Document · PDF

Document ombuigingen 2025 definitief

Gemeenteraad 4 november 2024, gemeente eemnesBij agendapunt: Ombuigingen bij begroting 2025 - 202832.735 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025, meerjarenraming 2026 - 2028 Van

College

Aan

Raad

Datum

01-10-2024

Geheim of openbaar (Wet openbaarheid van bestuur) Document is openbaar

Onderwerp Begroting gemeente Eemnes

Aanleiding In november 2023 bij de behandeling van de begroting 2024 was al bekend dat we in 2025 en verder een uitdaging hebben voor onze gemeente als het gaat om de financiële vooruitzichten. Conform het advies van de VNG hebben we bij begroting en de Kadernota 2025 in beeld gebracht wat het ravijnjaar en de herverdeling gemeentefonds met onze financiële positie zou doen. Inmiddels is duidelijk dat het nieuwe kabinet de gemeenten niet (substantieel) tegemoet komt en zien we dat de historisch hoge inflatie uit 2022 en (deels) 2023 doorwerkt in 2024 en 2025 met hogere lasten, hogere Cao-lonen etc. Daar staat geen afdoende compensatie vanuit het Rijk tegenover.

Uitgangspunt Uitgangspunt is de vastgestelde Begroting 2024 en de Kadernota 2025, waarvan uw raad kennis heeft genomen. In de zomermaanden is dit aangevuld met nieuwe inzichten vooral bij het sociaal domein en bij de Participatiewet (BUIG), alsmede de Jeugdhulp. Die nieuwe inzichten hebben geleid tot extra claims voor de begroting 2025. De begroting 2025 laat het ‘worst case’ scenario zien, zonder dat we als college al hebben bijgestuurd en ingegrepen. Het effect van hoge inflatie, het ravijnjaar, stijgende uitgaven in het sociaal domein en de jeugdhulp worden zo, pijnlijk, duidelijk. De nieuwe systematiek van het Rijk om het Gemeentefonds niet meer met de begrote inflatie, maar met de gemiddelde groei van het BBP te verhogen is weliswaar voorspelbaarder maar niet gunstig. Het MT van de BEL Combinatie heeft op hoofdlijnen enkele bezuinigingen en lastenverzwaringen in beeld gebracht. Deze zijn in dit voorstel opgenomen in kaders met een gele achtergrond, gevolgd door de weging van de voorstellen door het college. In een sessie van het college met het MT medio september zijn nog aanvullende opties verkend. Voorts heeft het college gekeken naar besparingen/bezuinigingen die niet zijn aangedragen, maar toch de moeite waard zijn.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Kans of bedreiging Het forse tekort is niet echt een kans om zaken anders te doen, er moeten scherpe keuzes gemaakt worden. Veel voornemens en wensen uit het collegeprogramma zullen dan ook sneuvelen. Het uitgangspunt voor het college is geweest het behoud van een prettige gemeente om in te wonen, werken en verblijven, het behoud van onze sterke sociale structuur, tegen aanvaardbare lasten. We kunnen veel kapot bezuinigen, maar daarmee is Eemnes per saldo slechter af. Dus we stellen een evenwichtig pakket aan maatregelen voor, die weliswaar niet altijd leuk zijn, maar waarbij we ook niet door de ondergrens zakken.

Het proces van ombuigen en bezuinigen In Eemnes hebben we de afgelopen jaren geïnvesteerd om de gemeente te maken tot wat die nu is. En we hebben nog veel meer plannen om de leefomgeving mooier te maken, variërend van het Wegenbeheerplan, het Water- en Rioolplan tot de aanpassingen aan Braadkamp, het Plantsoen, park Karwij, de wijkschouwen en het groen. Tegelijkertijd is er ook geld nodig voor renovatie/nieuwbouw van scholen, onderhoud van sportaccommodaties en duurzaamheid. Bovendien moeten we rekening houden met gevolgen van de vergrijzing. Voor al deze investeringen is er te weinig geld. Zeker als de bijdrage van het Rijk kleiner wordt (vanaf 2026). We moeten dus zoeken naar mogelijkheden om taken anders te doen, samen te voegen of niet meer te doen.

Sparen voor later Er waren veel plannen voor onze gemeente. Die konden worden betaald met gelden van het Rijk of uit reserves. Het huidige college wil liefst ook alle ambities waarmaken. Maar het ziet ook dat er dan op de langere termijn problemen gaan ontstaan. Daarom brengt dit college nu eerst het ‘huishoudboekje’ op orde. Uitgaven en inkomsten worden in evenwicht gebracht. En we gaan richting geven om de reserves weer op peil te brengen, we komen hiervoor met een afzonderlijk voorstel.

Inflatie We hebben enkele jaren geleden een systematiek afgesproken waarbij we aansluiten bij de inflatiecorrectie zoals die in de Algemene Uitkering werd toegepast (t/m 2023). Bij de Kadernota kijken we naar de cijfers van het CEP wat door het Rijk wordt gebruikt bij de Voorjaarsnota. Bij de begroting kijken we naar de cijfers van de MEV, op basis waarvan de begrotingen met Prinsjesdag worden opgesteld. We hanteren daarbij dat we de indexaties van de overheid voor 2/3e hanteren en de inflatie voor de ‘gewone’ producten voor 1/3e deel. Bij het CEP en de MEV worden de oudere jaren steeds bijgesteld. De cijfers voor het jaar 2022 zijn definitief, die voor 2023 zullen hooguit een tiende procentpunt verschillen. De cijfers 2024 en 2025 zijn uiteraard ramingen.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Dat levert het volgende beeld op, gebaseerd op de MEV 2025. MEV en CEP inflatie

2022

2023

2024

2025

a Prijs overheidsconsumptie

6,9%

5,56%

6,56%

3,82%

b Nationale consumenten prijsindex cpi

10,0%

3,8%

3,6%

3,2%

c Prijsindex voor dat jaar (2/3 a + 1/3 b)

7,9%

5,0%

5,6%

3,6%

d gehanteerde index OZB in jaar X

2,0%

5,4%

6,6%

e correctie voorg jaren (c - d)

5,9%

-0,4%

-1,0%

3,6%

cumulatief (a = 60% loonvoet, 20% materieel en 20% investeringen, zoals opgenomen in meicirculaire 2023)

5,9%

5,5%

4,4%

8,1%

MEV: de Macro Economische Verkenning = Prinsjesdag CEP: Centraal Economisch Plan = Voorjaarsnota

Bij het opstellen van de begroting 2022 was de extreme inflatie natuurlijk niet te voorzien geweest (mede door de Russische inval in Oekraïne). We hebben dat deels in de jaren 2023 en 2024 proberen in te halen door de indexering voor de OZB wat hoger te ramen, echter achteraf moeten we constateren dat we cumulatief 4,4% minder inflatie hebben doorgerekend over de periode 2022 – 2024 dan waarmee we als gemeente (overheid) zijn geconfronteerd. Aan de andere kant komt die inflatie ook vertraagd door in onze uitgaven, soms al direct door kostenverhogingen (o.a. Grond-, Weg en Waterbouw en energiekosten), maar vaak ook met enige vertraging (CAO-compensatie, stijgende kosten bij Gemeenschappelijke regelingen en gesubsidieerde instellingen). We merken bij de begroting 2025 dat die effecten nu ten volle zichtbaar en merkbaar zijn. De verwachting voor 2025 is een prijsindex van 3,6%. Toepassing van de systematiek leidt dan tot een indexering voor de OZB van 8,1% en daarmee ook van de leges. In de Kadernota’s van Laren en Blaricum wordt voor de leges uitgegaan van 3%, vanwege de uniforme tarieven voor de Publieksbalie gaan we bij de begroting uit van die 3%. Voor de OZB gaan we uit van 8,1%, bij de begroting 2025 is nog uitgegaan van 3% dus dat leidt tot een extra bate.

