CConstaterende datEdam-Volendam
Koppel je AI →
Document · PDF

Vraag en antwoord wegingstafel BIJLAGE - Samenvatting zelf, samen en organiseren 2.0 Praathuis partners

Raadsvergadering 29 oktober 2026, gemeente Edam-VolendamBij agendapunt: Integraal Beleidskader Sociaal Domein Zelf, Samen en Organiseren 2.01.436 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Samenvaƫng Praathuis - partners Ja. Op basis van deze samenvaƫngen kun je redelijk duidelijk concluderen dat de respondenten zich in grote lijnen herkennen in de uitgezeƩe lijn van het sociaal domein. Er is geen sterk signaal dat de gekozen richƟng fundamenteel wordt afgewezen. Integendeel: de antwoorden bevesƟgen veel van de uitgangspunten die doorgaans in een sociale agenda of beleidskader worden gehanteerd. Wel is er een belangrijke nuance: de respondenten onderschrijven vooral de richƟng, maar wijzen tegelijkerƟjd op voorwaarden waaronder die richƟng in de prakƟjk daadwerkelijk werkt. Juist daar liggen de belangrijkste verbeterpunten. 1. Delen respondenten de uitgezeƩe lijn? Ja, overwegend wel. Door vrijwel alle onderdelen heen komen dezelfde uitgangspunten terug:  prevenƟe en vroegsignalering in plaats van pas handelen wanneer problemen escaleren;  eigen regie en eigen kracht, maar met ondersteuning wanneer dat nodig is;  laagdrempelige, nabije en toegankelijke ondersteuning;  omzien naar elkaar en sociale samenhang;  ontmoeƟng en parƟcipaƟe;  ondersteunen van informele netwerken, zoals vrijwilligers en mantelzorgers;  integrale samenwerking tussen gemeente, zorg, welzijn, huisarts en maatschappelijke organisaƟes;  maatwerk en conƟnuïteit, vooral voor kwetsbare inwoners;  een faciliterende in plaats van uitsluitend sturende rol van de gemeente.

Dat is opvallend consistent. De respondenten lijken dus niet zozeer een andere koers te bepleiten, maar vooral te zeggen: “Deze koers klopt, maar zorg dat hij ook daadwerkelijk toegankelijk, zichtbaar, menselijk en uitvoerbaar wordt.” 2. Waar zit de grootste bevesƟging? Een aantal thema's komt bijna overal terug en kan daarmee als de rode draad van de antwoorden worden beschouwd. Nabijheid en laagdrempeligheid Respondenten willen voorzieningen en ondersteuning dichter bij inwoners organiseren. Niet alleen fysiek, maar ook in de manier waarop mensen toegang krijgen: één duidelijke ingang, begrijpelijke informaƟe, korte lijnen en niet van loket naar loket worden gestuurd. Persoonlijk contact Opvallend vaak wordt gevraagd om menselijke verbinding: gezien worden, persoonlijk contact, vertrouwen opbouwen, huisbezoeken, keukentafelgesprekken, een vast aanspreekpunt en professionals die bereikbaar zijn. Niet te snel loslaten Bij mantelzorg, overgang van specialisƟsche naar reguliere zorg en begeleiding van kwetsbare inwoners komt steeds dezelfde boodschap terug: conƟnuïteit is belangrijk. De respondent lijkt zich dus niet te herkennen in een model waarin “zelfredzaamheid” automaƟsch betekent dat ondersteuning snel wordt afgebouwd. Samenwerking De wens om integraal te werken is duidelijk aanwezig. TegelijkerƟjd geven respondenten aan dat dit in de prakƟjk nog onvoldoende gebeurt.

