PvdA Algemene beschouwing 2025

Algemene beschouwingen 2025 PvdA Algemene inleiding Eemnes is de afgelopen jaren nog mooier geworden. Er zijn veel dingen bereikt. Ik noem het Huis van Eemnes, de HOV-halte en de nieuwbouw bij de Hilt en de Hink Stap Sprong, De Wakkerendijk ligt er weer netjes bij en we hebben opvang geregeld voor veel vluchtelingen. Niet alleen uit Oekraïne maar ook van elders. We hebben niet alleen een huis voor ze geregeld, maar dankzij veel vrijwilligers hebben we die mensen een warm welkom verzorgd. Maar dat wil nog niet zeggen dat we klaar zijn in Eemnes. De algemene beschouwingen gaan over wat we als gemeente de komende jaren willen gaan doen en hoe we dat betalen. Een groot deel van de uitgaven liggen op voorhand vast, maar zijn soms ook moeilijk te voorspellen. Denk bij dat laatste vooral aan het sociaal domein en al zijn open einde regelingen. Bovendien zijn de kosten de afgelopen jaren flink gestegen. Dat neemt niet weg dat er speelruimte is en dat wil je ook want je hebt natuurlijk ambities om Eemnes nog mooier te maken. Ten minste dat zou je verwachten. Niet bij dit college echter. Pappen en nathouden is het devies. En dan toch nog een begroting presenteren met een tekort van 1,7 miljoen. Hoe krijg je het voor elkaar! Dat grote tekort is ook merkwaardig.

In de gemeenten om ons heen beginnen de financiën ook te knellen maar daar zie ik niet die grote tekorten en ozb-verhoging zoals bij ons. Hoe kan dat? Dan worden we nu geacht op de noodrem te trappen met allerlei bezuinigingen en een forse verhoging van de OZB. In de noodrem-nota staan eigenlijk alleen bezuinigingsvoorstellen. Op zich wel handig want zo valt er iets te kiezen. Maar je zou toch van een college mogen verwachten dat ze met nieuwe plannen komen. Niets van dat alles bij de programma’s groen en ruimte. Gelukkig zijn er wel een paar lichtpuntjes bij de portefeuille van mevrouw Havinga. Daar kom ik later op terug. Ronde 1, programma’s 2 en 3 Ik heb nog even gekeken naar onze algemene beschouwingen van vorig jaar. De meeste ambities die daar genoemd worden spelen nog steeds. Plannen die er al jaren liggen worden nog eens doorgeschoven. Denk aan de herinrichting van de Braadkamp, de wijkuitvoeringsplannen, de reconstructie van de Laarderweg en het Plantsoen. Dat schiet lekker op zo! Lichtpuntje: De smart JOB is er wel gekomen. Ook lijken de wijkschouwen nu eindelijk te worden uitgevoerd. Daarover heb ik nog een aanvullende vraag. In de besluitenlijst van het college van 1 oktober staat dat er een voorbereidingskrediet van 124.000 beschikbaar wordt gesteld voor de wijkschouwen. Blijft er dan niet weinig over voor de uitvoering? Kan de wethouder dat nadere specificeren.

Verkeer: Eerst een positieve noot. De HOV-halte is gereed en er lijkt intensief gebruik te gemaakt te worden van de nieuwe busverbindingen. Helaas zijn er nog enkele aandachtpuntjes: De definitieve fietsenstallingen zijn er nog niet, De stoplichten bij de benzinepomp zijn nog niet optimaal ingeregeld en last but not least de verlichting is nog niet aangesloten. Kan de wethouder aangeven wanneer deze zaken klaar zijn? Ik lees in de begroting op pagina 3 dat bij de herinrichting van de Laarderweg het de bedoeling is de ‘verkeersdruk te verminderen’. Dat is goed nieuws maar helaas blijkbaar niet meegegeven aan het bureau dat de plannen moet uitwerken. We hebben allemaal gemerkt dat dat niet tot een gedragen plan heeft geleid. Hopelijk komt dat nog goed, maar het had toch een hoop tijd, frustratie en geld