Sociaal domein en Jeugdzorg We zien aanhoudende druk op het sociaal domein, waardoor onze bewegingsruimte beperkt is. De oorzaken: 1. De aannames onder de decentralisaties van 2015 blijken wankel. Zo loopt de transformatie naar een participatiesamenleving tegen grenzen aan, zijn er niet voldoende woningen om de beweging richting ambulantisering/zo lang mogelijk thuis

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

wonen te faciliteren en leidt het dichtbij organiseren van zorg op korte termijn niet tot minder vraag (Sociaal domein op koers? Sociaal en Cultureel Planbureau (scp.nl). 2. De behoefte aan inzet vanuit Jeugdwet en Wmo is groot en groeiend waarbij we zien dat geregeld inzet vanuit deze wettelijke kaders niet het meest passend is, omdat er problemen spelen op leefgebieden waar andere wettelijke kaders verantwoordelijk voor zijn (Wet langdurige zorg (Wlz), Zorgverzekeringswet (Zvw), Participatiewet, wettelijke kaders wonen en (passend) onderwijs). 3. De krapte op de arbeidsmarkt blijft een uitdaging voor de zorg, en neemt toe richting de toekomst. Zo werken momenteel 1 op de 6 werkenden in de sector zorg & welzijn. Naar verwachting loopt dit richting 2040 op naar 1 op de 4 werkenden. 4. De vraag naar sociale woningen neemt toe, terwijl het aanbod niet zo hard kan meegroeien. Er is een behoorlijke groei van de vraag (scheidingen, dakloosheid door schulden, terugkeer uit gesloten setting, migratie). De keuze voor wie er extra wordt gebouwd, en dus voor wie Eemnes groeit heeft daarbij ook impact op het beroep op zorg en ondersteuning. De insteek van de hervormingen is dat zij niet afbreken wat afgelopen jaren is opgebouwd. We zien nu dat de rek uit de Wmo en Jeugdwet begint te raken, onder andere doordat kosten de afgelopen jaren stegen.

Het risico bestaat dat als de gemeente onvoldoende investeert in preventieve en voorliggende voorzieningen in de Wmo en de Jeugdwet, de kosten voor aanvullende en individueel toegewezen (jeugd)zorg stijgen. Als gevolg van de wettelijke zorgplicht en jurisprudentie kan het beroep op dit type zorg niet worden genegeerd. Binnen deze context zoeken wij naar de ruimte die er is om hervormingen in het sociaal domein te realiseren, zonder afbreuk te doen aan preventieve en voorliggende voorzieningen. We zijn daarbij ook afhankelijk van de regionale inzet (in beide regio’s) en bij de Jeugdzorg vooral de voortgang van de hervormingen.

Keuzeruimte voor de raad Het college heeft gemerkt dat het lastig is om nog meer keuzemogelijkheden inzichtelijk te maken. Onrealistische of niet uitvoerbare ombuigingen zijn makkelijk op een lijstje te zetten. Denk aan het inboeken van vage taakstellingen of het generiek toepassen van de kaasschaafmethode. De consequenties van dergelijke, op het eerste gezicht vrij pijnloze maatregelen, zijn echter diffuus. Wat het college betreft zijn dat dan ook geen reële ombuigingsmogelijkheden en dit soort opties zijn dan ook niet terug te vinden in de gepresenteerde overzichten.

Niet schrappen in bescheiden budgetten Het college heeft (op een enkele uitzondering na) geen energie gestoken in budgetten/subsidies kleiner dan € 10.000. Het maatschappelijk effect van deze maatregelen is groter dan het beperkte financiële voordeel wat het oplevert. Voorts geldt hier dat wat eenmaal is afgebroken, vaak moeilijker later weer is op te bouwen.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Het heeft weinig zin om hier 5% of 10% op te bezuinigen, dan moet je geheel stoppen. Er liggen dan ook geen voorstellen voor om relatief beperkte subsidies voor bijvoorbeeld Alzheimercafe, Kunsteducatie op scholen, Natuur Educatief Centrum, Open Monumentendag, Schuldhulpmaatjes, Jeugdsportfonds, Gemeentepolis, het Mantelzorgcompliment, Zonnebloem, Koeientrofee, Voedselbank, FIORE, Educatieve moestuin, Parkinsons-vereniging, Kunstroute etc. Hierin schuilt juist de kracht van onze lokale samenleving dat er veel door met name vrijwilligers wordt georganiseerd en we voor een relatief bescheiden bijdrage dus veel waar voor ons gemeenschapsgeld krijgen.

Ombuigingsvoorstellen Er is goed gekeken of taken anders kunnen worden gedaan, of zelfs niet. Het waren geen makkelijke keuzes, want alles is waardevol voor de onze gemeente en haar inwoners. Bij elke keuze is gekeken of Eemnes nog wel de levendige, zorgzame, veilige en toekomstbestendige gemeente blijft. De ombuigingen mogen zo min mogelijk gevolgen hebben voor kinderen en jongeren. En de maatregelen moeten de kwetsbare inwoners zo min mogelijk raken. De grootste bezuiniging die mogelijk is, zit in de voornemens en ambities. Het gaat vooral om plannen die dit college had geformuleerd en die nog niet zijn uitgevoerd. Kunnen deze later worden uitgevoerd, of in verschillende fases? Of voorlopig worden uitgesteld totdat er weer meer geld beschikbaar is? Andere ombuigingen gaan over het stoppen of verminderen van subsidies of activiteiten. Ook kijkt de gemeente of de inkomsten omhoog kunnen. Het sluitstuk van de begroting is de OZB. Als alle maatregelen niet voldoende zijn om de noodzakelijke kosten te kunnen betalen, dan moeten we de OZB verhogen. Want het college vindt het niet reëel en ook niet verantwoord om nu snel nog meer om te buigen omdat het Rijk ons al volgend jaar minder inkomsten geeft. De verhoging van de OZB wordt alleen maar doorgevoerd omdat het in onze ogen ook echt nodig is om de inflatie van de afgelopen jaren te corrigeren.

We stellen niet voor de OZB verder te verhogen. Van de ombuigingen die in het voorstel ‘Naar een duurzaam evenwicht”, worden de budgetten aangepast in de Begroting 2025-2028 via een 1e begrotingswijziging.

Langdurig proces De veranderingen zijn niet van de ene op de andere dag doorgevoerd. Onze spaarrekening is ook niet ineens gevuld. Met een structureel andere aanpak zorgen we dat onze gemeente financieel gezond is en blijft. We spreken van ombuigingen en niet van bezuinigingen, omdat het niet alleen over dit laatste gaat. En echt niet alleen ‘met de kaasschaaf’ alles een stukje goedkoper maken. Zijn de ombuigingen noodzakelijk? Ja. Is dit erg? Nee. Eemnes heeft een sterke basis en die blijft. We moeten alleen scherpere keuzes maken. Op weg naar een duurzaam evenwicht.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Het is een evenwichtsoefening die velen van ons raakt en van ons allen wat vraagt. Naast het financiële beeld hebben we te maken met vergrijzing, netcongestie (de beschikbaarheid van het elektriciteitsnet), beperkte stikstofruimte, krapte op de arbeidsmarkt en hogere prijzen van goederen en diensten. Dit alles vraagt ons om meer in te zetten op zelfredzaamheid en wederkerigheid.

Financieel ravijn Onze gemeente is voor bijna 90% van de inkomsten afhankelijk van het Rijk, als we de kostendekkende inkomsten voor riool, afval en leges niet meerekenen. Bij de begroting voor 2024 was al een tekort voorzien voor de komende jaren. Toen was er het vertrouwen dat het Rijk aanvullende middelen beschikbaar zou stellen, we hebben immers meer taken gekregen vanuit het Rijk. Door de vorming van het nieuwe kabinet hebben we lang moeten wachten op duidelijkheid. Inmiddels is die duidelijkheid er nu deels: er komt geen extra budget én er wordt extra gekort op de budgetten. Bovendien werd recent duidelijk dat de uitgaven voor wettelijke taken verder stijgen dan voorzien. Dit alles heeft tot gevolg dat vanaf 2026 onze financiële situatie verslechtert, net als bij vele andere gemeenten. Vanaf 2026 is er sprake van het zogenaamde ‘financieel ravijn’. Landelijk krijgen de gemeenten dan structureel € 2,3 miljard minder van het Rijk in 2026 ten opzichte van 2025. De in april verschenen Voorjaarsnota 2024 van het Rijk laat zien dat de oploop van de opschalingskorting (efficiencykorting voor samengaan gemeenten) vervalt vanaf 2026. Ook door andere mutaties in de Voorjaarsnota van het Rijk komt minder geld naar de gemeenten. De VNG adviseerde gemeenten om tekorten veroorzaakt door het financieel ravijn te laten zien.

