Voorstel uitgangspunten begroting 2024.docx

Raadsvergadering d.d. 4 juli 2023 Voorstelnummer D-RVS - 23274811 Agendanummer Zaaknummer Z23125534 Onderwerp: Raadsvoorstel in te stemmen met de uitgangspunten voor de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 Portefeuillehouder: Wethouder Dijkshoorn Aan de raad. Gevraagde beslissing - In te stemmen met de uitgangspunten voor de begroting 2024 en meerjarenraming 20252027 - een indexatiepercentage vast te stellen van tenminste 4%. Samenvatting Voor het opstellen van de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 moeten er een aantal uitgangspunten opgesteld worden. Bij het opstellen van de ramingen in de begroting wordt er rekening gehouden met deze uitgangspunten. De raad wordt gevraagd in te stemmen met deze uitgangspunten. Uiteraard kunnen de uitgangspunten of de gevolgen daarvan later nog aangepast/bijgesteld worden. De uitgangspunten zijn slechts de basis om te starten met opstellen van de ramingen in de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027. Volgend jaar bij het opstellen van de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 kunnen er weer andere keuzes gemaakt worden voor de jaren 2025 en verder. Deze keuzes zijn afhankelijk van de werkelijke ontwikkeling en verwachtingen op dat moment. Onderbouwing en alternatieven Jaarlijks worden door de raad de uitgangspunten voor de begroting en meerjarenraming vastgesteld.

Financiële aspecten De uitgangspunten zijn de basis voor het opstellen van de begroting 2024 en meerjarenraming 20252027. Personele aspecten Niet van toepassing. Risico’s Een niet sluitende begroting. Met als gevolg preventief toezicht van de provincie. Gevolgde procedure Het voorstel is opgesteld door de afdeling Bedrijfsvoering en overgenomen door het college als voorbereiding (basis) voor het opstellen van de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027. Burgerparticipatie, inspraak, zienswijzen en communicatie Niet van toepassing.

©ev 2020

Rapportage, verantwoording en evaluatie Niet van toepassing. Bijlagen - Extra toelichting indexatie ramingen - Uitgangspunten Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027. Aanvullende toelichting op vraagstelling, context en maatschappelijke meerwaarde Bij het opstellen van de uitgangspunten is zoveel mogelijk aansluiting gehouden met de door de raad genomen besluiten en eerder vastgestelde uitgangspunten. Hieronder worden de meest relevante verschillen apart toegelicht. Indexatie ramingen 2024 en verder Bij het opstellen van de begroting 2023 is voor de jaren 2024 en verder rekening gehouden met een indexatie van 2,5%. Dit wordt, voor zover van toepassing, zowel aan baten- als de lastenkant toegepast. Eind 2022 verwachtte De Nederlandsche Bank echter voor 2023 een inflatie van 4,9% en voor 2024 een inflatie van 5%. Dat is hoger dan waar in de zomer van 2022 rekening mee werd gehouden. Het college heeft inmiddels via de Zomernota diverse bijstellingen in kosten budgetten moeten doen om budgetoverschrijdingen te voorkomen. De belastingen en rechten zijn in onze begroting 2022 slechts met 1,5% en in 2023 met 2,5% verhoogd. Dit is cumulatief ruim 5% lager dan de verwachte loon-en prijsstijging van het CEP (Centraal Economisch Plan) over 2023.

Met andere woorden, als de opbrengsten OZB, toeristenbelasting en de CAI in 2022 en 2023 verhoogd waren met de loon- en prijsstijging van het CEP 2023 dan zou dit jaarlijks € 500.000 aan extra inkomsten en dekkingsmiddelen hebben opgeleverd. Als we deze lagere inkomsten van 2022 en 2023 in de jaren 2024 en verder willen compenseren dan moeten de belastingen en rechten elk jaar met ruim 1% verhoogd worden bovenop het verwachtte inflatiecijfer. In onderstaand overzicht is weergegeven wat de extra inkomsten en dekkingsmiddelen zijn bij een verhoging van 4% en 5%. Jaar Extra inkomsten verhoging van 2,5% naar 4% Extra inkomsten verhoging van 2,5% naar 5%

