BL4908-100-100-HAS-XX-XX-ME-X-0001-Second Opinion Wijkschouw Eemnes

Haskoning Nederland B.V. Mobility & Infrastructure

Notitie / Memo Aan: Van: Datum: Kopie: Ons kenmerk: Classificatie: Gecontroleerd door

Sandor Bendeler, Bastiaan Heerschop Romea Terpstra, Christian Silverentand 29 mei 2026 Click to enter "CopyTo" BL4908-100-100-HAS-XX-XX-ME-X-0001 Projectgerelateerd Click or tap here to enter text.

Onderwerp:

Second Opinion Wijkschouwen Eemnes

1. Aanleiding en vraagstelling Binnen de lopende overeenkomst met aannemer Rijkeboer, die tot stand is gekomen via een meervoudig onderhandse aanbesteding, wordt overwogen de opdracht te wijzigen. Deze voorgenomen wijziging houdt in dat bestaande rijbanen met betonstraatstenen worden vervangen door straatbakstenen. Deze werkzaamheden met betrekking tot de verharding vormen geen expliciet onderdeel van de oorspronkelijke aanbesteding, waarin de focus lag op onder andere vervanging van asfaltverharding en herinrichting van de openbare ruimte. De voorgenomen wijziging heeft betrekking op een aanpassing van de opdracht binnen hetzelfde projectgebied. De vraag die voorligt is of deze wijziging rechtmatig binnen de bestaande overeenkomst kan worden ondergebracht, of dat hiervoor een nieuwe aanbestedingsprocedure noodzakelijk is. 2. Afbakening en feitelijke context De oorspronkelijke opdracht is tot stand gekomen via een meervoudig onderhandse aanbesteding en heeft geleid tot een overeenkomst met aannemer Rijkeboer met een opdrachtsom van circa € 946.000. De opdracht ziet op een integrale herinrichting van delen van de wijk, inclusief civieltechnische en groenwerkzaamheden. Uit de inschrijvingsleidraad blijkt dat is gegund op basis van de laagste prijs, zonder toepassing van herzieningsclausules of andere contractuele bepalingen inzake uitbreiding van de opdracht.

De voorgenomen wijziging omvat het vervangen van bestaande rijbanen met betonstraatstenen door straatbakstenen, met een geraamde omvang van circa € 1.045.000 (ongeveer 111% van de oorspronkelijke opdrachtwaarde). 3. Juridisch kader De wezenlijke wijziging Van een wezenlijke wijziging in het aanbestedingsrecht is sprake indien de opdracht zodanig wijzigt dat in feite een nieuwe aanbestedingsprocedure is vereist. Het Europese Hof van Justitie heeft in het Pressetextarrest1 een toetsingskader geformuleerd aan de hand waarvan kan worden bepaald wanneer een wijziging 1

HJEG 19 juni 2008, C-454/06 (Pressetext)

29 mei 2026

BL4908-100-100-HAS-XX-XX-ME-X-0001

1/4

als wezenlijk moet worden aangemerkt. Nationale rechters maken sindsdien veelvuldig gebruik van dit toetsingskader. Dit kader is later vastgelegd in de Aanbestedingswet, in artikel 2.163 Aanbestedingswet 2012 (Aw2012). Uitzonderingsgronden In de rechtspraak 2 is door middel van een analoge toepassing aanvaard dat ook bij nationale en meervoudig onderhandse aanbestedingen een wezenlijke wijziging van de opdracht kan leiden tot een verplichting tot heraanbesteding. Voor Europees aanbestede opdrachten voorziet de Aanbestedingswet 2012 in een uitputtende regeling van gevallen waarin wijziging van de opdracht is toegestaan zonder heraanbesteding. Deze uitzonderingen zijn opgenomen in de artikelen 2.163b tot en met 2.163g van de Aanbestedingswet 2012 en bieden onder specifieke voorwaarden ruimte om een overeenkomst gedurende de looptijd te wijzigen zonder een nieuwe aanbestedingsprocedure te hoeven starten. Bij nationale en meervoudig onderhandse aanbestedingen worden deze wettelijke wijzigingsgronden als referentiekader gebruikt bij de beoordeling of een wijziging in overeenstemming is met de aanbestedingsrechtelijke beginselen en deze wijzigingsgronden zijn derhalve ook voor de wijkschouw Eemnes van belang. De wijziging van overheidsopdrachten in de Aanbestedingswet 2012 (2.163a-g) In dit memo hebben wij gekeken of de regels uit de Aanbestedingswet 2012 (art.

2.163a–g) gebruikt kunnen worden voor de voorgenomen uitbreiding van de opdracht. Daarbij is in het bijzonder gekeken naar artikel 2.163d (noodzakelijk aanvullende werken, diensten of leveringen) en artikel 2.163e (onvoorziene omstandigheden). Deze artikelen worden hieronder nader toegelicht. Op artikel 2.163b (bagatelregeling – 15% extra boven oorspronkelijk opdracht) en artikel 2.163c (herzieningsclausule) kan respectievelijk vanwege de hoogte van het bedrag (€ 1.045.000) en vanwege het niet aanwezig zijn van herzieningsclausules geen beroep op worden gedaan en deze artikelen worden dan ook niet verder inhoudelijk behandeld. Noodzakelijke aanvullende werken, diensten of leveringen (art. 2.163d Aw) Een opdracht kan zonder heraanbesteding worden gewijzigd indien sprake is van noodzakelijke aanvullende werkzaamheden, die door de opdrachtnemer niet in de oorspronkelijke aanbestedingsstukken waren opgenomen. Voorwaarde is dat vervanging van de opdrachtnemer om technische of economische redenen niet mogelijk is, en dat dit zou leiden tot substantieel ongemak of aanzienlijke kostenstijgingen voor de aanbestedende dienst. Het bedrag van de wijziging mag per keer niet meer bedragen dan 50% van de oorspronkelijke opdracht. Onvoorziene omstandigheden (art.