gescheeld als de opdracht in eerste instantie helder volgens de wensen van de raad was doorgegeven. De provincie heeft al enkele jaren geleden een plan voor doorgaande fietsroutes opgesteld en daar zijn ook subsidies voor beschikbaar. Daar is in Eemnes nog niets mee gedaan. Kan de wethouder aangeven wanneer we wel concrete plannen tegemoet kunnen zien en of hij met zijn BEL-collega’s overleg heeft over de doorgaande snelle fietsroutes? Woningbouw: Bij zijn aantreden kondigde het college aan dat ze op dit gebied weinig ambitie hebben. Dat is te merken: Zo weinig mogelijk huizen bouwen (behalve dan die het vorige college gelukkig al had mogelijk gemaakt), plannen eindeloos rekken en zoveel mogelijk bureautjes inhuren om nog eens naar de bekende weg te vragen. En van die 30 tiny houses van het CDA is na 2 jaar ook nog niets terecht gekomen. De nieuwbouw van de nieuwe Zuidbuurt zou op iets langere termijn ook financieel verlichting kunnen brengen. Helaas ziet het er naar uit dat het nog wel even gaat duren voor daar de eerste schop de grond in gaat. Daarmee valt er een gat tussen de laatste oplevering in de huidige Zuidbuurt en de eerste in de nieuwe. Het college wijst echter sneller bouwen volgens voorstel 15 af. Toch doen ze dat eigenlijk wel door de bouwkavels sneller uit te geven. Ze zondigen dus eigenlijk tegen hun eigen collegeprogramma.

Sneller bouwen levert geld op waarmee je de tekorten kan terugdringen. Maar dat is natuurlijk niet de belangrijkste reden. Je doet zo gewoon wat nodig is. Een dak boven je hoofd is toch een eerste vereiste (bestaanszekerheid). Met de extra opbrengsten kan je op termijn de voorgestelde structurele verhoging van de OZB matigen. De wethouder moet natuurlijk wel meer vaart maken om dit tijdig planologisch mogelijk te maken. We zullen dit met een amendement inbrengen. amendement Duurzaamheid: Op dit gebied is er al veel bereikt in Eemnes: De dichtheid zonnepanelen is hier zeer hoog, veel huizen zijn goed geïsoleerd, alle nieuwbouw is van het gas af en we hebben al jaren een zonneveld. Eemnes liep hierin voorop! Helaas nu niet meer. Hoort u nog wel eens iets over Eemnes Energie Neutraal? Waar is de grote belofte van UDG gebleven? Bij de plannen voor grootschalige energieopwekking in het kader van de RES voert Eemnes een achterhoede gevecht. Het resultaat lijkt te zijn dat we nog een enorm zonneveld krijgen, waar veel bezwaren tegen bestaan en dat er net over de gemeentegrens in Baarn een mega windmolen komt. Daar kunnen we niet meer tegen zijn omdat de raad het RES-bod van de regio Amersfoort, waar deze molen in staat, heeft geaccepteerd. Waren we dan niet beter af geweest met ons voorstel voor enkele kleinere windmolens op de grens met Baarn.

Gemeenten zijn de regisseurs van de wamtetransitie. In de Tramsitievisie Warmte van 2021 staan de wijkuitvoeringsplannen die nodig zijn voor het aardgasvrij verwarmen van Eemnes. Veel gemeenten werken inmiddels aan de tweede fase: het warmteplan. Dit moet uiterlijk in 2026 klaar zijn. Hoe gaat het college uitvoering geven aan de wijkuitvoeringsplannen en werken aan een warmteplan terwijl op de post klimaatbeleid 140.000 wordt gekort? Ronde 2, programma’s 1 en 6 Al sinds 2008 werken we samen met Laren en Blaricum in de BEL-combinatie. Het BEL-model werkt maar is niet ideaal. Voordeel is natuurlijk dat we bestuurlijk onafhankelijk zijn. Maar Burgemeester

en wethouders zijn niet meer de direct leidinggevenden van hun ambtenaren en moeten bij het management van de BEL bedelen om ambtelijke capaciteit. Dat wrikt wel eens en leidt tot vertragingen. Veel macht ligt bij de directie van de BEL-combinatie. Inmiddels zitten we in het zoveelste proces van reorganisatie. We zullen de resultaten van dit VIBE-project moeten afwachten, maar maken ons wel wat zorgen. De eerste symptomen van de nieuwe directieve managementstijl stellen niet helemaal gerust. Ombuigingsvoorstel 2, verlagen formatie wethouders. Dat is een vorm van over je graf heen regeren en levert voor 2025 ook niets op. Op pagina 94 van de ombuigingsnota (voorstel 28) wordt een verhoging van de O.Z.B. met 8,1 % voorgesteld. Deze verhoging werkt bij ongewijzigd beleid ook de komende jaren door. Het ozb-tarief komt daarmee structureel hoger te liggen dan in alle omliggende gemeenten met een vergelijkbaar inwonertal. In feite wordt daarmee Eemnes voor woningeigenaren duurder dan Laren en Blaricum. Deze verhoging vinden wij overdreven en niet nodig. Zoals eerder voorgesteld levert een verhoging van het bouwtempo vanaf 2026 al een grotere financiële opbrengst. Voor 2025 zien wij de dekking in het afzien van het buurtbudget. Dat bespaart 75.000. De verhoging van de ozb kan derhalve volgens ons tot 6% beperkt blijven. We zullen dit met een amendement inbrengen.

