Document · PDF

Bijlage 2; Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht, dec 2022

Commissie WenR 3 april 2023, gemeente eemnesBij agendapunt: Integrale aanpak Gooiergracht + Presentatie10.793 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Door de aanwezigheid van stuwen wordt deze verspreidt over het gebied.

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

Document referentie https://swecogroup.sharepoint.com/sites/gr_integraleaanpakgooiergracht/shared documents/general/eindrapportage2/2a. concept eindrapportage integrale aanpak gooiergracht kl, bijlage 1 bij oplegnotitie.docx

28/56

4.2 Uitwerking visie

Figuur 11 Watersysteem uitwerking

Passende profilering Het huidige profiel heeft meer ruimte dan voor het basis debiet nodig is. De vorm van het profiel van de watergang wordt hierop aangepast, waarbij ook rekening wordt gehouden met de ruimtelijke karakteristiek zoals beschreven in de ruimtelijke analyse (bijlage 3); een rechte lijn en het eenduidige profiel met heldere steile taluds. De aanpassing moet ook ruimte bieden voor de afvoer van overstortend regenwater. Bij de aanpassing van de taluds wordt gezorgd voor meer stabiliteit. Dit is voornamelijk van belang voor het gestuwde traject langs Laren en Blaricum omdat hier ook het pad naast ligt. De basis hiervoor is een tweezijdige taludverflauwing over de gehele lengte en met dezelfde helling. Een dergelijke aanpassing is tevens gunstig voor het beheer en onderhoud, de instandhouding van de bomen op de insteek van het talud en voor meer kansen voor de ontwikkeling van een natuurlijke oever.

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

29/56

Figuur 12 basisprincipe profiel: aanpassing door taludverflauwing met meer kansen voor begroeiing

De watergang door het knooppunt van de A27 bij Blaricum en langs de Te Veenweg Noord krijgt flauwe oevers. Deze zijn goed te onderhouden en leveren kansen voor het versterken van de al aanwezige ecologische waarden. Daarbij ontstaat ook meer ruimte voor waterberging. Deze ingreep maakt het helder dat dit een latere niet historische verbinding is in de Gooiergracht. Bij een herprofilering van het deel van de Gooiergracht langs de Meentdijk worden de natuurlijke oevers behouden en zo mogelijk versterkt. De lichte slingers en afwijkingen van de oevers in het deel blijven daarbij herkenbaar. Het verbreden van natuurlijke oevers kan een positief effect hebben op het verminderen van de nutriëntenlast van het water. Onderdeel van de aan te passen profiel is de sanering van de onderwaterbodem. Er wordt voor gezorgd dat uitdieping geen drainerende werking heeft op het grondwater. Met de aanpassing van de onderwaterbodem wordt ook gekeken naar ecologische verbeteringen, zowel in de samenstelling van het materiaal als de profilering en microreliëf. Gemaal Het huidige gemaal aan het Eemmeer aan het eind van de Gooiergracht heeft een standaard afvoer capaciteit. Er is wel een vervangingsopgave in de nabije toekomst.

4.3 Meerwaarde en aansluiting op de omgeving Herkenbaarheid van het voormalig Tracé De Gooiergracht is een belangrijke historische lijn door het gebied. Deze is fysiek verstoord door de doorsnijding van de A27 en de opritten. Daarnaast is over de betekenis en functie van de Gooiergracht weinig bekendheid in de omgeving. •

Om de eenheid en herkenbaarheid te bewaren moet het pad, de ruimtelijk grootste constante factor, zoveel als mogelijk een eenduidige uitstraling krijgen. Dat wordt bereikt voornamelijk bereikt door afstemming in materialisering en beheer. Het gaat

