2024 05510 Jaarstukken 2023 Eemnes - Versie 1 juli 2024

Alle gemeenten moeten een tabel met financiële kengetallen opnemen in deze paragraaf. Deze cijfers geven de gemeenteraad een globaal inzicht in de financiële ontwikkelingen in de gemeente. Voor de financiële kengetallen zijn geen landelijke normen vastgesteld omdat deze erg afhankelijk zijn van de lokale situatie. Cyclische aanpak Gekozen is voor een cyclische aanpak bij het risicomanagement. In de nota risicomanagement zijn de volgende fasen beschreven: Fase Activiteiten Fase 1: Het vastleggen van de kaders in de nota risicomanagement en Kaderstelling en weerstandsvermogen strategie Fase 2: Inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een Risico-analyse risicokaart. Een samenvatting van het resultaat wordt in deze paragraaf weergegeven. Per risico wordt inzicht gegeven in de kans dat een risico zich voordoet (verdeeld in 5 klassen) en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). De kans vermenigvuldigt met het financieel gevolg bepaald de risico-score. Fase 3: Om de risico’s af te dekken worden beheersmaatregelen gedefinieerd en Beheersmaatregelen wordt een risico-eigenaar benoemd. Voor het omgaan met risico’s is een aantal basisstrategieën: Accepteren Reduceren Elimineren Overdragen/verzekeren Fase 4: In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld Monitoren en toetsen gebracht en resultaten beoordeeld.

Fase 5: Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband Toezicht en toetsen gebracht met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandsvermogen. Fase 6: Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden Continue verbetering bijgesteld. Gemeente Eemnes

-85-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement:  De raad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast.  Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover.  Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt. 1.3

Weerstandsvermogen

Om het weerstandsvermogen in relatie tot de risico’s te kunnen beoordelen is een ratio weerstandsvermogen gedefinieerd: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit De ratio kan ingedeeld worden volgens onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen ≥ 2,0 1,4 ≤ x < 2,0 1,0 ≤ x < 1,4 0,8 ≤ x < 1,0 0,6 ≤ x < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Bij het gezonde financieel beleid die de gemeenten nastreven past het uitgangspunt dat de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal gelijk moet zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit. Dit betekent dat de ratio weerstandsvermogen tenminste 1,0 (voldoende) moet zijn. 1.4 Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit structurele weerstandscapaciteit en incidentele weerstandscapaciteit. Vanuit externe organen (Rijk en/of Provincie) zijn er geen normen voor het weerstandsvermogen. De enige norm in het kader van financieel toezicht is dat de algemene reserve niet negatief mag zijn en indien deze negatief is, in een periode van 4 begrotingsjaren aangezuiverd moet zijn. 1.4.1 Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit (in de exploitatie) bestaat uit de volgende onderdelen: Nr. 1 2 3 04

Post Onroerende Zaakbelasting (onbenutte belastingcapaciteit) Rioolheffing Afvalstoffenheffing Onvoorzien Totaal structureel weerstandsvermogen

Gemeente Eemnes

-86-

Bedrag 1.150.900 49.402 0 10.000 1.163.104

Jaarverslag en jaarrekening 2023

Toelichting 1. Onroerende zaakbelasting De onbenutte belastingcapaciteit zijn de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de OZB te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door de maximale belastingtarieven te vergelijken met de belastingtarieven in de gemeente. Voor de maximale belastingtarieven wordt gebruik gemaakt van de normen voor het zogenaamde artikel 12-beleid. Een gemeente met een artikel 12-status is een Nederlandse gemeente die onder financiële curatele is gesteld door het Rijk vanwege een structureel slechte financiële situatie. Deze gemeenten moeten hun tarieven verhogen tot een “redelijk peil eigen heffingen”, willen zij in aanmerking kunnen komen voor rijkssteun. De actuele normen voor dit artikel 12-beleid staan steeds in de circulaire Gemeentefonds. Voor het jaar 2023 is dit percentage berekend op 0,1614%. Cat. Eigenaren woning Eigenaren niet-woningen Gebruikers niet-woningen Totaal

