Eemnes Begroting 2023 Deel A DEF v2

Begr. Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 na 2023 2024 2025 2026 wijziging Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo 113.422 87.575 87.575 87.575 87.575 38.471 53.268 53.268 53.268 53.268 5.488 5.488 5.488 5.488 5.488 157.381 146.331 146.331 146.331 146.331 13.805 13.805 13.805 13.805 13.805 13.805 13.805 13.805 13.805 13.805 9% 9% 9% 9% 9%

Totaal lasten titel 1 t/m 3 (A) Totaal baten titel 1 t/m 3 (B) Totaal saldo titel 1 t/m 3 (A - B) Totale kostendekkendheid titel 1 t/m 3 (B / A * 100%)

2.545.988 2.460.302 2.460.302 2.460.302 2.460.302 1.071.435 1.381.178 1.515.005 1.305.005 1.280.005 1.474.553 1.079.124 945.297 1.155.297 1.180.297

Gemeente Eemnes

- 71 -

42%

56%

62%

53%

52%

Programmabegroting 2023

B.

PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

Algemeen

1.1 Waarom is weerstandsvermogen van belang? Informatie over het weerstandsvermogen is belangrijk om te weten of én in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen zodat de gemeente Eemnes kan zorgen dat de uitvoering van het bestaande beleid en voorzieningen doorgang blijft vinden. Ook bij goed financieel beheer kunnen onverwachte financiële gevolgen optreden. Deze tegenvallers kunnen structureel of incidenteel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Wat zijn de normen? Vanuit de provincie Utrecht zijn geen directe normen voor het weerstandsvermogen aangegeven. Opvangen van structurele, incidentele tegenvallers en restrisico’s De mate van flexibiliteit van de baten en lasten in de gemeentebegroting speelt een belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandvermogen: hoe snel kunnen (structurele) tegenvallers worden opgevangen door ombuigingen van bestaand beleid al dan niet in combinatie met belastingverhogingen (het benutten van de onbenutte belastingcapaciteit). Daarnaast kunnen incidentele tegenvallers opgevangen worden door het inzetten van de algemene reserve en/of door het niet-beklemde deel van de bestemmingsreserves anders in te zetten. Restrisico’s kan de gemeente dus dragen door het achter de hand hebben van voldoende weerstandscapaciteit.

Een precies sluitende begroting (zonder enige mate van flexibiliteit) en geen weerstandscapaciteit betekent dat iedere financiële tegenvaller een probleem gaat opleveren, als er geen even grote meevallers tegenover staan. Hoe hoog moet weerstandscapaciteit zijn? De begrotingsprogramma’s en daarmee het beleid van de gemeente staan dan permanent onder druk. Weerstandscapaciteit als financiële buffer is daarom noodzakelijk. Hoe hoog de weerstandscapaciteit zou moeten zijn, is niet exact aan te geven. De omvang is namelijk afhankelijk van de financiële restrisico’s die de gemeente (op enig moment) loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden: dit wijzigt in de tijd. Wat staat in deze paragraaf? 1.2 Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s 1.3 Weerstandsvermogen 1.4 Inventarisatie van de weerstandcapaciteit 1.5 Risico’s 1.6 Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen 1.7 Kengetallen

Gemeente Eemnes

- 72 -

Programmabegroting 2023

1.2

Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s

Wat is het beleid? Het beleid is vastgelegd in de “Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen Blaricum, Eemnes, Laren en BEL Combinatie” en is door de raad vastgesteld. De tekst in deze begroting is beperkt omdat er al vastgesteld beleid is. Wat staan de begrippen voor? In de nota zijn de volgende begrippen gedefinieerd: Begrip Weerstandscapaciteit Risico’s

Weerstandsvermogen Risicomanagement

Beheersmaatregelen

Toelichting Dit zijn de middelen en de mogelijkheden waarover een gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting van enig jaar. Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s die zich binnen de gemeente kunnen manifesteren Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt. Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.

Alle gemeenten moeten een tabel met financiële kengetallen opnemen in deze paragraaf. Deze cijfers geven de gemeenteraad een globaal inzicht in de financiële ontwikkelingen in de gemeente. Voor de financiële kengetallen zijn geen landelijke normen vastgesteld omdat deze erg afhankelijk zijn van de lokale situatie. Cyclische aanpak Gekozen is voor een cyclische aanpak bij het risicomanagement. In de nota risicomanagement zijn de volgende fasen beschreven: Fase Fase 1: Kaderstelling en strategie Fase 2: Risico-analyse

Fase 3: Beheersmaatregelen

Gemeente Eemnes

Activiteiten Het vastleggen van de kaders in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen Inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een risicokaart. Een samenvatting van het resultaat wordt in deze paragraaf weergegeven. Per risico wordt inzicht gegeven in de kans dat een risico zich voordoet (verdeeld in 5 klassen) en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). De kans vermenigvuldigt met het financieel gevolg bepaald de risico-score. Om de risico’s af te dekken worden beheersmaatregelen gedefinieerd en wordt een risico-eigenaar benoemd. Voor het omgaan met risico’s is een aantal basisstrategieën: - Accepteren - Reduceren - Elimineren - Overdragen/verzekeren

- 73 -

Programmabegroting 2023

Fase Fase 4: Monitoren en toetsen Fase 5: Toezicht en toetsen Fase 6: Continue verbetering

Activiteiten In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld gebracht en resultaten beoordeeld. Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband gebracht met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandvermogen. Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden bijgesteld.

Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: De raad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast. Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover. Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt.

1.3

Weerstandsvermogen

Om het weerstandsvermogen in relatie tot de risico’s te kunnen beoordelen is een ratio weerstandsvermogen gedefinieerd: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit

De ratio kan ingedeeld worden volgens onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen ≥ 2,0 1,4 ≤ x < 2,0 1,0 ≤ x < 1,4 0,8 ≤ x < 1,0 0,6 ≤ x < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De gemeente Eemnes streeft er naar om deze ratio tussen de 1 en 2 te houden. Dat betekent dat de gekwantificeerde risico’s gedekt worden door het aanwezige weerstandsvermogen.

1.4 Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit structurele weerstandscapaciteit en incidentele weerstandscapaciteit.

Gemeente Eemnes

- 74 -

Programmabegroting 2023

1.4.1 Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit (in de exploitatie) bestaat uit de volgende onderdelen: Nr.

Post

1 2 3 4

Onroerende Zaakbelasting (onbenutte belastingcapaciteit) Rioolheffing Afvalstoffenheffing Onvoorzien Totaal structureel weerstandsvermogen

1.204.092 0 0 10.000 1.214.092

Toelichting 1. Onroerende zaakbelasting De onbenutte belastingcapaciteit zijn de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de OZB te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door de maximale belastingtarieven te vergelijken met de belastingtarieven in de gemeente. Voor de maximale belastingtarieven wordt gebruik gemaakt van de normen voor het zogenaamde artikel 12-beleid. Een gemeente met een artikel 12-status is een Nederlandse gemeente die onder financiële curatele is gesteld door het Rijk vanwege een structureel slechte financiële situatie. Deze gemeenten moeten hun tarieven verhogen tot een “redelijk peil eigen heffingen”, willen zij in aanmerking kunnen komen voor rijkssteun. De actuele normen voor dit artikel 12-beleid staan steeds in de circulaire Gemeentefonds. Voor het jaar 2023 is dit percentage vastgesteld op 0,1729%. Cat. Eigenaren woning Eigenaren niet-woningen Gebruikers niet-woningen Totaal

Redelijk peil artikel 12 0,1729 0,1729 0,1729

Tarieven 0,1021 0,4487 0,0000

Opbrengst 2023 2.010.708 829.415 0

Onbenutte belastingcapaciteit 1.394.301 -509.812 319.603 1.204.092

Het verschil van de tarieven in de begroting 2023 en het rekentarief voor 2023 uit de meicirculaire 2022 geeft een onbenutte capaciteit in 2023 van € 1.204.092. Theoretisch zou dit ruimte bieden voor een tariefsverhoging ter grootte van dit bedrag. Voordat de gemeente een beroep kan doen op de status van artikel 12, moeten de tarieven voor de OZB naar dat niveau worden verhoogd. 2. Rioolheffing De rioolheffing is 100% kostendekkend. De aanwezige voorziening is vooralsnog nog niet ingezet. 3. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend. 4. Onvoorzien In de begroting 2023 is een post onvoorzien voor structurele uitgaven ad € 10.000 opgenomen. Er mag alleen van de post onvoorzien gebruik gemaakt worden als er sprake is van de drie O’s: Onvoorzien, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar.