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

30/56

•

• •

om het pad vanaf de Eemnsesserweg in Laren tot aan de Randweg Oost bij Blaricum. De sloot langs het depot van de gemeente die vanaf de doorsteek van de watergang door het knooppunt bij de A27 doorloopt tot aan de Gooyerweg/Randweg Oost is een oorspronkelijk stuk van de Gooiergracht. Dat kan beter herkenbaar worden gemaakt. Dit kan onder meer door er ook een functie aan te geven, zoals een tijdelijke berging met vertraagde afvoer naar de Gooiergracht. De Leeuwenpaal zou onderdeel moeten zijn van de overdracht en het uitvoeringsplan en daarin een duidelijke plek moeten krijgen. De paal moet beter herkenbaar zijn als onderdeel van het geheel. Hiervoor zijn diverse middelen in te zetten, zoals op de Tsplitsing van de Goyergracht-Noord een ‘kopie’ van de paal te maken of een zichtpunt om deze aan de overkant te herkennen. Dit zou door een specifieke opdracht of kunstwerk verder moeten worden uitgewerkt. Op hetzelfde punt is het wenselijk inzichtelijk te maken hoe het oorspronkelijk verloop verder ging richting het westen en tevens helder te maken dat men via de Gooyerweg over de A27 weer bij de Gooiergracht aanbeland. Er zou een inventarisatie moeten worden gemaakt van overige historische elementen en met name de grenspalen, zodat dit ook herkenbaar gekoppeld en herleidt kan worden als onderdeel van de historie en eenheid van de gooiergracht.

Pad Gooiergracht Het onverharde pad langs de Gooiergracht is een fijne recreatieve ontsluiting. Het pad is smal en het kan er bij droogte flink stuiven als auto’s en andere gemotoriseerde voertuigen er overheen rijden. In de Blaricumse woonwijk Bouwvenen wordt de meeste overlast ervaren. De steile oever van de watergang is daarnaast kwetsbaar voor belasting door zware voertuigen. Bij de profiel aanpassing wordt hiermee rekening gehouden. Maatregelen om verstuiving te voorkomen zijn inmiddels genomen door te door in droge perioden te sproeien met een soort lijmmiddel. Er kan worden nagedacht om op termijn (na sanering) in afstemming met gemeente Blaricum een relatief zware halfverharding aan te brengen over een lengte van 300m ter hoogte van de Bouwvenen. Het beeld van een doorgaand pad wordt daarbij behouden. De materiaalkeus, detaillering en afwerking van de halfverharding zorgt ervoor dat dit in kleur en beleving aansluit op het bestaande pad.

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

31/56

Figuur 13 Functies en bruggen langs en over de Gooiergracht

Bruggen Bruggen zijn ruimtelijk en historisch geen onderdeel van de Gooiergracht, zoals de stuwen, en zijn in de loop van de tijd individueel en naar behoefte over de watergang heen gelegd. Ruimtelijk houden ze dus verband met de aanliggende gebieden. Daarom is er ook een diversiteit aan bruggen, in vorm, omvang, detaillering en materialisering. Als bij ingrepen (aan de Gooiergracht) bruggen moeten worden aangepast of vervangen, dan is de voorwaarde dat daarbij het kenmerkende profiel van de Gooiergracht herkenbaar blijft doorlopen om eenheid en samenhang daarvan te benadrukken. De bruggen zelf krijgen een vormgeving en uitwerking, passend bij, en aansluitend op, de omgeving waarin ze liggen. Dat leidt tot verschillende bruggen naar gelang positie en functie. Wel kan in de brug verwijzingen worden gemaakt naar de ontwikkelingsgeschiedenis van de Gooiergracht zoals naar de tijd van vervening en de (geschiedenis) functie van de watergang als afvoer van effluentwater. Voorbeelden van verwijzingen kunnen zijn: historisch smeedwerk of formele poortachtige constructies in baksteen afgewerkt met natuursteen, verwijzend naar de landgoederen zoals Capits Hofstede (nu Bosje van Six) en de waterburcht Ruisschendaal, modernere bruggen bij latere woonwijken, of technische/functionele bruggen zoals die er zijn op een RWZI.

