HBEL visie sociaal domein 2023

BESLISVOORSTEL RAAD EEMNES Besluitvormend orgaan Gemeente Eemnes - Gemeenteraad Gemeentecode Eemnes Onderwerp HBEL visie sociaal domein 2023 Portefeuillehouder Havinga, M. Openbaar Ja Korte inhoud Deze HBEL visie beschrijft in grote lijnen waarop en van waaruit we samenwerken, het toekomstbeeld (de beoogde werkwijze in het sociaal domein) en welke resultaten we met deze werkwijze willen bereiken. De HBEL ontwikkelagenda (bijlage 1) benoemt wat er nodig is om deze beoogde werkwijze de komende tijd te realiseren. Deze visie en gezamenlijke ontwikkelagenda vormen de basis voor de HBEL samenwerking in de komende jaren Besluiten 1. De HBEL visie sociaal domein 2023 en bijbehorende bijlagen vaststellen. Aanleiding voorstel De gemeenten Huizen, Blaricum, Eemnes en Laren (HBEL) werken samen in het sociaal domein bij het inzetten van maatwerkvoorzieningen en het aanbieden van lichte ondersteuning door begeleiders van de HBEL uitvoeringsdienst. Eemnes neemt hieraan deel voor volwassen inwoners. De afgelopen jaren hebben we een transformatie ingezet om waar nodig, passende zorg te kunnen blijven bieden in het sociaal domein. Nu en in de toekomst en binnen de beschikbare middelen. Daarnaast geven diverse Pagina 1 van 7

ontwikkelingen aan gemeenten nieuwe kaders voor de inrichting van de ondersteuning van inwoners, zoals het Integraal Zorgakkoord, Gezond en Actief leven akkoord, het Regeerakkoord dat een inkomensafhankelijke bijdrage voor de huishoudelijke hulp beschrijft en de Hervormingsagenda Jeugd die volgens planning in de komende periode definitief wordt. Deze kaders sluiten aan bij de transformatie die de HBEL gemeenten al hebben ingezet. Met deze HBEL visie beschrijven en borgen we de gewenste inrichting van de ondersteuning. De visie beschrijft in grote lijnen waarop en van waaruit we samenwerken, het toekomstbeeld (de beoogde werkwijze in het sociaal domein) en welke resultaten we met deze werkwijze willen bereiken. Deze visie en gezamenlijke ontwikkelagenda vormen de basis voor de HBEL samenwerking in de komende jaren. Daarnaast geeft deze visie de kaders voor de ondersteuning die de gemeenten zelfstandig oppakken in het sociaal domein. Met deze visie geven we de uitkomsten van het waardentraject een plek. Zo is de invulling van basisprincipe 3 in dit document deels in dit traject opgehaald. In dit basisprincipe beschrijven wij wat wij onder passende zorg verstaan. Daarnaast geven we met deze visie ook invulling aan de aanbevelingen van de VNG visitatiecommissie over de financiële houdbaarheid van het sociaal domein.

Volgens de visitatiecommissie is een visie wenselijk als bestuurlijk kader voor grip op het sociaal domein. Drie aanbevelingen van deze commissie gaan concreet over het opstellen van een visie: 1. Maak in een bestuurlijke visie zo duidelijk mogelijk waar de gemeente wel en niet van zou moeten zijn. 2. Operationalisering en uitvoering van de visie: Wat betekent de visie voor de inrichting van het sociaal domein en de uitvoering ervan? 3. Differentieer in de aanpak voor verschillende groepen. Doel Met die visie werken benoemen we de belangrijkste opgaven in het sociaal domein, waar we als HBEL gemeenten voor staan, en onze beoogde inzet in het sociaal domein. Hiermee beschrijven we in grote lijnen onze werkwijze op een antwoord te geven op de opgaven waar we in het sociaal domein voor staan. Toelichting besluit (argumenten) Met die visie werken benoemen we de belangrijkste opgaven in het sociaal domein, waar we als HBEL gemeenten voor staan, en onze beoogde inzet in het sociaal domein. Hiermee beschrijven we in grote lijnen onze werkwijze op een antwoord te geven op de opgaven waar we in het sociaal domein voor staan. De belangrijkste opgaven in het sociaal domein:

Pagina 2 van 7

Met de meeste inwoners gaat het goed. Toch zien we de zorgvraag toenemen. Dit is onder meer zichtbaar bij de volgende opgaven: 1. Vergrijzing: het vraagstuk van zo lang mogelijk en op een goede manier zelfstandig (moeten) wonen van een steeds grotere groep ouderen. 2. Complexere samenleving: steeds meer mensen kunnen niet meekomen in de samenleving. Tegelijkertijd moeten mensen steeds langer of weer zelfstandig wonen. Ook mensen die voorheen in zorginstellingen een plek zouden hebben, zoals een deel van de mensen met psychische en/of mentale problemen of verstandelijke beperkingen. 3. Steeds meer kinderen/gezinnen met psycho(sociale), opvoed- en opgroeiproblemen. 4.

Bestaanszekerheid: toename van armoede/schulden. Daarbij aandacht voor nieuwe groepen waarbij dit (kan) optreden en nieuwe oorzaken (inflatie, energieprijzen, etc.). 

Waar staan de HBEL gemeenten voor: We willen mensen die ons terecht om hulp vragen, zo volwaardig mogelijk in de samenleving laten meedoen. Dat is onze grootste drijfveer bij alles wat we doen. Daarbij onderzoeken we de barrières die volwaardige participatie in de weg staan. Door deze zo goed en volledig mogelijk weg te nemen met en -waar nodig- passende ondersteuning te bieden, dragen we bij aan een samenleving waar iedereen een plek heeft. Een samenleving waar iedereen kan meedoen. Zo bieden we de mensen, die worden geraakt door de vier hierboven genoemden opgaven, een passend antwoord.  Onze maatschappelijke bijdrage ontwikkelen we door. Dat doen we door te onderzoeken wat werkt voor onze doelgroep, steeds op zoek te gaan naar wat beter kan en te innoveren wanneer wij niet tevreden zijn over onze werkwijze.  We werken vanuit de bedoeling, doen wat nodig is: we redeneren vanuit de mens en zijn leefomgeving naar oplossingen. Wettelijke kaders of procedures zijn hieraan ondersteunend. Ze zijn niet het uitgangspunt. Een integrale aanpak van problemen op persoons-, gezins- en systeemniveau. Dus de hierboven genoemde vier problemen pakken we op vanuit één aanpak.  Deze aanpak vertalen we naar de volgende acht basisprincipes voor onze inzet in het sociaal domein. De eerste vijf basisprincipes beschrijven de diverse vormen van inzet.

Deze principes zijn op te vatten als een trechter-aanpak: we zetten als eerste in op het voorkomen van problemen. Als dat niet lukt, dan is het doel dat mensen elkaar helpen bij lichte problemen. Zo wordt erger voorkomen. Als dat niet lukt, komt passende professionele ondersteuning in beeld. Zo veel mogelijk via basisondersteuning. Indien nodig via specialistische ondersteuning. De laatste drie principes zijn onderwerpen die als rode draad terugkomen in deze vormen van inzet. Pagina 3 van 7

Basisprincipe 1: Met preventie inzetten op het vergroten van kansen en het versterken van individuen en de samenleving als geheel. Zo willen we zwaardere problemen en ondersteuning voorkomen. Basisprincipe 2: Een sterke sociale basis, waarbij mensen oog hebben voor elkaar en er ruimte is voor diversiteit Basisprincipe 3: Mensen die het niet zelfstandig redden, krijgen passende ondersteuning vanuit de gemeente. Deze ondersteuning is gericht op het (weer) binnen hun mogelijkheden zelfstandig oppakken van hun leven. Basisprincipe 4: passende basisondersteuning is lokaal en laagdrempelig beschikbaar. Dit omvat het grootste deel van de professionele inzet. Basisprincipe 5: Voor de meest kwetsbare mensen is passende specialistische ondersteuning beschikbaar.

