Notitie op beleidsplan Bestaanszekerheid Eemnes 27 juni '24

Notitie op beleidsplan Bestaanszekerheid Op 24 juni 2024 is het beleidsplan Bestaanszekerheid behandeld in de commissie BSM van Eemnes. Dit beleidsplan is gebaseerd op de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna 'Wgs' genoemd). De verplichtingen voor de raad die voortvloeien uit deze wet zijn vastgelegd in artikel 2. De commissie heeft het beleidsplan getoetst aan dit specifieke artikel en heeft vragen gesteld over in hoeverre het beleidsplan voldoet aan de subonderdelen van artikel 2, lid 4, sub a tot en met e. Deze notitie beoogt een antwoord te geven op deze vraag. We bespreken de subonderdelen uit de wet en hoe deze van toepassing zijn op het beleidsplan. Tot slot sluiten we de memo af met een korte samenvatting van de veranderingen van dit beleidsplan ten opzichte van het vorige. Wij werken de hiervoor zes belangrijke speerpunten uit.

1. Juridische volledigheid van het plan Het artikel 2 lid 4 bepaald: In het plan wordt in ieder geval aangegeven: ➢ Resultaten Met het beleidsplan streven we ernaar grip te krijgen op de resultaten van de gemeentelijke dienstverlening. Hiervoor is inzicht nodig in diverse gemeentelijke data, zoals instroom, uitstroom, doorlooptijden, type en soort schulden, de hoogte van schuldbedragen, en de ingezette dienstverleningsproducten. Vanaf januari 2025 zullen de gemeenten een nieuw systeem in gebruik nemen dat aan onze behoeften voldoet. Dit systeem stelt ons in staat concrete doelen te formuleren en te meten. We beginnen met een nulmeting, gevolgd door de implementatie van concrete en meetbare kpi's, die ons helpen onze dienstverlening aan inwoners verder te verbeteren. Wij komen jaarlijks met een beleidsverslag waarin wij u op de hoogte houden van de ontwikkelingen. Het verslag zal een groeimodel zijn. Het plan wordt voor vier jaar vastgesteld. Ook zullen de resultaten een plek krijgen in het dashboard sociaal domein. Ook via dit dashboard wordt u op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het doorontwikkelplan, paragraaf 2.2 en het uitvoeringsplan. ➢

Kwaliteit

Kwaliteit is geïntegreerd in ons uitvoeringsplan. Voor meer details verwijzen wij u naar het desbetreffende document. We hebben ervoor gekozen om ons uitvoeringsplan in lijn te brengen met de eisen van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK), die de kwaliteitsnormen voor landelijke schuldhulpverlening vaststelt. Deze normen worden door de rekenkamer getoetst. ➢ Samenwerking met schuldeisers De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) biedt ons de mogelijkheid, en tevens de verplichting, om actief samen te werken met door de commissie genoemde partijen: zorgverzekeraars, nutsleveranciers en sociale verhuurders. Wij ontvangen van deze partijen signalen over beginnende betalingsachterstanden, waarop wij proactief reageren door de betrokken inwoners te bellen, te mailen, brieven te sturen en huisbezoeken af te leggen. Ons doel is om ernstigere schulden te voorkomen en tijdig hulp te bieden. De gemeenten streven naar een lidmaatschap bij de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK), een proces dat langdurig en complex is en waarvoor we nog geen

exacte streefdatum kunnen vaststellen. Dit lidmaatschap zou diverse voordelen bieden, waaronder uitgebreidere samenwerkingsmogelijkheden met diverse schuldeisers en ketenpartners via convenanten, waaronder banken en de landelijke Belastingdienst. Daarnaast bieden we inwoners met beginnende betalingsachterstanden, waar mogelijk, al ondersteuning. Dit doen we zowel via onze eigen gemeentelijke belastingen als via onze sociaal-maatschappelijke partners waarmee we in onze dorpen samenwerken. Deze partners zijn cruciaal voor vroege signalering van schulden en helpen inwoners de drempel naar het gemeentehuis te verlagen. ➢

Doorlooptijden

In paragraaf 5.2 van het beleidsplan geven wij aan dat wij gaan werken volgens een nieuw werkproces, waarin de doorlooptijden zijn vastgelegd. We verwijzen hiervoor naar het werkproces, waar 4 weken staat opgenomen. Dit past binnen de eisen van de NVVK. ➢

Hulpverlening aan gezinnen met minderjarige kinderen

We zetten ons volledig in voor het kind en het gezin met als doel ernstige situaties zoals woningontruiming en energieafsluiting te voorkomen. Wij gaan stress-sensitief werken, gericht op het zo vroeg mogelijk verminderen van de zorgen die schulden met zich meebrengen. Bij gezinnen met minderjarige kinderen doen we extra moeite om te zorgen dat zij zo min mogelijk hinder ondervinden van de schuldenproblematiek, met name op het gebied van opgroeien en participeren in de samenleving. Naast schuldhulp bieden we ondersteuning aan kinderen via het meedoenarrangement en het fonds voor sport en cultuur, zodat zij, ondanks financiële zorgen, kunnen deelnemen aan activiteiten zoals elk ander kind. Dit past bij de focus op bestaanszekerheid, waar kansrijk opgroeien voor de gemeenten een belangrijk speerpunt is. Ook voor ouders is deelname aan sport- en cultuuractiviteiten mogelijk via een soortgelijk fonds voor volwassenen. Dit onderstreept het belang van integraal - en samen werken.