En om zich voor te bereiden op bezuinigingen en/of ombuigingen, maar deze nog niet door te voeren. Het ravijnjaar betekende voor onze gemeente in 2026 € 1.079.000 minder algemene uitkering. Doordat de opschalingskorting nu eindelijk van tafel is en dankzij de inflatiecorrectie hebben we minder nadeel, maar gaan we nog steeds € 685.000 naar beneden in 2026 ten opzichte van 2025. Ruwweg 1/3 e van het tekort is daardoor de verklaring. Ook de effecten van herverdeling gemeentefonds zitten nu gedeeltelijk in de reeks en er hangt ons nog € 612.500 boven het hoofd. We kunnen vertrouwen op het inzicht bij BZK dat de plannen bijstelling behoeven, echter we kunnen die realiteit niet langer negeren. We doen hiervoor dan ook een voorstel hoe hiermee om te gaan.

Onvoldoende compensatie inflatie Gemeentefonds De nieuwe BBP-systematiek voor het accres van het gemeentefonds schiet tekort door structureel te lage ramingen van het CPB. De afgelopen jaren is het verschil tussen Voorjaarsnota en Prinsjesdag (CEP en MEV) van het CPB steeds ca. 1% te laag. Het CPB is in het begin van het jaar 2024 wederom te somber geweest. Voor 2024 gaat het nu om zelfs 1,1%, wat een nadeel inhoudt van structureel meer dan € 400 mln. wat het gemeentefonds misloopt.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Lokale lastendruk We hebben ook oog voor de lokale lastendruk. Voor het riool komen we daarvoor met het voorstel het stelsel te wijzigen. Zie hiervoor het afzonderlijke voorstel.

Uitvoeringskracht Utrechtse gemeenten De Provincie Utrecht is gestart met een onderzoek naar de uitvoeringskracht van de Utrechtse gemeenten nu die door de forse bezuinigingen bij veel gemeenten onder druk lijkt te komen. De Provincie schrijft hierover: “Met elkaar staan we aan de lat voor grote maatschappelijke opgaven. De kwaliteit van het openbaar bestuur is daarbij belangrijk en daar zijn wij allen verantwoordelijk voor. De uitvoeringskracht van decentrale overheden staat echter steeds meer onder druk. Onder andere door:  Meer en complexere taken en verantwoordelijkheden;  Intensievere samenwerkingen om taakverzwaringen op te vangen;  Financiële onzekerheid;  Personeelsverloop en krapte op de arbeidsmarkt voor specifieke functies. Voor het uitvoeren en realiseren van de grote maatschappelijke opgaven zijn gemeenten, waterschappen en de provincie elkaars belangrijke samenwerkingspartners. Het college ontving de afgelopen tijd signalen van gemeenten dat er zorgen zijn over de uitvoering van maatschappelijke opgaven. Met een verkenning naar de uitvoeringskracht binnen onze provincie hopen we een gedeeld inzicht te krijgen van waar men tegenaan loopt bij het realiseren van de opgaven, zowel in uitvoeringskracht als in de samenwerking.

Aan de hand van de inzichten kijken we of we gezamenlijk tot mogelijkheden voor versterking van de uitvoeringskracht kunnen komen.” Het is (nog) geen bestuurskrachtmeting, maar het is wel belangrijk dat we ook als kleine gemeente voldoende uitvoeringskracht (in ons geval via de BEL Combinatie) organiseren om de opgaven waar we voor staan ook te kunnen uitvoeren. Ook een voldoende sterk college van B&W die immers mee draait in de verschillende bestuurlijke gremia is daarbij van belang.

Eemnes: 2025 – 2028 bestuurskrachtig en financieel gezond. Onze ambitie is om onze kleine gemeente (powered by the BEL Combinatie) ook de komende jaren te besturen met een eigen, krachtig bestuur, wat midden staat tussen onze inwoners. We kiezen ervoor om geen lasten naar de toekomst te schuiven of naar het volgende college door te schuiven. Op hoofdlijnen komen we tot een sluitende begroting voor 2025 en een overzichtelijk perspectief voor de jaren 2026 – 2028.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

SAMENVATTING Als we alle maatregelen uitvoeren en het ook oplevert wat is ingeboekt, dan komen de voorstellen neer op een immens ombuigingspakket wat oploopt naar € 2,5 mln. en tegelijk biedt dat ook weinig ruimte voor het schrappen van voorstellen.

PROGRAMMA 's

2025

2026

2027

2028

PROGRAMMA 1 PROGRAMMA 2 PROGRAMMA 3 PROGRAMMA 4 PROGRAMMA 5 PROGRAMMA 6

-42.000 -244.331 -789.446 -105.630 -378.000 -336.000

-300.000 -176.418 -594.699 -204.630 -400.000 -426.899

-353.000 -150.978 -594.699 -153.630 -514.000 -436.899

-404.000 -156.400 -594.699 -153.630 -514.000 -709.899

Budgettair effect saldo

-1.895.407 -2.102.646

-2.203.206

-2.532.628

Begroting 2025 primair

1.692.153

1.884.935

2.177.239

2.277.100

Nieuw saldo na Ombuigingen

-203.254

-217.711

-25.967

-255.528

Het nieuwe saldo na dit omvangrijke pakket aan matregelen sluit voor de periode 2025 – 2028 met een kleine plus, maar dat vergt wel dat we de maatregelen uitvoeren en het begrote bedrag qua besparing ook weten te realiseren. Een behoorlijke opgave die discipline vraagt. Voor 2027 en 2028 hebben we ook nog een stapje terug te zetten i.v.m. de herverdeling gemeentefonds. Kortom het lukt allemaal zonder grote maatschappelijke impact en zonder aantasting van het aangename woon- en leefklimaat in ons Eemnes. Mar de rek is eruit en de ambities zijn fors naar beneden bijgesteld.

Hierna treft u per programma de voorstellen voor ombuigingen aan.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

PROGRAMMA 1 BESTUREN EN DIENSTEN VERLENEN IN EEN VEILIG EEMNES Voorheen onder meer  Programma 1 Bestuur van de gemeenschap  Programma 2 Veiligheid  Programma 3 Publiek, vergunningen en handhaving

Burgerzaken en dienstverlening De doelstellingen op het gebied van de dienstverlening aan de inwoners en bedrijven staan centraal. Hiertoe behoren het klantcontact met de inwoners en bedrijven, het bevolkingsregister en de burgerlijke stand, de afgifte van reisdocumenten, rijbewijzen en overige documenten, de straatnaamgeving en kadastrale informatie, verkiezingen en de leges burgerzaken.

Voorstel 1

Door bij verkiezingen medewerkers verplicht in te zetten zonder een vergoeding kan structureel op jaarbasis € 10.000 worden bespaard. Dit betekent dat het vergoedingenbudget structureel uit de meerjarenbegroting kan worden geschrapt. Dit voorstel heeft in zoverre maatschappelijke impact dat vrijwilligers hierdoor minder zijn te vinden om hieraan een bijdrage te leveren. Ook is sprake van enige organisatorische impact, omdat ambtenaren in een jaar iets minder uren kunnen besteden aan hun reguliere werk. Voor de andere gemeenten heeft dit geen consequenties, al is denkbaar dat eenzelfde lijn voor de gemeenten Blaricum en Laren wordt gehanteerd. Voor de werkorganisatie betekent dit mensen stimuleren dit te doen en hen hiervoor vrijmaken, met gevolgen die te overzien zijn, van dien. Nb: In 2025 is geen verkiezing gepland, dus hoe dan ook is dit voor dat jaar een besparing van € 10.000.

Overweging college De vrijwilligers op de stembureaus zijn een vorm van actief burgerschap wat we in Nederland koesteren. In een periode van afstand tussen inwoners en politiek is het afschaffen van de inzet van onze inwoners op de stembureaus niet het meest voor de hand liggend. De inzet zal ook gepaard gaan met verlies aan DVO-uren en het is ook niet logisch dat alleen voor Eemnes te doen. Het beter ramen van de verkiezingen in de meerjarenbegroting (schrappen posten porto, presentiegelden en representatie in niet verkiezingsjaren) is logisch. Het budget 2025 was in MJB al grotendeels afgeraamd dus geen besparing.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

De jaren 2026 – 2029 zijn verkiezingsjaren: 2026 Gemeenteraad 2027 Provinciale staten en Waterschap 2028 Tweede Kamer 2029 Europees Parlement

We nemen het voorstel niet over. Bestuurszaken Bij Bestuurszaken staan de doelstellingen ten aanzien van de facilitering van de bestuursorganen centraal. Hiertoe behoort het college van burgemeester en wethouders (loonkosten, reiskosten etc), de raad en raadscommissies (vergoedingen, excursies e.d.), de ondersteuning van de raad door middel van de griffie, de regionale en landelijke bestuurlijke samenwerking en de lokale rekenmaker en accountantscontrole.

