220609 RIB Bermen

INFORMATIEBRIEF RAAD EEMNES

Van

het college van B&W

Aan

Gemeente Eemnes - Gemeenteraad

Portefeuillehouder Informatie bij

A. Venema

Onderwerp Onderhoud Bermen polder Eemnes Portefeuillehouder René ten Have Openbaar Ja Kennisnemen van Onderhoud aan de bermen in de polder van Eemnes. Aanleiding (inleiding) In 2019 hebben diverse belanghebbenden aangegeven meer aandacht te willen voor natuur in het buitengebied, in de polder van Eemnes. Om meer duidelijkheid te krijgen over deze wens is er eind 2019 een plenaire bijeenkomst geweest met de verschillende belanghebbenden, zoals AKOE, Natuurmonumenten, IVN en Collectief Eemland. In 2020 hebben individuele gesprekken met belanghebbenden plaatsgevonden. In 2021 is vervolgens een beleidsplan opgesteld en door ons college vastgesteld (zie bijlage 1). Het beleidsplan is enerzijds een uitwerking van de wens voor meer kruidenrijke bermen in de polder en anderzijds de uitwerking van de wens voor meer duidelijkheid over het beheer van de bermen in het algemeen. Pagina 1 van 5

Op 27 februari 2017 heeft uw raad het Groenplan Eemnes 2017-2027 vastgesteld. Het beleidsplan Bermen past binnen de door uw raad gestelde kaders van dit Groenplan en is na vaststelling door ons college ter informatie aan uw raad aangeboden en behandeld op 10 mei 2021 tijdens de commissie Ruimte. Tijdens de behandeling van dit beleidsplan zijn er meerdere vragen gesteld die wij voor de volledigheid in deze brief hebben verwerkt. Op 11 april 2022 is met de AKOE en Natuurmonumenten gesproken over het beheer en het op te stellen bestek waarmee we uitvoering geven aan het door ons college vastgestelde beleid. Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de huidige stand van zaken over het onderhoud van de bermen in de polder van Eemnes. Kernboodschap Het onderhoud van de bermen in de polder vindt dit jaar 3x plaats. Onze inzet is om op basis van de ervaring van voorgaande jaren en dit jaar met de diverse betrokken partijen te evalueren op welke manier en met welk kwaliteitsniveau het ecologisch beheer in de toekomst kan worden vormgegeven. Na een zorgvuldig proces leggen we zo snel als mogelijk de uitkomst(en) van de evaluatie aan de hand van scenario’s voor aan uw raad. Inhoud en proces Het maaibeleid van de bermen in het buitengebied van Eemnes heeft al geruime tijd de belangstelling van diverse partijen.

Deze partijen opteren voor meer natuur in de polder en zijn van mening dat het huidige maaibeleid hier onvoldoende aan bijdraagt. Tijdens de behandeling van bermenbeleidsplan in de commissie Ruimte van 10 mei 2021 kwam dit meermalen naar voren. In de literatuur blijkt dat twee keer maaien per jaar met afvoer van het maaisel in voedselrijkere omstandigheden veruit de meest aangewezen methode is om een grotere biodiversiteit te creëren.

Ecologisch beheer Het beleidsplan voor het beheer van de bermen in het buitengebied van Eemnes is in 2020 opgesteld met input van eerdergenoemde partijen en met de randvoorwaarde van beperkte kostenverhoging. Met hen is afgesproken dat we starten met een deel van de bermen in het noordelijk deel dat aansluit op de terreinen van Natuurmonumenten. Bij gebleken succes en voldoende financiële middelen zou dit na een aantal jaren uitgebreid kunnen worden. In het Bermenbeleidsplan is opgenomen dat een deel van de bermen en oevers in de polder ecologisch beheerd gaat worden (kaart bermen bijlage 2). Voor deze bermen streven we naar begroeiing met kruiden die hier van nature voorkomen, en het zo veel Pagina 2 van 5

mogelijk beperken van ongewenste soorten als zuring, distel en exoten. Dat is gunstig voor de biodiversiteit en de weidevogels. In 2020 waren de AKOE en Natuurmonumenten het eens met de start in een deel van de polder, ook omdat niet alle bermen geschikt zijn voor ecologisch beheer.

Overige bermen De overige bermen worden regulier gemaaid (geklepeld) waarbij het maaisel niet wordt afgevoerd, ten aanzien van het onderhoud verandert er dus niets. Aangrenzende eigenaren hebben soms belangstelling voor het zelf onderhouden van deze bermen. Daarom bestaat er in het huidige beleid bij de “overige bermen” de mogelijkheid om hier afspraken over te maken.

