Voorstel ROM NHN.docx

Raadsvergadering d.d. 9 september 2021 Voorstelnummer 73-2021 Agendanummer 7 Zaaknummer Z20083167 Onderwerp: Raadsvoorstel ROM NHN / MRA Portefeuillehouder: Wethouder Schutt Aan de raad. Gevraagde beslissing 1. Kennis nemen van de ontwikkelingen sinds het principebesluit Invest-MRA, te weten: a. het voornemen om het ontwerp voor Invest-MRA door te ontwikkelen tot een Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (hierna: ROM); b. het voornemen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (hierna: EZK) om te participeren in de beoogde ROM; c. het voornemen van de provincie Noord-Holland om te participeren in de ROM voor € 40 miljoen; d. dat deze ROM bredere bevoegdheden krijgt, zoals de uitvoering van rijksregelingen als de Corona Overbruggings Leningen (hierna: COL). Verder wordt de verbrede scope ingezet voor meer business development, meer sectoren en meer diversiteit in de hoogte van financiële deelnemingen; e. het afronden van de kwartiermakersfase en het starten van de oprichtingsfase; f. de betrokkenheid van provincie Noord-Holland en diverse gemeenten; 2. Instemmen met de oprichting van de ROM, onder voorwaarde van instemmen van de provincie Noord-Holland, het ministerie van EZK, het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en voldoende (in verband met benodigd startkapitaal) bij de MRA aangesloten gemeenten; 3.

Kennis nemen van het publiek belang en de belangrijkste taken van de ROM, te weten ontwikkelen, investeren en regelingen; 4. Kennis nemen van de structuur van de ROM, de holding BV (alle regionale overheden, gemeentes NHN, PNH en EZK) en twee fondsen; 5. Kennis nemen van de hoofdlijnen van de governance, te weten de aandeelhoudersvergadering (hierna: AVA), de Raad van Commissarissen (hierna: RvC), Investeringscomité (hierna: IC), exitstrategie, Investeringsreglement, corporate governance code, beloningsbeleid/WNT, de maatschappelijk relevante indicatoren, monitoring en evaluatie (financieel en maatschappelijke impact); 6. Kennis nemen van de belangrijkste risico's en de beheersmaatregelen; 7. Instemmen met de financiële implicaties (storting van € 900.000 in tranches, structureel exploitatiebudget van € 4.500 rente vanaf 1-1-2022 na storting in het Transitiefonds) van voorgenomen deelname aan de ROM. Als risicobedrag in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt in eerste instantie € 135.000 (€ 900.000*0,15) opgenomen ten behoeve van een eventuele afboeking; 8. Kennis nemen van de vervolgstappen; 9. Te besluiten deel te nemen aan de ROM MRA/NHN tot een bedrag van maximaal € 900.000 (1% van de gemeentebegroting). Storting geschiedt in tranches, de eerste storting is in 2021, de laatste storting is voorzien uiterlijk in 2026.

©ev 2020

Samenvatting In 2019 hebben de Eerste en Tweede Kamer de Oprichtingswet Invest-NL aangenomen. In deze wet staat: ‘Invest-NL heeft tot doel om, indien de markt hierin onvoldoende voorziet, bij te dragen aan het financieren en realiseren van maatschappelijke transitieopgaven door ondernemingen en aan het bieden van toegang tot ondernemersfinanciering’. In navolging hierop heeft de MRA het initiatief genomen Invest-MRA op te richten, met de bedoeling ook regionaal projecten in het kader van de doelstellingen van Invest-NL te kunnen starten en financieren. Al snel bleek dat bij colleges en raden weerstand bestond tegen de geringe democratische legitimiteit, maar ook dat de noodzaak bestond om financiering van projecten samenhangend met duurzame en circulaire economische activiteiten. De bestuurders in het BO Economische Zaken van de MRA hebben daarom samen met de afgevaardigden van de provincie Noord Holland het initiatief genomen om te komen tot de oprichting van een ROM MRA/NHN (definitieve naam moet nog vastgesteld worden). Samen zijn de Metropoolregio Amsterdam (MRA) en de regio Noord-Holland Noord (NHN) goed voor ruim een kwart van de nationale economie. Maar, de regio staat mede als gevolg van de COVID-19 uitbraak voor grote economische uitdagingen.

