Integrale aanpak Gooiergracht

INFORMATIENOTA RAAD EEMNES Datum vaststelling college: 21 februari 2023 Van

het college van b&w

Aan

Gemeente Eemnes - Gemeenteraad

Portefeuillehouder

Have, R. ten

Informatie bij

R. van Buuren, Strategisch beleidsadviseur RO & OR

Onderwerp Integrale aanpak Gooiergracht Portefeuillehouder Have, R. ten Openbaar Ja Kennisnemen van Het besluit van het college tot het voortzetten van de samenwerking voor een integrale aanpak van de Gooiergracht. Aanleiding (inleiding) De watergang Gooiergracht ligt in een grensgebied van drie gemeenten, twee provincies en twee waterschappen. Dit heeft een historische oorsprong. Ooit is de Gooiergracht als scheidingssloot aangelegd tussen de eind Middeleeuwen nog strijdende graaf van Holland en het Sticht (huidige provincie Utrecht). Sindsdien heeft de ‘kleine’ watergang een bewogen geschiedenis meegemaakt, deze is een keer mee verplaatst met de verplaatsende grens. Vorige eeuw was die bewogen geschiedenis nog niet afgelopen. De gemeenten Laren en Blaricum hebben in 1960 een extra bestuurslaag opgericht voor het beheer van de Gooiergracht: de Gemeenschappelijke Regeling Gooiergracht en Pagina 1 van 5

Vijzelgemaal Eemmeer (GR GVE). In de opvolgende decennia zijn er verschillende juridische en bestuurlijke wijzigingen opgetreden in de verdeling van eigendommen en beheerverantwoordelijkheden. Mede hierdoor is er in de loop der decennia onduidelijkheid ontstaan over de verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen de direct betrokken overheden. Het voortbestaan van deze onduidelijkheid blijkt contraproductief te werken en ontwikkelingen in het beheer van de Gooiergracht te belemmeren. De waterbodem van de Gooiergracht ligt grotendeels op kadastraal eigendom van de Gemeenschappelijke Regeling Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer (GR GVE). De waterbodem is sterk vervuild. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) wil deze saneren. De watergang heeft tevens onvoldoende capaciteit voor het bergen en afvoeren van extreme regenval in de gemeenten Laren en Blaricum (en klein deel Eemnes). Waterschap AGV wil daarom tegelijkertijd de waterbodem herprofileren. Dit biedt kansen om de oevers van de watergang en de weg Goyergracht Noord (deels) te verbeteren. De gemeente Eemnes is, als uitvloeisel van de wet herverdeling wegbeheer, sinds de jaren ’90 eigenaar van het overgrote deel van de oever tussen de watergang Gooiergracht en de weg Goyergracht Noord en de noordelijke en zuidelijke oever van de Gooiergracht ter hoogte van de Te Veenweg Noord.

Deze oevers zijn minder stabiel en de aanwezige beschoeiing is van slechte kwaliteit. De gemeente Eemnes is tevens eigenaar van de weg Goyergracht Noord. Het gemotoriseerde verkeer op deze weg leidt tot stofoverlast bij omwonenden en recreatieve gebruikers (wandelaars, fietsers en ruiters). De gemeenten Blaricum, Laren en Eemnes en waterschap Amstel, Gooi en Vecht (WS AGV) en de GR GVE hebben geïnventariseerd hoe de Gooiergracht gezamenlijk en integraal aan kan worden aangepakt én hoe de huidige complexe beheersituatie kan worden vereenvoudigd tot een heldere verdeling van eigendommen, taken en verantwoordelijkheden rond de Gooiergracht. Dit is door adviesbureau Sweco verwoord in bijgevoegde Oplegnotitie (bijlage 1) en de visie en het uitvoeringsprogramma zoals opgenomen in “Eindrapport integrale aanpak Gooiergracht” (bijlage 2). Beide resultaten zijn een uitwerking van de op 26 januari 2022 ondertekende Intentieverklaring integrale aanpak Gooiergracht. Wij hebben u op 28 januari 2022 geïnformeerd over de ondertekening via het verzenden van een raadsinformatiebrief.

Kernboodschap Het college heeft besloten de in het “Eindrapport integrale aanpak Gooiergracht” geadviseerde plannen en fysieke maatregelen uit te werken tot een inrichtingsplan, in samenwerking met het waterschap AGV, de gemeenten Blaricum en Laren en de ‘Gemeenschappelijke Regeling Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer’ (GR GVE). Pagina 2 van 5

De partijen wensen ook de huidige complexe beheersituatie rond de Gooiergracht te vereenvoudigen tot een heldere verdeling van eigendommen, taken en verantwoordelijkheden. Een belangrijke randvoorwaarde is het opheffen van de GR GVE en het overdragen van de eigendommen van de GR GVE aan het waterschap AGV en de drie BEL-gemeenten. Het college van Eemnes heeft besloten om de brug aan het einde van de Meentweg en, op termijn, enkele zeer smalle en langgerekte kadastrale percelen in of deels op de oever van de Gooiergracht over te nemen van de GR GVE. Om de samenwerking goed te continueren willen de partijen de fundamenten voor de verdere uitwerking vastleggen in een overeenkomst. Het college heeft besloten de hiertoe opgestelde overeenkomst aan te gaan met de partijen, op voorwaarde dat zij de raad van Eemnes eerst nader heeft geïnformeerd en de meningen en gevoelens van de raad heeft gepeild. Het college stelt daarom voor deze RIB te agenderen voor en toe te lichten in de Commissie Ruimte op maandag 3 april. Consequenties De visie voor toekomstige inrichting van de Gooiergracht en bijbehorend uitvoeringsprogramma bevat de contouren voor het op te stellen inrichtingsplan. In de vervolgfase zal deze visie getoetst worden in de omgeving en zal gekeken worden naar meekoppelkansen en de koppeling aan de nadere uitwerking van de waterbodemsanering.