Daarmee is samenwerking zowel een breed gedragen uitgangspunt als een belangrijk verbeterpunt. Sociale basis versterken BuurƟniƟaƟeven, vrijwilligers, mantelzorgers, dorpshuizen, ontmoeƟngsplekken en bestaande netwerken worden gezien als belangrijke bouwstenen. De gemeente moet die basis vooral ondersteunen en versterken. 3. Wat wordt er mogelijk gemist? Er zijn volgens mij vooral een paar thema's die in de samenvaƫngen minder expliciet of minder uitgewerkt zijn dan de andere. a. Betaalbaarheid en financiële bestaanszekerheid Er worden wel enkele financiële aspecten genoemd — betaalbaarheid van zorg, vergoeding voor mantelzorgers, faciliteiten — maar bestaanszekerheid komt nauwelijks als overkoepelend thema naar voren. Dat is opvallend, omdat financiële problemen sterk kunnen doorwerken in gezondheid, parƟcipaƟe, mantelzorgbelasƟng en het vragen om hulp. Als bestaanszekerheid onderdeel is van de gemeentelijke sociale-domeinvisie, zou ik expliciet nagaan of dit voldoende in de vragenlijst en antwoorden terugkomt. b. Wonen Wonen wordt slechts incidenteel genoemd, bijvoorbeeld een woning als basisvoorwaarde en mantelzorgwoningen. Terwijl wonen voor veel van de genoemde thema's randvoorwaardelijk is: zelfstandig wonen, beschermd wonen, mantelzorg, doorstroming, dakloosheid, jongeren, psychische problemaƟek en parƟcipaƟe.

Het kan daarom de moeite waard zijn om te onderzoeken of wonen als sociale basisvoorwaarde voldoende aandacht heeŌ gekregen. c. Arbeidsmarkt en economische parƟcipaƟe Er is een enkele verwijzing naar mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en vrijwilligerswerk voor statushouders. Maar werk, inkomen, ontwikkeling en maatschappelijke parƟcipaƟe via werk lijken relaƟef weinig terug te komen. d. Jongeren en jeugd Jong en oud worden wel genoemd en ook scholen spelen een rol bij prevenƟe, maar jeugd lijkt niet als afzonderlijk dominant thema uit de antwoorden naar voren te komen. Als jeugd een belangrijk onderdeel van het beleid is, zou ik controleren of dit daadwerkelijk voldoende is bevraagd. 4. Waar kan het beter? Hier zit naar mijn idee de grootste opbrengst van de antwoorden. De respondenten lijken namelijk vrij concreet aan te geven waar de uitvoering beter kan. Van informaƟe naar vindbaarheid Er zijn volgens respondenten voorzieningen en aanbod genoeg, maar inwoners weten ze niet alƟjd te vinden. Dat betekent dat het probleem niet alleen “hebben we voldoende aanbod?” is, maar vooral: “Weet iemand die hulp nodig heeŌ waar hij terechtkan, durŌ hij daarheen en komt hij vervolgens daadwerkelijk bij de juiste persoon terecht?” Dat vraagt om een veel meer samenhangende toegang tot het sociaal domein.

Van lokeƩen naar één duidelijke toegang Dit is één van de meest concrete boodschappen uit de antwoorden. Respondenten willen:  één herkenbaar aanspreekpunt;  korte lijnen;  goede doorverwijzing;  professionals die elkaar kennen;  geen kastje-naar-de-muur;  een warme overdracht;  waar nodig een vast contactpersoon. Dat lijkt een belangrijk verbeterpunt ten opzichte van een systeem waarin inwoners zelf hun weg moeten vinden. Van reacƟef naar proacƟef Dit komt op verschillende plekken terug. Niet wachten tot iemand zelf om hulp vraagt, maar eerder signaleren en contact leggen. Dat is vooral belangrijk voor groepen die minder snel zelf hulp zoeken vanwege:  schaamte;  sƟgma;  taalproblemen;  culturele drempels;  onbekendheid met voorzieningen;  wantrouwen richƟng overheid;  psychische problemaƟek. De antwoorden pleiten daarmee eigenlijk voor een meer outreachende sociale infrastructuur. Van formele ondersteuning naar een sterke sociale basis De respondenten lijken veel waarde te hechten aan bestaande plekken en netwerken: dorpshuizen, buurtkamers, scholen, kerken, moskeeën, verenigingen, dorpsraden en vrijwilligersorganisaƟes. Daarmee zeggen ze impliciet: organiseer het sociaal domein niet alleen rondom professionele hulpverlening. Gebruik de plekken waar inwoners al komen. Dat kan een belangrijke beleidsmaƟge conclusie zijn. 5.