Redelijk peil artikel 12 0,1614% 0,1614% 0,1614%

Tarieven 0,0997% 0,4154% 0,0000%

Opbrengst Onbenutte 2023 belastingcapaciteit 2.116.636 1.307.700 843.320 -518.000 0 361.200 1.150.900

Het verschil van de tarieven in de begroting 2023 en het rekentarief voor 2023 geeft een onbenutte capaciteit in 2023 van € 1.150.900. Theoretisch zou dit ruimte bieden voor een tariefsverhoging ter grootte van dit bedrag. Voordat de gemeente een beroep kan doen op de status van artikel 12, moeten de tarieven voor de OZB naar dat (forse) niveau worden verhoogd. 2. Rioolheffing De rioolheffing is niet 100% kostendekkend. In de jaarrekening 2023 zijn de lasten € 49.402 hoger dan de baten. Dit tekort wordt onttrokken aan de voorziening rioolheffing. De ruimte voor tariefsverhoging voor de rioolheffing 2023 is € 49.402. 3. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is niet 100% kostendekkend. In de rekening 2023 zijn de kosten lager dan de opbrengsten. Het resultaat € 163.628 is aan de voorziening afvalstoffenheffing gedoteerd. Er zit dus geen ruimte voor tariefsverhoging. 4. Onvoorzien In de begroting 2023 was een post onvoorzien voor structurele uitgaven ad € 10.000 opgenomen. Er mag alleen van de post onvoorzien gebruik gemaakt worden als er sprake is van de drie O’s: Onvoorzien, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar. in het verslagjaar 2023 was het niet nodig hier gebruik van te maken.

1.4.2 Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit het vermogen om tegenvallers eenmalig op te vangen zonder dat dit invloed heeft op het voortzetten van bestaand beleid. In het onderstaande overzicht wordt de stand gegeven conform de rekening 2023.

Gemeente Eemnes

-87-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

Nr. 1 2 3

Reserve Algemene reserve Bestemmingsreserves (niet beklemd) Totaal reserves Stille reserves Totaal incidenteel weerstandsvermogen

Stand per 31-12-2023 3.329.876 0 3.329.876 0 3.329.876

Toelichting 1. Algemene reserve Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van onvoorziene uitgaven voortvloeiende uit: opkomende verplichtingen calamiteiten het opvangen van rekeningtekorten 2. Vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserves De bestemmingsreserves nemen een bijzondere plaats in. De raad heeft de bestemming van deze reserves vastgelegd. In die zin kunnen de saldi niet zonder meer bij het beschikbare weerstandsvermogen worden opgeteld. Anderzijds is de raad bevoegd om de bestemming van reserves te wijzigen. Bij grote calamiteiten, waarbij het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve niet toereikend is, kan de raad besluiten ook bestemmingsreserves anders in te zetten. Er zijn in het verslagjaar 2023 geen vrij besteedbare delen van de bestemmingsreserves. 3. Stille reserves De stille reserves betreffen een aantal onroerende zaken die reeds (voor een groot deel) zijn afgeschreven. Per object wordt de WOZ-waarde gecorrigeerd met aanwezige boekwaarden vermeld. Een belangrijke voorwaarde is dat het een en ander binnen afzienbare tijd verkoopbaar is. Er zijn geen stille reserves in het verslagjaar 2023. Onroerende zaken in eigendom van de gemeente Eemnes welke een beperkte boekwaarde hebben:  Kerktorens Eemnes Binnen en Eemnes Buiten  Gronddepot  Diverse percelen (openbaar gebied)  Noordbuurt 7,5 ha (agrarische grond, toekomstige uitbreidingslocatie) 1.5

