 14 oktober 2023 een subsidie van maximaal 50% van de offerte van het ecologisch bureau beschikbaar voor de financiering voor het SMP. Wanneer een gemeente subsidie ontvangt van de provincie voor het opstellen van een SMP, zit daar een inspanningsverplichting aan vast: de gemeente is verplicht zich in te spannen om te zorgen dat het SMP opgesteld wordt. Gedurende de 10 jaar dat het SMP geldig is, moet de gemeente monitoren. Het ecologisch adviesbureau stelt als onderdeel van het SMP ook een monitoringsplan op. Dit monitoren houdt bijvoorbeeld in dat vogels geteld worden. Een SMP is 10 jaar geldig, maar hoeft bij goede monitoring maar één keer worden uitgevoerd, waardoor het SMP dan langer geldig is dan 10 jaar. De monitoring zullen we optuigen met een vrijwilligersorganisatie zoals Vogelwerkgroep Het Gooi. Het opstellen van het SMP en het verkrijgen van de ontheffing kost circa 1,5 jaar.

Tijdens deze periode is het mogelijk om een ontheffing pre-SMP aan te vragen bij de provincie, waardoor activiteiten in het kader van de energietransitie (zoals isoleren) niet gestaakt hoeven worden tot de gemeente een SMP heeft. Deze ontheffing ontvangt de gemeente zodra er een aantal maatregelen aan gebouwen getroffen zijn die de schade van isolatie op bijvoorbeeld vleermuizen, compenseren. Doel Het doel van dit beslisvoorstel is om het SMP te laten opstellen. Dit SMP is onder andere nodig om maximaal gebruik te maken van de beschikbare subsidies voor het isoleren van woningen in Eemnes. Het hebben van een SMP is steeds vaker een voorwaarde voor het verkrijgen van deze subsidies. Toelichting besluit (argumenten) 1. SMP randvoorwaarde voor subsidies De provincie Utrecht en het Rijk stellen het hebben van een SMP als randvoorwaarde voor het verstrekken van subsidie (aan de gemeente) voor dak-, gevel- en spouwmuurisolatie van woningen. De totale bedragen van de subsidies voor isolatie lopen dit jaar al op tot zo’n € 140.000. Zonder een SMP kan de gemeente niet (of zeer beperkt) gebruik maken van deze subsidieregelingen.

Pagina 2 van 7

2. Zonder SMP uitvoering isolatieprogramma niet mogelijk Een SMP is nodig voor de (grootschalige) uitvoering van isolatie van woningen. Partijen die structurele isolatie uitvoeren doen dit namelijk alleen als er een SMP aanwezig is in de gemeente. 3. Minstens 10 jaar lang geen individuele onderzoeken nodig Een SMP is 10 jaar geldig. In deze periode hoeven eigenaren van woningen/gebouwen dus geen kosten te maken voor onderzoek naar beschermde diersoorten bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en verduurzaming. Bij het opstellen van een SMP wordt ook een monitoringsplan opgesteld, waarin staat hoe het SMP gemonitord moet worden. Deze monitoring houdt voornamelijk het tellen van de beschermde gebouwbewonende soorten in. Deze monitoring zullen we optuigen met een vrijwilligersorganisatie zoals Vogelwerkgroep Het Gooi. Als de monitoring goed wordt uitgevoerd, kan de gemeente na 10 jaar opnieuw een ontheffing krijgen zonder een nieuw SMP te laten opstellen. Daarmee is het SMP dat we nu laten opstellen geldig voor onbepaalde tijd. 4. Handhaving bouwvoorwaarden isolatie woningen Bij sommige verbouwingen (o.a. spouwmuurisolatie) of woningverbeteringen zijn woning/gebouweigenaren verplicht om een soortenonderzoek te laten uitvoeren. In de praktijk gebeurt dit slechts zelden, omdat particulieren er niet vanaf weten en omdat de kosten €

