Vraag en Antwoord-bijlage-Brede toekomstige beschouwing brandweerzorg_Besluitformulier AB.pdf

Besluitformulier Algemeen Bestuur Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Datum vergadering:

24 februari 2023

Onderwerp:

Brede toekomstige beschouwing Brandweerzorg VrZW Uitwerking fase 1; basis op orde; 1-3 jaar - scenario 1 en 2

Nummer:

A23.00.6a

Naam Stellers:

F. Kuntz en J. van Lieshout

Afdeling:

Brandweerzorg

Vertrouwelijk:

Nee

Awb-besluit:

Nee

Doel:

Advisering Besluitvorming

Besproken met:

X

Meningsvormend portefeuillehouder brandweerzorg, mevrouw M. van der Weele

Korte inhoud: Aanleiding In een steeds sneller veranderende samenleving staat de brandweer in Nederland voor grote uitdagingen, zo ook de brandweer VrZW. Uitdagingen die om stevige maatregelen vragen en geen uitstel dulden. Terugkerende knelpunten rondom de gegarandeerde beschikbaarheid van voldoende medewerkers maken dat basisbrandweerzorg in Zaanstad en specialistische taken in de gehele regio onder druk staan. Deze knelpunten vertalen zich tot het tijdelijk buiten dienst gaan van posten, duikteams en het met steeds grotere moeite kunnen bezetten van de drie redvoertuigen. Hierin speelt het verminderd beschikbaar zijn van vrijwilligers een rol maar ook het stapelen van functies waardoor uiteindelijk de beschikbaarheid afneemt. Deze negatieve ontwikkeling wordt versterkt door de invoering van Bouwsteen ‘verplichtend karakter’, voortkomend uit Europese en internationale regelgeving en jurisprudentie, wat maakt dat vrijwilligers niet meer geconsigneerd of gekazerneerd mogen worden. Dit alles leidt, door grotere bezettingsproblemen, tot hogere opkomsttijden met méér kans op letsel en schade. VrZW wil, samen met inwoners, medewerkers, management en bestuur, inspelen op deze uitdagingen en een toekomstbestendige oplossing bieden.

Bestuurlijke context Na het dekkingsplan en de uitwerking van de eerste drie stappen van de Brede toekomstige beschouwing Brandweerzorg VrZW heeft het AB opdracht gegeven om stap 4 uit te werken in de vorm van een opvolgende fasering: fase 1 én de vervolgfase. Fase 1; basis op orde; 1-3 jaar is uitgewerkt aan de hand van twee scenario’s. De vervolgfase is buiten beschouwing gelaten en volgt op fase 1. Tijdens een bestuurlijk vooroverleg op 1 december 2022 zijn beide scenario’s gepresenteerd en toegelicht. In het opvolgende AB van 9 december 2022 zijn geen aanvullende inhoudelijke vragen gesteld of opdrachten verstrekt. Daarop heeft het AB gevraagd om beide scenario’s verder uit te werken en ter besluitvorming aan te bieden aan een extra AB op 24 februari 2023. Fase 1: basis op orde; 1 - 3 jaar basisbrandweerzorg ZaanstadZuid versterkt RV versterkt

Scenario 1

Scenario 2

basisbrandweerzorg met minimaal 1 TS gegarandeerd (spring) alle redvoertuigen (3) gegarandeerd (spring)

basisbrandweerzorg met minimaal 1 TS gegarandeerd (spring) redvoertuig (1) alleen in zuidelijk deel regio gegarandeerd (spring)

WO versterkt

alle waterongevallenvoertuigen (2) gegarandeerd (spring)

bestuurlijke uitgangspunten slagkracht Bouwsteen ‘verplichtend karakter’ benodigd toekomstbestendig financieel

voldoet ongewijzigd voldoet

waterongevallenvoertuig(1) alleen in zuidelijk deel regio gegarandeerd (spring) voldoet gedeeltelijk ongewijzigd voldoet niet volledig