Gemeente Eemnes

- 75 -

Programmabegroting 2023

1.4.2 Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit het vermogen om tegenvallers eenmalig op te vangen zonder dat invloed heeft op het voortzetten van bestaand beleid. In het onderstaande overzicht wordt de stand gegeven conform de begroting 2023. Nr. 1 2 3

Reserve Algemene reserve Bestemmingsreserves (niet beklemd) Totaal reserves Stille reserves Totaal incidenteel weerstandsvermogen

Stand per 1-1-2023 1.526.145 0 1.526.145 0 1.526.145

Toelichting 1. Algemene reserve Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van onvoorziene uitgaven voortvloeiende uit: opkomende verplichtingen calamiteiten het opvangen van rekeningtekorten In de meerjarenraming houden we rekening met een toevoeging in 2024 van € 1,5 mln. aan de algemene reserve. 2. Vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserves De bestemmingsreserves nemen een bijzondere plaats in. De raad heeft de bestemming van deze reserves vastgelegd. In die zin kunnen de saldi niet zondermeer bij het beschikbare weerstandsvermogen worden opgeteld. Anderzijds is de raad bevoegd om de bestemming van reserves te wijzigen. Bij grote calamiteiten, waarbij het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve niet toereikend is, kan de raad besluiten ook bestemmingsreserves anders in te zetten. Voor de berekening van het weerstandsvermogen worden alleen die reserves meegenomen die niet beklemd zijn (de komende jaren niet worden gebruikt voor uitgaven). Met het vaststellen van de nota reserves en voorziening, zijn deze reserves opgeheven en toegevoegd aan de algemene reserve. De nieuwe reserve Projecten is feitelijk niet beklemd omdat de raad kan besluiten een project niet uit te voeren. 3. Stille reserves De stille reserves betreffen een aantal onroerende zaken die reeds (voor een groot deel) zijn afgeschreven.

Per object wordt de WOZ-waarde gecorrigeerd met aanwezige boekwaarden vermeld. Een belangrijke voorwaarde is dat het een en ander binnen afzienbare tijd verkoopbaar is. Voor 2023 zijn er geen stille reserves meer aanwezig. De Hilt en de Hink Stap Sprong zijn opgenomen in de GREX. De bibliotheek is verkocht in 2020 en Impuls is reeds gerenoveerd, waardoor er naar verwachting (nog) geen sprake is van een stille reserve.

Gemeente Eemnes

- 76 -

Programmabegroting 2023

Geen of beperkte boekwaarde: Kerktorens Eemnes Binnen en Eemnes Buiten Gronddepot Diverse percelen (openbaar gebied) Noordbuurt 7,5 ha (agrarische grond, toekomstige uitbreidingslocatie)

1.5

Risico’s

De gemeente probeert haar doelstellingen te bereiken maar hierbij kunnen zich risico’s voordoen die er voor kunnen zorgen dat het behalen van die doelstellingen negatief wordt beïnvloed. Voor een groot aantal geïdentificeerde risico’s zijn maatregelen getroffen om de kans en/of het gevolg te verminderen. Voor een aantal risico’s is dit om verschillende redenen (bewust) niet gedaan of kunnen de beheersmaatregelen niet geheel effectief zijn (voor de kans en/of het gevolg): dit zijn de zogenaamde restrisico’s. Restrisico’s De risico’s relevant voor de bepaling van het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet zijn of konden worden ondervangen met beheersmaatregelen (zogenaamde restrisico’s). Er heeft een gemeentebrede risico-inventarisatie plaatsgevonden waarbij alle teams de processen zijn beoordeeld op mogelijke nog niet afgedekte risico’s. De ‘gevonden’ restrisico’s zijn vervolgens voor zover mogelijk gekwantificeerd. Het financieel effect is berekend door de kans te vermenigvuldigen met het ingeschatte financiële gevolg. Kans Klasse 1 2 3 4 5

Financieel gevolg Klasse Geldgevolg 1 € 2.000 2 € 20.000 3 € 100.000 4 € 180.000 5 € 1.000.000

Kwantiteit 10% 30% 50% 70% 90%

Hierbij is onderscheid gemaakt in structurele financiële gevolgen en incidentele financiële gevolgen. Indien noodzakelijk kan van dit model worden afgeweken voor zover en indien een bepaald risico de maximaal in dit model bereikbare waarde van € 900.000 overstijgt (90% van € 1.000.000). Dit wordt separaat bij het benoemde risico aangegeven. Echter gezien de risico’s benoemd, alsmede de te verwachten omvang van deze risico‘s afgezet tegen de omvang van de reguliere begroting, is niet waarschijnlijk dat een dergelijk risico zich kan voordoen. Bij de inventarisatie van de risico’s zijn 21 risico’s geïdentificeerd waarbij een inschatting is gemaakt van de mate van de kans dat het daadwerkelijk op zal gaan treden. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000 of meer genoemd en toegelicht die tot het moment van aanbieden van de begroting bekend zijn. PRG

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

Risico- Fin effect score Structureel

Bestuur

Wachtgeld wethouders

Wethouders hebben na beëindiging van het wethouderschap

Voorziening wachtgelden. Jaarlijkse actualisatie

4*3

Gemeente Eemnes

- 77 -

Fin effect Incidenteel 70.000

Programmabegroting 2023

PRG

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

recht op wachtgeld, voor zover ze de pensioengerechtigd e leeftijd nog niet hebben bereikt. Risico doet zich voor op moment van eventuele collegecrisis en bij het einde van de raadsperiode 20182022. Eemnes is zelf verantwoordelijk voor de betaling van Jaarlijkse actualisatie de pensioenen van wethouders.

Bestuur

Pensioenen

Bestuur

Doordat Eemnes slechts een beperkt stemrecht heeft, Te weinig invloed kan zij majeure ontwikkelingen niet als kleine tegen houden. gemeente op Hierbij is het van begroting en belang dat Eemnes plannen van gemeenschappelij zich sterk profileert in de verschillende ke regelingen Algemene en Dagelijkse Besturen (AB en DB).

Veilig Eemnes

Milieu

2*3

Tijdig reageren op begrotingen van gemeenschappelijke regelingen. 3*4 Gezamenlijk optreden van de Utrechtse gemeenten.

Verzekeringen, adequate crisisbeheersingsorgan 1*5 isatie en actieve participatie in de VRU, waardoor we de gevolgen beperken.

Rampen

Risico dat op grondgebied van Eemnes zich een ramp voordoet.

Illegale stort / milieu criminaliteit

In het buitengebied wordt de gemeente soms geconfronteerd met illegale stort van asbest (Goyergracht), grof Afspraken met politie vuil (puin, banden, en VRU over apparaten) of inspecties en toezicht restanten van XTClaboratoria. De kosten komen dan voor 50% voor rekening van de gemeente.

Gemeente Eemnes

Risico- Fin effect score Structureel

- 78 -

2*3

Fin effect Incidenteel

30.000

100.000

100.000

30.000

Programmabegroting 2023

PRG

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

Ruimtelijke Ordening en wonen

Grondexploitatie

Bij een actief grondbeleid loopt Eemnes risico’s (zie ook paragraaf grondbeleid)

Op dit moment een theoretisch risico: Om de risico’s in de GREX te kunnen monitoren zijn actuele exploitatie-opzetten noodzakelijk en voorhanden.