Voorstel 2

Het maximumaantal wethouders in een gemeente is afhankelijk van het aantal raadsleden dat de betreffende gemeente kent (art. 8 gw). Het maximumaantal wethouders dat de raad kan benoemen is ten hoogste 20% van het aantal raadsleden. Eemnes kent nu de maximale formatie met 3 wethouders verdeelt over 2,6 fte. Het minimumaantal wethouders is 2 (2,0 fte). De besparing kan dus voor 0,6 fte worden gerealiseerd. Dit is mogelijk bij ingang van een nieuwe bestuursperiode van het college, dus vanaf voorjaar 2026. Het te besparen bedrag is daarmee te becijferen op € 41.000 in 2026 respectievelijk € 55.000 vanaf 2027. Het voorstel ligt voor, omdat de maatschappelijke impact als nihil wordt ingeschat. In organisatorische zin is de impact ook gering positief (minder bestuurlijk overleg). Voor betrokken bestuurders kan dit werkdruk verhogend zijn. Dit voorstel heeft geen consequenties voor de andere gemeenten c.q. de BEL-Combinatie.

Overweging college Deze suggesties waren ook reeds opgenomen in de indicatieve lijst bezuinigingen die bij de begrotingsbehandeling 2024 met de raad zijn gedeeld. Het lijkt logisch om de formatie te verminderen wanneer er minder te besteden en uit te voeren is door de budgettaire druk en het schrappen van beleidsvoornemens en investeringen. De werkdruk en het gegeven dat wethouders in twee regio’s (Amersfoort/Provincie Utrecht) en Regio Gooi&Vecht actief zijn legt wel een grote werkdruk op de dan resterende wethouders die dan scherpe keuzes moeten maken.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Eemnes zal minder zichtbaar zijn, zowel regionaal, maar ook voor onze inwoners. De vraag is of we voldoende bestuurskrachtig kunnen zijn in het (mede) oplossen van regionale knelpunten. Bij de formatie in 2026 van het nieuwe college moeten ambities en werkdruk met elkaar in evenwicht zijn, dat kan dan aanleiding geven tot een heroverweging. De beperking in formatie wethouders moet in samenhang bezien worden met het voorstel om de formatie bestuursadviseur af te ramen. Minder wethouders vergt een adequate ondersteuning. College van B&W

2025

411000 salarissen & sociale lasten Budgettair effect saldo

2026

2027

2028

-41.000

-55.000

-41.000

-55.000

We nemen het voorstel over met ingang van 2026. Voorstel 3

Kijkend naar wat het betekent de formatie van de Bestuursadviseur van het College te reduceren met 0,89 fte, dan wordt de impact hiervan als te overzien gekwalificeerd. Deze formatieplaats niet invullen geeft vanaf 2025 een structureel voordeel van € 92.000. Voor de andere gemeenten heeft deze ombuiging geen verdere consequenties.

Overweging college De invoering van een bestuursadviseur is ingegeven aan het gegeven dat in het OG/ON (opdrachtgever- opdrachtnemer) traject de gemeente kwetsbaar is met enkel een gemeentesecretaris. Voorts is goede ondersteuning voor de wethouders van groot belang. Tegelijk moeten er keuzes gemaakt worden en eindigt de aanstelling van de huidige ondersteuner per 1 januari 2025. In de BEL Combinatie wordt een slag gemaakt met een betere advisering van de wethouders bij verbonden partijen en bij regionale overleggen. Het welslagen daarvan is een cruciale voorwaarde om als college goed te kunnen opereren in het bestuurlijke en maatschappelijke krachtenveld. De ondersteuning van het college zal voortaan volledig vanuit de bestaande formatie (DVO-uren) moeten komen en gaat dan met name uit communicatie, bestuursadvies en bestuursondersteuning.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Bestuursondersteuning/staf

2025

2026

2027

2028

411000 salarissen en sociale lasten

-92.000

Budgettair effect saldo

-92.000

We nemen het voorstel over met ingang van 2026. Voorstel 4

Het blijkt dat op de post representatie ook kosten worden geboekt die beter kunnen worden beschouwd als kosten voor onvoorzien. Bij accordering van de raad van de post onvoorzien, is het college vooraf gelegitimeerd bepaalde uitgaven te doen die voldoen aan de kwalificaties van de 3-O’s, te weten, onvoorzien; onvermijdbaar en onuitstelbaar. Verantwoording vindt achteraf plaats bij gelegenheid van de jaarrekening en het voorkomt de nodige bureaucratie. Zo beschouwd, wordt voor mogelijk gehouden het budget voor representatiekosten te verlagen van € 37.500 naar € 10.000. Dit levert een voordeel op van structureel € 27.500. Hiertegenover ramen we dan een hogere post Onvoorzien. Deze is nu € 10.000 en wordt dan € 20.000 structureel. De impact van dit voorstel (maatschappelijke en organisatorisch) wordt als beperkt ingeschat. Deze ombuiging is direct ingaande 2025 te realiseren en heeft financieel gezien betekenis, omdat hiermee per saldo structureel € 17.500 (€27.500 -/- €10.000) wordt omgebogen. Voor de andere gemeenten en de werkorganisatie BEL heeft deze ombuiging geen verdere consequenties.

Overweging college De post representatie wordt gebruikt voor veel eenmalige activiteiten en vragen om een bijdrage waarvoor niet direct een subsidiepot beschikbaar is. Het fungeert nu als een ventiel om toch zaken te kunnen honoreren of ondersteunen. Maar is ook bedoeld voor reguliere zaken als de nieuwjaarsreceptie, lintjesregen, fotografie, bloemen huwelijken en jarigen, relatiegeschenken, afscheidscadeaus, Sint Nicolaasactie minima, etc. Strikt formeel is daarvoor de post onvoorzien, die nu feitelijk niet gebruikt wordt. De realisaties van de afgelopen jaren laten niet zien dat een besparing mogelijk is. Het vergt een betere planning van activiteiten die er aan komen en daarvoor dan budget opnemen. Of het schrappen van vaststaande activiteiten die de gemeente organiseert.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Er is dan kaderstelling nodig om de realisatie weer in overeenstemming te brengen met de begroting als de taakstelling wordt overgenomen. Uit deze post worden veel zaken betaald waarin dan op een andere manier moet worden voorzien. Voor 2025 zou er dan bijvoorbeeld alsnog een budget gereserveerd moeten worden voor het vieren van 80-jaar bevrijding op 5 mei door het Feestcomité (dorpsmaaltijd). Voorts zou een budget geraamd moeten worden voor de organisatie van de BEL Veteranendag in 2025, omdat het dat jaar de beurt is aan Eemnes om als gastgemeente op te treden. Ook is nu niet voorzien in een structurele subsidie voor het 4 mei-comité (Stichting Vrijheidsmonument) voor het organiseren van de 4 mei herdenking, de viering met de leerlingen van de basisscholen, de activiteiten op de scholen en in 2025 de extra activiteiten rondom 80-jaar bevrijding. Representatie

2025

2026

2027

2028

438025 Representatie

-27.500

Budgettair effect saldo

-27.500

2025

2026

2027

2028

438098 Stelpost ov. goed en diensten

10.000

Budgettair effect saldo

10.000

2025

2026

2027

2028

Onvoorzien

Representatie 80 jaar bevrijding 5 mei

15.000

BEL Veteranendag

10.000

Subsidie 4 mei-comité

5.000

Subsidie 4 mei-comité scholen

5.000

Budgettair effect saldo

35.000

10.000 5.000

5.000

15.000

We nemen het voorstel over en ramen budget specifieke onderdelen van representatie.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Voorstel 5

Het voorstel behelst te stoppen met het drukwerk voor de lokale krant ‘rotonde’ en dit voortaan alleen digitaal te publiceren. In de tijd van digitalisering en duurzaamheid is dit voorstel goed te verdedigen. Lastiger ligt het waar het gaat om mensen die minder gemakkelijk met digitalisering kunnen omgaan en nog steeds hechten aan een papieren krant. Het voorstel heeft dus wel impact bij een deel van de inwoners, maar naar inschatting bij een heel groot deel ook niet. De omvang van de besparing, zijnde structureel € 80.000, is dermate substantieel, dat om die reden dit voorstel wordt opgevoerd. Dit voorstel heeft geen consequenties voor de andere gemeenten c.q. de BEL-Combinatie.