ca. 46 fte extra volledig 2024: € 2,5 M 2025: € 4,99 M + 0,12 M verbouwing

ca. 28 fte extra gedeeltelijk 2024: € 2,5 M 2025: € 3,04 M + 0,12 M verbouwing

Scenario 1 en 2 De uitwerking van scenario 1 richt zich op het versterken van de basisbrandweerzorg in ZaanstadZuid en de redvoertuigen en duikteams in de gehele regio. Scenario 2 richt zich, naast het versterken van de basisbrandweerzorg in Zaanstad-Zuid, alleen op de redvoertuigen en het duikteam in Zaanstad-Zuid. Hierdoor voldoet scenario 1 aan de opdracht van het AB en is toekomstbestendig. Bijkomend voordeel is dat het op identieke wijze versterken van brandweerzorg in Zaanstad en Purmerend de uitwisselbaarheid, flexibiliteit en inzetbaarheid van personeel vergroot; dit komt de kwaliteit van de brandweerzorg ten goede. Bij scenario 2 wordt er niet versterkt in Purmerend en Wormerveer waardoor de opkomst van redvoertuigen en waterongevallenvoertuig niet gegarandeerd of - in ieder geval - vertraagd is. Scenario 2 is daarmee een volwaardig scenario maar niet volledig toekomstbestendig en vraagt om tussentijdse aanvullende besluitvorming omdat de wijze van inrichten van brandweerzorg in Purmerend en Wormerveer niet volledig voldoet aan Bouwsteen ‘verplichtend karakter’. De financiële onderbouwing is hoofdzakelijk opgebouwd uit personele lasten waarbij het verschil in kosten tussen scenario 1 en 2 komt door het verschil in benodigde extra formatie. Bij scenario 1 en 2 is nog geen rekening gehouden met voordelen zoals: mogelijke bijdrage Rijk m.b.t.

bouwsteen ‘verplichtend karakter’, verminderen consignatie en samenvoegen posten. Mede vanwege meerjarige onzekerheid binnen het gemeentefonds en de wens van gemeenten om een sluitende begroting aan de provincie te overleggen voor de komende 4 jaar (2024 t/m 2027) is een extra financieel scenario berekend, aanvullend op scenario 1. Hierbij is wél rekening gehouden met: 1. bijdrage van het Rijk ter compensatie van Bouwsteen ‘verplichtend karakter’; 2. beëindigen consignatieregeling Zaanstad en Purmerend; 3. fictieve opbrengst gemeente Zaanstad bij verkoop/ontwikkeling van post Botenmakersstraat; 4. uitwerking scenario 1 niet op 31 december 2025 gerealiseerd maar op 31 december 2026. Extra per gemeente Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Wormerland Zaanstad Totaal

verdeelsleutel % 9,95% 3,02% 2,63% 26,89% 5,76% 5,07% 46,69% 100,00%

2024 248.628 75.428 65.750 672.263 143.883 126.805 1.167.243 2.500.000

2025 332.353 100.828 87.892 898.648 192.335 169.506 1.560.311 3.341.873

2026 403.325 122.360 106.661 1.090.549 233.407 205.703 1.893.506 4.055.511

2027 413.468 125.437 109.343 1.117.972 239.276 210.876 1.941.121 4.157.492

Disclaimer. De vier geconstateerde knelpunten zetten de continuïteit van de brandweerzorg onder druk en kunnen niet los van elkaar worden gezien. Daarom staat, ook als de invoering van Bouwsteen ‘verplichtend karakter’ niet door gaat, VrZW samen met de gemeenten aan de lat om de overige drie knelpunten op te lossen om zo de brandweerzorg in Zaanstreek-Waterland toekomstbestendig te maken.

Voor de kostentoerekening per gemeente is gebruik gemaakt van het Implementatieplan Bouwsteen 'verplichtend karakter', versie 0.9, 25 november 2022 (status: concept en vertrouwelijk). Hierdoor is gerekend met de meest actuele gegevens. Landelijk heeft Bouwsteen 'verplichtend karakter' impact op 4.337 vrijwilligers; voor Zaanstreek-Waterland op 143 vrijwilligers. De landelijk berekende structurele meerkosten van € 30.921.700 uit het Implementatieplan verrekend met de factor 143/4337 komt op een bijdrage voor Zaanstreek-Waterland van € 1.019.553,40. Het is aannemelijk dat de structurele bijdrage van het Rijk, bij positieve besluitvorming over Bouwsteen ‘verplichtend karakter’, niet hoger zal zijn dan dit bedrag. Er is echter nog geen definitieve besluitvorming over Bouwsteen 'verplichtend karakter' waardoor de structurele bijdrage van het Rijk ter compensatie van de invoering nog onzeker is. Advies VrZW wil inspelen op de geschetste uitdagingen en een toekomstbestendige oplossing bieden. De uitdagingen zijn daarbij groot. Met de huidige krappe arbeidsmarkt zal het veel inspanning vragen om voldoende gekwalificeerd brandweerpersoneel te vinden; alle regio’s zijn aan het werven en VrZW moet mee in deze beweging.