Ruimtelijke Ordening en wonen

Ruimtelijke Ordening en wonen

Werk en inkomen en Sociale samenhang

Werk en inkomen en Sociale samenhang

Sociale Samenhang

Sport, cultuur en vrije tijd

Planschade ontstaat, wanneer een belanghebbende waardedaling Planschade ervaart van zijn eigendom ten gevolge van een planologische beslissing van de gemeente. Bij herontwikkeling van Bodemverontreini binnenstedelijke locaties is er kans op ging bodemverontreinigi ng. Als de economie krimpt, zal het aantal aanvragen Open-einde toenemen. Voor regelingen kleine gemeenten bestaat de suppletieregeling, met eigen risico. Invoering abonnementstarief Open-einde in plaats van een regelingen inkomensafhankelijke bijdrage De WMO verstrekkingen betreffen een openeinde regeling. In het kader van de WMO “kanteling” zal het verstrekkingen aantal verstrekkingen naar verwachting afnemen. Exploitatiebijdrag e Huis van Eemnes

Gemeente Eemnes

Stijging personeelskosten (in kansen-

Risico- Fin effect score Structureel

Fin effect Incidenteel 0

Inschatting van mogelijke planschade opnemen in de leges, zodat de kosten voor rekening van de initiatiefnemer blijven komen.

3*3

50.000

Bodembeleid en bodemkwaliteitskaart moeten up-to-date zijn

1*4

18.000

Adequate monitoring ontwikkeling aanvragen. Bezien of SZW de regeling voor het eigen risico niet wijzigt.

2*4

54.000

Ontwikkelingen nauwgezet volgen en waar mogelijk op anticiperen.

2*3

30.000

Ontwikkelingen nauwgezet volgen en waar mogelijk op anticiperen.

2*3

30.000

Effectief personeelsmanagement om extra personeelskosten te voorkomen plus de

3*2

10.000

- 79 -

Programmabegroting 2023

PRG

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

Risico- Fin effect score Structureel

begroting geraamd op 2%)

Sport, cultuur en vrije tijd

Exploitatiebijdrag e Huis van Eemnes

Sport, cultuur en vrije tijd

Exploitatiebijdrage Huis van Eemnes

Sport, cultuur en vrije tijd

Exploitatiebijdrage Huis van Eemnes

Opgroeien in Extra middelen Eemnes Jeugdzorg

Gemeente Eemnes

inzet van het LeerWerkHuis. Overgang CAO gemeenten naar andere cao. Aantrekkelijk houden van HvE voor huurders Niet realiseren van en sportverenigingen, de hogere 2*3 succesvolle eigen opbrengst zaalhuur. programmering en goede commerciële aanpak. Een aantrekkelijke inrichting die uitnodigt om in HvE te verblijven, dagopvang Niet realiseren van realiseren, een breed horeca-exploitatie 2*3 aanbod aan zoals geraamd in activiteiten, nieuwe kansenbegroting. doelgroep bibliotheekbezoekers, studenten, ZZP’ers binnen halen. Er is een mix van drie leningen aangetrokken waarmee de financiering voor 1/3e deel voor 25 jaar en de rest 10 jaar is veilig gesteld. De herfinanciering over Stijging 10 jaar is over de dan 1*2 lagere boekwaarde. kapitaallasten Goed treasurymanagement vanuit de gemeente om de totale financiering zo goedkoop mogelijk te houden. Tot 2028 doet dit risico zich niet voor. De extra middelen Maatregelen nemen in Jeugdzorg voor de het kader van de jaren 2019 t/m 2021 transformatie rondom worden als jeugdzorg en ggz, structureel mede gericht op 2*3 aangemerkt. Ook de beheersing van de later toegekende kosten. extra stelpost 20222023 wordt als structureel

Fin effect Incidenteel

- 80 -

30.000

30.000

p.m.

120.000

Programmabegroting 2023

PRG

Sociale Samenhang &

Risico

Onzekerheid kostenstijging maatwerkvoorzieningen

Opgroeien in Eemnes

Bedrijfsvoering

Woningbouw

Weerstandsvermogen BEL Combinatie

Garanties Sociale woningbouw

Gemeente Eemnes

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

aangemerkt. Provincie Utrecht is hiermee akkoord op voorwaarde dat deze post als risico wordt benoemd. De begroting van de maatwerkvoorzieni ngen is grotendeels gebaseerd op de uitgaven in 2019. Daarnaast zien we in 2020 bij een aantal voorzieningen een doorgaande trend in kosten ervan (€ 162.000 op basis van 1e helft 2020). Omdat het structurele karakter ervan onduidelijk is (als gevolg van de corona-crisis), is deze stijging bij de begroting van 2021 buiten beschouwing gelaten. Geen weerstandsvermoge n bij de BEL Combinatie, waardoor gemeente extra moet bijdragen.

Risico- Fin effect score Structureel

Fin effect Incidenteel

Ontwikkelingen nauwgezet volgen en waar mogelijk op anticiperen. Dit risico heeft een incidenteel karakter. Mogelijke structurele effecten worden meegenomen in de eerst volgende kadernota en worden integraal afgewogen.

5*4

3*3

Monitoring van financiële ontwikkelingen aan de hand van jaarrekening. Risico is De gemeente Eemnes staat garant als klein aan te merken; de 1e voor woningbouw 4*3 borgstelling (het leningen van de WSW) heeft een groot Alliantie. vermogen (80 miljard), echter de omvang kan groot zijn als het zich voordoet.

- 81 -

500.000

50.000

70.000

Programmabegroting 2023

PRG

Alle

Alle

Risico- Fin effect score Structureel

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

Oorlog Ukraine / Gas en Elektra

In 2022 stegen de prijzen mede naar aanleiding van de oorlog in Ukraine.

De financiële gevolgen van gas en elektra zijn meegenomen in de begroting. In eerste instantie is het risico afgedekt.

p.m.

p.m.

COVID -19

Volksgezondheidscrisis met grote financiële gevolgen o.a. als gevolg van steunmaatregelen

Risico voor 2023 lijkt klein, maar

p.m.

p.m.

Totaal risico’s

1.6

Fin effect Incidenteel

Risico

454.000

868.000

Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen

In het volgende overzicht worden de hierboven genoemde risico’s in verband gebracht met het beschikbare weerstandsvermogen.

A B C=B-A

Structureel 0,5 mln. 1,2 mln. +/+ 0,7 mln.

Geïnventariseerde risico’s Beschikbare weerstandscapaciteit Saldo

Incidenteel 0,9 mln. 1,5 mln. +/+ 0,6 mln.

De ratio weerstandsvermogen kan met betrekking tot de incidentele posten als volgt worden berekend: Beschikbare weerstandscapaciteit

1,5 miljoen =

Ratio weerstandsvermogen

Benodigde weerstandscapaciteit

1.7

=

1,67

0,9 miljoen

(Financiële) kengetallen

Gemeenten dienen onderstaande financiële kengetallen verplicht op te nemen in de paragraaf weerstandsvermogen. Kengetallen

1 2 3

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio

Gemeente Eemnes

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 140,8%

2022 128,0%

2023 147,7%

2024 131,3%

2025 142,6%

2026 144,9%

114,3%

104,5%

122,2%

108,8%

118,4%

120,3%

16,4%

18,9%

18,8%

24,4%

24,9%

25,9%

- 82 -

Programmabegroting 2023

4 5 6

Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

21,9% -6,4% 130,9%

-0,7% 0,0% 131,6%

-0,8% 0,0% 133,3%

-0,8% 2,9% 133,3%

-0,9% 4,2% 133,3%

1. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90%. Een netto schuldquote tussen de 90% en 130% is neutraal en wanneer de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, bevindt een gemeente zich in de gevarenzone. De normpercentages 90% en 130% zijn gebaseerd op de signaleringswaarden van het ministerie van BZK. De netto schuldquote van de gemeente Eemnes (147,7%) stijgt ten opzicht van 2022. De schuldquote van de gemeente is hoog vanwege de huidige Grondexploitaties Hilt, HSS en Zuidpolder en de onlangs geopende GREX Zuidpolder Zuid.

2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen Voor een genuanceerder beeld van de schuldpositie moet ook worden gekeken naar de doorgeleende gelden. Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen worden deze leningen geëlimineerd. De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen bedraagt in 2023 122,2%.