Risico’s

De gemeente probeert haar doelstellingen te bereiken maar hierbij kunnen zich risico’s voordoen die er voor kunnen zorgen dat het behalen van die doelstellingen negatief wordt beïnvloed. Voor een groot aantal geïdentificeerde risico’s zijn maatregelen getroffen om de kans en/of het gevolg te verminderen. Voor een aantal risico’s is dit om verschillende redenen (bewust) niet gedaan of kunnen de beheersmaatregelen niet geheel effectief zijn (voor de kans en/of het gevolg): dit zijn de zogenaamde restrisico’s. Restrisico’s De risico’s relevant voor de bepaling van het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet zijn of konden worden ondervangen met beheersmaatregelen (zogenaamde restrisico’s). Er heeft een gemeentebrede risico-inventarisatie plaatsgevonden waarbij alle teams de processen zijn beoordeeld op mogelijke nog niet afgedekte risico’s. De ‘gevonden’ restrisico’s zijn vervolgens voor zover mogelijk gekwantificeerd.

Gemeente Eemnes

-88-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

Het financieel effect is berekend door de kans te vermenigvuldigen met het ingeschatte financiële gevolg. Kans

Financieel gevolg

Klasse

Kwantiteit

Klasse

1 2 3 4 5

10% 30% 50% 70% 90%

1 2 3 4 5

Geldgevolg € € € € €

2.000 20.000 100.000 180.000 1.000.000

Hierbij is onderscheid gemaakt in structurele financiële gevolgen en incidentele financiële gevolgen. Indien noodzakelijk kan van dit model worden afgeweken voor zover en indien een bepaald risico de maximaal in dit model bereikbare waarde van € 900.000,- overstijgt (90% van €1.000.000). Dit wordt separaat bij het benoemde risico aangegeven. Echter gezien de risico’s benoemd, alsmede de te verwachten omvang van deze risico‘s afgezet tegen de omvang van de reguliere begroting, is niet waarschijnlijk dat een dergelijk risico zich kan voordoen. Bij de inventarisatie van de risico’s zijn 21 risico’s geïdentificeerd waarbij een inschatting is gemaakt van de mate van de kans dat het daadwerkelijk op zal gaan treden. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000 of meer genoemd en toegelicht die tot het moment van aanbieden van de begroting bekend zijn.

PRG

Bestuur

Beheersmaatrege Risicol score

Risico

Omschrijving risico

Wachtgeld wethouders

Wethouders hebben na beëindiging van het wethouderschap recht op wachtgeld. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor De voorziening het treffen van een wordt jaarlijks voorziening. Net als geactualiseerd bij binnen de pensioenen worden p&c cyclus. HRM de mutaties zorgt voor de bijgehouden. Naast de gegevens en C&F reguliere mutaties bepaald kunnen de mutaties op ook ongeplande de gebeurtenissen voorziening. (ziekte, collegecrisis/ ontslag/ opstappen) voor mutaties en aanpassingen van de voorziening zorgen.

Gemeente Eemnes

-89-

Fin effect

Fin effect Incidentee Structureel l

4*3

Jaarverslag en jaarrekening 2023

€ 70.000

PRG

Risico

Bestuur Pensioenen

Omschrijving risico De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de betaling van de pensioenen van wethouders. Hiervoor is het nodig om de mutaties in beeld te houden en de rente stand om de hoogte van de voorziening actueel te houden. Schommelingen zijn onvermijdbaar en worden financieel ook doorgevoerd.

Beheersmaatrege Risicol score De voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd binnen de p&c cyclus. HRM zorgt voor de gegevens en C&F bepaald de mutaties op de voorziening.