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

32/56

Transformatie RWZI Blaricum en herkenbaarheid functie watersysteem Bij de transformatie van de RWZI van Blaricum naar een andere functie is de ambitie dat hier ook ruimte komt om water uit overstort op te vangen en (tijdelijk) vast te houden. De uitlaat van de RWZI op de Gracht is een karakteristiek element. Het is te overwegen deze te behouden om de geschiedenis van de afvoer van riool- en effluentwater herkenbaar te maken.

Figuur 14 De karakteristieke uitlaat op de Gooiergracht van de RWZI Blaricum

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

33/56

4.4 Kansen en ambitie voor de lange termijn

Figuur 15 Kansen en ambitie voor de langere termijn

Achteroever Eemmeer De ecologische waarde van de Gooiergracht kan versterkt worden door een open verbinding met het Eemmeer te maken. Deze mogelijkheid ontstaat op het moment dat het gemaal vervangen wordt. Een vervangend gemaal zou meer richting de snelweg A27 kunnen worden gelegd of wellicht geheel kunnen vervallen. Dan kan het gebied rondom de Gooiergracht tussen de kade van de Kampen en de Meentdijk overstromen bij peilschommelingen. Door een slim sluiswerk bij de monding in het Eemmeer kan het water worden vastgehouden en langzaam weer worden afgevoerd. Ook kan dat sluiswerk zo nodig zorgen dat bij extreme windopzet vanuit het Markermeer niet te veel water binnendringt. Zo ontstaat een land-water overgang waaraan binnen het systeem van het IJsselmeergebied behoefte is. Dergelijk plekken creëren gunstige omstandigheden voor meer gedifferentieerde plantengroei en paaiplaatsen voor vissen (zie ook proeftuin Koopmanspolder) Vertraagd afvoeren water aanliggende gebieden De functie van de Gooiergracht kan verrijkt worden door het vertraagd afvoeren van tijdelijk geborgen water uit het gebiedje ‘Groeve Oostermeent’ ten zuiden van Huizen. Het water zou via de sloot naast het gemeentedepot en een sluis/stuw door het Vetdijkje Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

34/56

(voormalige kering van de Zuiderzee), op de watergang van de Gooiergracht uitgeslagen kunnen worden. Open maken ondergrondse afvoer De Gooiergracht, gelegen op de stuwwal van de Utrechtse heuvelrug is enkel een (zand)pad waarlangs ondergronds een buis/duiker ligt waar het effluentwater doorstroomt totdat het bij de (Verlegde) Laarderweg/Eemnesserweg overgaat in een open watergang. Het zou de herkenbaarheid van het watersysteem versterken deze open te maken. Een moerassige inrichting zou nuttig kunnen zijn voor het afvangen van nutriënten en om meer natuurlijk leven te krijgen in het effluentwater. De uitstraling kan die zijn van een moerassige greppel aansluitend bij het beeld van veengronden die hier in het verleden lagen.

Figuur 16 Open maken afvoer

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

35/56

5. Uitvoeringsprogramma In dit uitvoeringsprogramma hebben we de maatregelen in drie groepen gesplitst. In de eerste tabel staan de planvormen die op deze visie volgen. In tabel 5-2 staan de maatregelen die nodig zijn om aan de richtlijnen voor een goed functionerend watersysteem te voldoen plus de maatregelen die de direct ruimtelijk gerelateerde knelpunten oplossen. In

tabel 5-13 staan de maatregelen die het gebied in en langs de Gooiergracht een extra kwaliteitsimpuls kunnen geven. Voordat tot uitvoering van de maatregelen kan worden overgegaan is het nodig om samen met de omgeving een meer gedetailleerd inrichtingsplan te maken. Dit rapport dient daarvoor als basis. Met het deel van de Gooiergracht tussen de Eemnesserweg en de A27 kan direct overgestapt worden naar het maken van een inrichtingsplan. In dit deel zijn de benodigde ingrepen op hoofdlijnen duidelijk. Voor het overkluisde deel en het deel in de polder Eemnes is nog een stap in de visievorming nodig. In dit plan zijn ideeën aangedragen voor een mogelijke ontwikkeling. Die ideeën zijn echter dusdanig ingrijpend dat het daarvoor essentieel is dat die worden besproken met de belanghebbenden voordat verdergegaan wordt met de concrete vertaling naar maatregelen.