3. Solvabiliteitsrisico Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin Eemnes in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit is het percentage van het vermogen dat uit eigen vermogen bestaat. Deze ratio geeft een goed beeld van de mate waarin bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen. Het ministerie van BZK hanteert een norm voor solvabiliteit tussen de 20% en 50%. De solvabiliteit van Eemnes bedraagt 18,8% in 2023 en is dus net onder de norm. Na de toevoeging aan de algemene reserve stijgt de solvabiliteit naar ruim 24%. 4. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft met -/- 0,8% aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Vanwege de verwachting dat de grex bedrijventerrein Zuidpolder in 2022 wordt afgesloten, laten we de verwachte winst op de balans staan, totdat deze werkelijk gerealiseerd is.

5. Structurele exploitatieruimte In principe dienen de structurele lasten en baten in evenwicht te zijn. De mate waarin dit gebeurt, is de structurele exploitatieruimte. De structurele exploitatie ruimte van 0,7% geeft aan dat de structurele baten in 2023 voldoende zijn om de structurele lasten te dekken. 6. Belastingcapaciteit Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing de afvalstoffenheffing minus de gemiddelde heffingskorting als gevolg van kwijtscheldingen. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden te vergelijken met het landelijk gemiddelde. Uitgedrukt in een percentage betekent dit dat de belastingcapaciteit van Eemnes in 2022 uitkomt op 133,3% van het landelijk gemiddelde van 2022.

Gemeente Eemnes

- 83 -

Programmabegroting 2023

-0,9% 0,0% 133,3%

Hoe het landelijk gemiddelde 2023 eruit gaat zien en of Eemnes hoger of lager uitkomt, is uiteraard pas bekend nadat ook alle gemeentelijke tarieven 2023 bekend zijn.

Gemeente Eemnes

- 84 -

Programmabegroting 2023

C.

PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

Inleiding De gemeente Eemnes heeft een groot deel van haar vermogen geïnvesteerd in voorzieningen voor haar inwoners en instellingen, zoals wegen, riolering, openbaar groen, speelplaatsen, straatmeubilair en gebouwen. Het onderhoud van deze kapitaalgoederen is van cruciaal belang voor het functioneren van de gemeente. Ook voor de inwoners is de kwaliteit van hun leefomgeving van groot belang; teruglopende kwaliteit kan leiden tot kleiner ergernissen, klachten of zelfs serieuze ongelukken. Slecht onderhouden gebouwen betekent voor de gebruikers een vermindering van gebruiksgenot en mogelijk zelfs van gebruiksmogelijkheden. De beheerdata voor wegen, groen, bomen, speelplaatsen zijn opgenomen in het integraal databeheersysteem Greenpoint. De beheerdata voor riolering zijn geactualiseerd opgenomen in het databeheersysteem Kikker van Riodesk. Het beleid van de gemeente Eemnes voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de volgende vastgestelde nota’s:        

Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2018 - 2022); Exploitatieovereenkomst Openbare Verlichting Citytec; Wegenbeheerplan 2017-2021; Beheerplan civiele kunstwerken 2018-2020; Groenbeheerplan Eemnes 2017-2020; Groenplan Eemnes 2017-2027; Speelplaatsenplan 2020 Beleid maatschappelijk vastgoed, een toetsingskader 2013.

Financieel overzicht kapitaalgoederen Beheerplan

Begroting

Openbare verlichting Onderhoudsbudget Kapitaallasten Groen Onderhoudsbudget Kapitaallasten Investeringen IP Riolering Onderhoudsbudget Kapitaallasten Investeringen IP Wegen Onderhoudsbudget Kapitaallasten Investeringen IP Speelplaatsen Onderhoudsbudget Kapitaallasten Investeringen IP Gebouwen Onderhoudsbudget Kapitaallasten

Gemeente Eemnes

2023 38 107 220 105 52 70 191 173 147 1.370 4 15 87 51 650

- 85 -

2024 2025 (* € 1.000) 48 48 111 111 211 214 155 135 48 70 70 169 181 261 221 146 156 335 40 20 65 15 15 9 28 175 174 51 51 650 650

2026 48 113 217 28 70 192 221 158 65 15 47 51 650

Programmabegroting 2023

Schoolgebouwen Sinds 1 januari 2015 zijn de schoolbesturen naast het binnenonderhoud ook verantwoordelijk geworden voor het buitenonderhoud van de schoolgebouwen. De gemeente blijft verantwoordelijk voor de bekostiging van het binnen- en buitenonderhoud voor het deel van de schoolcomplexen Vierkante bosje en Noorderlicht/Hobbitstee waarin de peuterspeelzalen zijn gehuisvest. Mutaties gebouwen voor de begroting 2023-2026 Energieprijzen De energieprijzen zijn gestegen en dit heeft ook invloed op het gemeentelijk vastgoed. Voor de panden waar de gemeente de gas, water en licht (gwl) op naam heeft staan is er sprake van een flinke kostenstijging in 2022. Voor de begroting van 2023 zijn wij voor deze panden uitgegaan van het huidige niveau 2022 met een marge van 10% stijging. Hierbij noemend dat we het risico van een verdere stijging van de energieprijzen, waar de oorlog en de energiemarkt debet aan zijn, niet kunnen voorspellen en ook niet als jaarverwachting kunnen inplannen. Verzekeringen In 2019 zijn alle panden opnieuw getaxeerd voor actualisatie van de verzekerde opstalwaarde. Dit effect op de betalen premies is verwerkt in de begroting van 2022. In 2021 zijn de opstalverzekeringen opnieuw aanbesteed met als gevolg dat er voor de begroting van 2023 sprake is van een stijging van deze kosten.

Onderhoud gemeentelijke gebouwen Het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen wordt uitgevoerd o.b.v. (meerjaren) onderhoudsplannen. De onderhoudsplannen betreffen de bouwkundige elementen (extern en intern), de gebouw gebonden installaties, de terreininstallaties en de bouwkundige inventaris. De (meerjaren)onderhoudsplannen worden jaarlijks geactualiseerd. De werkzaamheden zijn onderverdeeld naar jaarlijks uit te voeren onderhoudswerkzaamheden en vervanging en groot onderhoud dat niet jaarlijks, maar wel periodiek plaats dient te vinden. In principe wordt onderhoudsniveau 3 (redelijke conditie) nagestreefd. Het jaarlijks installatietechnisch en klein bouwkundig onderhoud van alle vastgoedobjecten van de BELgemeenten, inclusief BEL-gebouwen, is grotendeels bij externe partijen ondergebracht. Het meerjarenonderhoud (vervanging en groot onderhoud) wordt in regie opgedragen. Het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de gemeentelijke gebouwen wordt jaarlijks intern geactualiseerd. In 2021 zijn installatietechnische en bouwkundige her inspecties uitgevoerd op diverse gemeentelijke panden. De resultaten daarvan zijn verwerkt in het MJOP, en zichtbaar in de begroting. De kosten van jaarlijks terugkerende werkzaamheden worden begroot in de exploitatie. Sinds 2015 maakt de gemeente Eemnes gebruik van de componentenbenadering ten behoeve van het groot onderhoud.

Uitgaven groot onderhoud van € 10.000 of meer worden opgenomen in de meerjarige investeringsplanning, geactiveerd en afgeschreven. Uitgaven groot onderhoud tot € 10.000 worden begroot in de exploitatie.

Gemeente Eemnes

- 86 -

Programmabegroting 2023

Toelichting onderhoudsplannen

CIVIELE KUNSTWERKEN (bruggen, singels, duikers en beschoeiingen). Het betreft hierbij om onderhoud van 27 kunstwerken waarvan 23 bruggen. Het kwaliteitsniveau is conform CROW richtlijnen. Regulier onderhoud wordt uitgevoerd conform bestaand plan.

