Memo aanpassing nota bovenwijkse voorzieningen 12-11-2021

Memo Aan: Van : Datum: Onderwerp:

Gemeenteraad College van B&W 12 november 2021 Aanpassing nota bovenwijkse voorzieningen

Inleiding Op 20 september j.l. is de nota bovenwijkse voorzieningen behandeld in de commissie Ruimte. Ten aanzien van de financiële stromen die via de reserve bovenwijkse voorzieningen lopen was de nota helder. De commissie heeft op 3 punten vragen gesteld. Daarnaast heeft het college als gevolg van de nieuwe grondexploitatie Zuidpolder Zuid (commissie november 2021) een wijziging doorgevoerd die ook invloed heeft op de bovenwijkse voorzieningen. We gaan in deze memo in op de volgende punten: a. Ondergrens van 50 woningen b. Afdracht van bedrijven c. Bovenwijkse voorzieningen in omgevingsvisie d. Wijzigingen als gevolg van nieuwe grondexploitatie Zuidpolder Zuid.

A.Ondergrens van 50 woningen Oorspronkelijk voorstel De concept nota stelt voor om vanaf 50 woningen de systematiek van afdracht bovenwijkse voorzieningen in te stellen, met als achterliggende redenen dat uitbreidingsplannen van meer dan 50 woningen invloed hebben op de capaciteit van het lokale wegennet. De commissie heeft aangegeven dit aantal te hoog te vinden en heeft het college gevraagd om met een lager aantal te komen.

Reactie college: Er is aanvullend wat breder geïnventariseerd hoe andere gemeenten hier mee omgaan. De systematiek is echter zeer wisselend. Er zijn gemeenten die ondergrenzen hanteren, andere gemeenten rekenen de bovenwijkse voorzieningen via een verdeelsleutel toe aan alle grondexploitaties en ten slotte zijn er ook veel gemeenten die in het geheel geen vastgestelde systematiek hebben. Gelet op de bredere wens uit de commissie om ook bij kleinere plannen rekening te houden met een afdracht voor bovenwijkse voorzieningen stellen wij voor om de concept nota op dit punt te wijzigen. -

Boven de 30 woningen wordt een afdracht aan bovenwijkse voorzieningen in de grondexploitatie opgenomen. Bij grondexploitaties onder de 30 woningen voeren we een toets uit op het beginsel van profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit. Als op basis van deze toets aangetoond kan worden dat er een grondslag is voor afdracht bovenwijkse voorzieningen, wordt dit in de grondexploitatie opgenomen.

Gelet op het feit dat deze toets een cruciale rol krijgt in het proces werken we dat hieronder verder uit (tevens opgenomen in de nota bovenwijkse voorzieningen):

Profijt De locatie dient nut van de aan te leggen voorziening te hebben. Het gaat hierbij vooral om het fysieke nut van die werken, werkzaamheden en maatregelen voor een locatie. Aangetoond moet worden dat het exploitatiegebied in enige mate profijt heeft van de betreffende werken, maatregelen of voorzieningen. Dit is een absoluut criterium, ja of nee. 1 bestemmingsplan, projectafwijking, uitwerkingsplan of wijzigingsbevoegdheid of straks het omgevingsplan, omgevingsvergunning voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit of het projectbesluit, waarmee nieuwe aangewezen bouwplannen/activiteiten mogelijk worden gemaakt Toerekenbaarheid Er moet een causaal verband zijn tussen de ontwikkellocatie en de werken, werkzaamheden en maatregelen. De investering zou niet aan de orde zijn zonder dat plan. Wanneer uitgaven langs andere weg gedekt dan wel gefinancierd worden, bijvoorbeeld door subsidie of vanuit onderhouden beheerbudgetten, zijn deze kosten niet toerekenbaar. Ook hier is sprake van een absoluut criterium, ja of nee. Proportionaliteit Als de locatie zowel profijt heeft van de voorziening en de voorziening ook is toe te rekenen aan de locatie, dan geeft het criterium ‘proportionaliteit’ uitsluitsel over de mate waarin de locatie moet bijdragen aan de voorziening.