Een belangrijke spanning: eigen regie versus ondersteuning Een interessant punt is dat de antwoorden twee dingen tegelijk zeggen: 1. inwoners moeten zelf de regie houden; 2. inwoners moeten niet worden losgelaten. Dat lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig, maar is het niet. De respondenten lijken een vorm van eigen regie te bedoelen waarbij de professional naast de inwoner staat, in plaats van de verantwoordelijkheid volledig bij de inwoner neer te leggen. Dat is een belangrijke nuance voor de beleidslijn. Eigen regie moet volgens deze antwoorden niet worden vertaald als: “U bent zelfredzaam, dus u moet het zelf regelen.” Maar eerder als: “U bepaalt wat voor u belangrijk is; wij zorgen dat u de ondersteuning krijgt om dat ook daadwerkelijk te kunnen.” 6. Ook een belangrijke spanning: gemeente faciliterend, maar wel zichtbaar Bij sociale samenhang zeggen respondenten dat iniƟaƟeven vooral uit inwoners zelf moeten komen en dat de gemeente moet faciliteren. TegelijkerƟjd vragen zij juist om een zichtbare, proacƟeve en duidelijke gemeente. Daar zit dus een interessante balans: niet alles van de gemeente laten aĬangen, maar ook niet verwachten dat inwoners zichzelf zonder ondersteuning organiseren. De gewenste rol lijkt daarmee: faciliteren + verbinden + ondersteunen + duidelijkheid bieden + waar nodig regie nemen. Niet per se alles zelf uitvoeren. 7.

Mijn overall conclusie Als je deze antwoorden zou gebruiken om de beleidslijn te toetsen, zou ik de conclusie ongeveer als volgt formuleren: De uitkomsten bevesƟgen in grote lijnen de gekozen richƟng van het sociaal domein. Respondenten herkennen zich sterk in uitgangspunten als sociale samenhang, ontmoeƟng, prevenƟe, eigen regie, parƟcipaƟe, ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers, een sterke sociale basis en betere samenwerking tussen organisaƟes. Er zijn weinig aanwijzingen dat de respondenten een fundamenteel andere koers wensen. De antwoorden laten tegelijkerƟjd zien dat de belangrijkste opgave niet zozeer ligt in het bepalen van een andere richƟng, maar in het versterken van de uitvoering. Respondenten vragen om een sociaal domein dat dichter bij inwoners staat, beter vindbaar en bereikbaar is, meer proacƟef werkt en waarin organisaƟes elkaar beter weten te vinden. Persoonlijk contact, vertrouwen, conƟnuïteit, een warme overdracht en een duidelijke toegang tot ondersteuning worden daarbij als belangrijke voorwaarden gezien. Daarnaast vragen de antwoorden om aandacht voor groepen die minder gemakkelijk zelf hun weg vinden, bijvoorbeeld door taal, schaamte, sƟgma, culturele drempels, beperkte mobiliteit of psychische problemaƟek.

De sociale basis — buurƟniƟaƟeven, ontmoeƟngsplekken, dorpshuizen, vrijwilligers, mantelzorgers en lokale netwerken — wordt nadrukkelijk gezien als iets waarop de gemeente moet voortbouwen en waarin zij vooral een faciliterende en verbindende rol heeŌ. In één zin De respondenten lijken dus vooral te zeggen: “De koers klopt, maar maak hem concreter, dichterbij, toegankelijker en menselijker — en zorg dat de ondersteuning in de prakƟjk ook echt samenhangend en vol te houden is.” Een laatste aandachtspunt bij de interpretaƟe: omdat dit samenvaƫngen van open antwoorden zijn en geen kwanƟtaƟeve uitkomsten, zou ik voorzichƟg zijn met de formulering “de respondenten vinden dat…”. Sterker is: “De antwoorden wijzen erop dat…”, “In de reacƟes komt breed naar voren…” of “Er zijn weinig aanwijzingen voor weerstand tegen…”. Daarmee voorkom je dat je meer consensus claimt dan de data daadwerkelijk kunnen dragen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://edamvolendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ca3c6585-9655-4017-903d-c4de8f40597c?agendaItemId=dac268ea-ca03-4c8c-b8ce-513eb5f27814