OPENBARE VERLICHTING Naam beheersplan

Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel: Beleidskader:

Financiële situatie begrotingsjaar:

Gemeente Eemnes

Uitvoeringsplan Eemnes 2015

Jaar vaststelling

2015

Actualisatie 2023 De gehele openbare verlichting van het gemeentelijk openbaar gebied. Verduurzaming van de openbare verlichting onder het motto ‘’donker waar het kan en verlichten waar het moet’’. Het onderhoud van de openbare verlichting in 2023 vind plaats op basis van het beheer en onderhoudsplan van CityTec. Conform het uitvoeringsplan Eemnes 2015 is de openbare verlichting verduurzaamd. Deze verduurzaming houdt in dat de openbare verlichting is gemoderniseerd met dimbare ledverlichting en hierdoor een substantiële bijdrage wordt geleverd aan een beter milieu en tegelijkertijd een besparing van financiële middelen. De kwaliteitsnorm is conform het (eigen kwaliteitsplan van CityTec). Dit is conform de exploitatieovereenkomst. Alle lasten van de openbare verlichting gaan via de exploitatiebegroting. Er is geen voorziening of reserve aanwezig. Het onderhoud wordt uitgevoerd door CityTec. In 2015 zijn investeringsbedragen (€ 1.836.211) beschikbaar gesteld zowel voor de bestaande openbare verlichting als het vernieuwen en verduurzamen hiervan. In 2023 wordt de exploitatieovereenkomst herzien.

- 87 -

Programmabegroting 2023

GROEN Naam beheersplan

Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel: Beleidskader:

Financiële situatie begrotingsjaar:

Groenplan Eemnes (+ Groenbeheerplan Eemnes)

Jaar vaststelling

2017 (2017) Actualisatie 2027 (2020) De gehele groene inrichting van het gemeentelijk openbaar gebied, te weten: bomen, hagen, heesters, gazons, ruw gras, plantsoen, bosplantsoen, perken, bermen etc. Het beheerplan geeft inzicht in het benodigde budget per jaar voor het technisch en functioneel in stand houden van de gemeentelijke groenvoorzieningen. Het Groenplan 2017 incl. het groenbeheerplan. Het onderhoud is opgenomen in het integraal bestek onderhoud openbare ruimte, dat per 1 jan 2020 gestart is. Voor het centrum geldt kwaliteit “A” en voor de overige gebieden in Eemnes ”B”. Het onderhoud is nagenoeg geheel uitbesteed op het centrumgebied en de begraafplaats na. Dit wordt in eigen beheer uitgevoerd. Alle baten en lasten van het openbaar groen gaan via de exploitatiebegroting. Er is geen voorziening of reserve aanwezig. In de exploitatie zijn de kosten opgenomen voor het onderhoud. De budgetten zijn afgestemd op de vereiste beeldkwaliteit. Met ingang van 2017 worden de investeringen geactiveerd en komen de kapitaallasten, na besluitvorming van de raad, ten laste van de reserve dekking kapitaallasten.

RIOLERING Naam beheersplan Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel:

Beleidskader:

Financiële situatie begrotingsjaar:

Gemeente Eemnes

GRP 2018- 2022

Jaar vaststelling 2018 Actualisatie 2022 Het gehele gemeentelijk rioolstelsel, inclusief bergbezink- en overstortvoorzieningen en de drukriolering, inclusief alle pompgemalen en bijbehorende zaken. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geeft inzicht in de noodzakelijke onderhouden nieuwbouwwerkzaamheden en de daartoe benodigde budgetten over de planperiode. De planmatige opzet van het GRP vormt tevens de basis voor de raming van de jaarlijkse lasten en daarmee voor de bepaling van de hoogte van het rioolrecht. In het GRP is een lijst van investeringen opgenomen die noodzakelijk zijn om de riolering op het vereiste kwaliteitsniveau te houden. Deze lijst bevat investeringen voor rioolvervanging, rioolrenovatie, rioolreparaties en maatregelen van het nieuwe beleid. In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2018 t/m 2022) zijn beleidskaders en speerpunten voor de planperiode vastgesteld. Het kwaliteitsniveau is volgens de richtlijnen van RIONED en diverse relevante NEN- normen. Hierbij wordt toekomstige visie, ambitie en beleidsspeerpunten van het bestuur vastgesteld Op basis van het meerjaren GRP wordt een BPR (Beheerplan Riolering) en elk jaar een Uitvoeringsprogramma GRP opgesteld. Hierbij wordt nader beschreven welke activiteiten en maatregelen in het betreffende jaar worden uitgevoerd.

Tijdens het opstellen van de begroting 2023 wordt er gewerkt aan een nieuw plan die wordt opgenomen in het omgevingsplan in het kader van de Omgevingswet. De reguliere onderhoudswerkzaamheden worden gefinancierd uit de jaarlijkse exploitatiebegroting. De object-, systeemmaatregelen en rioolvervangingen vallen onder de investeringen en hebben een afschrijvingstermijn van 40 jaar voor reconstructie en aanleg. Mechanisatie heeft een afschrijving van 15 jaar. Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met het kwaliteitsniveau conform

- 88 -

Programmabegroting 2023

de richtlijnen van RIONED. De budgetten zijn afgestemd op het vereiste kwaliteitsniveau.

WEGEN Naam beheersplan

Te onderhouden kapitaalgoederen:

Doel: Beleidskader:

Financiële situatie begrotingsjaar:

Gemeente Eemnes

Wegenbeheerplan Jaar vaststelling 2016 2017 – 2021 Actualisatie Wegenbeheerplan 2021 De gehele grijze inrichting van het gemeentelijk openbaar gebied, te weten: wegen (zand, asfalt en klinker), trottoirs, fiets- en voetpaden, pleinen, parkeerplaatsen, tunnels etc. Met behulp van de ingevoerde beheerdata en inspecties in het beheersysteem wordt inzicht gekregen in de actuele kwaliteit en de benodigde budgetten voor het uitvoeren van het onderhoud aan het wegennet om het gewenste kwaliteitsniveau te bereiken/handhaven. Op basis van dit inzicht is een planning gemaakt voor het onderhoud van de wegen. Het wegennet planmatig en naar behoren te onderhouden met het beschikbaar gesteld budget. Het beleidskader wordt bepaald door enkele wetten, als de Wegen en Verkeerswet, Wet Herverdeling Wegenbeheer, het BW en de Wet Milieubeheer. Er is ook een relatie met andere beleidsterreinen, zoals riolering (gezamenlijke aanleg), verkeersveiligheid, milieu en sociale veiligheid, ruimtelijke ordening, nieuwbouwprojecten etc. Met ingang van 2017 wordt gewerkt conform het Wegenbeheerplan voor de planperiode 2017 t/m 2021. Als kwaliteitsnorm wordt hoofdzakelijk het kwaliteitsniveau ”B” volgens CROW standaard kwaliteitsniveaus voor het onderhoud aangehouden. Tijdens het opstellen van de begroting 2023 wordt gewerkt aan een nieuw wegenbeheerplan. Vaststelling door de raad volgt.

De onderhoudswerkzaamheden worden gefinancierd uit de jaarlijkse exploitatiebegroting. Tot 2017 werden investeringen met maatschappelijk nut in één jaar afgeschreven ten laste van de reserve dekking kapitaallasten. Met ingang van 2017 worden deze investeringen geactiveerd en komen de kapitaallasten, na besluitvorming van de raad, ten laste van de reserve dekking kapitaallasten. De budgetten zijn afgestemd op het kwaliteitsniveau ”B”.

- 89 -

Programmabegroting 2023

SPEELPLAATSEN Naam beheersplan

Speelplaatsenplan Jaar vaststelling

Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel: Beleidskader:

Financiële situatie begrotingsjaar:

2020

Actualisatie 2030 Alle gemeentelijke speelplaatsen. Het beheerplan geeft inzicht in de benodigde budgetten voor onderhoud en renovatie van speelplekken in de planperiode. In het Speelplan 2020 is gekeken naar de leeftijdsopbouw van de jeugd in Eemnes en de situatie per speelvoorziening. Op basis daarvan en de inbreng van de jeugd is de visie op het beheer van de speelplaatsen in Eemnes bepaald. Per jaar wordt een aantal plaatsen gerenoveerd. De jaarlijkse lasten inzake renovatie worden ten laste gebracht van de reserve kapitaallasten. Het speelplan bevat ook een raming voor de aankomende jaren. Kapitaallasten van de investeringen t/m 2022 komen ten laste van de reserve "Dekking kapitaallasten". Investeringen van 2023 en verder komen ten laste van het begrotingssaldo.