2024 142 236

2025 297 498

2026 462 778

2027 621 1.051

Het college is van mening dat de indexatie voor de komende jaren tenminste gelijk moet zijn aan de raming van het CEP, zijnde 4%. Tegelijk geeft zij de raad in overweging om - op basis van bovenstaande informatie en de verwachtingen van DNB - een percentage van 5% te hanteren en daarmee achterstand in inkomsten in te lopen omdat de kosten wél gestegen zijn. Het niet verhogen van de belastingen en rechten met reële stijgingspercentages kan structureel grote negatieve gevolgen hebben voor de inkomsten en daarmee het saldo begroting. Afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing wordt, voor zover de kostendekkendheid dit toelaat, een inflatiecorrectie toegepast van tenminste 4%. Gestreefd wordt naar 100% kostendekking.

©ev 2020

Rioolheffingen Voor de rioolheffingen (eigenaren en gebruikers) wordt, voor zover de kostendekkendheid dit toelaat, een inflatiecorrectie toegepast van tenminste 4%. Gestreefd wordt naar 100% kostendekking. In 2020 is, ter uitvoering van een motie verlaging woonlasten, het tarief rioolheffing niet verhoogd. Afhankelijk van het dekkingspercentage 2024 en de ontwikkeling van de voorziening GRP kan er in 2024 mogelijk ook voor gekozen worden om het tarief rioolheffing 2024 niet te verhogen. Op dit moment stellen wij u voor uit te gaan van een inflatiecorrectie van tenminste 4% . Als het dekkingspercentage en de ontwikkeling van de voorziening GRP bekend zijn kunnen er andere keuzes gemaakt worden die van invloed zijn op de hoogte van de woonlasten. Edam-Volendam, d.d. 6 juni 2023 Het college van burgemeester en wethouders van Edam-Volendam, de secretaris, H. van der Woude

de burgemeester, L.J. Sievers.

©ev 2020

Bijlage 1 Extra toelichting indexatie ramingen. Extra toelichting indexatie ramingen 2024 en verder In de onderstaande tabel is de index voor loon- en prijsontwikkeling voor de jaren 2022 tot en met 2027 op basis van de Voorjaarsnota 2023 van het kabinet opgenomen.

Het kabinet verwacht dat de lonen en prijzen stijgen met percentages zoals opgenomen in bovenstaande tabel. De stijging van de uitkering Gemeentefonds wordt daarom ook gebaseerd op deze percentages. Over de jaren 2024 tot en met 2027 is de stijging van de lonen en prijzen gemiddeld 3,8%. Het gemiddelde over de jaren 2022 tot en met 2027 is 4,09%. Artikel DNB 19-12-22 De Nederlandsche Bank verwacht voor 2023 een inflatie van 4,9% en voor 2024 een inflatie van 5%. Artikel IMF 11-04-23 (ANP) Het Internationaal Monetair Fonds verwacht voor 2023 een inflatie van 3,9% en voor 2024 van 4,2%. Stijging belastingen en rechten 2024 en verder. Gemeentes hebben naast de uitkering Gemeentefonds ook eigen inkomsten. Zoals belastingen en rechten. Met deze eigen inkomsten wordt een deel van de lasten in de begroting en meerjarenraming gedekt. Deze lasten stijgen ook op basis van de loon- en prijsstijgingen. Om deze stijging van lasten te kunnen dekken en ook daadwerkelijk te kunnen betalen met eigen middelen wordt voorgesteld om ook de eigen inkomsten te verhogen op basis van deze stijgingspercentages. De belastingen en rechten zijn in onze begroting 2022 slechts met 1,5% en in 2023 met 2,5% verhoogd. In 2022 is onze verhoging ruim 3% ( 4,8%-1,5%) lager dan de loon- en prijsstijging van 2022.

In 2023 is onze verhoging 2% lager (4,54%-2,5%) dan de verwachte loon-en prijsstijging van het CEP 2023. Het niet toepassen van reële stijgingspercentages met dergelijke waardes heeft grote gevolgen voor de structurele inkomsten. Zie de berekening hieronder.