amendement Zoals bekend bepleiten we als PvdA al jaren het afschaffen van de hondenbelasting. Nu we een nieuw hondenbeleid hebben zullen er geen extra kosten meer zijn voor het opruimen van de hondenpoep. Dat argument voor deze belasting vervalt dus. Ook hebben we geen kosten meer aan de inning van deze belasting en de controle. Daarom lijkt het ons nu het uitgelezen moment om in navolging van veel andere gemeenten deze onzin belasting te schrappen. We zullen dit met een amendement inbrengen. amendement De raad heeft eerder aangegeven dat een algemene reserve van 3.5 miljoen wenselijk is. Daar blijven we volgens deze begroting ver vanaf al is er het vooruitzicht dat we in 2025 uit de exploitatie van de zuidpolder een fors bedrag kunnen bijstorten. In de bestemmingsreserves zit ruim 10 miljoen. In de investeringsplanning staan echter enkele projecten die nog zeer onzeker zijn of waarvan het genoemde bedrag erg hoog wordt gevonden. Ik noem het multifunctioneel maken van de ijsbaan, de bovenwijkse speelvoorziening en het herstellen van de schanskorven bij de clusterschool. De eerste twee projecten zouden wat ons betreft uit de investeringsplanning gehaald mogen worden. Dat levert dan 450.000 op ten gunste van de algemene reserve.

We wagen ons niet aan een inschatting van de kosten van het herstel van de schanskorven, maar het genoemde bedrag van bijna 1,2 miljoen vinden we exorbitant. Mocht zo’n project later onverhoopt toch aan de orde komen dan kan dat alsnog ten laste van de algemene reserve worden gebracht. amendement Ronde 3, programma’s 4 en 5 Wethouder Havinga denkt tenminste een beetje vooruit. In tegenstelling tot haar collega’s komt deze wethouder wel met nieuwe voorstellen: De Hobbitstee en Merlin groeien uit hun jasje. Daar kan nieuwbouw uitkomst bieden en komt er weer een mooie plek vrij voor woningbouw. In Eemnes is er helemaal geen woonzorgvoorziening voor onze groeiende groep senioren. Het is een goed idee om met Amaris te kijken of we daar een plek voor hebben. De 30 tiny houses van het CDA zijn er nog steeds niet en lijken ook geen realistisch idee. Zet het om in echte starterswoningen. Als je al die initiatieven samen beziet lijkt er een prachtige kans bij de Noordbuurt op gemeentegrond. Misschien is er ook wel plek voor de tennis met

padel? Bekijk het eens integraal. Ik zou zeggen, bespreek het eens met je collega op ruimte en ga eens met de provincie praten. De wethouder stelt ook voor op zoek te gaan naar een plek voor een regionale opvang locatie voor statushouders. Dat vinden wij een uitstekend idee. Het mes snijdt aan drie kanten: Je neemt als gemeente je verantwoordelijkheid bij het oplossen van een landelijk probleem, je kunt misschien de druk op de lokale markt voor sociale huurwoningen verminderen en het levert nog een paar centen op ook! Het voorstel voor een buurtbudget vinden we een creatieve gedachte. We vragen ons echter af of wat in Baarn effectief is gebleken in Eemnes wel toepasbaar en nuttig is. Voor de buurtschouwen is al een fors budget voorzien. Wellicht kunnen die schouwen juist ook benut worden tot verbetering van de sociale cohesie in een wijk. Daarmee wordt ook de ambtelijke organisatie ontzien. Misschien kunnen de betrokken wethouders aangeven wat het buurtbudget precies behelst en of dit te combineren is met de wijkschouwen. We dienen daarom een amendement in op deze post te schrappen. Dat levert 75.000 op. amendement Dat alles neemt niet weg dat we ons wel zorgen maken over de stijgende financiële lasten van het sociaal domein. We begrijpen dat we daar niet helemaal vat op hebben door alle open einde regelingen.

Toch denken we dat er misschien wel vraagtekens gezet kunnen worden bij de effectiviteit van beleid dat wordt uitbesteed aan Huizen. Een voorbeeld is bijvoorbeeld ‘zicht op werk’. Onze rekenkamer zal daarnaar in 2025 onderzoek doen. Misschien dat dat aanleiding zal geven om de uitbesteding van sommige taken te heroverwegen en samen met de nieuwe werkcentra te werken aan een effectieve ketenaanpak. Wat betreft de ombuigingen zijn we blij dat het minimabeleid ongewijzigd blijft. Dus de ondersteuning tot 130% van het minimum loon blijft. Minder blij zijn we met de verlaging van de subsidie op Versa Welzijn. Deze organisatie doet goed werk in Eemnes maar heeft daar eerder te weinig dan te veel tijd voor. Daarom dienen we een amendement in om deze bezuiniging te schrappen. amendement