Tabel 5-1: Geadviseerde plannen

Planvorm

Verantwoordelijk

Opmerking

Inrichtingsplan Gooiergracht

AGV/ BEL

Vervolg op deze visie

Planningsprogramma voor afstemming

AGV/ BEL

Nadere uitwerking van deze lijst met tijdlijn

Watergebiedsplan

AGV

Planning nader te bepalen

Visievorming Gooiergracht in polder Eemnes

AGV (Gemeenten Eemnes & Blaricum / Natuurmonumenten (zuidzijde) / Staatsbosbeheer (noordzijde)

Via ander spoor is het als idee voor een PAGW-project ingebracht

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

36/56

Tabel 5-2: Geadviseerde fysieke maatregelen

Maatregel

Verantwoordelijke

Opmerking

Sanering bodem Gooiergracht

AGV

Al in gang gezet door Waternet

Aanpassen bodemprofiel Gooiergracht

AGV

Vanwege sanering bodem en gewenste waterhuishouding

Aanpassen / vervangen stuwen Gooiergracht

AGV

Vanwege hydraulisch functioneren en constructieve toestand

Aanleggen waterbergingsgebieden langs Gooiergracht

AGV

Mogelijk locaties: AWZI, nabij A27, oude tracé bij depot en al aanwezige laagtes ten westen gracht bij bovenloop

Aanpassen oevers Gooiergracht zandwegzijde

Gemeente Eemnes

Voor stabiliteit en ecologische oeverzone

Beschoeiingen waar mogelijk verwijderen en waar mogelijk vervangen door natuurvriendelijke oever

Gemeente Eemnes & RWS

Rondom A27

Zandweg aanpassen (stuiven van zand beperken)

Gemeente Eemnes

Er zijn al maatregelen getroffen om het stuiven van zand te beperken.

Zandweg aanpassen (eenduidig profiel)

Gemeente Eemnes

Het profiel van de onverharde weg verschilt

Afkoppelen van regenwater

Gemeente Laren en Blaricum

Deze gemeenten zijn hier al veel mee bezig.

Maatregel

Verantwoordelijke

Opmerking

Sloot langs depot herstellen tot Gooiergracht identiteit

Gemeente Blaricum & RWS

Hier kan ook een tijdelijke berging worden gerealiseerd.

Leeuwenpaal weer duidelijk herkenbaar maken (in oorspronkelijke knik in Gooiergracht)

Gemeente Blaricum

De Leeuwenpaal heeft historische waarde.

Bruggen bij vervanging een uniforme identiteit geven

Gemeente Blaricum & Eemnes

Aansluitend op de omgeving

Ecologische achteroever maken van Gooiergracht tussen A27 en Eemmeer en tussen Meentdijk en lage kade noordzijde

AGV (Gemeente / Eemnes & Blaricum / Natuurmonumenten (zuidzijde) / Staatsbosbeheer (noordzijde)

De ecologische waarde van de Gooiergracht kan hierdoor versterkt worden

Tabel 5-1: Optionele fysieke maatregelen

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

37/56

Gemaal bij Eemmeer vervangen of andere vervangende voorziening

AGV

Mogelijkheid tot vernieuwde landwater overgang waar behoefte aan is binnen het systeem van het IJsselmeergebied

Sweco | Eindrapportage Integrale aanpak Gooiergracht Projectnummer 51009528 Datum 7-12-2022

Versie Definitief

38/56

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12587449/1