2*3

Tijdig reageren op begrotingen van gemeenschappelij ke regelingen door gezamenlijk Doordat Eemnes optreden slechts een beperkt van de Gooise Te weinig stemrecht heeft, kan gemeenten.Daar invloed zij majeure waar als kleine ontwikkelingen niet mogelijk gemeente op tegen houden. Hierbij gezamenlijk Bestuur begroting en is het van belang dat 3*4 optreden met plannen van Eemnes zich sterk andere kleine gemeenscha profileert in de partijen. ppelijke verschillende Extra aandacht regelingen Algemene en voor Dagelijkse Besturen relatief nieuwe (AB en DB). GRen en wijzigingen. m.n. qua gemeentelijke bijdrage en stemrecht. Op het grondgebied 1 Neerzetten van van Eemnes kan zich een adequate en een ramp voordoen geoefende Veilig Rampen met grote gevolgen. crisisbeheersings- 1*5 Eemnes Denk aan brand, organisatie, overstroming, hevige waardoor we regenval, groot gevolgen kunnen Gemeente Eemnes

-90-

Fin effect

Fin effect Incidentee Structureel l € 30.000

€ 10.000

€

€ 100.000

Jaarverslag en jaarrekening 2023

PRG

Milieu

Risico

Illegale stort / milieu criminaliteit

Ruimtel Grondijke exploitatie Ordenin g en wonen

Gemeente Eemnes

Omschrijving risico

Beheersmaatrege Risicol score

Fin effect

Fin effect Incidentee Structureel l

verkeersongeluk, etc. beperken. 2 Het Verzekeringen die is aan de gemeente eventuele om een rol te spelen schade (deels) in het voorkomen en kan beperken van de afdekken. schade bij dergelijke gebeurtenissen. In het buitengebied wordt de gemeente soms geconfronteerd met illegale stort van asbest (Goyergracht), Afspraken met grof vuil (puin, politie en VRU 2*3 banden, apparaten) of over inspecties en restanten van XTCtoezicht laboratoria. De kosten komen dan voor 50% voor rekening van de gemeente. Een sluitende Bij iedere grex grondexploitatie is het worden de kosten gevolg van het goed en inschatten van de opbrengsten kosten en de zorgvuldig opbrengsten. De ingeschat en 2*3 afgelopen jaren de hebben wel laten winstgevendheid zien dat hier risico's beoordeeld. aan vast zitten. Kosten Daarna kunnen stijgen, de wordt de vraag kan ineens stil afweging liggen door allerlei gemaakt om te factoren en ook zo starten. Tijdens weer opkomen. de uitvoering worden de exploitatie opzetten jaarlijks geactualiseerd en kan worden bijgestuurd.

-91-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

€ 30.000

€ 30.000

PRG

Risico

Omschrijving risico

Planschade ontstaat, wanneer een belanghebbende waardedaling ervaart van zijn eigendom ten gevolge van een Ruimtel planologische ijke beslissing van de Ordenin Planschade gemeente. Het g en algemeen belang wonen wordt. hierbij afgewogen tegen het individuele belang. Indien van toepassing wordt de waardedaling gecompenseerd. Ruimtel Bij herontwikkeling ijke van binnenstedelijke Bodemveron Ordenin locaties is er kans op treiniging g en bodemverontreiniging wonen . De bijstands uitkeringen zijn Werk afhankelijk en van de economische inkome ontwikkelingen. Die Open-einde n en zijn tot op zekere regelingen Sociale hoogte in te schatten, samenh maar het is niet ang ondenkbaar dat het budget afwijkt van de werkelijke aanvragen. Invoering abonnementstarief in plaats van een inkomensafhankelijke Openeinde bijdrage. Omdat Sociale regelingen: de kosten veelal voor Samenh WMO rekening van de ang verstrekkinge gemeente komen, is n het zaak de begroting daar tijdig op aan te passen.

Gemeente Eemnes

Beheersmaatrege Risicol score

Fin effect

Fin effect Incidentee Structureel l

Bij ieder particulier en gemeentelijke initiatief (grex) wordt vooraf rekening gehouden met 3*3 de mogelijke planschade. Bij particuliere initiatieven gaat dit mee in een anterieure overeenkomst.