Tegelijkertijd staan we voor de opgave om versneld uitvoering te geven aan de energietransitie en de transitie naar de circulaire economie. De realisatie en financiering van deze transitieopgaven zijn niet eenvoudig. Deze nieuwe markt heeft een hoge maatschappelijke urgentie, maar kent vanuit een traditioneel businesscaseperspectief een hoog risico, een relatief laag financieel rendement en een lange doorlooptijd. De huidige economische uitdagingen en noodzaak van een groene transitie vragen om een aanpak waarmee de economie gestimuleerd wordt om enerzijds banen te behouden en anderzijds nieuwe duurzame werkgelegenheid te creëren. Vanwege deze dubbele opgave hebben de overheden in de MRA en NHN het initiatief genomen voor de oprichting van een Regionale Ontwikkelings Maatschappij (ROM). De ROM zal op regionaal niveau de puzzel in de samenwerking met andere fondsen en partners dichtleggen. Zij doet dit met financieringsaanbod en business development. Op landelijk niveau vormt zij een schakel naar meer Rijks- en Europese middelen en Invest-NL en completeert zij het aantal ROM’s tot een landelijk dekkend aantal. Elke gemeente in de regio MRA en Noord-Holland-Noord, de Provincie Noord-Holland en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zijn uitgenodigd te participeren in de ROM en een besluit te nemen over deelname.

Voor de gemeente Edam-Volendam betekent dit dat wij financiële ruimte creëren voor ondernemers die actief bij willen dragen aan het verduurzamen van hun bedrijf. Dit fonds springt daar op in, zodat ook onze lokale ondernemers hun duurzame initiatieven kunnen doorontwikkelen en daardoor een bijdrage kunnen leveren aan een duurzaam Edam-Volendam. In dit kader is al gesproken met de Ibev en enkele lokale ondernemers, die enthousiast zijn over deze ontwikkelingen en mogelijkheden zien voor de bedrijvigheid in onze gemeente.

©ev 2020

Onderbouwing en alternatieven Algemene gevolgen, belangenafweging, context en maatschappelijke meerwaarde Ad 1a: Het voornemen om het ontwerp voor Invest-MRA door te ontwikkelen tot een ROM Eind 2020 is door het bestuurlijk overleg van het Platform Economie van de Metropoolregio Amsterdam afgesproken om Invest-MRA door te ontwikkelen tot een Regionale Ontwikkelingsmaatschappij MRA-NHN (werktitel) (hierna: ROM). Onze gemeente is hierover op 15 december 2020 geïnformeerd (bijlage). Met de oprichting van de ROM MRA-NHN (werktitel) sluit de regio aan op het landelijk netwerk van ROM’s, waardoor een bredere groep bedrijven in onze regio ondersteund kan worden en er een organisatie komt die rijksregelingen kan uitvoeren. Ad 1 b: Het voornemen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (hierna: EZK) om te participeren in de beoogde ROM In de beoogde ROM zal ook het ministerie van EZK participeren. Geconstateerd is dat een ROM in de gewijzigde omstandigheden logisch en wenselijk is. Directe aanleiding hiervoor vormen onder meer de recente ervaringen met de uitvoering van rijksregelingen (bijv. Corona-Overbruggingslening (COL)) en de positionering van de ROM’s als belangrijk instrument in de beleidsuitvoering van het ministerie van EZK. Deze ontwikkeling geeft de mogelijkheid om als regio in de volle breedte van onze economische stimulering een sprong voorwaarts te maken.

De regio is dan optimaal in staat aan te sluiten bij de landelijke en Europese fondsen en overleggen. De mogelijkheden om groen de crisis uit te investeren worden verder vergroot. Het betekent direct een nog grotere impact op behoud en groei van werkgelegenheid. Staatssecretaris M. Keijzer heeft recent een brief gestuurd aan alle provincies waarin zij aangeeft € 150 miljoen beschikbaar te stellen voor het versterken van de bestaande fondsen in de ROM’s. Dit is bedoeld als crisisherstelmaatregel. Met de oprichting van een ROM voor Noord-Holland kan het ‘Noord-Hollandse deel’ van deze middelen gebruikt gaan worden. Het gaat hier om circa € 30 miljoen. Tegelijkertijd blijven de belangrijke uitgangspunten van Invest-MRA – focus op verduurzaming van onze economie – in de ROM MRA-NHN overeind. EZK zal na besluitvorming in de regio het traject naar Tweede en Eerste Kamer inzetten. Hierdoor is de datum van toetreding van EZK nog niet zeker, gestreefd wordt naar 1 oktober 2021. Ad 1c: Het voornemen van de provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam om te participeren in de ROM voor € 40 miljoen Het college van GS Noord-Holland heeft op 30 maart 2021 kennis genomen van de stand van zaken rond de oprichting van de ROM, uitgaande van de oprichting per 1 juli 2021 en uitgaande van een provinciaal aandelenbelang van € 40 miljoen.