©ev 2020

Als we de opbrengsten OZB, toeristenbelasting en de CAI in 2022 en 2023 verhoogd hadden met de loon- en prijsstijging van het CEP te weten 4,8% en 4,54% dan zou dit jaarlijks € 500.000 aan extra inkomsten hebben opgeleverd. Voor een gezonde begroting en meerjarenraming is het van belang om over voldoende dekkingsmiddelen en voldoende financieringsmiddelen te beschikken. Dit kan gerealiseerd worden door de stijging van de belastingen en rechten meer af te stemmen op de verwachte loon- en prijsstijgingen. Voorgesteld wordt daarom om in de begroting 2024 de belastingen en rechten 2024 tot en met 2027 jaarlijks met tenminste 4% te verhogen. Dit percentage is gebaseerd op het gemiddelde van de jaren 2022 tot en met 2027. Uiteraard kunnen er volgend jaar bij het opstellen van de begroting 2025 en meerjarenraming 20262028 weer andere keuzes gemaakt worden voor de jaren 2025 en verder. Deze keuzes zijn afhankelijk van de werkelijke ontwikkeling en verwachtingen op dat moment. Overzicht extra inkomsten door toepassing indexatie De opbrengsten OZB, toeristenbelasting en de CAI worden gebruikt als algemeen dekkingsmiddel. In totaal zijn deze opbrengsten bij de begroting 2023 in de jaarschijf 2024 geraamd op € 9,5 mln. Hierin zit een stijging van 2,5% voor inflatie. Dit zoals besloten bij de uitgangspunten van de begroting 2023.

Als nu, bij de uitgangspunten voor de begroting 2024, besloten wordt dit percentage van 2,5% niet te verhogen dan leidt dit niet tot extra inkomsten en ook geen extra dekkingsmiddel. Verhoging naar 4%, 5% of 6% leidt tot onderstaande extra inkomsten. Jaar Extra inkomsten verhoging van 2,5% naar 4% Extra inkomsten verhoging van 2,5% naar 5% Extra inkomsten verhoging van 2,5% naar 6%

2024 142 236 331

2025 297 498 701

2026 462 778 1.100

2027 621 1.051 1.493

Indexatie ramingen 2024 Uitgangspunt voor het begrotingsjaar 2024 is dat alle ramingen zo reëel mogelijk geraamd worden. Hier is dus sprake van maatwerk. Ook bij ramingen met een autonoom (veelal niet beïnvloedbaar) karakter is het uitgangspunt zo reëel mogelijk te ramen. Als dit inzicht op het moment van ramen ontbreekt wordt in 2024 een indexatie van tenminste 4% toegepast. Indexatie ramingen 2025 en verder In de huidige begrotingsjaren 2024 en verder is op dit moment rekening gehouden met een jaarlijkse indexatie van 2,5%. Gezien de bovengenoemde loon- en prijsstijgingen van het CEP 2023 stellen wij u voor uit te gaan van een jaarlijkse indexatie voor de jaren 2025 en verder van tenminste 4%. Afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing wordt, voor zover de kostendekkendheid dit toelaat, een inflatiecorrectie toegepast van tenminste 4%. Gestreefd wordt naar 100% kostendekking. Rioolheffingen Voor de rioolheffingen (eigenaren en gebruikers) wordt, voor zover de kostendekkendheid dit toelaat, een inflatiecorrectie toegepast van tenminste 4%. Gestreefd wordt naar 100% kostendekking.

©ev 2020

In 2020 is, ter uitvoering van een motie verlaging woonlasten, het tarief rioolheffing niet verhoogd. Afhankelijk van het dekkingspercentage 2024 en de ontwikkeling van de voorziening GRP kan er in 2024 mogelijk ook voor gekozen worden om het tarief rioolheffing in 2024 niet te verhogen. Op dit moment stellen wij u voor uit te gaan van een inflatiecorrectie van tenminste 4%. Als het dekkingspercentage en de ontwikkeling van de voorziening GRP bekend zijn kunnen er andere keuzes gemaakt worden.

©ev 2020