€ 50.000

Bodembeleid en bodemkwaliteitsk 1*4 aart moeten upto-date zijn

€ 18.000

Adequate monitoring ontwikkeling aanvragen en tijdige aanpassing begroting binnen de p&c cyclus.

2*4

€ 54.000

Adequate monitoring ontwikkeling aanvragen en tijdige aanpassing begroting binnen de p&c cyclus.

2*3

€ 30.000

-92-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

PRG

Risico

Sport, Exploitatiebij cultuur drage Huis en vrije van Eemnes tijd

Sport, Exploitatiebij cultuur drage Huis en vrije van Eemnes tijd

Sport, Exploitatiebij cultuur drage Huis en vrije van Eemnes tijd

Sport, Exploitatiebij cultuur drage Huis en vrije van Eemnes tijd

Gemeente Eemnes

Omschrijving risico

Beheersmaatrege Risicol score

Effectief personeelsmanag ement om extra personeelskosten te voorkomen plus de inzet van het LeerWerkHuis. Overgang CAO gemeenten naar andere cao. Aantrekkelijk houden van HvE voor huurders en sportvereniginge Niet realiseren van de n, succesvolle hogere opbrengst eigen zaalhuur. programmering en goede commerciële aanpak. Een aantrekkelijke inrichting die uitnodigt om in HvE te verblijven, dagopvang Niet realiseren van realiseren, een horeca-exploitatie breed aanbod zoals geraamd in aan activiteiten, kansenbegroting nieuwe doelgroep bibliotheekbezoe kers, studenten, ZZP’ers binnen halen Inmiddels is een mix van drie leningen aangetrokken waarmee de financiering voor Stijging kapitaallasten 1/3e deel voor 25 jaar en de rest 10 jaar is veilig gesteld. De herfinanciering over 10 jaar is

Fin effect

Fin effect Incidentee Structureel l

Stijging personeelskosten (in kansenbegroting geraamd op 2%)

-93-

3*2

€ 10.000

2*3

€ 30.000

2*3

€ 30.000

1*2

0

Jaarverslag en jaarrekening 2023

PRG

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatrege Risicol score

Fin effect

Fin effect Incidentee Structureel l

over de dan lagere boekwaarde. De investering is bij het bepalen van de TCO doorgerekend op 1,5% rente. Goed treasurymanage ment vanuit de gemeente om de totale financiering zo goedkoop mogelijk te houden. Tot 2028 doet dit risico zich niet voor. De extra middelen Jeugdzorg voor de jaren 2019 t/m 2021 worden als structureel aangemerkt. Ook de later toegekende Opgroei Extra extra stelpost 2022en in middelen 2023 wordt als Eemnes Jeugdzorg structureel aangemerkt. Provincie Utrecht is hiermee akkoord op voorwaarde dat deze post als risico wordt benoemd De begroting van de maatwerkvoorzieni ngen is grotendeels gebaseerd op de Sociale uitgaven in 2019. Samenh Onzekerheid Daarnaast zien we ang kostenstijgin in 2020 bij een & g aantal Opgroei maatwerkvo voorzieningen een en in orzieningen doorgaande trend in Eemnes kosten ervan (€ 162.000 op basis van 1e helft 2020). Omdat het structurele karakter Gemeente Eemnes

Maatregelen nemen in het kader van de transformatie rondom 2*3 jeugdzorg en ggz, mede gericht op beheersing van de kosten.

Ontwikkelingen nauwgezet volgen en waar mogelijk op anticiperen. Dit risico heeft een incidenteel karakter. Mogelijke structurele effecten worden meegenomen in de eerst volgende -94-

5*4

€ 120.000

€ 500.000

Jaarverslag en jaarrekening 2023

PRG

Risico

Beheersmaatrege Risicol score

Omschrijving risico

ervan onduidelijk is (als gevolg van de corona-crisis), is deze stijging bij de begroting van 2021 buiten beschouwing gelaten. Geen weerstandsvermoge Weerstandsv n bij de BEL Bedrijfs ermogen BEL Combinatie, voering Combinatie waardoor gemeente extra moet bijdragen.