De provincie onderschrijft de uitgangspunten van het ontwerp van de ROM zoals opgenomen in het bedrijfsplan. Daarnaast heeft het college van de gemeente Amsterdam ingestemd met het voorgenomen besluit tot oprichting van de ROM met een financiële participatie van € 40 miljoen. Dit is eind mei in de gemeenteraad besproken. Ad 1d: Deze ROM krijgt bredere bevoegdheden De ROM krijgt bredere bevoegdheden dan Invest-MRA: - De ROM moet duidelijk gepositioneerd worden als een breed instrument voor toekomstige duurzame economische stimulering en als instrument om mee uit de huidige crisis te komen. De budgetten die het Rijk hiervoor beschikbaar stelt zullen via de ROM in de regio’s terecht komen, bijvoorbeeld de Corona- Overbruggingslening (COL) en budgetten voor het herstel van de economie.

©ev 2020

-

-

-

De ROM krijgt daarmee een bredere taak dan het ontwerp van Invest- MRA, zodat aan een belangrijk deel van de criteria van het Rijk wordt voldaan en EZK als deelnemer kan toetreden. Daarbinnen moet het ‘Transitiefonds’ (het fonds voor energietransitie en circulaire economie) een stevige verankering krijgen. Deze scope en focus op het landelijke Invest-NL zijn de aanleiding geweest van het traject tot nu toe. Het huidige draagvlak voor deelname – zowel in de Metropoolregio Amsterdam als in Noord-Holland Noord - is voor een groot deel daarop gebaseerd. Dit draagvlak en de door gemeenten gereserveerde middelen wordt behouden voor de ROM MRANHN. Bij de inrichting van de ROM MRA-NHN wordt rekening gehouden met bestaande organisaties als Amsterdam Economic Board, Horizon Flevoland en Ontwikkelingsbedrijf NHN en fondsen als PDENH, AKEF en Innovatiefonds NH. Het is niet vanzelfsprekend dat alle taakgebieden van een ‘klassieke ROM’ (acquisitie bedrijven, investeren en financieren) in deze organisatie worden ondergebracht. Ten aanzien van de acquisitietaak, in belangrijke mate voor de MRA door Amsterdam In Business (AIB) en Amsterdam Trade & Innovate vervuld, is integratie niet opportuun. Na oprichting van de ROM en een eerste vervolgfase van taakverbreding kan de balans opnieuw worden opgemaakt.

Om draagvlak in de regio te behouden en aanspraak te kunnen maken op huidige fondsen (zoals Invest-NL) en het regionaal deel uit de € 150 miljoen van EZK voor fondsversterking is het belangrijk tempo te maken. Dit betekent: o Oprichting per 1 oktober 2021 van een ‘basis-ROM’ (ROM / ROM MRA-NHN). Door tempo te maken hebben we bovendien snel een instrument waarmee investeringen kunnen worden gedaan, gericht op duurzaam economisch herstel, en dat uitvoering kan worden gegeven aan (herstel)regelingen van het Rijk. o Verdere ontwikkeling van deze ROM in de jaren erna – mogelijk verbreding met andere taken en functies.

Ad 1e: Het afronden van de kwartiermakersfase en het starten van de oprichtingsfase Voor dit proces zijn 3 bestuurlijk trekkers aangewezen: wethouder Economische Zaken Amsterdam Victor Everhardt, gedeputeerde Economie Noord-Holland Ilse Zaal en wethouder Economie Alkmaar Pieter Dijkman. Aan de bestuurlijk trekkers is verzocht om deze operationalisatiefase richting een ROM aan te sturen. Een projectorganisatie van Economische Zaken van de gemeente Amsterdam, provincie Noord-Holland, MRA-Bureau, de Amsterdam Economic Board en het Ontwikkelingsbedrijf NoordHolland-Noord voert de noodzakelijk praktische werkzaamheden hiertoe uit onder leiding van een directeur ad interim. De voortgang wordt periodiek aan het Bestuurlijk Overleg van het Platform Economie gemeld. Ad 1f: de betrokkenheid van provincie Noord-Holland en diverse gemeenten De provincie Noord-Holland heeft ingestemd met de uitgangspunten voor de inrichting van de ROM, uitgaande van oprichting per 1 juli 2021 en van een provinciaal aandelenbelang van € 40 miljoen. De afgelopen maanden hebben duidelijk gemaakt dat er breed draagvlak is onder gemeenten voor de ontwikkeling van de ROM. Hoewel gemeenten door de crisis in een moeilijke financiële positie verkeren, vormt diezelfde crisis een belangrijke aanleiding om te willen deelnemen aan de ROM.