5.000 tot € 10.000 bedragen per woning. Daarom neemt de provincie nu maatregelen om dat te stimuleren. Met het opstellen van een SMP voor de gehele gemeente vervalt de individuele onderzoekplicht voor iedere woning- of gebouweigenaar voor een periode van minstens 10 jaar. 5. Meer nadruk van provincie op handhaving 75% van de gemeenten in de provincie Utrecht heeft al een ontheffing pre-SMP en gaat dus een SMP laten opstellen. De overige gemeentes zijn ook bezig met de voorbereidingen voor het (pre-)SMP. De verwachting is dat in 2026 alle gemeenten in de provincie Utrecht een SMP hebben. De provincie Utrecht heeft aangegeven dat zij extra gaat inzetten op handhaving van soortenmanagement, en dat de nadruk van de handhaving zal komen te liggen bij gemeenten die geen SMP laten opstellen. 6. Financiële bijdrage van provincie Utrecht voor SMP De provincie Utrecht is nauw betrokken bij het (pre-)SMP traject. Op dit moment stimuleren zij het opstellen van een SMP en stellen zij tot 14 oktober 2023 een subsidie beschikbaar van 50% van de offerte van het ecologisch bureau. Naast deze subsidie is er een kans om subsidie te krijgen van de provincie uit hun budget energietransitie. Dit subsidiebedrag ligt niet vast en is afhankelijk van de offerte van het ecologisch bureau.

De hoogte van de subsidie is voor nu dus nog onduidelijk en is niet meegenomen in de berekening van de kosten voor de gemeente. Als de subsidie wordt toegekend, betekent dit een verlaging van de verwachte kosten voor de gemeente.

Pagina 3 van 7

7. SMP draagt bij aan natuurbehoud Het hebben van een SMP draagt bij aan behoud van natuur en biodiversiteit in de gemeente. In veel gevallen wordt er door particulieren nu verduurzaamt zonder dat er een ecologisch onderzoek is gedaan, wat een negatief effect heeft op de gebouwbewonende soorten. Duurzaamheid Het SMP is noodzakelijk voor de uitvoering van het isolatieprogramma. Isoleren is de eerste stap in de uitvoering van de Transitievisie Warmte. Vastgesteld wettelijk- en beleidskader Niet van toepassing Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie Blaricum en Laren hebben ook intenties om een SMP op te stellen, maar dit kan helaas niet samen worden opgetrokken omdat het proces rondom het SMP via de provincie loopt. Samenwerking levert daarnaast geen kostenbesparing op, omdat het SMP gebiedsgericht onderzoek is. Kanttekeningen 1. Vertraging uitvoering Op dit moment wordt het door de provincie gestimuleerd om een SMP te laten maken en zijn er veel gemeentes die dit willen laten doen. Het aantal deskundige bureaus dat dit kan doen is echter beperkt, waardoor er vertraging in de uitvoering kan ontstaan. De provincie is aan het inventariseren hoe groot dit probleem is. 2. Monitoring SMP Het SMP moet gemonitord worden. Het ecologisch bureau stelt een monitoringsplan op, waarin staat hoe het SMP gemonitord moet worden.

Deze monitoring houdt voornamelijk het tellen van de beschermde gebouwbewonende soorten in. Als de monitoring goed wordt uitgevoerd, kan de gemeente na 10 jaar opnieuw een ontheffing krijgen zonder een nieuw SMP te laten opstellen. Een kanttekening hierbij is dat er tijd geïnvesteerd moet worden om de monitoring op te tuigen met behulp van een vrijwilligersorganisatie zoals Vogelwerkgroep Het Gooi. Financiën Soort kosten

Bedrag

Opstellen SMP

Ca. € 75.000

Dekking door -

biodiversiteit: € 37.500

(incidenteel, verwachte uitgave in boekjaar is 2023)

Verwachte subsidie provincie

-

Subsidie provincie energietransitie: geen vast Pagina 4 van 7

bedrag, wordt bepaald op basis van offerte ecologisch bureau -

Bijdrage Alliantie: ca. € 8.250

- € 9.375 -

Resterende kosten uit: klimaatreserve (zie begrotingswijziging) ca. €

28.125 – € 29.250 Mitigerende

€ 8.400

maatregelen pre-SMP

(incidenteel, verwachte uitgave in boekjaar is

-

Bijdrage Alliantie: ca. € 1.848 – € 2.100

-

2023)

Resterende kosten uit: klimaatreserve (zie begrotingswijziging) ca. €

6.300 - € 6.552 Monitoring (na 5 jaar)