Overweging college De Rotonde is, zo blijkt uit onderzoek onder ons burgerpanel, een belangrijke bron van informatie voor onze inwoners. Zowel over de gemeente als over de zaken die spelen in Eemnes. Daarmee heeft het een belangrijke maatschappelijke functie voor onze inwoners. Bij het afschaffen krijgen inwoners meer een ‘haalplicht’ in plaats van dat het gemeentelijke nieuws tot hen komt via de tweewekelijkse huis-aan-huis-krant. Het bereik is groot. Opheffen van de gemeentepagina betekent dat een deel van de inwoners, vooral diegene die digitaal minder vaardig zijn, niet wordt bereikt. We onderzoeken of het mogelijk is terug te gaan van de huidige tweewekelijkse naar een maandelijkse of andere verschijning. We gaan in gesprek met de uitgever of de kosten beperkt kunnen worden. Het geheel stoppen als gemeente zou ook het (financiële) einde van deze uitgave kunnen betekenen, de gemeente staat immers garant voor en stabiele inkomstenkant. Ook wordt de Rotonde gebruikt voor gemeentelijke mededelingen rondom aangevraagde en verleende vergunningen, beleid en tips rondom afvalscheiding en het gebruik van het riool. We belasten een deel van de Rotonde dan ook door in de kostendekkende tarieven Het geheel afschaffen van de Rotonde lijkt het college niet wenselijk. De alternatieven op een rij: Voorlichting

2025

2026

2027

2028

doorbelast aan rioolrecht

-10.000

doorbelast aan afvalrecht

-10.000

doorbelast aan vergunningen

-20.000

Budgettair effect saldo

-40.000

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

De doorbelasting aan het rioolrecht en afvalrecht betekent per huishouden op jaarbasis een verhoging van € 5 (in totaal).

We nemen het voorstel niet over en financieren de Rotonde op een andere wijze.

Openbare orde en veiligheid De doelstellingen ten aanzien van de veiligheid in de gemeente staan centraal. Hiertoe behoren de activiteiten die gerelateerd zijn aan criminaliteit en de preventie daarvan in de gemeente. De taken die uitgevoerd worden door de Veiligheidsregio en de inzet en instandhouding van de brandweer en rampenbestrijding valt hieronder, evenals de inzet van handhaving (Boa’s). Voorstel 6

Het voorstel behelst het marktconform (ca. € 150/m2) verhuren van vierkante meters aan derden om daarmee opbrengsten te genereren. Welke financiële consequenties dit heeft bij verhuur van het BEL-kantoor moet nader worden onderzocht, om reden dat hier pro memorie is geraamd. Verhuur van vierkante meters van de kazerne levert ongeveer € 20.000 structureel op, ingaande 2025. De maatschappelijke en organisatorische impact wordt als gering gezien. In het geval de huisvesting voor het kantoorpersoneel een andere wordt, raakt het de beide gemeenten en de werkorganisatie. Vooralsnog gaan we daar niet vanuit.

Overweging college Het BEL-kantoor is niet van de gemeente Eemnes, maar wanneer er kantoorruimte vrijkomt doordat er meer thuis gewerkt wordt dan is het een prima idee om een deel van het pand geschikt te maken voor bijvoorbeeld kinderopvang wat voor de BEL Combinatie als werkgever ook een pull-factor kan zijn. Een uitbreiding van de brandweerkazerne is al eens onderzocht en vergt wel een behoorlijke investering om het bijvoorbeeld geschikt te maken voor kinderopvang. Op dit moment speelt een discussie rondom de huisvesting van de brandweer binnen de VRU dus het is een optie voor de langere termijn. De brandweerkazerne loopt ook mee in het locatieonderzoek woningbouw naar aanleiding van de motie om huisvesting (bedrijfswoningen) voor brandweerpersoneel te onderzoeken (op, rond, aan of nabij) de kazerne.

Voor nu nemen we dit voorstel niet over en parkeren we dit idee in afwachting van locatieonderzoek en besluitvorming VRU.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

AANVULLENDE VOORSTELLEN 1.1 Formatie team OOV In de begroting 2025 is de uitbreiding van de formatie van team OOV met 3 fte opgenomen. Het team OOV heeft sinds 2022 veel tijd en energie gestoken in de opvang van de vluchtelingen uit Oekraïne en de COA-opvang. Hierdoor zijn veel zaken blijven liggen. Om het vastgestelde integraal Veiligheids Plan (IVP) (prioriteiten o.a. ondermijning, cyber, jeugd) uit te kunnen voeren, ontkomen we niet aan deze uitbreiding van de formatie. Vanwege de relatie die we kunnen leggen met de gemiste productie van de BEL Combinatie ligt in de drie gemeenten het voorstel voor om deze uitbreiding te financieren vanuit de Reserve OEK gemiste productie BEL Combinatie. Vanuit deze reserve groot € 270.910 kunnen de kosten voor 2025, 2026 en deels 2027 worden gefinancierd. We zien ook in 2024 nog een behoorlijke inzet vanuit onze organisatie rondom de vluchtelingenopvang. Er zal eind 2024 een voorstel worden gedaan om een apart team hiervoor in te richten, zodat geen beroep meer wordt gedaan op de reguliere formatie. Aangezien we in 2024 verwachten ook ureninzet vanuit de DVO-uren te moeten doen, is het aannemelijk dat we over 2024 wederom een dotatie in deze reserve zullen doen. Taakstellend stellen we die dotatie op € 129.090. Hiermee kan de formatie-uitbreiding voor de gehele periode 2025 – 2028 worden gedekt.

In 2027 zal een nieuw IVP worden opgesteld, mede op basis van een evaluatie wat we de komende periode weten te bereiken met deze uitgebreidere formatie. Op basis hiervan zullen we de benodigde formatie van het team OOV opnieuw bepalen. Veiligheid is een corebusiness voor ons als gemeente, dus het is belangrijk dat we niet alleen in woord maar vooral in daden de komende jaren het verschil gaan maken. Openbare orde en veiligheid

2025

2026

formatie uit reserve OEK Budgettair effect saldo

2027

2028

-30.000

-100.000

-30.000

-100.000

1.2 Aframen incidenteel deel Wet Open Overheid In 2022 hebben de raden van Blaricum, Eemnes en Laren ingestemd met het programma Open Overheid en hebben we afgesproken de incidentele en structurele middelen beschikbaar te stellen aan de BEL Combinatie. Het Programma Open Overheid heeft wat vertraging opgelopen, daarom zijn bij de jaarrekening 2023 de niet bestede middelen alsnog overgemaakt aan de BEL Combinatie om de doelstellingen te kunnen halen. De gemeenten ontvangen met ingang van 2022 vier jaar zowel incidentele middelen als structurele middelen.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

De middelen uit het in 2022 vastgestelde Programma Open Overheid bedragen: Taakmutatie Wet open overheid Blaricum Eemnes Laren Totaal Wet open overheid

2022

2023

2024

2025

2026

€ 89.004 € 86.195 € 88.080 € 263.279

€ 99.329 € 96.192 € 98.375 € 293.896

€ 109.735 € 106.397 € 108.769 € 324.901

€ 120.677 € 117.097 € 119.654 € 357.428

€ 67.041 € 67.041 € 67.041 € 201.123

In de begroting 2023 is hiervoor een stelpost opgenomen, waarbij de bedragen nadien zijn aangepast aan de aangepaste bijdragen vanuit het Rijk. De stelpost in de begroting 2025 bedraagt € 134.794 (2026 e.v. € 134.618). Met ingang van de jaarschijf 2026 moet evenwel de stelpost worden aangepast (verlaagd) naar het niveau van de structurele bijdrage. Wet open overheid

2025

Afremen incidenteel deel Budgettair effect saldo

2026

2027

2028

-50.000

1.3 Gemeentelijke beleidsmonitor Voorstel is om volledig te stoppen met de uitvoering van de monitor om de twee jaar. Met dit scenario bezuinigen we € 9.000. We voeren dan niet meer tweejaarlijks de beleidsmonitor uit. Deze informatie is dan niet meer beschikbaar voor beleidsmonitoring en voor Waar Staat Je Gemeente. De gemeentelijke beleidsmonitor is een tweejaarlijkse meting over hoe inwoners van Eemnes de leefbaarheid, veiligheid en sociale kracht beleven (subjectieve meting). Het doel is om onze dienstverlening zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de wensen en behoeften van onze inwoners. De resultaten worden gebruikt als toetsing van huidig beleid en bij het ontwikkelen van nieuwe beleids- en uitvoeringsplannen. Op dit moment zitten we ook in een traject om de monitor te versimpelen en beter te integreren in de gemeentelijke processen, zodat het bestuur beter in staat is om te sturen op de gewenste maatschappelijke effecten. Doel is om de beleidsmonitor in te zetten voor de effectindicatoren in de P&C cyclus. Een andere optie is om in plaats van het groot opgezette waarstaatjegemeente die rol in te laten vullen door het burgerpanel. We stellen voor de monitor te handhaven, maar het geraamde bedrag in 2027 te schrappen (tweejaarlijkse cyclus).