Gezien de noodzaak om toekomstbestendige maatregelen te nemen, rekening houdend met de krappe arbeidsmarkt en kijkend naar de twee uitgewerkte scenario’s komt VrZW tot het advies om te kiezen voor scenario 1. Scenario 1 is volledig toekomstbestendig (voor fase 1; basis op orde; 1-3 jaar), voldoet volledig aan Bouwsteen ‘verplichtend karakter’ én aan alle bestuurlijke uitgangspunten. Scenario 2 is niet volledig toekomstbestendig, de continuïteit van redvoertuigen en duikteams is niet gegarandeerd. In praktijk betekent dit dat wanneer het AB het advies van VrZW opvolgt en voor scenario 1 kiest er gefaseerd ingegroeid zal worden via scenario 2 (prioriteren op Zaanstad) en dat scenario 1 uiterlijk op 31 december 2026 (in plaats van 31 december 2025) geïmplementeerd is. Tussentijds zal periodiek over de voortgang worden gerapporteerd. Met de keuze voor scenario 1 wordt dan een duidelijke stip op de horizon gesteld en is de Brandweerzorg VrZW toekomstbestendig. Voorstel: Het Algemeen Bestuur wordt gevraagd: • De notitie ‘Uitwerking fase 1: basis op orde; 1-3 jaar - scenario 1 en 2’ vast te stellen; • VrZW opdracht te geven scenario 1 gefaseerd via scenario 2 te implementeren voor 31 december 2026 en periodiek te rapporteren over de voortgang • VrZW op te dragen de financiële gevolgen van dit besluit te verwerken in de ontwerpbegroting 2024. Advies Veiligheidsdirectie:

-

Advies Dagelijks Bestuur:

24 februari 2023 betreft een extra AB zonder voorafgaand DB

Personele gevolgen:

Scenario 1: reorganisatie en uitbreiding fte Scenario 2: reorganisatie en uitbreiding fte Scenario 1: 2024: € 2,5 M (Kaderbrief 2024) 2025: € 4,99 M + € 0,12 M voor verbouwing Pr. Bernhardplein Scenario 2: 2024: € 2,5 M (Kaderbrief 2024) 2025: € 3,04 M + € 0,12 M voor verbouwing Pr. Bernhardplein

Financiële gevolgen:

Voor scenario 1 en 2 is nog geen rekening gehouden met voordelen zoals: mogelijke bijdrage Rijk m.b.t. bouwsteen ‘verplichtend karakter’, verminderen consignatie en samenvoegen posten.

Extra financieel scenario: 2024: € 2,5 M (Kaderbrief 2024) incl. verbouwing 2025: € 3,34 M incl. verbouwing 2026: € 4,06 M incl. verbouwing 2027: € 4,16 M incl. verbouwing

Voor het extra financieel scenario is wel rekening gehouden met de bijdrage van het Rijk ter compensatie van Bouwsteen ‘verplichtend karakter’, het beëindigen van de consignatieregeling Zaanstad en Purmerend, een fictieve opbrengst voor de gemeente Zaanstad bij verkoop/ontwikkeling van post Botenmakersstraat en de optie om de uitwerking scenario 1 niet op 31 december 2025 te realiseren maar op 31 december 2026 verwerkt.

Verhouding met ander beleid:

Beleidsplan VrZW 2021-2024 Risicoprofiel 2021-2024 Dekkingsplan 2022-2025 Brede toekomstige beschouwing Brandweerzorg VrZW

Besluit:

Aldus besloten door het Algemeen Bestuur Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland in de vergadering van 24 februari 2023. namens deze,

voorzitter, J. Hamming

secretaris, S. van den Broek