Memo spuitvrije zones 2021 08 04 docx

Memo Onderwerp : Datum : Van : Aan : Naam opsteller:

Spuitvrije zones 4 augustus 2021 College van B&W Gemeenteraad N. van Beek

Op 20 november 2020 heeft het Bewonerscollectief Goyergracht Groen een brief gestuurd aan het college van B&W en de gemeenteraad van Eemnes. Zij vragen aandacht voor de mogelijkheid van het instellen van een spuitvrije zone voor gebruik van bestrijdingsmiddelen op agrarische percelen in de buurt van woningen. Deze brief was als inkomend stuk genoteerd voor het presidium van 2 december 2020 en in de besluitenlijst van 16 december 2020 opgenomen. In het presidium van 16 december 2020 is gevraagd om een memo omtrent dit onderwerp. Onderhavig memo is een antwoord op dit verzoek. Kernboodschap Er zijn geen wettelijke voorschriften voor minimaal aan te houden afstanden tussen gronden waarop gewassen worden besproeid en woningen. Wel zou in een bestemmingsplan een bufferzone aangehouden kunnen worden, maar dat is niet in het vigerende bestemmingsplan zo geregeld. De Raad van State vindt een afstand van 50 meter bij bomenen fruitteelt, waarbij zijwaarts wordt gespoten sowieso niet onredelijk. Bij een tuincentrum of sierteeltbedrijf wordt neerwaarts gespoten en in die situaties is een kortere afstand dan 50 meter acceptabel. De dichtstbijzijnde woning in Eemnes ligt op 41 meter van het tuincentrum en de dichtstbijzijnde woning in Laren op 120 meter.

Aanpassing van het bestemmingsplan, in de zin dat er toch een bufferzone wordt ingevoerd, is niet opportuun omdat het huidige legale gebruik van de gronden voor kweken, wordt beschermd door het overgangsrecht van een eventueel nieuw bestemmingsplan. Wet ruimtelijke ordening Nieuwe situaties Er zijn geen wettelijke voorschriften voor de minimaal aan te houden afstanden tussen gronden waarop bomen en andere gewassen in de open lucht worden gekweekt en woningen. In het kader van ‘een goede ruimtelijke ordening’ kunnen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen op het moment dat daarvoor een nieuw bestemmingsplan wordt opgesteld wel regels gesteld worden over een bufferzone. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in vaste jurisprudentie steeds aangenomen dat een afstand van 50 meter uit een oogpunt van ‘een goede ruimtelijke ordening’ niet onredelijk is. Deze 50 meter is gebaseerd op (hoge) bomenteelt en fruitteelt, waarbij in zowel op- als zijwaartse richting wordt gespoten. In de sierteelt wordt voornamelijk neerwaarts gespoten. Hierbij wordt dan ook vaak gebruik gemaakt van een hand- of motorrugspuit en wordt er struik-/plantgericht gewerkt. De drift bij sierteelt is aanzienlijk lager. Een kortere afstand kan, mits gemotiveerd, dan ook aanvaardbaar zijn.

In situaties zoals bij fruit- en boomteeltbedrijven worden in het bestemmingsplan soms spuitvrije zones opgenomen. Bij een tuincentrum of een sierteeltbedrijf komt dat minder vaak voor. Bestaande situaties Bij bestaande situaties, waarbij de afstand tussen een agrarische perceel (waar

gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt) en de woonfunctie minder is dan 50 meter, kan het alsnog instellen van een spuitvrije zone juridisch gezien niet worden afgedwongen. Het laten voortbestaan van een bestaande (historisch gegroeide) situatie kan onder omstandigheden in strijd zijn met een goede ruimtelijke ordening, indien blijkt dat de nadelige gevolgen hiervan zo groot zijn dat deze in redelijkheid niet langer aanvaardbaar kunnen worden geacht, bijvoorbeeld in het geval de gezondheid van omwonenden niet kan worden gegarandeerd. Daarnaast hebben bestaande (rechtmatige) situaties te maken met bescherming die de Wet ruimtelijke ordening hieraan geeft. Dit is terug te vinden in het standaard overgangsrecht dat op grond van het Besluit ruimtelijke ordening voor bestaand rechtmatig gebruik in elk bestemmingsplan dient te worden opgenomen. Vanwege dit standaard geldend overgangsrecht kan een spuitvrije zone die groter is dan de bestaande afstand tussen agrarische percelen en woningen niet worden afgedwongen. Want ook al wijzigt de bestemming of het toegestane gebruik, op basis van het overgangsrecht mag het voorgaande (toegestane, rechtmatige) gebruik toch worden voortgezet. Activiteitenbesluit milieubeheer In het Activiteitenbesluit wordt er niet gesproken over spuitvrije zones, maar over teeltvrije zones en daarmee wordt vooral het oppervlaktewater beschermd.

