Instellen Rekenkamer voor de BEL gemeenten

BESLISVOORSTEL RAAD EEMNES Besluitvormend orgaan Gemeente Eemnes – Gemeenteraad Gemeentecode Eemnes Onderwerp Instellen Rekenkamer voor de BEL gemeenten Portefeuillehouder R. van Benthem RA Openbaar Ja. Korte inhoud Door de invoering per 1 januari 2023 van de nieuwe wet “Versterking decentrale rekenkamers” is het niet meer toegestaan om een gemeenschappelijke rekenkamercommissie te hebben. Het verplicht de BEL gemeenten dus tot het instellen van een gemeenschappelijke rekenkamer, die via een gemeenschappelijke regeling wordt geformaliseerd. Besluiten De raad besluit: 1. Een gemeenschappelijke rekenkamer in te stellen voor de gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren; 2. De nieuwe verordening Rekenkamer BEL vast te stellen; 3. De verordening Rekenkamercommissie 2020 voor de gemeente Eemnes in te trekken; 4. Een Gemeenschappelijke regeling BEL Rekenkamer te laten opstellen.

Inleiding De wet "Versterking decentrale rekenkamers" is vanaf 1 januari 2023 van kracht geworden, met een overgangsjaar tot 1 januari 2024. Van rechtswege zal er dan geen grondslag meer zijn voor een rekenkamercommissie, zoals de BEL gemeenten tot 1 september 2022 hadden. Daardoor blijven er nog drie mogelijkheden over: iedere gemeente een eigen rekenkamer, een gemeenschappelijke rekenkamer met andere BEL gemeenten of aansluiten bij een rekenkamer van een regiogemeente.

Pagina 1 van 4

Het schrappen van de rekenkamerfunctie ziet de regering als een noodzakelijke voorwaarde om het rekenkameronderzoek ter ondersteuning van de controlerende taak van de raad op een verantwoord niveau te brengen. Door de onafhankelijke rekenkamer te positioneren als het enige instituut dat is belast met het doen van onderzoek naar de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur wordt haar positie versterkt. Voorts voorziet het wetsvoorstel in een versterking van de positie van de onafhankelijke rekenkamer door de onderzoeksbevoegdheden uit te breiden. De thans voor een rekenkamer geldende bevoegdheden zijn terug te vinden in hoofdstuk XIa (artikelen 182 tot en met 185) van de Gemeentewet. In een bijlage is in een overzicht uitgebreid uiteen gezet wat de uitbreiding van de bestaande bevoegdheden inhoudt. De belangrijkste wijzigingen zijn: - gemeenten worden verplicht om een rekenkamer in te stellen (Gemeentewet 81a: kan instellen is vervangen door dient in te stellen); - van een rekenkamer mogen geen raadsleden meer deel uit maken; - ambtenaren die werkzaamheden verrichten voor een onafhankelijke rekenkamer mogen niet tevens werkzaamheden verrichten voor andere organen binnen de gemeente, met uitzondering van ambtenaren die werkzaam zijn op de griffie van de gemeente.

Dat betekent dat griffiemedewerkers deels werkzaam kunnen zijn op de griffie en deels voor de rekenkamer. Doel Met het vaststellen van dit voorstel kunnen de benodigde stappen worden gezet, waarbij het streven is om voor het zomerreces 2023 een besluit in de drie BEL gemeenten over de rekenkamer te laten nemen, waarna de werving van leden en eventuele ondersteuning kan plaatsvinden. Daarmee wordt voldaan aan de eis om binnen het overgangsjaar 2023, dus vóór 1 januari 2024, een nieuwe rekenkamer in te stellen. Toelichting besluit (argumenten) 1.1 Een gemeenschappelijke rekenkamer in te stellen voor de gemeenten Blaricum, Laren en Eemnes De gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren zijn inmiddels al vijftien jaar met elkaar verbonden via de BEL Combinatie en de gemeenteraden trekken waar het kan ook met elkaar op. Tot 1 september 2022 hadden de BEL gemeenten een actieve gemeenschappelijke rekenkamercommissie en een stichtingsbestuur. Nu de rekenkamerfunctie van rechtswege niet langer mag, ligt de (logische) keuze voor om als gemeente alleen door te gaan of de samenwerking voort te zetten. Dit voorstel houdt vast aan de samenwerking met de drie gemeenten. Immers, bij onderzoeken naar gevoerd beleid moet voor alle drie de gemeenten de informatie uit de ambtelijke organisatie van de BEL Combinatie komen en veel onderzoeksonderwerpen raken de drie gemeenten.

Verdere afspraken moeten worden gemaakt met de drie gemeenten over hoe het contact met de rekenkamer en de gemeenteraden wordt vormgegeven. Dat kan in de vorm van een gezamenlijke klankbordgroep of een overlegvorm per gemeente. 2.1 De nieuwe verordening Rekenkamer BEL vast te stellen. Voor het instellen van een rekenkamer is een nieuwe verordening gemaakt waarbij op voorhand eerst alleen de technische noodzakelijke zaken zijn opgenomen. Overigens, bij het intrekken van de oude verordening dan wel uiterlijk op 1 januari 2024 verliezen de raadsleden en externe leden die de rekenkamerfunctie uitoefenen van rechtswege het lidmaatschap.