2.163e Aw) Voor toepassing van artikel 2.163e Aw is vereist dat sprake is van externe onvoorziene omstandigheden die ondanks een zorgvuldige voorbereiding niet konden worden voorzien. Daarnaast mag de wijziging de algemene aard van de opdracht niet wijzigen en mag de waarde per wijziging niet meer bedragen dan 50% van de oorspronkelijke opdracht.

2

Rb. Den Haag 30 november 2010, ECLI:NL:RBSGR:2010:BO9252 (r.o. 4.14)

29 mei 2026

BL4908-100-100-HAS-XX-XX-ME-X-0001

2/4

Inhoudelijke beoordeling Art. 2.163d Aw2012 Toegepast op deze situatie betekent dit dat er daadwerkelijk sprake moet zijn van een noodzaak die tijdens de uitvoering is ontstaan, en niet slechts van een wens. In dit geval wordt aangevoerd dat de wijk uit de jaren ’70 stamt en dat de verharding het einde van de levensduur nadert. Dit betreft echter een omstandigheid die naar haar aard voorzienbaar is en daarmee geen aanwijzing vormt voor een noodzaak die pas tijdens de uitvoering is ontstaan. Het uitvoeren van de werkzaamheden door dezelfde aannemer kan vanuit praktisch of financieel oogpunt wenselijk zijn, maar dit maakt nog niet dat sprake is van de vereiste noodzaak in de zin van artikel 2.163d Aw. In dit kader wordt aangevoerd dat vervanging van de opdrachtnemer zou leiden tot hogere kosten, onder meer vanwege aanvullende voorbereidingskosten en de kosten van een nieuwe aanbestedingsprocedure. Dergelijke kosten zijn echter inherent aan het opnieuw aanbesteden van een opdracht en kunnen op zichzelf niet worden aangemerkt als substantieel ongemak of aanzienlijke kostenstijgingen in de zin van artikel 2.163d Aw. Voor het vervangen van bestaande rijbanen in straatbakstenen geldt bovendien dat de omvang van deze uitbreiding (circa € 1.045.000, ongeveer 111% van de oorspronkelijke opdrachtwaarde) de 50%-grens ruimschoots overschrijdt.

Reeds op deze grond kan artikel 2.163d Aw hiervoor niet als grondslag dienen. Art. 2.163e Aw2012 Het begrip ‘onvoorzienbare omstandigheden’ wordt door het Hof van Justitie nauw geïnterpreteerd. Een voorbeeld van een dergelijke omstandigheid is de coronacrisis. Dat de verharding het einde van de levensduur nadert was bij een zorgvuldige voorbereiding van de aanbesteding te voorzien en is derhalve geen onvoorziene omstandigheid. Ook voor artikel 2.163e Aw geldt dat bij het vervangen van bestaande rijbanen in straatbakstenen de omvang van deze uitbreiding (circa € 1.045.000, ongeveer 111% van de oorspronkelijke opdrachtwaarde) de 50%-grens ruimschoots overschrijdt. Reeds op deze grond kan ook artikel 2.163e Aw hiervoor niet als grondslag dienen. 5. Conclusie Hoewel de Aanbestedingswet 2012 onder voorwaarden uitzonderingen kent op het uitgangspunt dat een opdracht niet wezenlijk mag worden gewijzigd, achten wij het in dit geval niet aannemelijk dat de voorgenomen wijziging binnen deze uitzonderingen kan worden gebracht. Dit hangt samen met het karakter (verharding via straatbakstenen) en de omvang van de voorgenomen wijziging (€ 1.045.000,-), waardoor er sprake is van een wezenlijke wijziging van de aanbestede opdracht. 6. Aanbeveling Vanuit juridisch en aanbestedingsrechtelijk perspectief verdient het de voorkeur om de betreffende werkzaamheden separaat aan te besteden.

Hiermee wordt het risico op strijd met aanbestedingsregels voorkomen en blijft de mededinging geborgd.

29 mei 2026

BL4908-100-100-HAS-XX-XX-ME-X-0001

3/4

Indien desondanks wordt gekozen voor uitbreiding binnen de bestaande opdracht (= het opdracht verstrekken aan Rijkeboer voor € 1.045.000,- zonder nieuwe aanbesteding), dient expliciet te worden onderkend dat dit een juridisch risico inhoudt. In dat geval zou eventueel gebruik gemaakt kunnen worden van artikel 4.15 Aw (vrijwillige voorafgaande transparantie). Dit houdt in dat de gemeente voor het sluiten van de overeenkomst haar voornemen tot gunnen vrijwillig bekendmaakt, waardoor belanghebbenden zich hiertegen kunnen verzetten. De gemeente doet dit door het voornemen tot het sluiten van de overeenkomst via TenderNed in het Publicatieblad van de Europese Commissie te publiceren en minimaal 20 kalenderdagen te wachten met het sluiten van de overeenkomst. Als binnen deze termijn geen rechtszaak wordt gestart, kan de overeenkomst niet meer worden vernietigd. Hiermee wordt transparantie richting de markt gewaarborgd, maar moet worden opgemerkt dat het risico blijft bestaan dat marktpartijen zich tegen de voorgenomen gunning (het 1-op-1 opdracht verstrekken aan Rijkeboer voor € 1.045.000,-) kunnen verzetten.

29 mei 2026

BL4908-100-100-HAS-XX-XX-ME-X-0001

4/4