2. Speerpunten Hierna werken wij de speerpunten voor u uit: 1. Laagdrempelige toegang We hebben nu een team schuldhulpverlening en vroegsignalering dat - rechtstreeks telefonisch en via mail bereikbaar is - outreachend werkt, dus ook op andere plekken vindbaar is (nu al in het Leefstijlpunt bijv., maar straks ook op scholen of andere ‘vindplaatsen’) 2. Verlenen van maatwerk We gaan nog meer inzetten op maatwerk en doen wat nodig is voor de inwoner. Dat betekent dus dat wij soms ‘licht buiten de lijntjes kleuren’. Een voorbeeld hiervan is als mensen niet in aanmerking kunnen komen voor ondersteuning omdat zij niet beschikken over een identiteitsbewijs, dan vergoeden wij het ID-bewijs zodat we de ondersteuning wel kunnen gaan inzetten. 3. Stress-sensitieve dienstverlening Dit is een andere manier van werken. Het komt erop neer dat wij bij alles wat wij doen ons afvragen wat dit betekent voor de inwoner. Als hetgeen wij vragen van de inwoner voor te veel stress zorgt bij die inwoner, dan pakken wij hetgeen wij doen anders aan. Mensen die langdurig schulden hebben, krijgen namelijk veelal te maken met een verandering in hun

hersenen. Zij zijn minder in staat tot handelen. Dat is ook de reden waarom mensen met problematische schuldsituaties daar veel moeilijker uitkomen. Een envelop openmaken lukt dan al niet meer en deze verdwijnt dan in een la. De wijze waarop wij deze mensen benaderen, is van invloed op de beleving van stress. 4. Samenwerken met onze interne en externe partners Wij gaan meer samenwerken met de andere interne teams (denk bijv. aan het begeleidingsteam). We gaan niet alleen samenwerken met de teams in het Sociaal Domein, maar ook daarbuiten. Denk aan de afdeling gemeentelijke (!) belastingen. Die afdeling constateert vroegtijdig betalingsachterstanden bij mensen en vanuit vroeg signalering is het verstandig deze mensen te attenderen op de mogelijkheden van vroeg signalering. Wat betreft de samenwerking met externe partners: wij gaan nauwer samenwerken met de vrijwilligersorganisaties, zoals Schuldhulpmaatje en Humanitas en voedselbank. Ook gaan wij de samenwerking opzoeken met scholen, het UWV en indien mogelijk de SVB. Ook gaan wij nieuwsbrieven maken en deze delen met ketenpartners. 5. Meer inzetten op preventie Inzetten op preventie doen wij op verschillende manieren. Enkele voorbeelden zijn: ➢ Leerlingen op de middelbare scholen een theatervoorstelling aanbieden over omgaan met geld (als scholen hiervoor openstaan natuurlijk). Reden: jong geleerd is oud gedaan.

Achterliggende oorzaken: jongeren hebben telefoonabonnementen, doen steeds meer aan online gokken, vapen. Meer verslavingsgevoelige activiteiten die geld kosten. ➢ Contact zoeken met het UWV om mensen met een verwachte inkomensachteruitgang (door einde WW) eerder te wijzen op de gevolgen van deze mogelijke inkomensachteruitgang 6. Vroeg signalering doorontwikkelen Wij hebben een viertal signaalpartners: woningverhuurders, zorgverzekeraars, gas-, energieen water leveranciers. Wij zien dat het aantal partners dat zich aanmeldt toeneemt. Wij ondernemen meteen actie bij signalen. Wij hebben daar nu ook de capaciteit voor. Wij hebben ervaring opgedaan hoe wij deze signalen oppakken. Meteen bij iemand langsgaan voelt veelal onplezierig. Daarom gaan we (afhankelijk van het soort signaal en het aantal signalen) of mensen bellen of mailen dan wel een brief sturen. Uiteraard zijn er situaties (herhaalde signalen) waarin we wel bij mensen langsgaan. Zoals eerder aangegeven proberen we vroeg signalering door te ontwikkelen door ook andere partijen (Zie voorbeeld Gemeentelijke belastingen) hiervan op de hoogte te brengen en met hen de samenwerking op te zoeken. Hierbij houden wij nadrukkelijk rekening met de AVG. 7.

Extra aandacht voor jongeren, statushouders, zelfstandigen en gezinnen met kinderen ➢ Jongeren: we starten een pilot voor jongeren die nog niet in aanmerking komen voor schuldhulpverlening. Zij krijgen een saneringskrediet (bij multi-problematiek) in ruil voor een tegenprestatie (afmaken school, sociale stage o.i.d.) ➢ Statushouders: we geen een pilot starten met een budgetcoach anderstaligen om deze inwoners beter te kunnen begeleiden en een problematische schuldensituatie te voorkomen. ➢ Zelfstandigen: we gaan samenwerken met o.a. Stichting Over Rood, omdat we zien dat meer zzp’ers het financieel zwaarder krijgen en dit specifieke kennis vereist. ➢ Gezinnen met kinderen: daar besteden we al lang heel veel aandacht aan. Dat is eigenlijk niet nieuw.