Pagina 2 van 4

3.1 De verordeningen Rekenkamercommissie voor de gemeente Eemnes 2020 in te trekken. Nu de Rekenkamercommissie wordt ontbonden, omdat deze vorm wettelijk niet langer meer mag, dient de huidige verordening te worden ingetrokken. 4.1 Een Gemeenschappelijke regeling BEL Rekenkamer te laten opstellen Voor een gezamenlijke rekenkamer moet een gemeenschappelijke regeling (GR) worden opgezet (artikel 81l van de gemeentewet), waarin o.a. ook de ambtelijke ondersteuning wordt geregeld. In de Wgr-regeling moet ten minste regels worden gesteld over de in dienst nemen van de ambtenaren die nodig zijn voor een goede uitoefening van de werkzaamheden van de onafhankelijke rekenkamer. Daarnaast over de vergoeding die de leden van de rekenkamer voor hun werkzaamheden ontvangen en de tegemoetkoming in de kosten (artikel 81o van de gemeentewet). Mede door werkdruk bij de afdeling Juridische zaken is dit juridisch document voor het instellen van een GR niet aan dit voorstel toegevoegd, maar wordt separaat aan u voorgelegd. Vastgesteld wettelijk- en beleidskader - Wet Versterking decentrale rekenkamers - Gemeentewet - Wet Gemeenschappelijke regeling. Door de wet Versterking decentrale rekenkamers worden enkele artikelen uit de Gemeentewet aangepast: -Artikel 81a bepaalt nu dat de raad een rekenkamer kan instellen en dat wordt dat de gemeenteraad een rekenkamer instelt.

-Uit artikel 81j, derde lid, van de Gemeentewet volgt nu dat ambtenaren die werkzaamheden verrichten voor een onafhankelijke rekenkamer niet tevens werkzaamheden mogen verrichten voor andere organen binnen de gemeente. Met onderdeel B wordt het derde lid zo gewijzigd dat een uitzondering kan worden gemaakt voor ambtenaren die werkzaam zijn op de griffie van de gemeente. Dat betekent dat griffiemedewerkers deels werkzaam kunnen zijn op de griffie en deels voor de rekenkamer. Artikel 182 wordt als volgt gewijzigd: 1. In het eerste lid wordt «gevoerde bestuur» telkens vervangen door «gevoerde beleid». 2. Er wordt een lid toegevoegd, luidende: 3. Bij het uitvoeren van haar taken kan de rekenkamer gebruik maken van de resultaten van door anderen verrichte controles, onverminderd haar bevoegdheid tot het verrichten van onderzoek. Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie Tot september 2022 hadden de BEL gemeenten samen een rekenkamercommissie en de evaluatie onder de raadsleden van de drie gemeenten heeft uitgewezen dat er geen ontevredenheid was over de gezamenlijke rekenkamercommissie. Het ligt dus voor de hand de samenwerking voort te zetten. Daarnaast heeft de nieuwe rekenkamer profijt van de gezamenlijkheid bij het ophalen van de input voor de onderzoeken. Bijna alle (beleids)informatie wordt geleverd door de BEL Combinatie (en Huizen) die voor de deze drie gemeenten werkt.

Kanttekeningen 1.1 De BELgemeenten kunnen ieder afzonderlijk ook een rekenkamer instellen die uit tenminste 1 persoon bestaat. (dit geldt overigens ook voor een gezamenlijke rekenkamer) De rekenkamer is onafhankelijk en bepaalt uiteindelijk zelf welke onderzoeken worden uitgevoerd. Het idee dat de invloed van de raad groter is bij een eigen rekenkamer is in principe dus niet juist. Deze invloed is even groot als bij een gezamenlijke rekenkamer. Pagina 3 van 4

Iedere gemeente kan wel voor zichzelf bepalen hoe de rekenkamer wordt vorm gegeven qua bemensing, ondersteuning en budget. Bij een gezamenlijke rekenkamer maken de drie gemeenten daarover vooraf afspraken. 1.2 De gemeenten kunnen zich ook aansluiten bij een regionale rekenkamer of andere rekenkamer. Zowel in de regio Utrecht als in de regio Gooi en Vecht is bij diverse rekenkamers deze vraag voorgelegd. Uit de reacties blijkt dat het vormen van een regionale rekenkamer of aansluiten bij een bestaande regionale rekenkamer niet wordt ondersteund. 1.3 Leden van de Rekenkamer mogen niet zelf onderzoek uitvoeren voor de Rekenkamer waarin zij zijn benoemd, ongeacht voor welke variant Rekenkamer er wordt gekozen. Bij raadsleden leeft het beeld dat leden van een rekenkamer onderzoek mogen/moeten uitvoeren voor de rekenkamer, waarvan zij lid zijn. Dit is juridisch niet toegestaan, omdat dit de onafhankelijkheid van de rekenkamer schaadt en daarmee een uitgevoerd onderzoek. Immers, hoe vrij is een onderzoeker als deze in opdracht van de eigen rekenkamer (dus in feite van zichzelf) een onderzoek uitvoert? Financiën Vooralsnog zijn er geen extra financiële consequenties. Iedere BEL gemeente heeft een bedrag van €22.000,- in de begroting staan voor de rekenkamer.

Hieruit worden bekostigd: -vergoeding van de leden van de rekenkamer BEL; -onderzoeken; -(eventuele secretariële) ondersteuning van de rekenkamer BEL. Begrotingswijziging nodig? Nee Uitvoering Als de gemeenteraden akkoord gaan met dit voorstel zal er een selectiecommissie worden samengesteld met een afvaardiging uit elke raad van de drie gemeenten, zodat de leden voor de nieuwe rekenkamer kunnen worden geselecteerd. Deze commissie zal worden ondersteund door de drie griffiers van de BEL gemeenteraden. Bijlagen -Overzicht belangrijkste wijzigingen -Verordening op de Rekenkamer BEL gemeenten 2023 -Gemeenschappelijke regeling (separaat verspreiden)

Steller A.de Graaf Registratiedatum 30 maart 2023

Pagina 4 van 4