GEBOUWEN Naam beheersplan

Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel:

Beleidskader:

Gemeente Eemnes

Beleid maatschappelijk vastgoed, een toetsingskader

Jaar vaststelling

2013

Actualisatie Jaarlijks Het integrale onderhoud van alle vastgoedobjecten van de BEL-gemeenten, inclusief BEL-gebouwen, wordt intern beheerd door het cluster Vastgoed en Grondzaken van het team Ruimtelijke ontwikkeling/Openbare ruimte. De gebouwen planmatig en naar behoren te onderhouden met het beschikbaar gestelde budget. In principe wordt onderhoudsniveau 3 (redelijke conditie) nagestreefd. Jaarlijks wordt intern het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de gemeentelijke eigendommen geactualiseerd. In 2021 zijn de onderhoudsplannen herzien. De gemeente Eemnes maakt gebruik van de componentenbenadering ten behoeve van het groot onderhoud. Uitgaven groot onderhoud van € 10.000 of meer worden opgenomen in de meerjarige investeringsplanning, geactiveerd en afgeschreven. Uitgaven groot onderhoud tot € 10.000 worden begroot in de exploitatie.

- 90 -

Programmabegroting 2023

D.

PARAGRAAF FINANCIERING

Algemeen In deze paragraaf wordt ingegaan op de uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie (treasuryfunctie). De uitvoerder van de financieringsfunctie zorgt voor voldoende financiële middelen om aan de financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Hiervoor worden kort- en langlopende leningen aangetrokken. Ook het verstrekken van geldleningen en garanties en het beheersen van financiële risico’s behoort tot de financieringsfunctie. Het wettelijk kader vertaalt zich in nationale en Europese wetgeving. Voor wat betreft de nationale wetgeving, bestaan de kaders met name uit:  de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido);  de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo);  de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof);  de Gemeentewet;  het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Verdere uitwerking van de financieringsfunctie hebben wij via de financiële verordening uitgewerkt in het treasurystatuut. In 2014 is het treasurybeleid en -statuut van de gemeente Eemnes geactualiseerd. Naast de wettelijke bepalingen is er het door de raad vastgestelde treasurybeleid in het treasurystatuut. In 2014 is het treasurybeleid en -statuut van de gemeente Eemnes geactualiseerd. Financieringsbehoefte Voor 2022 wordt er rekening gehouden met zo'n € 58 miljoen aan financieringsbehoefte.

In 2022 zullen we geen nieuwe leningen aantrekken. Hieronder is het verloop van de langlopende leningen weergegeven:

Geldleningen OG BNG 40.107336 BNG 40.107871 BNG 40.108897 BNG 40.109119 BNG 40.109913 BNG 40.109914 BNG 40.110584 BNG 40.111044 BNG 40.110309 BNG 40.112059 BNG 40.112060 BNG 40.112061 BNG 40.113290 BNG 40.113291 BNG 40.114033 BNG 40.114034 NWB 1-30584 BNG 40.114945 BNG 40.114946

bedrag

loop- (laatste)

lening 2.000.000 1.800.000 2.500.000 4.900.000 1.500.000 1.800.000 1.000.000 2.500.000 1.750.000 4.000.000 4.000.000 5.000.000 4.000.000 4.000.000 6.000.000 5.000.000 2.000.000 5.000.000 5.000.000

tijd 10 10 10 10 10 10 15 5 10 10 10 25 2 6 15 10 10 5 10

aflossing 20-02-22 15-11-22 23-12-23 15-04-24 25-06-25 25-06-25 01-07-31 23-02-22 23-12-25 12-07-28 12-07-28 12-07-43 11-11-21 06-11-25 09-07-35 07-07-30 30-04-30 07-07-26 07-07-31

rente 2,630% 1,950% 2,730% 2,270% 1,450% 0,980% 1,120% 0,150% 1,370% 0,570% 0,965% 1,375% -0,300% -0,020% 0,320% -0,020% 0,220% -0,270% 0,190%

TOTAAL BINNENLANDSE BANKEN

Gemeente Eemnes

- 91 -

stand 31-122022

stand 31-122023

stand 31-122024

stand 31-122025

stand

0 0 2.500.000 4.900.000 1.500.000 540.000 1.000.000 0 1.750.000 2.427.229 4.000.000 4.310.137 0 4.000.000 6.000.000 4.000.000 1.603.508 5.000.000 5.000.000

0 0 0 4.900.000 1.500.000 360.000 1.000.000 0 1.750.000 2.028.417 4.000.000 4.131.703 0 4.000.000 6.000.000 3.500.000 1.404.608 5.000.000 5.000.000

0 0 0 0 1.500.000 180.000 1.000.000 0 1.750.000 1.627.332 4.000.000 3.950.814 0 4.000.000 6.000.000 3.000.000 1.205.270 5.000.000 5.000.000

0 0 0 0 0 0 1.000.000 0 0 1.223.961 4.000.000 3.767.439 0 0 6.000.000 2.500.000 1.005.494 5.000.000 5.000.000

31-12-2026 0 0 0 0 0 0 1.000.000 0 0 818.291 4.000.000 3.581.542 0 0 6.000.000 2.000.000 805.278 0 5.000.000

48.530.874 44.574.728 38.213.417 29.496.894

23.205.111

Programmabegroting 2023

AG insurance 174425 TOTAAL BINNENLANDSE BANKEN gem.Giessenlanden TOTAAL OPENBARE LICHAMEN

2.500.000

15

23-02-32

1,500%

2.500.000

2.500.000

2.500.000

2.500.000

2.500.000

650.000

10

23-12-25

0,700%

2.500.000 195.000

2.500.000 130.000

2.500.000 65.000

2.500.000 0

2.500.000 0

195.000

130.000

65.000

0

0

51.225.874 47.204.728 40.778.417 31.996.894

25.705.111

TOTAAL-GENERAAL

In de begroting is voor het herfinancieren van leningen in 2024 een stelpost opgenomen gelet op de oplopende rentepercentages. Uitzettingen De gemeente Eemnes heeft, naast kapitaalverstrekkingen, ook leningen uitstaan, onder andere aan de CV/BV, de SVN en leningen verstrekt aan stichtingen en verenigingen. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet heeft tot doel de renterisico’s op kortlopende (opgenomen) geldleningen te beperken. Jaarlijks wordt door het ministerie aangegeven, welk bedrag een gemeente mag financieren met kortlopende geldleningen: de kasgeldlimiet. Het betreft een percentage (8,5%) van het totaal van de begroting. Indien deze kasgeldlimiet structureel wordt overschreden dient de kortlopende schuld omgezet te worden in een langlopende schuld. De gemeente Eemnes maakt van tijd tot tijd gebruik van het middel kasgeld, met in acht name van de limiet die hiervoor geldt.

Renterisiconorm Ter beheersing van het renterisico op langlopende schulden is in de wet Fido de renterisiconorm opgenomen. De renterisiconorm houdt in dat maximaal 20% van het begrotingstotaal in enig jaar voor herfinanciering in aanmerking komt. De uitkomst hiervan mag niet overschreden worden, zodat er een spreiding van de opgenomen leningen, looptijden en renteaanpassingsdata ontstaat. Voor de gemeente Eemnes zal voor 2023 deze norm niet worden overschreden (zie ook bijlage 2 renterisiconorm).

Rentevisie Hoe de rente zich gaat ontwikkelen onder andere als gevolg van de coronacrisis is moeilijk te voorspellen. Voor wat betreft het te hanteren percentage voor de pensioenen en wachtgelden wordt aangesloten bij het percentage van de rekenrente dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorschrijft aan de Nederlandse pensioenfondsen. Het actuele percentage per 31 december 2021 0,528%.

Risicobeheer Het verstrekken van leningen evenals het verlenen van garanties en borgstellingen is alleen toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak. Voor het overige dienen liquide middelen te worden aangehouden in de schatkist.