€ 10.000

-

- € 2.500

(incidenteel, verwachte uitgave in boekjaar is

Bijdrage Alliantie: ca. € 2.200

-

Resterende kosten uit: klimaatreserve (zie

2028)

begrotingswijziging) ca. € 7.500 - € 7.800 Totale kosten

€ 93.400

-

Totaal gedekt uit subsidie provincie: minimaal € 37.500

-

Totaal gedekt door de Alliantie: ca. € 20.548 - € 23.350

-

Totaal gedekt uit klimaatreserve (zie begrotingswijziging) ca. €

34.425 - € 35.802 Toelichting kosten opstellen SMP: -

De kosten voor een het opstellen van een SMP zijn voor een kleine gemeente als Eemnes circa € 75.000. De provincie wil hierin tegemoet komen met een subsidie van maximaal 50% van de offerte van het ecologisch bureau. De verwachting is dat dit neerkomt op circa € 37.500. Naast deze subsidie is er een kans om subsidie te krijgen van de provincie uit hun budget energietransitie. Dit subsidiebedrag ligt niet vast en is afhankelijk van de offerte van het ecologisch bureau. De hoogte van die subsidie is voor nu dus nog onduidelijk.

-

De Alliantie staat positief tegenover (financieel) bijdragen aan het opstellen van het SMP. Zij zullen meebetalen naar rato van het aantal woningen dat zij bezitten. De Alliantie heeft ongeveer 900 van de 4000 woningen in Eemnes in bezit. Om die Pagina 5 van 7

reden heeft de Alliantie aangegeven waarschijnlijk tussen de 22 en 25 procent van het SMP zullen betalen. Dit komt neer op € 20.548 - € 23.350 bijdrage in totaal. Deze onderhandeling is nog bezig. -

De kosten van het SMP die niet worden gedekt door de subsidie(s) van de provincie en de bijdrage van de Alliantie kunnen bekostigd worden uit de klimaatreserve. Dit betreft ca. € 34.425 - € 35.802. Dit bedrag is afgerond naar € 40.000 en is opgenomen in bijgevoegde begrotingswijziging.

-

Zonder een SMP ondervindt de gemeente een aantal nadelige gevolgen: o

De gemeente kan niet (of zeer beperkt) gebruik maken van subsidieregelingen voor isolatie vanuit de provincie en het Rijk. De totale bedragen van de subsidies voor isolatie lopen dit jaar al op tot zo’n € 140.000. Zonder SMP lopen we deze subsidies dus mis.

o

Daarnaast biedt de provincie tot 14 oktober 2023 de subsidie van 50% van de offerte voor het SMP aan. Hierna zal deze niet meer beschikbaar zijn.

o

Het onderzoek vanuit de Wnb wat noodzakelijk is bij verduurzaming/verbouwing bij particulieren wordt op dit moment nooit uitgevoerd, omdat zij er niet vanaf weten en omdat de kosten € 5.000 tot

€ 10.000 bedragen per woning. Tot nu toe was dit geen probleem, omdat hier niet op gehandhaafd werd. Het in één keer uitvoeren van dit onderzoek (het opstellen van het SMP) is nieuw. Op dit moment heeft 75% van de gemeenten in de provincie een (pre-)SMP heeft en naar verwachting heeft in 2026 elke gemeente in de provincie Utrecht een SMP. De provincie Utrecht heeft aangegeven dat zij extra gaat inzetten op handhaving van soortenmanagement, en dat de nadruk van de handhaving zal komen te liggen bij gemeenten die geen SMP laten opstellen. Hierdoor zijn particulieren huiseigenaren dus vooral de dupe als de gemeente geen SMP heeft. Begrotingswijziging nodig? Ja, in begroting gemeente Uitvoering De kosten van het project liggen boven de aanbestedingsgrens. Na afronding van de aanbesteding kan ontheffing voor het pre-SMP worden aangevraagd bij de provincie Utrecht (deadline 15 juni 2023). Het definitieve SMP zal naar verwachting 1 januari 2025 afgerond zijn. Communicatie Zodra de gemeente een (pre-)SMP heeft, zal de gemeente belanghebbenden hiervan op de hoogte stellen. Belanghebbenden in dit geval zijn de Alliantie en de inwoners van Eemnes. Daarnaast zal in combinatie met het (pre-)SMP ook de Transitievisie Warmte en de plannen voor isolatie actief onder de aandacht gebracht worden.

Pagina 6 van 7

Bijlagen Bijlage 1: 2e Begrotingswijziging 2023 Opstellen SMP Bijlage 2: Raadsbesluit Steller T. Sneijder(tsnei). Registratiedatum 13 april 2023

Pagina 7 van 7