Fin effect Incidentee Structureel l

kadernota en worden integraal afgewogen.

3*3

Monitoring van financiële ontwikkelingen aan de hand van jaarrekening. Risico is als klein De gemeente Eemnes Garanties aan te merken; Woning staat garant voor Sociale de 1e borgstelling 4*3 -bouw woningbouw leningen woningbouw (het WSW) heeft van de Alliantie. een groot vermogen (80 miljard), echter de omvang kan groot zijn als het zich voordoet. Totaal risico’s 1.6

Fin effect

€ 50.000

€ 70.000

€ 334.000

€ 898.000

Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen

In het volgende overzicht worden de hierboven genoemde risico’s in verband gebracht met het beschikbare weerstandsvermogen.

A B C=B-A

Geïnventariseerde risico’s Beschikbare weerstandscapaciteit Saldo

Structureel 0,34 mln. 1,2 mln. +/+ 0,86 mln.

Incidenteel 0,9 mln. 3,3 mln. +/+ 2,4 mln.

De ratio weerstandsvermogen kan met betrekking tot de incidentele posten als volgt worden berekend: Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Gemeente Eemnes

=

Ratio weerstandsvermogen -95-

3,3 miljoen 0,9 miljoen

=

3,7

Jaarverslag en jaarrekening 2023

Met betrekking tot de structurele posten is deze ratio 3,5. 1.7

(Financiële) kengetallen

De door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voorgeschreven financiële kengetallen zijn voor het verslagjaar 2023 berekend op: Kengetal

Realisatie 2022 Begroting 2023 Realisatie 2023

Netto schuldquote

137,10%

147,70%

104,21%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

115,50%

122,20%

84,53%

Solvabiliteitsratio

16,80%

18,80%

19,20%

Grondexploitatie

25,10%

-0,80%

14,40%

Structurele exploitatieruimte

-4,80%

0,00%

8,95%

152,80%

133,30%

129,96%

Belastingcapaciteit

1. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90%. Een netto schuldquote tussen de 100% en 130% is hoog en wanneer de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, bevindt een gemeente zich in de gevarenzone. De netto schuldquote van de gemeente Eemnes bedraagt 104,21% en ligt dus in de normale zone. 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen Voor een genuanceerder beeld van de schuldpositie moet ook worden gekeken naar de doorgeleende gelden. Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen worden deze leningen geëlimineerd. De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen bedraagt 84,53%. 3. Solvabiliteitsrisico Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin Eemnes in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit is het percentage van het vermogen dat uit eigen vermogen bestaat. Deze ratio geeft een goed beeld van de mate waarin bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen. De norm voor de solvabiliteit ligt doorgaans tussen de 25% en 40%. De solvabiliteit van de gemeente Eemnes valt net als verslagjaar 2022 met 19,20% onder deze norm. 4.

Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft met 14,40% aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. 5. Structurele exploitatieruimte In principe dienen de structurele lasten en baten in evenwicht te zijn. De mate waarin dit gebeurt, is de structurele exploitatieruimte. De structurele exploitatie ruimte van 8,95% geeft aan dat de structurele baten in 2023 voldoende zijn om de structurele lasten te dekken. 6. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale gemiddelde woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing de afvalstoffenheffing. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden te vergelijken met het landelijk gemiddelde. Uitgedrukt in een percentage betekent dit dat de Gemeente Eemnes

-96-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

belastingcapaciteit van Eemnes 129,96% bedraagt. De woonlasten liggen in de gemeente Eemnes dus 29,96% hoger dan het landelijk gemiddelde.