Rode draad

Basisprincipe 6: We doen een stapje extra voor specifieke doelgroepen. Basisprincipe 7: Lokaal wat kan, regionaal wat moet of wanneer dit specifieke voordelen biedt. Basisprincipe 8: Sturen op resultaten. Zicht en grip op aantallen, kosten,

kwaliteit en tevredenheid, op basis van monitoring en evaluatie. Duurzaamheid Niet van toepassing Vastgesteld wettelijk- en beleidskader a. Algemene wet bestuursrecht; b. Gemeentewet; c. Wet maatschappelijke ondersteuning 2015; d. Jeugdwet; e. Participatiewet; f. Wet publieke gezondheid; g. Wet gemeentelijk schuldhulpverlening; h. Wet inburgering. Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie De gemeenten Huizen, Blaricum, Eemnes (m.u.v. jeugd) en Laren werken samen in het sociaal domein. Dit betreft een gezamenlijke visie. Kanttekeningen De wettelijke kaders die de taak van de gemeenten in het sociaal domein beschrijven, kunnen de komende tijd veranderen. Met name vanuit de Jeugdwet en verwachtte Hervormingsagenda Jeugd zijn de komende tijd veranderingen te verwachting met betrekking tot de taak van de gemeenten. Op basis van wat nu aan voornemens op deze terreinen bekend is, is de inschatting dat de voorliggende visie aansluit bij de verwachtte veranderingen. Mocht dit niet het geval zijn, dan wordt bekeken of de visie aangepast moet worden.

Pagina 4 van 7

Financiën Tekorten op de begroting door stijgende kosten in het sociaal domein: dat was de aanleiding voor een pakket aan besparingsmaatregelen enkele jaren geleden. Het doel was om die noodzakelijke besparingen te bereiken door financiële maatregelen te combineren met inhoudelijk gewenste veranderingen. Op dit moment is het financiële beeld over het algemeen rooskleuriger dan twee jaar terug. Aantallen en kosten stijgen minder en de gemeentelijke inkomsten zijn toegenomen. Tegelijkertijd zijn er nog veel onzekerheden op de lange termijn: is er een grote terugval van gemeentelijke inkomsten na 2026? Zet de afvlakking van de kostenstijging door, of is dit tijdelijk door personeelstekorten en wachtlijsten? En wat doen prijsstijgingen, onder andere door de krappe arbeidsmarkt en de prijzen van locaties en energie, op de lange termijn? De behoefte aan ondersteuning blijft groot of neemt zelfs toe. Dat komt door ontwikkelingen zoals de vergrijzing, extramuralisering van de ggz, ouderen die langer thuis (moeten) blijven wonen, het abonnementstarief in de Wmo, mensen die geen passende huisvesting hebben, en effecten door de corona-maatregelen. Van de effecten van de coronamaatregelen is nog onduidelijk hoe lang deze invloed hebben, bijvoorbeeld op de psychische gezondheid van jongeren.

De betaalbaarheid en daarmee de dienstverlening in het sociaal domein blijft hiermee de komende jaren een punt van aandacht. In ieder geval lijkt op de korte termijn er minder financiële noodzaak tot besparingen en kan een transformatie in het sociaal domein daarmee vooral gedreven zijn door kwaliteitsverbetering en de ambitie om ook op de langere termijn financieel gezond te blijven. Begrotingswijziging nodig? Programmabegroting 2023, onderdeel maatschappelijke ondersteuning, eerste bestuurlijke prioriteit en prestatie beschrijft dat een nieuwe, gedragen visie sociaal domein voor 2023 en verder door de raad wordt vastgesteld. Uitvoering De afgelopen twee jaar zijn doorlopend gesprekken gevoerd over visieontwikkeling, waarvan de opbrengst is meegenomen in deze visie. Onder meer: -