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Klanten Contact Centrum

2025

2026

2028

-9.000

438099 Ov. Goed en diensten Budgettair effect saldo

2027

-9.000

1.4 Verduurzaming brandweerkazerne In de begroting 2025 is € 286.000 opgenomen om de verduurzaming van de brandweerkazerne uit te voeren, de kapitaallasten hiervan bedragen € 21.000. We krijgen hiervoor een subsidie, zodat de kapitaallasten waarschijnlijk lager zullen uitvallen. De verduurzaming zou moeten leiden tot (fors) lagere energielasten, de investering verdient zich dus (minimaal) terug. We accepteren als gemeente een onrendabele top bij het verduurzamen, maar gaan wel uit van het terugverdienen van 75% van de investeringen. Dat komt neer op een taakstelling van € 15.000, hetgeen 30% van de geraamde energiekosten is. Afhankelijk van het ambitieniveau zilver of goud, kan de opbrengst hoger uitvallen. Brandweerkazerne

2025

438012 energiekosten Budgettair effect saldo

2026

2027

2028

-15.000

1.5 Bijdrage Veiligheidsregio Utrecht Voor het algemene deel over de WGR’en waarin we deelnemen, wordt verwezen naar Programma 6. Overigens blijkt uit een (externe) benchmark dat de VRU één van de goedkoopste Veiligheidsregio’s per inwoner is. In de VRU wordt gewerkt aan een nieuw beleidsplan, waarbij uitgangspunt oud voor nieuw en geen nieuwe Rijkstaken erbij zonder financiële middelen randvoorwaarden zijn. Voor de algemene bijdrage aan de VRU verwijzen we naar Programma 6 waar een algemene passage is opgenomen omtrent de gezamenlijke Utrechtse benadering voor de WGR’en. Tevens speelt een discussie rondom de brandweerkazernes. Deze zijn nu deels eigendom van de VRU en deels niet. Ook hebben gemeenten kazernes in eigendom met een regionale functie (werkplaats, opleidingen, kantoor etc.), waarvoor ze geen vergoeding van de VRU krijgen en dus oneigenlijk hoge lasten. De bij de gemeenten ‘achtergebleven’ huisvestingslasten belopen ca. € 9 mln., echter of hierin alle kosten zitten is onduidelijk. Het kan zijn dat besloten wordt de kazernes over te dragen aan de VRU, aangezien de kazerne in Eemnes door 9.900 inwoners wordt bekostigd en een vergelijkbare post in andere gemeenten meer inwoners bedient, lijkt een voordeel hier best logisch.

Vanuit die € 9 miljoen en gerelateerd aan het aantal inwoners in de Provincie Utrecht versus onze eigen inwoners zouden de huisvestingslasten dan fors lager uitvallen. We gaan uit van 50% van het voordeel wat mogelijk ontstaat.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Brandweerkazerne

2025

Regionaal eigendom Budgettair effect saldo

2026

2027

2028

-30.000

1.6 Stelpost Voorlichting In de Perspectiefnota is een stelpost voor Voorlichting opgenomen op 92040002 Voorlichting 438098 stelpost ov.goed en diensten € 3.500. Deze stelpost is niet verder ingevuld en kan komen te vervallen. Voorlichting

2025

2026

2027

2028

438098 Stelpost ov. Goederen en diensten -3.500

-3.500

Budgettair effect saldo

-3.500

1.7 Doorbelasting secretariaatsondersteuning Zuidpolder De in de begroting opgenomen doorbelasting is niet aangepast aan de werkelijke salariskosten. De salariskosten zijn wel juist geraamd. Bestuursondersteuning/staf

2025

2026

2027

2028

535200 vergoeding voor personeel

-6.000

Budgettair effect saldo

-6.000

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

AFGEWEZEN VOORSTELLEN/SUGGESTIES/OPTIES 1. Heroriëntatie burgerpanel We voeren ca. 4 raadplegen per jaar uit met ons burgerpanel en hebben een contract voor ca. € 8.000 per jaar. We gebruiken het panel om input voor ons beleid op te halen of om onze inwoners te betrekken bij zaken die spelen in onze gemeente. Deze ombuiging gaat in tegen onze ambities op het gebied van participatie en wijkgericht werken, waarbij we inzetten op het centraal stellen van de inwoners, “gemeente/overheid is voor de burgers”, burgers aan zet, participatie samenleving, betrokkenheid en burgerschap bevorderen, gemeenschap versterken, kracht uit de wijken benutten, meer verantwoordelijkheid aan burgers, enzovoort. Dit brengt het risico met zich mee dat het vertrouwen in de overheid afneemt en de relatie tussen de inwoners en de lokale overheid verslechtert. Door de werkwijze met het burgerpanel bereiken we juist ook die bewoners die uit zichzelf de gemeente minder snel zouden vinden.

2. Cameratoezicht beëindigen Cameratoezicht is één van de instrumenten om de openbare orde te waarborgen en de criminaliteit te voorkomen of op te sporen. In Eemnes wordt al enkele jaren cameratoezicht ingezet in het gebied Minnehof – SV Eemnes. De verbetering van het woon- en leefklimaat voor diegenen die in het cameragebied slachtoffer waren van vernielingen, overlast en geweld, is van doorslaggevend belang geweest bij de totstandkoming van het cameratoezicht. Een waardevolle en effectieve manier om de veiligheid positief te beïnvloeden. Als er camera’s verdwijnen, neemt de kans op onveiligheidsgevoelens, (jeugd) overlast en gewelddadige incidenten toe. De camera's hebben een preventieve en repressieve werking. Met beperkte capaciteit vanuit de politie en voor handhaving op straat in combinatie met toenemende polarisatie, ongelijkheid, ver juridisering van de maatschappij moeten de ambities uit het veiligheidsbeleid worden bijgesteld. Veel inwoners kunnen daar de effecten van gaan ondervinden als het aantal zogenaamde ‘high impact crimes’ toeneemt. Ook komt een informatie gestuurde aanpak n.a.v. camerabeelden (bijv. na de jaarwisseling en bij opstootjes rondom het Skatepark) in het geding.

3. Minder frequent handhaven Handhaving is een basis-ingrediënt van beleid. Beleid is immers alleen effectief als mensen zich er ook aan houden. Dat toetsen we bij het verlenen van de vergunning. Wanneer er te weinig handhaving plaatsvindt, heeft dat effect op de nalevingsbereidheid van onze inwoners en bedrijven. De gemeente zet in op ‘ogen en oren in de wijk’. We vinden het belangrijk dat iedereen die voor of namens ons in de buurt en wijk aanwezig is zijn ogen en oren gebruikt en signalen over en weer meeneemt – passend bij zijn of haar rol -. Daarom hebben we gekozen voor een vorm van handhaving die op meerdere vlakken tegelijk toetst.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Onze handhavingscapaciteit is beperkt: helaas kunnen we hierin vaak alleen reactief te werk gaan door de beperkte omvang en de grote capaciteitsvraag die stevige handhaving met zich meebrengt. Het is mogelijk deze frequentie nog verder terug te brengen. Minder handhaven betekent dat we minder zichtbaar zijn op straat. Ook kunnen we minder reageren op meldingen van bewoners die aangeven dat iemand zich niet aan de regels houdt. Bewoners zullen ervaren dat de handhaver minder in gesprek gaat met bewoners. Ook krijgen wij hierdoor minder signalen uit de buurten. Uiteindelijk heeft minder handhaving een effect op de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van de stad, omdat ons beleid wellicht niet effectief uitgevoerd wordt.

