20200213%20B9%20Verduurzaming

Klimaatklachten Clusterschool Mogelijkheden verduurzaming

BIJLAGE 9

In een workshop met een gespecialiseerde adviseur verduurzaming zijn randvoorwaarden en mogelijkheden voor verduurzaming van de Clusterschool geïnventariseerd. Aanbevolen wordt het opstellen van een businesscase waarin onderstaande maatregelen nader worden uitgewerkt en voorzien van een kosten-baten-analyse. De voorbereiding en uitvoering van verduurzaming valt onder de verantwoordelijkheid van de beheercommissie. In onderstaande worden de volgende aspecten toegelicht: 1. Vermindering energiegebruik; 2. Duurzame energie-opwekking; 3. Distributie van warmte

1

Vermindering energiegebruik

1.1

Isolatie van gevels en daken Aanvullende isolatie van gevels en daken is niet rendabel en bovendien niet nodig voor de toepassing van alternatieve warmte-opwekking (zie 2).

1.2

Kierafdichting van gevels en gevelopeningen Nader onderzoek, bijvoorbeeld door het maken van warmtefoto’s, moet duidelijk maken of sprake is van energieverlies door kieren. Op basis hiervan kunnen gevonden kieren worden afgedicht.

1.3

Energiezuinige verlichting Door toepassing van LED-verlichting en het optimaliseren van schakeling van verlichting is energiebesparing mogelijk. Aanbevolen wordt om hiervoor een verlichtingsplan op te stellen en de resultaten hiervan te integreren in een nog op te stellen businesscase verduurzaming.

1.4

Waterzijdig inregelen CV-systeem Een goed ingeregeld CV-systeem zorgt voor een evenwichtige warmte-afname. De warmte-opwekking (CVketel of warmtepomp) kan hierdoor zuiniger de warmte opwekken.

1.5

Inregelen luchtventilatie Het zuinig afstellen van ventilatie dient in balans te blijven met voldoende toevoer van verse lucht. Goed inregelen van de luchtventilatie in samenhang met de CV-systemen zal leiden tot energiebesparing.

1.6

Energiemonitoring Het meten en beoordelen van energieverbruik geeft inzicht in verdere verbetermaatregelen. De energieverbruiksmeters worden opgenomen in het monitoringsysteem van de gemeente.

2

Duurzame energie-opwekking

2.1

Vervanging van de CV-ketels De CV-ketels kunnen worden vervangen door warmtepompen. Hierbij kan gekozen worden voor: a) Alleen warmtepompen (water-lucht); b) Warmtepompen in combinatie met warmte-koude-opslag in de bodem (WKO). Het voordeel van optie b is dat “gratis” koeling geleverd kan worden aan het gebouw. Hiermee kan in de zomerdag topkoeling worden gerealiseerd. De investering in optie b is minimaal 30% duurder. Daarnaast moet nader onderzoek uitwijzen of toepassing op deze locatie mogelijk en toegestaan is. Voor beide opties is het noodzakelijk dat de watertemperatuur van de CV-systemen wordt verlaagd tot onder de 50°C. Of dit mogelijk is met huidige radiatoren moet nader worden uitgezocht. Het lopende

1

Klimaatklachten Clusterschool Mogelijkheden verduurzaming

BIJLAGE 9

onderzoek naar proefondervindelijk verlagen van de CV-watertemperatuur zal hierin al meer duidelijkheid geven. 2.2

Opwarming warm-tapwater Het opwarmen van warmtapwater kan plaatsvinden door elektrische doorstroomverwarmers. De plaatsing van deze systemen kan gelijktijdig plaatsvinden met de vervanging van de CV-ketels.

2.3

Zonnepanelen Door plaatsing van zonnepanelen kan worden voorzien in opwekking van voldoende elektriciteit voor eigen gebruik. Nader onderzoek moet uitwijzen: a) Of de dakconstructie voldoende sterk is voor plaatsing van zonnepanelen; b) Welk te plaatsen vermogen aan zonnepanelen optimaal is. Wordt alleen geplaatst voor het eigen verbruik van de Clusterschool, of is plaatsing van een overcapaciteit wenselijk, waarbij het overschot voor andere (gemeentelijke) gebouw gebruikt kan worden. c) Of alleen PV-panelen worden geplaatst, of ook een deel PV-twin panelen worden toegepast. Deze laatste maken niet alleen elektriciteit, maar ook warmte. Afhankelijk van de keuze voor een warmtepompsysteem kan het efficiënt zijn PV-twin panelen toe te passen. De resultaten van deze analyse maken onderdeel uit van de nog op te stellen businesscase verduurzaming.

3

Distributie van warmte

3.1

Verlagen van de CV-watertemperatuur: radiatoren voldoende capaciteit? Voor toepassing van een warmtepompinstallatie moet de CV-watertemperatuur lager dan 50°C zijn. Onderzocht moet worden of met de huidige radiatoren ruimtes voldoende kunnen worden verwarmd bij een lagere buitentemperatuur. Als de radiatoren onvoldoende warmte kunnen overbrengen zijn maatregelen nodig, bijvoorbeeld vervanging van radiatoren door convectoren (zie 3.3).

3.2

Radiatoren vervangen door convectoren Door toepassing van convectoren kan met een lagere CV-watertemperatuur meer warmte worden overgebracht. Daarnaast kan met convectoren circa 15% energiebezuiniging op warmte worden gerealiseerd. Door het proefondervindelijk verlagen van de CV-watertemperatuur kan vastgesteld worden in hoeverre het vervangen van radiatoren door convectoren noodzakelijk is.

3.3

Radiatoren vervangen door convectoren met luchtverversing Een nieuw type convectoren kan ook gebruikt worden voor luchtverversing (aanzuiging van verse buitenlucht). Voordelen van deze convectoren zijn:  Efficiënte verwarming van ruimtes, energiebesparing van 15% t.o.v. radiatoren;  Openen van ramen en/of roosters is niet meer nodig, hierdoor minder tochtklachten en overlast van geluid van buiten;  Extra aanvoer van verse buitenlucht;  Geïntegreerde filters zorgen voor filtering van de buitenlucht;  Binnenklimaat is per ruimte regelbaar. Nadelen van deze convectoren zijn:  De relatief hoge kosten per convector;  Voor plaatsing van deze convectoren in “binnenruimtes” moeten luchtaanzuigkanalen worden aangebracht. Toepassing van dit soort convectoren lijkt daarmee geschikt voor bijvoorbeeld klaslokalen of ruimtes waar veel klimaatklachten aanwezig zijn, maar minder geschikt voor algemene toepassing in alle ruimtes.

2

Klimaatklachten Clusterschool Mogelijkheden verduurzaming

BIJLAGE 9

De leverancier van deze convectoren heeft aangeboden een pilot uit te voeren voor toepassing van de convectoren. De pilot kan uitgevoerd worden zonder dat aanpassingen aan bestaande installaties nodig zijn en zonder dat enige verplichtingen jegens leverancier aanwezig zijn. De pilot bestaat uit:  Een locatiebezoek aan een school in Amsterdam waar deze convectoren zijn toegepast;  De plaatsing van convectoren in twee klaslokalen;  De evaluatie van bevindingen na een proefperiode van een half jaar.

3