Gesprekken met maatschappelijke organisaties, waaronder Versa Welzijn en de Vrijwilligerscentrale over preventie en de sociale basis. Uitkomsten van deze gesprekken zijn verwerkt in de visie en ook in de samenwerkingsovereenkomsten met deze partijen;

-

Gesprekken met een deel van de aanbieders van de geïndiceerde begeleiding wmo en jeugd, gericht op een andere werkwijze;

-

Gesprekken met andere gemeenten in de regio Gooi en Vecht en met de Regio, gericht op de mogelijkheden voor samenwerking bij transformatie.

-

In het kader van het waardentraject zijn meerdere gesprekken en bijeenkomsten georganiseerd, waaronder één met leden van de HBEL gemeenteraden en de adviesraad sociaal domein.

Pagina 5 van 7

-

Er zijn twee informatieavonden geweest waar de HBEL gemeenteraadsleden een eerste inbreng konden geven op de concept visie.

Het zwaartepunt van participatie voorzien wij bij de uitwerking van de visie in de diverse (beleids)trajecten. Zoals bij het opstellen van het plan van aanpak voor de brede SPUK/GALA. Zo wordt de visie samen met de betreffende organisaties of personen concreet gemaakt voor de specifieke thema’s. En is voor iedereen de gemeentelijke insteek bij deze gesprekken transparant. De adviesraad is betrokken bij de totstandkoming van deze visie. Er is een aparte bijeenkomst met de adviesraad geweest waar zij een eerste reactie konden geven op de concept visie. Daarna hebben ze hun advies gegeven op de visie die nu voorligt. Als de bijlage treft u dit advies aan en de reactie van het college hierop. Communicatie Na het raadsbesluit worden inwoners en maatschappelijke partners middels een infographic geïnformeerd over de visie. Overige raadsinformatie Bevoegdheid De gemeenteraad is op grond van artikel 147 van de Gemeentewet het bevoegd orgaan voor het vaststellen van het verplichte beleidskader. Collegeprogramma Hoofdstuk 2: Zorg, welzijn, werk, jeugd en onderwijs. De verschillende onderdelen die in dit hoofdstuk worden genoemd, komen in meer of mindere mate terug in de visie.

Begroting Programmabegroting 2023, onderdeel maatschappelijke ondersteuning, eerste bestuurlijke prioriteit en prestatie beschrijft dat een nieuwe, gedragen visie sociaal domein voor 2023 en verder door de raad wordt vastgesteld. Evaluatie We evalueren continu of onze inspanningen ook leiden tot de gewenste effecten, zodat we tussentijds kunnen bijsturen. Met de bestuursrapportage en prognoses maatwerkvoorzieningen sociaal domein rapporteren we over de inzet vanuit de HBEL uitvoeringsorganisatie en benoemen we zo nodig aandachtspunten en vervolgacties. Daarnaast is de visie de basis voor diverse beleids- en uitvoeringsplannen de komende tijd, waarmee de gemeentelijke inzet wordt geconcretiseerd en geëvalueerd. Bijlagen 1. HBEL Visie op het sociaal domein, 2023.

Pagina 6 van 7

2. Bijlage 1. HBEL Ontwikkelagenda. 3. Bijlage 2. HBEL Stand van zaken omgevings- en organisatiebeeld. 4. Bijlage 3. Landschap sociaal domein HBEL. 5. Bijlage 4. Cijfers jeugd Eemnes. 6. Advies van Adviesraad HBEL. 7. Nota van beantwoording Advies van Adviesraad. 8. Raadsbesluit. Steller L. Eisses(leiss). Registratiedatum 26 april 2023

Pagina 7 van 7