4. Afschaffen Nieuwjaarsreceptie De nieuwjaarsreceptie geeft een gevoel van verbinding, vooral de mensen actief in het maatschappelijk middenveld en onze relaties bezoeken deze bijeenkomst. De receptie is voor Huis van Eemnes ook een bron van inkomsten. Voorts hebben we sinds enkele jaren ook een ‘markt’ waarin we beleidsdoelstellingen en onze verenigingen op de voorgrond zetten. Afschaffen van de nieuwjaarsreceptie levert een besparing van ca. € 8.000 op.

5. Afschaffen Politie Keurmerk Veilig Wonen De gemeente verstrekt een subsidie voor bewoners als ze hun hang- en sluitwerk inrichten conform het Politie Keurmerk Veilig Wonen. Het betreft een kleine bijdrage in de kosten. Er is € 2.000 voor geraamd.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

SAMENVATTING PROGRAMMA 1

2025

2026

2027

2028

Wet open overheid College van B&W Bestuursondersteuning/staf Representatie Voorlichting Representatie Openbare orde en veiligheid Klanten Contact Centrum Brandweerkazerne Regionaal eigendom Voorlichting Bestuursondersteuning/staf

-27.500 -40.000 35.000 -3.500 -6.000

-50.000 -41.000 -92.000 -27.500 -40.000 5.000 -15.000 -30.000 -3.500 -6.000

-50.000 -55.000 -92.000 -27.500 -40.000 5.000 -30.000 -9.000 -15.000 -30.000 -3.500 -6.000

-50.000 -55.000 -92.000 -27.500 -40.000 15.000 -100.000 -15.000 -30.000 -3.500 -6.000

Budgettair effect saldo

-42.000

-300.000

-353.000

-404.000

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

PROGRAMMA 2

BUITENRUIMTE ONDERHOUDEN IN EEMNES

Voorheen onder meer  Programma 4 Mobiliteit  Programma 5 Groene leefomgeving

Ons natuurlijk kapitaal De doelstellingen ten aanzien van het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte staan centraal. Hiertoe behoort de aanleg en het onderhoud van openbaar groen. De aanleg en het onderhoud van vijvers en kleine watergangen, waaronder schoonhouden sloten, onderhouden van taluds en beschoeiing horen hier ook bij, evenals de aanleg en het onderhoud van speelvoorzieningen en volkstuinen, natuurbescherming, onderhoud van bos, heide en overige natuurgebieden.

Voorstel 7

Het voorstel behelst het stoppen met uitbreiden van het bomenbestand. Voor dit doel is vanuit de eerdere perspectiefnota structureel budget geraamd in de begroting, terwijl het bomenbestand op orde is. Het voorstel ligt voor omdat deze ombuiging maatschappelijk en organisatorisch gezien geen impact heeft. Er zijn verder geen consequenties voor de andere gemeenten c.q. De BELCombinatie. Het voordelig is effect is € 7.500 structureel, ingaande 2025.

Overweging college Eemnes is een groene gemeente met al veel bomen. Het bomenbestand wordt gestaag uitgebreid door de uitbreiding van Zuidpolder Zuid, waarbij mogelijk in de zuidelijke rand een bos-plantsoen-verblijfsgebied wordt gecreëerd. In de Meerjarenbegroting is voorts in de investeringsplanning jaarlijks al € 48.000 als investering opgenomen om bomen te vervangen. Openbaar groen

2025

2026

2027

2028

438056 Onderhoud bomen

-7.500

Budgettair effect saldo

-7.500

Uitbreiding bomen

We nemen het voorstel over. 23

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Voorstel 8

Het voorstel behelst voor 2025 (dus incidenteel) het budget voor speelbeleid te korten met € 50.000. De aanname is dat het onderhoudsbudget voor dit jaar voldoende is en er dus geen extra geld vanuit het speelplan nodig is. Het voorstel ligt voor omdat deze korting geen maatschappelijke en organisatorische impact heeft. Ook heeft dit geen invloed op de andere gemeenten c.q. de werkorganisatie BEL.

Overweging college We hebben inmiddels een achterstand in het uitvoeren van het Speelplan. Het extra budget wat we hebben gereserveerd zal dan i.v.m. de capaciteit (DVO) en vereiste inhaalslag in 2025 niet aangewend worden. Ook in 2024 is er € 50.000 opgenomen om het onderhoud aan de speelplaatsen (in den brede) op orde te brengen. We krijgen veel signalen van achterstallig (groen) onderhoud, dus hoewel de toestellen technisch voldoen, is de beleving door achterstallig (groen-terrein)onderhoud aanwezig. Het budget 2024 kan nog gebruikt worden om hierin een inhaalslag te maken. Speeltuinen-plaatsen

2025

2026

2027

2028

438019 onderhoudskosten

-50.000

Budgettair effect saldo

-50.000

We nemen het voorstel over.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Voorstel 9

Het voorstel behelst precies als in de kopregel staat. Voor de wandelroutes geldt dat het stoppen daarmee alleen effect heeft voor 2025 en wel voor een bedrag van € 25.000. Voor ecologisch bermbeheer respectievelijk meer groen buurtinitiatief is eerder vanuit de perspectiefnota een bedrag van € 50.000 respectievelijk € 15.000 geraamd. Hieraan per ingaande 2025 geen invulling aan geven, betekent dus structureel een bezuiniging van € 65.000. Het voorstel ligt voor, omdat de maatschappelijke impact als beperkt wordt ingeschat, terwijl de organisatorische impact aanzienlijk positief is. Ook de besparing is snel in te boeken; het gaat dan om een bedrag van € 90.000 in 2025 en € 65.000 structureel vanaf 2026. Dit voorstel heeft geen invloed op de andere gemeenten c.q. de werkorganisatie BEL.

Overweging college In de Perspectiefnota (collegeprogramma) hebben we een aantal budgetten opgenomen om met name de beleving van het groen verder te versterken. We willen aan een aantal budgetten voorlopig vasthouden, omdat we dat belangrijk vinden. Tegelijk zullen we vanwege de onvermijdelijkheid van keuzes enkele budgetten ook schrappen. Op kostenplaats 92570000 Openbaar Groen zijn de middelen uit de Perspectiefnota ‘geparkeerd’ op “438099 Overige goederen en diensten”, waarbij de uitbreiding bomenbestand al hiervoor is geschrapt. Opgenomen budgetten na Perspectiefnota: Perspectiefnota

2024

2025

2026

2027

Meer groen, buurtinitiatief

15.000

Bewoners: plantgoed

20.000

Bewoners: groen daken

15.000

wandelroutes

25.000

singels en beleving

10.000

bomen groei bestand

7.500

IBOR - groenplan

15.000

invasieve exoten

Budgettair effect

107.500

82.500

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Het college stelt voor om te schrappen “meer groen: buurtinitiatief”, we hebben al behoorlijk veel zelfbeheer en zullen dat blijven stimuleren. Het initiatief om daken te vergroenen hebben we al een keer uitgevoerd en gelet op de keuzes die we moeten maken schrappen we dit budget. Er is gen capaciteit om wandelroutes in 2024 en 2025 op te pakken. De wandelroutes laten we meelopen in het plan voor de integrale aanpak van fietsen wandelpaden uit het Wegenbeheerplan, waarbij een extra element van wandelroutes aan de opdracht wordt toegevoegd. De aanbesteding IBOR 2025 is al bij de Kadernota gehonoreerd en kan vervallen. Het verbeteren van de beleving van de singels maken we onderdeel van het budget van het Groenplan fase 2, waarbij we in 2024 groot onderhoud aan de singels gaan uitvoeren en tegelijk de beleving verbeteren. Dit kan uit het beschikbare budget van € 200.000. We zien dat borders en perken op sommige plekken sleets dan wel afwezig zijn, dus het investeren in herplant achten we noodzakelijk. Het stoppen met het ecologisch bermbeheer achten we kapitaalvernietiging nu we in 2023 en 2024 de goede stappen hebben gezet. Voor het ecologisch bermbeheer is structureel € 50.000 geraamd, op basis van de evaluatie van de kosten en waar we nu staan qua uitvoering wordt bezien hoe lang die extra investering nodig is.