Gemeente Eemnes

- 92 -

Programmabegroting 2023

Renteschema Algemeen Met ingang van 2018 geldt een stringenter beleid met betrekking tot de toepassing van het renteomslagpercentage. Het renteresultaat van de rentelasten en rentebaten wordt toegerekend aan de vaste activa, die integraal gefinancierd zijn. Voor 2023 komt het berekende renteomslagpercentage uit op 1%. Projectfinanciering Vanaf begrotingsjaar 2021 worden de investeringen van de Gemeente Eemnes gefinancierd op basis van totaalfinanciering. Hierdoor is er in Eemnes geen sprake meer van projectfinanciering. Berekening van rente over eigen vermogen/voorzieningen Aan het eigen vermogen en de voorzieningen wordt rente toegerekend. Dit is een interne verrekening op het taakveld treasury. Hoewel de commissie BBV adviseert om dit niet meer te doen maakt de gemeente Eemnes gebruik van de mogelijkheid om dit te continueren. Renteschema In de BBV-voorschriften is opgenomen dat de paragraaf financiering inzicht moet geven in: - De rentelasten; - Het renteresultaat; - De wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en projecten. De commissie BBV adviseert om inzicht te geven aan het voorafgaande door middel van een voorgeschreven renteschema op te nemen in de paragraaf financiering. Het renteschema van de gemeente Eemnes ziet er als volgt uit: bedragen in € 405.328 -/507.107 -101.779

Schema rentetoerekening 2023 Externe rentelasten over korte en lange financiering Externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rente die aan de GREX moet worden doorberekend Rente project gefinancierde vordering CV/BV

1.603 305.150

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

306.753 204.974

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal werkelijk aan taakvelden toe te rekenen rente

106.443 20.175 331.592

De aan taakvelden toegerekende rente (rente-omslag) Renteresultaat op taakveld treasury

-566.622 -235.030

Rente omslag begroting 2023 Totale boekwaarde activa 1 januari 2022 Boekwaarden aan derden verstrekte leningen 1 januari 2022 Boekwarde t.b.v. omslagrente Omslagrente niet afgerond (= werkelijk toe te rekenen rente ÷ boekwaarde)

Gemeente Eemnes

- 93 -

€ 64.889.697 -8.227.465 56.662.232 0,59%

Programmabegroting 2023

Omslagrente 2022 (afgerond)

Gemeente Eemnes

1,00%

- 94 -

Programmabegroting 2023

E.

PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING

Algemeen Deze paragraaf geeft ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering heeft als reikwijdte de gemeentelijke organisatie. De ambtelijke staf van Eemnes bestaat uit de gemeentesecretaris, griffier en bestuurssecretariaat. De gemeentelijke taken worden uitgevoerd door de BEL Combinatie. Uitgangspunten bedrijfsvoering Inwoners verwachten van de gemeente dat de gelden rechtmatig, doelmatig en doeltreffend worden besteed, dat de gemeente een betrouwbare partner voorheen is en transparant handelt. Deze verwachtingen zijn leidraad voor de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Het welslagen van de programma’s is zodoende in belangrijke mate afhankelijk van de kwaliteit van de bedrijfsvoering. Er is ook een samenhang tussen het programma Bestuur en de paragraaf Bedrijfsvoering. Het programma Bestuur richt zich met name op de relatie tussen inwoner en gemeente. De paragraaf Bedrijfsvoering richt zich op de reguliere, operationele kaders voor de bedrijfsvoering.

Bedrijfsvoering Voor wat betreft de bedrijfsvoering binnen de BEL Combinatie wordt verwezen naar het programma bedrijfsvoering van de begroting van de BEL Combinatie. Binnen dit programma wordt de focus in 2022 vanuit de gemeente bepaald door de volgende onderwerpen: Uitvoering Coalitieakkoord en Collegeprogramma: Perspectief 2023 - 2026 In deze paragraaf ligt de focus op de eigen organisatie van de gemeente. In 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen geweest. Er is een coalitieprogramma vastgesteld en vervolgens is binnen het kader van het coalitieakkoord een collegeprogramma door het college van burgemeester en wethouders voorbereid en vastgesteld. Het collegeprogramma biedt het perspectief voor de huidige collegeperiode. Het geeft de ambities van het gemeentebestuur voor de komende jaren aan, inclusief doelstellingen en acties om deze te realiseren. De aansturing van de BEL Combinatie wordt vanuit het gemeentebestuur verzorgd door de gemeentesecretaris als opdrachtgever. Extra aandacht wordt besteed aan zorgvuldig en goed opdrachtgeverschap, ook in relatie tot de organisatieontwikkeling van de BEL combinatie gedurende de komende jaren. Verder wordt extra aandacht besteed aan structureel portefeuillehoudersoverleg, waarbij ook wordt gekeken naar zaken die we BEL breed in gezamenlijkheid en zoveel mogelijk geharmoniseerd kunnen uitvoeren.

Opdrachtgever en opdrachtnemer (OGON) Het realiseren van de ambities vraagt een goede afstemming tussen opdrachtgever (gemeentebestuur) en opdrachtnemer (BEL Combinatie). Het doel van OGON is om gestructureerd samen resultaten te bereiken zoals vooraf en met elkaar is afgesproken tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. De gemeentesecretaris is opdrachtgever namens het college en de algemeen directeur is opdrachtnemer namens de bedrijfsvoeringsorganisatie. Jaarlijks wordt een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) tussen opdrachtgever en opdrachtnemer opgesteld. In de DVO wordt de uitvoering van alle taken door de gemeente conform de begroting, collegeprogramma en andere relevante documenten opgenomen. Tevens is een urenraming van de teams opgenomen en de te bereiken resultaten en de wijze waarop deze tot stand komen.

Gemeente Eemnes

- 95 -

Programmabegroting 2023

Dienstverleningsovereenkomst BEL Combinatie De gemeentelijke taken worden uitgevoerd door de BEL Combinatie. De capaciteit wordt naar rato van de dienstverlening ingezet voor de gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren. Om het programma van het college te kunnen realiseren, is goede samenwerking en afstemming tussen gemeentebestuur en de BEL Combinatie nodig. De formalisering van de afspraken vindt plaats via de dienstverleningsovereenkomsten (DVO), die jaarlijks worden opgesteld. 2023 is het eerste volledige jaar om invulling te geven aan het uitvoeringsprogramma van het college. Monitoring van de DVO vindt plaats door periodiek overleg en de Zomernota, die halverwege het jaar wordt opgesteld. De DVO-bijdrage van de gemeente Eemnes aan de BEL Combinatie is voorcalculatorisch vastgesteld op basis van de actuele begroting van de BEL Combinatie. De werkelijke verdeling van de DVO bijdrage aan de programma’s en taakvelden vindt plaats op basis van de begrote verdeling. Het voordeel van deze systematiek is dat het verschil tussen begrote en gerealiseerde DVO-bijdrage nagenoeg nihil is. Ontwikkelplan BEL Combinatie In de begroting 2023-2026 is een stelpost opgenomen voor de BEL Combinatie om uitvoering te kunnen geven aan het Ontwikkelplan van de BEL Combinatie. Zo kan de BEL Combinatie verder bouwen aan een stabiele en toekomstbestendige organisatie.

Hiermee kan worden ingespeeld op de ontwikkelingen en werkzaamheden die op de gemeenten afkomen. De investering wordt gebruikt om de basis te verstevigen. Daarnaast worden strategieën ontwikkeld om nieuwe thema’s, nieuwe wensen én calamiteiten op te pakken. Wij verwachten dat het bereiken van de beoogde resultaten, zoals opgenomen in het Ontwikkelplan, leiden tot het kunnen realiseren van onze gezamenlijke ambities. Een stabiele en toekomstbestendige BEL Combinatie kan naast het aanbod van reguliere producten en diensten, snel oppakken van nieuwe wet en regelgeving ook de wensen van de colleges realiseren. Daarbij is efficiency (met dezelfde middelen méér realiseren) een belangrijk doel. De BEL Combinatie gaat een monitor vullen waarop af te lezen is welke resultaten bereikt worden, hoe deze meetbaar zijn en waarop bijgestuurd kan worden. De BEL Combinatie informeert de gemeenteraden hierover periodiek.