Gemeente Eemnes

-97-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

B. Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Eemnes heeft een groot deel van haar vermogen geïnvesteerd in voorzieningen voor haar inwoners en instellingen, zoals wegen, riolering, openbaar groen, speelplaatsen, straatmeubilair en gebouwen. Het onderhoud van deze kapitaalgoederen is van cruciaal belang voor het functioneren van de gemeente. Ook voor de inwoners is de kwaliteit van hun leefomgeving van groot belang; teruglopende kwaliteit kan leiden tot kleiner ergernissen, klachten of zelfs serieuze ongelukken. De beheerdata voor wegen, groen, bomen, speelplaatsen zijn opgenomen in het integraal databeheersysteem Greenpoint. De beheerdata voor riolering zijn geactualiseerd opgenomen in het databeheersysteem Kikker van Riodesk.

Het beleid van de gemeente Eemnes voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de volgende vastgestelde nota’s:        

Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2018 - 2022); Exploitatieovereenkomst Openbare Verlichting Citytec; Wegenbeheerplan 2017-2021; Beheerplan civiele kunstwerken 2018-2020; Groenbeheerplan Eemnes 2017-2020; Groenplan Eemnes 2017-2027; Speelbeleid Eemnes 2020-2029; Beleid maatschappelijk vastgoed, een toetsingskader 2022.

Financieel overzicht kapitaalgoederen Beheerplan (bedragen x €1.000) Openbare verlichting Groen Riolering Wegen Speelplaatsen Gebouwen

Gemeente Eemnes

Jaarrekening Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten

-98-

Begroot 2023 60 105 750 8 129 56 199 96 68 35 197 967

Realisatie Restant 2023 66 105 362 8 124 39 178 96 21 36 185 935

Jaarverslag en jaarrekening 2023

-6 388 5 17 21 47 -1 12 32

Vastgoedbeheer Schoolgebouwen De schoolbesturen zijn naast het binnenonderhoud ook verantwoordelijk voor het buitenonderhoud van de schoolgebouwen. Zij ontvangen hiervoor financiering van het Rijk. De gemeente blijft verantwoordelijk voor de bekostiging van het binnen- en buitenonderhoud voor de gedeelten van de verschillende schoolcomplexen waar zij volledig eigenaar van is. In voorkomende gevallen wordt het onderhoud middels een beheerovereenkomst verder vorm gegeven. Onderhoud gemeentelijke gebouwen De onderhoudsplannen betreffen de bouwkundige elementen (extern en intern); de gebouw gebonden installaties de terreininstallaties en de bouwkundige inventaris. De werkzaamheden zijn onderverdeeld naar jaarlijks uit te voeren : onderhoud; vervanging en groot onderhoud. Met het groot onderhoud worden werkzaamheden bedoeld welke niet jaarlijks, maar wel periodiek plaats dienen te vinden. In principe wordt onderhoudsniveau 3 (redelijke conditie) nagestreefd. Het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de gemeentelijke gebouwen wordt jaarlijks intern geactualiseerd. De hieruit voortvloeiende uitgaven voor het meerjarenonderhoud ≥ € 10.000 worden opgenomen in de meerjarige investeringsplanning. Eemnes maakt gebruik van de componentenbenadering voor het groot onderhoud. Uitgaven voortvloeiend vanuit het MJOP voor groot onderhoud tot € 10.000 worden begroot in de exploitatie.

Hiernaast worden ook de kosten van de jaarlijks terugkerende werkzaamheden begroot in de exploitatie. Het jaarlijks installatietechnisch en klein bouwkundig onderhoud van alle vastgoedobjecten van de BEL-gemeenten, inclusief BEL-gebouwen, is grotendeels contractueel bij externe partijen ondergebracht. De kosten hiervan worden jaarlijks geactualiseerd. Het meerjarenonderhoud (vervanging en groot onderhoud) wordt in regie opgedragen. CIVIELE KUNSTWERKEN (bruggen, singels, duikers en beschoeiingen). Het betreft hierbij om onderhoud van 27 civiele kunstwerken waarvan 23 bruggen. Het kwaliteitsniveau is conform CROW richtlijnen. Regulier onderhoud wordt uitgevoerd conform bestaand plan. In 2023 heeft er een inventarisatie en inspectie van de civiele kunstwerken plaatsgevonden. De uitkomsten hiervan worden in 2024 uitgewerkt en in een onderhoudsplan weergegeven. Hierbij wordt rekening gehouden met een flinke groei van het te beheren areaal.