In het beleidsplan is voorzien dat er na enige tijd qua intensiteit van onderhoud kan worden afgeschaald.

Openbaar groen

2025

2026

2027

2028

438099 buurtinitiatieven

-15.000

438099 groene daken

-15.000

438099 wandelroutes 438099 IBOR areaal

-25.000 -10.000 -15.000

-10.000 -15.000

Budgettair effect saldo

-50.000

-25.000

438099 singels beleving

We nemen het voorstel deels over.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Voorstel 10

De buitenruimte wordt nu op kwaliteitsniveau A onderhouden. De keuze kan zijn dat naar niveau B, C of D te brengen. Het voordeel is dat hiermee snel geld kan worden bespaard voor een aantal jaren achtereen en wel per ingaande 2026 (jaar 2025 is al aanbesteed). Op langere termijn moet wel worden beseft dat het areaal eerder aan vervanging toe is en dat dit dan dus om extra investeringen vraagt. In die zin kan worden geredeneerd dat het kwaliteitsniveau zo lang als nodig is wordt gereduceerd en weer naar boven wordt bijgesteld als de financiën het weer toelaten. Hoeveel een reductie van het kwaliteitsniveau precies oplevert kan nog niet worden onderbouwd. Nader onderzoek is hiervoor nodig. Het voorstel ligt voor, omdat beïnvloeding van de kosten vrijwel direct mogelijk is door een acceptatie van een lager kwaliteitsniveau. Maatschappelijk gezien doet dit wel iets met het straatbeeld van Eemnes, maar dat is in financieel zorgelijke tijden uit te leggen. Dit voorstel kan ook invloed hebben op de andere gemeenten c.q. de werkorganisatie.

Overweging college In de Kadernota 2025 is op basis van de aanbesteding 2024- 2025 een bedrag van € 138.000 bijgeraamd voor het uitvoeren van het IBOR-onderhoud. Op basis van het areaal is een extra bedrag benodigd van € 386.000 om op A-B niveau te kunnen onderhouden. De prijsstijgingen in de markt zijn fors. Het beschikbare bedrag in de Meerjarenbegroting zal dus al leiden tot een (beperkt) kwaliteitsverlies. Een verdere taakstelling tast de uitstraling van Eemnes als woongemeente naar de mening van het college behoorlijk aan. De groene ruimte als verblijfsgebied draagt bij aan een aangenaam woon- en leefklimaat, nodigt uit tot spelen, sporten en verblijven in de openbare ruimte. Dat willen we graag behouden. De impact die het zal hebben als de kwaliteit van de openbare ruimte in de volle breedte naar beneden wordt bijgesteld, is groot. Bij het verlagen van de kwaliteitsniveaus in de A en B locaties zal er ook sprake moeten zijn van herinrichting van het groen. De huidige inrichting zal deels vervangen moeten worden door soorten die beter aansluiten bij de nieuwe kwaliteitskaders. Dit vraagt dan eerst om een extra investering. Een gedeeltelijke bijstelling, op alleen verhardingen, door A locaties te verlagen naar B en B locaties te verlagen naar C kan een beperkt resultaat behaald worden.

Het effect van dit besluit is dat verhardingen er minder vlak en netjes bijliggen tot het eerstvolgende groot onderhoud. Dit kan nader worden onderzocht.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Op een groot aantal plekken maaien we en voeren het maaisel af. Minder vaak maaien van bermen en gazons betekent minder kosten. De keuze hiervoor betekent een achteruitgang in de kwaliteit van de buitenruimte. De keuze om bermen en gazons (o.a. speel- en trapvelden) minder vaak te maaien is een optie, maar dit kan als hinderlijk worden ervaren, zeker als dat geldt voor de speel/trapveldjes. Met de juiste fasering is het wel weer beter voor de biodiversiteit. Andere vorm van aanbesteden: voor- en nadelen goed in beeld brengen Het is een mogelijkheid om het huidige systeem van aanbesteden met door de raad vastgestelde beeldkwaliteitsnormen voor beheer per gebied te verlaten en in plaats hiervan uit te gaan van een plafondbedrag, waarvoor we het groenbeheer willen laten uitvoeren. De aannemers geven vervolgens aan welk beheerniveau ze hiervoor kunnen leveren. Hierbij gaan we nog altijd wel uit van een ondergrens niveau (in principe wordt dit het 'instandhoudings' niveau. Mochten aannemers binnen de voorgestelde prijs denken op onderdelen een hogere beheerniveau te kunnen leveren dan die ondergrens, dan scoren ze hierop in de aanbesteding. Wij kiezen als gemeente de best beherende partij voor de voorgestelde vaste prijs. Dit is een complexe manier van gunnen met een hogere risicofactor.

Met deze werkwijze kan een bezuiniging worden ingevuld, door het budget taakstellend te verlagen. In het algemeen hebben we als gemeente met deze alternatieve aanbestedingswijze minder invloed op hoe het beheer van groen en water wordt uitgevoerd. Er kunnen nog steeds bepaalde voorwaarden worden gesteld, maar behalve deze voorwaarden ligt het initiatief voor het bepalen hoe het werk wordt gedaan bij de aannemer. De voor- en nadelen van deze werkwijze moeten goed tegen elkaar worden afgewogen. Voorkomen van kapitaalvernietiging We moeten voorkomen dat hetgeen we aanbesteden uiteindelijk leidt tot kapitaalvernietiging. Als bepaalde groensoorten zoals hagen minder vaak en minder goed worden onderhouden, treedt kapitaalvernietiging op en moet eerder tot vervanging (of omvorming) worden overgaan. Ook zullen door inschrijvende aannemers lagere beheerniveaus worden gehanteerd voor zaken waar wij dat eigenlijk liever niet zouden doen, zoals voor de bestrijding van onkruid. Bestrijding van onkruid is belangrijk omdat het niet doen leidt tot kapitaalvernietiging. Onkruid in groen maakt dat het groen eerder vergaat en eerder moet worden vervangen. Onkruid tussen stenen verharding zorgt ervoor dat de voegen tussen klinkers en tegels groter worden en de verharding gaat schuiven. Dit leidt niet per se tot kapitaalvernietiging van het materiaal, maar wel tot moeilijker begaanbare stoepen.

Toekomst Buitendienst Het college denkt dan ook eerder aan andere oplossingen, zoals het terugdringen van het ziekteverzuim in de Buitendienst en het op termijn deels inbesteden van het werk. Door te investeren in de Buitendienst kunnen we werk mogelijk goedkoper doen, dan zoals nu veel aan de markt over te laten. Uiterlijk in 2025 willen we dan ook van de BEL Combinatie een voorstel voor een toekomstvisie op de Buitendienst ontvangen, waarbij inbesteden en het werk weer deels zelf doen een goed alternatief kan zijn.

Naar een duurzaam evenwicht: begroting 2025

Ook een Buitendienst die (deels) als leerwerkplek kan dienen voor de mensen met een BUIGuitkering of die kan bijdragen aan de inburgering van statushouders (zo snel mogelijk aan de slag) biedt kansen. Dit is een onderzoek wat we samen met Blaricum en Laren willen oppakken. Een werkbezoek aan de gemeente Losser in 2022 heeft geleerd dat dit een periode van 5-7 jaar met zich meebrengt om een eigen serviceorganisatie op te bouwen. Voor de komende contractperiode (die start op 1 januari 2026) is dit nog geen optie, bij de duur van het nieuwe contract houden we hier wel rekening mee (flexibiliteit in looptijd). Ook het (nog) meer inzetten op buurtbeheer is een optie. Inrichtingsplannen met beheers paragraaf De grootste bezuiniging die op beheer en onderhoud behaald kan worden, is door bij het realiseren van ambities ook goed na te denken over het beheer en onderhoud en de daarbij behorende structurele kosten. Als het er eenmaal ligt zal het ook duurzaam in stand gehouden moeten worden. Dan is bezuinigen op beheer, zonder structuuringrepen, bijna niet mogelijk. Voorstel is om bij iedere ambitie die wordt voorgesteld meer aandacht te besteden aan de financiële paragraaf en daarin, naast de incidentele middelen, ook de structurele kosten die er aan verbonden zijn in beeld te brengen en te betrekken in de afweging.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14760856/1