Inmiddels zijn ook met ondernemers in Edam-Volendam gesprekken gevoerd over dit fonds, daarbij hebben zij aangegeven dat zij zeer geïnteresseerd zijn in gebruikmaking van deze gelden. Hierdoor kunnen de ruimtelijke ontwikkelingen alsmede het verduurzamen van het bedrijfsleven een nieuwe impuls krijgen. Onder meer gemeenten in NHN willen daarom toetreden. Ook is zichtbaar dat sommige gemeenten die in een eerdere fase niet wilden toetreden tot Invest-MRA, deelname aan de ROM nu wel overwegen.

©ev 2020

In Noord-Holland Noord werken 7-8 gemeenten aan een structuur om gezamenlijk aandeelhouder te worden in de ROM – waarschijnlijk een STAK (stichting administratiekantoor). Hiermee vertegenwoordigen zij wel de gehele regio NHN. De gezamenlijke inleg zal circa € 14 miljoen bedragen. In het ontwerpvoorstel Invest-MRA was aangekondigd dat voorafgaand aan oprichting nadere afstemming plaatsvindt tussen de beoogd aandeelhouders over het definitieve Investeringsreglement en naamgeving. Alle gemeenten die een principebesluit hebben genomen over Invest-MRA kunnen in dat kader de definitieve afweging maken. Doordat de ROM MRA-NHN grotendeels aansluit bij het initiële ontwerp voor Invest-MRA kunnen de gemeenten in principe voortbouwen op eerdere besluitvorming. De initiële doelen op energietransitie en circulaire economie blijven geborgd en worden aangevuld met additionele taken/scope. De rijksbijdrage in de ROM én de specifieke rijksregelingen vormen een belangrijke dekking voor deze activiteiten. ad 2: Instemmen met de oprichting van de ROM, onder voorwaarde van instemmen van de provincie Noord-Holland en andere partijen; Uw Raad wordt gevraagd in te stemmen met het oprichten van de ROM, onder voorwaarde dat instemming bestaat van de provincie Noord-Holland en andere partijen, waarvan de waarde tot ten minste € 90 miljoen moet optellen.

Het Bestuurlijk Trekkersteam bestaande uit de Wethouder EZ Amsterdam, de Wethouder EZ van Alkmaar en de gedeputeerde van de provincie Noord-Holland hebben regelmatig contact met de over de opbouw en inrichting van de ROM. De provincie heeft ook al de intentie uitgesproken tot deelname met een aandelenkapitaal van € 40 miljoen, zie ook hierboven bij 1. ad 3: Kennis nemen van het publiek belang en de belangrijkste taken van de ROM, te weten ontwikkelen, investeren en regelingen; Publiek belang Om te komen tot een regionaal vehikel voor het aanjagen van investeringen in duurzame economische ontwikkeling wordt een privaatrechtelijke organisatie opgericht, met de werktitel ROM MRA-NHN. Dit is de regionale counterpart van Invest-NL. De doelstelling van ROM MRA-NHN is om, indien de markt hier onvoldoende in voorziet, bij te dragen aan het versterken van regionale economie en aan het realiseren van de transitieopgaven op energie en aan circulariteit en innovatief MKB. Daarnaast kan de ROM MRA-NHN bijdragen aan duurzaam herstel van de regionale economie. Bij het privaatrechtelijke karakter van de investeringen past de privaatrechtelijke vorm van de ROM. Belangrijkste taken De doelstelling van de ROM is om, indien de markt hierin onvoldoende voorziet, bij te dragen aan het realiseren en/of financieren van economische transitieopgaven door ondernemingen.