Het op te stellen inrichtingsplan zal op termijn aan de raad ter vaststelling worden voorgelegd. De uitwerking van de visie naar een inrichtingsplan (met ontwerp en uitvoeringsplan) brengt kosten met zich mee. Het gaat om kosten voor participatie met belanghebbenden en het opstellen van plannen en onderzoeken door externe bureaus. Het waterschap AGV en de GR GVE dragen gezamenlijk de kosten voor het proces tot het opstellen van een Inrichtingsplan Gooiergracht en een planning voor afstemming. In de begroting voor 2023 van de GR GVE is hier budget voor opgenomen. Het waterschap AGV en de drie BELgemeenten zorgen voor de inbreng van de nodige inhoudelijke kennis en expertise. Dit is voor de BEL-gemeenten opgenomen in de dvo’s voor 2023. Het waterschap AGV draagt de kosten voor het opstellen van een Watergebiedsplan, een saneringsplan en de verdere visievorming voor de toekomstige inrichting van de Gooiergracht ten oosten van de Meentweg. Het op te stellen inrichtingsplan moet na vaststelling worden uitgevoerd. Hier kunnen mogelijk extra kosten uit ontstaan voor de gemeente Eemnes. De uitvoeringskosten worden tegelijkertijd met de verdere planuitwerking in beeld gebracht, waarbij we tevens met de partners in gesprek gaan over de verdeling van de uitvoeringskosten. De gemeente Eemnes streeft daarbij naar het beperkt en sober houden van de kosten.

Pagina 3 van 5

In beginsel volgt de verdeling van kosten de verantwoordelijkheden van partijen en zal dit worden gebaseerd op de principes uit het bestuurlijk vastgestelde Handboek Oppervlaktewater (BOWA 2018). Op hoofdlijnen zal gelden: a) Kosten voor het saneren van de waterbodem, het realiseren van extra waterberging en dras/nat gebieden, het aanpassen van het waterbodemprofiel en het vervangen of aanpassen van de stuwen worden gedragen door het waterschap. b) Kosten voor het verbeteren en in stand houden van oevers worden gedragen door de beheerder van de oever (onder andere de gemeente Eemnes). c) Kosten voor het ten dele verminderen van stofoverlast van de weg Goyergracht Noord ter hoogte van de wijk Bouwvenen worden gedragen door de gemeente Eemnes. De gemeente Blaricum heeft aangegeven mee te willen denken in het zoeken naar een duurzame oplossing voor de stofoverlast van de weg Goyergracht Noord ter hoogte van de wijk Bouwvenen en daar gezamenlijk met de gemeente Eemnes in te willen optrekken. De overgenomen brug en de op termijn over te nemen kadastrale percelen worden in de praktijk reeds door de gemeente Eemnes onderhouden, waarbij de waterbodem door het waterschap AGV wordt onderhouden (vanwege de status primair water). Het overnemen van de percelen brengt daarmee geen extra kosten voor onderhoud met zich mee.

Communicatie De gezamenlijke projectorganisatie gaat ambities en verwachtingen ophalen van andere stakeholders. Conform de eerder ondertekende intentieverklaring worden de volgende stakeholders betrokken: - Provincie Noord-Holland en Utrecht, - Rijkswaterstaat, - Waterschap Vallei en Veluwe, - Goois Natuurreservaat, - Staatsbosbeheer, - Natuurmonumenten, - Eigenaren van de aan de watergang grenzende percelen, - Inwoners. Ook de aanwonenden en bedrijven aan de weg Goyergracht Noord worden in het proces geïnformeerd en gehoord over hun wensen en ideeën. Vervolg Het college stelt voor deze informatiebrief te bespreken en toe te lichten in de raadscommissie Ruimte op maandag 3 april a.s. Voor de verdere uitwerking wordt een gezamenlijke projectorganisatie in het leven geroepen. Deze heeft als taak om:

Pagina 4 van 5

1. de visie en uitvoeringsprogramma uit te werken tot een integraal en door alle partijen gedragen ontwerp en uitvoeringsplan met bijbehorende financiële ramingen en afspraken en deze ter vaststelling voor te leggen aan de besturen van het waterschap en de BELgemeenten, én 2. de uitvoering daarvan tijdig (uiterlijk eind 2029) af te ronden. Het waterschap heeft inmiddels een projectteam dat de sanering gaat oppakken waarin enkele onderdelen van de visie kunnen worden meegenomen, maar het aanleggen van bijvoorbeeld waterberging, nat/ dras en natuurvriendelijke oevers vergt zo veel meer dat alleen een gezamenlijke projectorganisatie dit (ook in het kader van de één overheid gedachte) kan aanpakken. Bijlagen 1. Oplegnotitie Gooiergracht. 2. Eindrapportage integrale aanpak Gooiergracht, Sweco 2022. 3. Overeenkomst ‘Fundament voor samenwerking aanpak Gooiergracht’.

Pagina 5 van 5