Indien meerdere gebieden profijt hebben van werken, werkzaamheden en maatregelen moeten deze naar evenredigheid worden verdeeld. De ontwikkeling die het meeste gebaat is, krijgt ook de meeste kosten toegerekend. Bij voorzieningen die een groot deel van de gemeente bestrijken is dan ook het merendeel van de voorziening aan de bestaande wijken toe te rekenen. Het gevolg hiervan is dat een klein(er) gedeelte van een dergelijke investering aan de nieuwe locaties is toe te rekenen, de rest wordt toegerekend aan de gemeentelijke exploitatiebudgetten, al dan niet onder aftrek van bijdragen van derden. Uit het proportionaliteitsbeginsel volgt een percentage van de investering dat aan een locatie is toe te rekenen. Deze verdeling moet expliciet gemaakt worden. Dat betekent dat transparant moet worden aangegeven langs welke criteria deze kosten zijn verdeeld.

B. Afdracht van bedrijven De nota bovenwijkse voorzieningen doet geen voorstel specifieke systematiek voor het bedrijventerrein. Hoewel de bestaande grondexploitatie bedrijventerrein Zuidpolder voor circa € 0,8 mln bijdraagt aan de bovenwijkse voorzieningen (via kostenverhaal) ligt hier geen uitgewerkte systematiek onder. Dat is ook aan de orde bij de nieuwe grondexploitatie bedrijventerrein. Ook daar wordt rekening gehouden met een afdracht aan bovenwijks. Op verzoek van uw commissie hebben wij gekeken of voor bedrijven een specifieke systematiek ontwikkeld kan worden. Uit een inventarisatie bij gemeenten zien we een verscheidenheid aan systematiek. Er wordt door gemeenten gerekend met m2 of met BVO. Er zijn gemeenten die onderzoek en tellingen uitvoeren voor “verkeersgeneratiecijfers”. Gelet op de kleine schaal van Eemnes stellen wij voor geen specifieke systematiek vast te leggen. We nemen in de grondexploitatie bedrijventerrein een onderbouwd bedrag voor bovenwijkse voorzieningen op en brengen dit via kostenverhaal (via

grondprijs) in rekening bij de kopers van bedrijfskavels. In de nieuwe grondexploitatie Bedrijventerrein Zuidpolder (november 2021) is dit als zodanig verwerkt.

C. Bovenwijkse voorziening in nieuwe omgevingswet De vraag is gesteld of ook onder de nieuwe omgevingswet de bovenwijkse voorzieningen moeten zijn opgenomen in de omgevingsvisie. Wij zijn voornemens om dit te gaan doen. Op basis van de nu bekende gegevens is in de nieuwe kostenverhaalsregeling zowel ruimte voor bovenwijkse voorzieningen als voor de bijdrage aan ruimtelijke ontwikkeling. Er is reeds een ‘Ontwerpbesluit voor publiekrechtelijk afdwingbare financiële bijdrage’ gepubliceerd. Als deze regeling op de voorgestelde wijze in het Omgevingsbesluit landt, dan krijgen gemeenten in de toekomst ruimere mogelijkheden om kosten te verhalen voor activiteiten die niet vallen onder het verplichte kostenverhaal en niet voldoen aan de ‘pptcriteria’, maar waarvan wel een functionele samenhang met het aangewezen bouwplan kan worden aangetoond.

D. Wijziging als gevolg van nieuwe grondexploitatie Zuidpolder Zuid In de nieuwe grondexploitatie woningbouw en bedrijventerrein Zuidpolder is rekening gehouden met de hogere raming bovenwijkse voorzieningen vanwege het doortrekken van de Zuidersingel. Dat leidt tot een hogere afdracht vanuit het woningbouwgebied en het toekomstig bedrijventerrein. Deze hogere bijdrage zal landen in de reserve bovenwijkse voorzieningen, ter dekking van de kosten van deze bovenwijkse voorziening. De voorliggende nota bovenwijks is hierop aangepast.