Gemeente Eemnes

- 96 -

Programmabegroting 2023

F.

PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN

Verbonden partijen zijn rechtspersonen waarin de gemeente een financieel en/of bestuurlijk belang heeft. Met een verbonden partij zet de gemeente Eemnes één of meerdere taken op afstand. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van een participatie of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij kunnen worden verhaald op de gemeente. De Gemeente Eemnes heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen. In de nota strategische samenwerking (voorjaar 2011) is de visie op verbonden partijen opgenomen. Bij samenwerking met andere partijen gaat het om meer dan alleen het bereiken van een gunstiger schaalgrootte. De keuze voor samenwerkingspartners wordt niet alleen bepaald door de geografische nabijheid en de gezamenlijke schaalgrootte, maar ook en vooral door gedeelde belangen bij de samenwerking en onderling vertrouwen. Eemnes hanteert bij haar keuzes voor het aangaan, continueren of beëindigen van samenwerkingsrelaties de toegevoegde waarde van de samenwerking voor de burger als toetssteen.

Effectieve aanpak van maatschappelijke opgaven, kwaliteit, continuïteit en efficiëntie zijn daarbij kernwaarden, evenals democratische controle en betrouwbaar partnerschap. De kaderstellende en controlerende taken van de raad mogen door de samenwerkingen niet uitgehold worden. Eemnes hecht eveneens aan betrouwbaar partnerschap, hetgeen inhoudt dat samenwerken voor ons niet vrijblijvend of gemakkelijk opzegbaar is. Eemnes kiest ervoor geen korte termijn voordelen na te jagen, maar kiest voor stabiele relaties met anderen en stabiele verhoudingen in de regio omdat wij ervan overtuigd zijn dat daarmee op de lange termijn de beste en meest efficiënte resultaten worden bereikt. De gemeente Eemnes kiest bij het aansturen van de verbonden partijen voor:  Het zo goed en zo tijdig mogelijk betrekken van de raad, bij voorkeur door middel van een Kadernota/brief in het voorjaar (motie Soest);  Het inzetten op reële en niet te grote vermogensposities bij de verbonden partijen (max. 5% van de gemeentelijke bijdragen);  Het volgen van de beweging van het gemeentefonds bij het vaststellen van de gemeentelijke bijdragen (trap op en trap af). Sturen op verbonden partijen Grip en sturing op Verbonden partijen is landelijk een actueel thema.

Hoe kun je als gemeente daarin meer sturen en beter grip houden op externe partijen? Om, hieraan invulling te geven is in februari 2016 de nota “Sturen op verbonden partijen: loslaten in verbondenheid” vastgesteld door de raad. Met deze notitie is invulling gegeven aan de wijze waarop de gemeenteraad van Eemnes verbetering wil aanbrengen in de grip en sturing. Daarbij is ingezoomd op de 3 rollen die we als gemeente hierin vervullen: A. De kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad; B. Regie voeren als opdrachtgever richting verbonden partijen; C. Ambtelijke werkwijze (ambtelijke werkprocessen, taken en verantwoordelijkheden). In deze nota wordt nader ingegaan op de definitie en afbakening van verbonden partijen. Verder wordt iets gezegd over ontwikkelingen in de regio. De recente wetswijzigingen worden toegelicht. Er zijn voorstellen opgenomen tot verbetering. Er wordt een algemeen kader geschetst, de rolverdeling tussen

Gemeente Eemnes

- 97 -

Programmabegroting 2023

de raad en college wordt nader uiteengezet. De mogelijkheden voor de samenstelling van het algemeen bestuur en dagelijks bestuur worden benoemd. Vervolgens worden de verbeteringen aangegeven, bezien vanuit de drie hierboven genoemde rollen. Vervolgens wordt iets gezegd over de landelijke vernieuwing van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Door de aandacht voor verbonden partijen structureel te beleggen in de organisatie, verwachten we tijdig en adequaat in te kunnen spelen op Kadernota’s, begrotingen en de jaarrekeningen van verbonden partijen. Door in de raad te werken met ambassadeurs, zullen één of enkele raadsheren bij uitstek een bepaalde verbonden partij volgen (i.p.v. afstand meer nabijheid). Om invloed te kunnen uitoefenen moeten de gemeenten (regionaal) samen optrekken en heldere kaders afgeven richting de verbonden partijen. In het volgende overzicht is de lijst van verbonden partijen waarin Eemnes deelneemt: Aard verbonden partij Gemeenschappelijke regeling

Vennootschappen en coöperaties TOTAAL

Verbonden partij Afvalverwijdering Utrecht BEL Combinatie GGD regio Utrecht Regio Gooi- en Vechtstreek Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht Soza HBEL Tomingroep Veiligheidsregio Utrecht CV Zuidpolder/BV Zuidpolder

Bijdrage 2023 € 370.659 € 7.110.130 € 362.000 € 434.497 € 233.000

Programma 6 alle 2,9,11 8,9,11, Overhead

€ 781.461 € 300.000 € 623.000 € 370.659 N.v.t. € 9.751.728

8,9 8 2

3,6

7

Risico-inschatting Hieronder wordt weergegeven de onderwerpen waarop de betreffende verbonden partij is beoordeeld is voor de bepaling van het risicoprofiel / -waardering: Klasse

Bijdrage

Punten

Solvabiliteit

1 2 3 4 5

< 100.000 < 250.000 < 500.000 <1.000.000 >1.000.000

2 5 10 15 20

≥ 30% < 30% < 25% < 20% < 15%

Stemverhouding in % ≥ 30% < 30% < 20% < 10% < 5%

Punten 2 4 6 8 10

Toelichting op de betreffende kolommen: 1. Bijdrage Hoe hoger de gemeentelijke bijdrage aan de verbonden partij is, hoe hoger het risico van de gemeente is. Bijvoorbeeld in geval van een faillissement. De score loopt hier van 2 (lage bijdrage) tot 20 (hoge bijdrage). 2. Financiële ratio’s Dit betreft een beoordeling van de solvabiliteit én de algemene reserve als percentage van de gemeentelijke bijdragen.

Gemeente Eemnes

- 98 -

Programmabegroting 2023

Solvabiliteit geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het totale vermogen op de balans; hoe hoger de solvabiliteit hoe beter een organisatie in staat is om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen. De algemene reserve als percentage van gemeentelijke bijdragen geeft aan hoe de “buffer” zich verhoudt in relatie tot gemeentelijke baten van de verbonden partij. De score loopt hier van 2 (financieel zeer duurzaam) tot 10 ( financieel minder duurzaam). 3. Stemverhouding Via het bestuur van de verbonden partij heeft de gemeente invloed op (het beleid van) de verbonden partij. Hoe meer deelnemers in de verbonden partij, hoe minder de invloed van de gemeente. De score loopt hier van 2 (veel invloed) tot 10 (weinig invloed). Dit leidt tot de volgende score (aflopend qua risico): Verbonden partij Veiligheidsregio Utrecht BEL Combinatie Afvalverwijdering Utrecht GGD regio Utrecht Tomingroep Regio Gooi- en Vechtstreek Regionale Uitvoeringsdienst

Bijdrage 15 20 10 10 10 10 5

Solvabiliteit 8 10 10 8 8 10 2

Stemverhouding 10 2 10 10 6 p.m. 8

Totaal 33 32 30 28 24 20 15

Soza HBEL CV Zuidpolder/BV Zuidpolder

15 n.v.t.

-

4 2

-

Facts per verbonden partij Per verbonden partij zijn de belangrijkste kerngegevens opgenomen. Het gaat achtereenvolgens om de volgende verbonden partijen:  Afvalverwijdering Utrecht  BEL Combinatie  GGD regio Utrecht  Regio Gooi- en Vechtstreek  Regionale Uitvoerings Dienst  Soza HBEL  Tomingroep  Veiligheidsregio Utrecht  CV Zuidpolder/BV Zuidpolder/Gemeentelijke Participatiemaatschappij Zuidpolder