Gemeente Eemnes

-99-

Jaarverslag en jaarrekening 2023

GROEN Naam beheersplan

Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel: Beleidskader:

Financiële situatie begrotingsjaar:

Groenplan Eemnes (+ Groenbeheerplan Eemnes)

Jaar vaststelling

2017 (2017) Actualisatie 2027 (2020) De gehele groene inrichting van het gemeentelijk openbaar gebied, te weten: bomen, hagen, heesters, gazons, ruw gras, plantsoen, bosplantsoen, perken, bermen etc. Het beheerplan geeft inzicht in het benodigde budget per jaar voor het technisch en functioneel in stand houden van de gemeentelijke groenvoorzieningen. Het Groenplan 2017 incl. het groenbeheerplan. Het onderhoud is opgenomen in het integraal bestek onderhoud openbare ruimte, dat per 1 jan 2020 gestart is. Voor het centrum geldt kwaliteit “A” en voor de overige gebieden in Eemnes ”B”. Het onderhoud is nagenoeg geheel uitbesteed op het centrumgebied en de begraafplaats na. Dit wordt in eigen beheer uitgevoerd. Alle baten en lasten van het openbaar groen gaan via de exploitatiebegroting. Er is geen voorziening of reserve aanwezig. In de exploitatie zijn de kosten opgenomen voor het onderhoud. De budgetten zijn afgestemd op de vereiste beeldkwaliteit. Met ingang van 2017 worden de investeringen geactiveerd en komen de kapitaallasten, na besluitvorming van de raad, ten laste van de reserve dekking kapitaallasten.

RIOLERING Naam beheersplan Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel:

Beleidskader:

Gemeente Eemnes

GRP 2018- 2022

Jaar vaststelling 2018 Actualisatie 2022 Het gehele gemeentelijk rioolstelsel, inclusief bergbezink- en overstortvoorzieningen en de drukriolering, inclusief alle pompgemalen en bijbehorende zaken. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geeft inzicht in de noodzakelijke onderhoud- en nieuwbouwwerkzaamheden en de daartoe benodigde budgetten over de planperiode. De planmatige opzet van het GRP vormt tevens de basis voor de raming van de jaarlijkse lasten en daarmee voor de bepaling van de hoogte van het rioolrecht. In het GRP is een lijst van investeringen opgenomen die noodzakelijk zijn om de riolering op het vereiste kwaliteitsniveau te houden. Deze lijst bevat investeringen voor rioolvervanging, rioolrenovatie, rioolreparaties en maatregelen van het nieuwe beleid. In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2018 t/m 2022) zijn beleidskaders en speerpunten voor de planperiode vastgesteld. Het kwaliteitsniveau is volgens de richtlijnen van RIONED en relevante NEN- normen. Hierbij worden toekomstige visie, ambitie en beleidsspeerpunten van het bestuur vastgesteld Op basis van het meerjaren GRP wordt een BPR (Beheerplan Riolering) en elk jaar een Uitvoeringsprogramma GRP opgesteld. Hierbij wordt nader beschreven welke activiteiten en maatregelen in het betreffende jaar worden uitgevoerd.

Met de komst van de omgevingswet vervalt de verplichting om een gemeentelijk rioleringsplan op te stellen. Gemeenten zijn nog steeds verplicht invulling te geven aan hun gemeentelijke watertaken en de financiën voor de rioolheffing te -100-

Jaarverslag en jaarrekening 2023