De belangrijkste taken van de ROM zijn: Ontwikkelen (Business development): In het economische beleid van de regio worden diverse sterke sectoren onderscheiden. De business developers in de ROM MRA-NHN kunnen ondersteunen in al deze sectoren zolang de initiatieven die ondersteund worden geen negatieve impact hebben op de energietransitie of de transitie naar de nieuwe economie. Investeren: De ROM krijgt twee fondsen. Een MKB-fonds met een beoogd fondskapitaal van circa € 60 miljoen gericht op versterking van de solvabiliteit van het MKB en investeringen in economisch herstel. En een Transitiefonds met een beoogd fondskapitaal van circa € 100 miljoen gericht op de grote maatschappelijke transities. Dit uitgaande van een totaal gecommitteerd vermogen van bijna € 160 miljoen. De middelen van onze gemeente vloeien in eerste instantie naar het

©ev 2020

Transitiefonds. Het MKB-fonds wordt voor een deel gevuld door het ministerie van EZK en voor een deel door de Provincie Noord-Holland. Regelingen: Regionale ontwikkelingsbedrijven krijgen een steeds belangrijkere rol in de uitvoering van het nationaal economisch beleid. De uitvoering van de recente Coronaregeling (Corona Overbruggingslening) is daar een voorbeeld van. De ROM MRA-NHN krijgt een specifieke taak in de uitvoering van dit soort regelingen. Deze werkzaamheden zijn gerelateerd aan de werkzaamheden binnen de investeringspoot van de ROM MRA-NHN. Het gaat om het beoordelen van projecten en businesscases om te beoordelen of deze recht hebben om financiering uit de regeling. Uitwisseling van kennis en medewerkers tussen de investeringspoot en de regelingenpoot zorgt voor maximale impact. ad 4: Kennis nemen van de structuur van de ROM, de holding BV (alle regionale overheden, gemeentes NHN, PNH en EZK) en twee fondsen; De ROM MRA-NHN wordt vormgegeven als privaatrechtelijk construct met twee besloten vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid, te weten de ROM Regio bv en de ROM bv. Het MKBfonds wordt een (100%) dochter van de ROM bv. Het Transitiefonds wordt op haar beurt een (100%) dochter van de ROM Regio bv. De ROM Regio bv. wordt voor 50,1% aandeelhouder in de ROM bv, het Rijk is houder van de overige 49,9% van de aandelen.

De deelnemende regionale partners (provincie Noord-Holland, STAK NHN en de individuele MRA-gemeenten) zijn aandeelhouders van de ROM Regio bv naar rato van hun kapitaalbijdrage. De aandeelhouders worden gevormd door alle partijen die kapitaal beschikbaar stellen. Het stemrecht in de AVA spiegelt de kapitaalinbreng. Daarmee krijgen de aandeelhouders stemrecht naar rato van hun kapitaalinbreng. De structuur is als volgt vormgegeven:

Majeure besluiten in de aandeelhoudersvergadering van de ROM bv kunnen slechts worden genomen bij tweederde meerderheid. Dit betekent de facto dat het Rijk en de ROM Regio bv als enige aandeelhouders tot overeenstemming moeten komen.

©ev 2020

ad 5: Kennis nemen van de hoofdlijnen van de governance, te weten de aandeelhoudersvergadering (hierna: AVA), de Raad van Commissarissen (hierna: RvC), Investeringscomité (hierna: IC), exitstrategie, Investeringsreglement, corporate governance code, beloningsbeleid/WNT, de maatschappelijk relevante indicatoren, monitoring en evaluatie (financieel en maatschappelijke impact); Hoofdlijnen governance 1. De ROM Regio bv en de ROM bv krijgen ieder een Raad van Commissarissen (RvC) en de twee fondsen ieder een eigen onafhankelijk investeringscomité. 2. De regionale partijen worden gevraagd toe te treden tot de ROM Regio bv en het Rijk zal participeren in de ROM bv. Regionale partijen die reeds aandeelhouder zijn in een andere ROM kunnen niet direct participeren in de ROM Regio bv. Wel bestaat voor hen de mogelijkheid om direct kapitaal te verstrekken aan het Transitiefonds. 3. Er is voorzien in een personele unie voor de RvC van de ROM Regio bv en de ROM bv. Hiermee hebben dezelfde personen zitting in de beide RvC’s. Tevens is voorzien dat dezelfde natuurlijke persoon directeur-bestuurder wordt van de ROM Regio bv en de ROM bv. Zo heeft de ROM MRA-NHN eenduidige vertegenwoordiging en een eenduidig aanspreekpunt. 4. De ROM krijgt een exploitatiebijdrage voor de ontwikkelactiviteiten. Het Rijk verstrekt deze exploitatiebijdrage direct aan de ROM bv.