Aanbestedingsprocedure De aanbesteding voor het onderhoud van de bermen en oevers in het buitengebied loopt momenteel. Eerder werd gewerkt met losse opdrachten, dit is echter niet in lijn met het door uw raad vastgestelde aanbestedingsbeleid. Gezien de opdrachtgrootte van het aan te besteden werk is het mogelijk om meervoudig onderhands aan te besteden aan een lokale aannemer en twee aannemers uit de regio die voldoen aan de selectiecriteria. Het opruimen van zwerfafval voorafgaande aan de maaironde maakt onderdeel uit van de opdracht net als het bestrijden van de Aziatische Duizendknoop. De aannemer aan wie het werk gegund wordt is ook verantwoordelijk voor het afvoeren van het maaisel. We maken hierbij gebruik van de kennis en expertise van de geselecteerde aannemers. In het bermenbeleidsplan is de wens opgenomen om het onderhoud planmatig uit te voeren. De aanbesteding voor het onderhoud van de bermen en oevers in het buitengebied is inmiddels uitgezet. Consequenties

Aanhouden huidig beleid Het proces van het ecologisch bermbeheer is een langdurig proces waarin verschillende belangen een rol spelen. Alle partijen hebben de wens uitgesproken om ecologisch bermbeheer toe te passen, de mate waarin verschilde echter wel per belangengroep. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om te besluiten hoe ze zelf wenst om te gaan met haar bermen. Hierin hebben we de wensen van de belanghebbenden uiteraard wel mee laten wegen. Voor ons college was het huidige budget met een beperkte kostenverhoging een belangrijk uitgangspunt. Omdat het één op één verstrekken van opdrachten duurder is dan het gebundeld wegzetten van de opdracht voor het maaien heeft ons college gekozen voor het meervoudig onderhands aanbesteden van de werkzaamheden. Pagina 3 van 5

Aanpassen van het beleid Met geduld en goede monitoring wordt de verschraling uiteindelijk bereikt. We hebben het in dit geval over jaren en niet maanden. In het bermbeleidsplan is gesproken over een periode van 3 jaren, maar nogmaals: dit is afhankelijk van de voedselrijkheid van de bodem. Hoe voedselrijker, hoe langer het duurt om te verschralen. Gedurende deze drie jaren (en daarna) wordt de voortgang gemonitord en houden wij uw raad op de hoogte van de vorderingen. Het is echter niet onze verwachting dat wij binnen een jaar al vorderingen zullen zien. Uitbreiding van het ecologisch areaal past niet binnen het huidige budget. Aanpassing van het beleid heeft dus financiële consequenties waar op dit moment geen ruimte voor is. Daarnaast is het ook zinvol om eerst ervaring op te doen, zodat we de daadwerkelijke gegevens over de kosten en het effect van dit type beheer verkrijgen. Op basis van deze gegevens kunnen we dan inschatten wat het betekent als we het areaal van ecologisch beheerde bermen uit zouden breiden. Het gewenste eindbeeld is bepalend voor de maaifrequentie. Uit de literatuur blijkt dat 2 keer maaien én afvoeren voldoende is voor de ecologische bermen en deze werkwijze past binnen de huidige kaders en het huidige budget. Vanuit de verschillende groepen is echter behoefte aan een hogere frequentie.

Dit heeft verschillende consequenties; niet alleen financieel, ook vraagt een groter areaal aan ecologisch beheerde bermen en/of het vaker maaien ervoor dat een openbare aanbesteding plaats moet vinden. Gelet op de urgentie, de belangstelling van verschillende partijen voor de bermen in de polder en de weersomstandigheden dit voorjaar hebben wij ervoor gekozen om eind mei voor de eerste keer te maaien. Dit is inmiddels gebeurd. Vervolgens zal in juli en in september eveneens worden gemaaid. Dat betekent dat dit jaar 3x zal worden gemaaid. Onze inzet is om op basis van de ervaring van voorgaande jaren en dit jaar met de diverse betrokken partijen te evalueren op welke manier en met welk kwaliteitsniveau het ecologisch beheer in de toekomst kan worden vormgegeven. De uitkomst(en) van de evaluatie leggen we aan de hand van scenario’s vervolgens voor aan uw raad. Een financiële paragraaf zal hier uiteraard deel van uitmaken. Op basis van de scenario’s kan uw raad een keuze maken op welke wijze we het onderhoud van de bermen in de polder de komende jaren zullen uitvoeren. Na een zorgvuldig proces leggen we zo snel als mogelijk de uitkomst(en) van de evaluatie aan de hand van scenario’s voor aan uw raad.

Communicatie Communicatie over de uitvoering van het beheer van de bermen vindt voorafgaand aan de werkzaamheden plaats via de gebruikelijke middelen zoals het persgesprek, de gemeentelijke website en social media. Daarnaast informeren we de AKOE, Pagina 4 van 5

Natuurmonumenten en andere belanghebbenden over het proces om uw raad scenario’s voor te leggen. Vervolg Een aanbesteding voor planmatig onderhoud van de bermen is reeds uitgezet.

Bijlagen 1. Beleidsplan Bermen polder Eemnes met bijlagen: 2. Kaart bermen.

Pagina 5 van 5