De teeltvrije zone gaat over enkele meters (en niet over tientallen meters). Omgevingswet In de Omgevingswet worden onder andere de Wet ruimtelijke ordening en de Wet milieubeheer samengevoegd. Onder de Omgevingswet verdwijnt het bestemmingsplan en daarvoor in de plaats komt een omgevingsplan. Zodra de Omgevingswet in werking treedt worden alle huidige bestemmingsplannen van rechtswege een omgevingsplan. De standaard (verplichte) regels voor het overgangsrecht in bestemmingsplannen keren niet terug in de Omgevingswet. Dit betekent dat straks bij het opstellen van een nieuw omgevingsplan per situatie afgewogen moet worden of een regeling voor overgangsrecht in het omgevingsplan moet worden opgenomen, en zo ja, hoe deze moet worden geformuleerd. Overigens zullen voor een groot deel van de regels in het omgevingsplan de huidige standaard overgangsregels bruikbaar blijven. Er is hier uiteraard nog geen jurisprudentie over, omdat de wet nog niet in werking is getreden. In het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) – onder de Omgevingswet – komen nagenoeg dezelfde regels uit het Activiteitenbesluit terug. Ook hierbij gaat het met name om de bescherming van het oppervlaktewater. Hierbij kun je denken aan driftbeperkende maatregelen, zoals driftreducerende spuittechnieken en/of een maximale windsnelheid (5 m/s).

De breedte van de teeltvrije zone is afhankelijk van het gewas dat wordt geteeld, de gebruikte spuittechniek of maatregelen zoals vanggewassen of emissieschermen, de intensiteit waarmee de gewassen bespoten worden en of er sprake is van opwaartse of neerwaartse bespuiting. Of er in het Besluit kwaliteit leefomgeving – onder de Omgevingswet – rijksregels worden opgenomen voor spuitvrije zones is nog niet bekend. In de huidige versie staan nog geen instructieregels over dit onderwerp. (Wel voor het beschermen van oppervlaktewater.) De nieuwe Omgevingswet biedt in ieder geval wel mogelijkheden om spuitvrije zones op agrarische percelen op te nemen. Dit kan mogelijk wel leiden tot planschade. Een andere mogelijkheid onder de Omgevingswet is het instellen van gebodsbepalingen, zoals de verplichting om groene hagen van een zekere hoogte te realiseren en in stand te houden als de afstand tussen agrarische percelen en woningen te klein wordt.

Situatie aan de Goyergracht In de huidige bestemmingsplannen van Eemnes zijn geen spuitvrije zones opgenomen en ook niet eerder opgenomen geweest. De gemeente Eemnes heeft ook niet de intentie om dit (op korte termijn) te realiseren. Rol van de RUD en andere betrokken instanties De RUD controleert de opslag van bestrijdingsmiddelen en het spuiten van bestrijdingsmiddelen o.a. ten aanzien van bescherming van oppervlaktewater, beplanting op genoeg afstand, etc. (Activiteitenbesluit). De RUD Utrecht is niet de bevoegde instantie wat betreft ‘welke’ bestrijdingsmiddelen het bedrijf mag gebruiken, dat is de NVWA. Hiervoor bestaat o.a. Europese regelgeving. De NVWA is belast met de handhaving hiervan – worden er toegelaten middelen gebruikt en gebruikt conform de voorschriften? – Het Waterschap doet tevens ook de controle op het oppervlaktewater. De RUD weet van tevoren niet of en wanneer een bedrijf bestrijdingsmiddelen toepast. Het komt daarom niet vaak voor dat daadwerkelijk wordt gecontroleerd tijdens deze activiteit. Daarnaast is de afstand tussen een agrarisch perceel (kwekerij) en woningen geen toetsingskader bij de milieucontrole. De RUD heeft aangegeven dat het betreffende bedrijf aan de Goyergracht Zuid dit jaar op de planning staat voor controle.

Bij eerdere controles bij de bedrijven aan de Goyergracht Zuid hebben er, voor zover bekend, geen bijzonderheden plaatsgevonden. Destijds was de teeltvrije zone geen aandachtspunt tijdens de controle, mede doordat er geen vrije watergangen nabij de percelen zijn gelegen. Het dichtstbijzijnde perceel met een woonbestemming ligt op circa 41 meter afstand van het deel van het perceel, kadastraal bekend L11 aan de Goyergracht Zuid, waar volgens het Bewonerscollectief bestrijdingsmiddelen zijn/worden gebruikt, gemeten vanuit de uiterste punt van het woonperceel tot de uiterste punt van het deel van het perceel L11 waar gewassen staan. Het betreft hier de woning aan Goyergracht Zuid 3. De dichtstbijzijnde woonpercelen op Larens grondgebied (Gooiergracht) liggen op circa 120 meter afstand van dit deel van het perceel waar volgens het Bewonerscollectief bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Of er daadwerkelijk met (al dan niet toegelaten) bestrijdingsmiddelen wordt gespoten en waar exact op het perceel wordt gespoten of gespoten zou zijn is niet bekend. Evenmin is bekend of er daadwerkelijk sprake is van het verwaaien van spuitnevel (drift) richting woningen. Het bestemmingsplan laat in ieder geval op het perceel L11 met de bestemming ‘Agrarisch – 3’ de volgende activiteiten toe: a. De uitoefening van een grondgebonden agrarisch bedrijf; b. Kwekerijen; c.

Agrarische hobbybedrijfjes; d. Behoud, herstel en ontwikkeling van landschappelijke en natuurlijke waarden, waaronder in ieder geval begrepen het behoud en/of herstel van kavelbeplantingen, oever- en slootvegetaties en verkavelingspatronen; e. Paardenstalling; f. Extensief recreatief medegebruik; g. Water; h. Behoud en/of herstel van bestaande waardevolle houtwallen, bomen en boomgroepen; i. Groenvoorzieningen.