De meerjarenexploitatie bijdrage van de regionale partijen loopt via de ROM Regio bv. In een latere fase is er een mogelijkheid om het fondsmanagement voor andere fondsen onder te brengen bij de ROM (de andere fondsen houden/krijgen daarbij hun eigen aandeelhouders). De samenwerkingspartners houden hun eigen governance-structuur. Partijen die deelnemen aan het fonds kunnen als aandeelhouder op meerdere manieren sturen op de ROM MRA-NHN zoals: - In de AVA, waarin de ROM via de jaarrekening verantwoording aflegt over de uitvoering van de activiteiten. - Via de AVA benoemen de aandeelhouders de leden van de RvC en de leden van de investeringscomités. - De aandeelhouders stellen het investeringsreglement vast waaraan de directeur/bestuurder en het in te stellen onafhankelijke investeringscomité individuele investeringen moeten beoordelen. Aandeelhoudersvergadering (hierna: AVA) De AVA van de ROM Regio b.v. wordt gevormd door alle regionale partijen die kapitaal beschikbaar stellen. Naar rato van ieders (totale) bijdrage krijgen deze partijen als aandeelhouder stemrecht in de AVA van de ROM Regio bv. Alleen publieke partijen kunnen aandeelhouder worden in de ROM Regio (overheden, kennisinstellingen, et cetera).

Bevoegdheden van de AVA zijn onder andere: - benoemen van leden van de RvC; - benoemen van de directeur/bestuurder op (bindende) voordracht van de RvC; - benoemen van leden in het investeringscomité op voordracht van de RvC; - vaststellen van het investeringsreglement voor het investeringscomité; - vaststellen van het beloningskader voor de directeur/bestuurder(s), de RvC en het investeringscomité (in lijn met de kaders van de WNT);

©ev 2020

-

vaststellen van het door de RvC aan te bieden meerjarenplan en het wijzigen van de (lange termijn) strategie van de vennootschap; goedkeuren van de jaarrekening aanwijzingen geven aan de directie; nemen van besluiten tot: o aanpassing/uitbreiding samenstellen directie/bestuurder(s). o wijziging van de statuten. o uitgifte van aandelen. o oprichten van dochterondernemingen. o vermindering van het geplaatste kapitaal. o ontbinding van de vennootschap. o het doen van uitkeringen.

De ROM MRA-NHN streeft naar een gemengd aandeelhouderschap, waarin provincies, grote en kleine gemeenten vertegenwoordigd zijn. Op basis van hun inleg hebben de Provincie Noord-Holland en/of de gemeente Amsterdam samen een meerderheid in de AVA van de ROM Regio bv. Om recht te doen aan het samenwerkingskarakter van de ROM wordt de positie van kleine aandeelhouders beschermd. De AVA streeft naar unanieme besluitvorming. Blijkt dat niet mogelijk te zijn, dan besluit de AVA op basis van het principe ‘One share, one vote’ op basis van een gewone meerderheid (50% +1). Voor majeure besluiten zoals een statutenwijziging is zullen naast de ‘grotere’ aandeelhouders (Gemeente Amsterdam, Provincie Noord-Holland) ook minimaal drie andere aandeelhouders moeten instemmen. Raad van Commissarissen (hierna: RvC) Er is voorzien in een personele unie voor de RvC van de ROM Regio bv en de ROM bv. Hiermee hebben dezelfde personen zitting in de beide RvC’s. Tevens is voorzien dat dezelfde natuurlijke persoon directeur-bestuurder wordt van de ROM Regio bv en de ROM bv. Zo heeft de ROM MRA-NHN eenduidige vertegenwoordiging en een eenduidig aanspreekpunt. De RvC bestaat bij de start uit drie leden met mogelijke uitbreiding tot vijf. De leden van de RvC worden benoemd door de AVA. De leden van de RvC zijn onafhankelijk.

Het betreft een bezoldigde functie (waarvoor de AVA een bezoldigingskader vaststelt dat past binnen de Wet Normering Topinkomens). Bevoegdheden van de RvC zijn het toetsen van de activiteiten van het investeringscomité, advisering over voordracht van de directeur/bestuurder(s) en de leden van het Investeringscomité, toezien op het functioneren van de directeur/bestuurder(s), aanbieden van een meerjarenplan aan de AVA, besluiten over de bezoldiging van de directeur/bestuurder(s) binnen het beloningskader en (mede)ondertekenen van de jaarrekening. Investeringscomité Het Investeringscomité (hierna: IC) van zowel het Transitiefonds als het MKB-fonds bestaat uit vijf leden. Er wordt naar gestreefd dat 2 tot 3 leden uit het IC voor het ene fonds ook zitting hebben in het andere fonds. Het betreft een bezoldigde functie, passend binnen de Wet Normering Topinkomens. Benoeming vindt plaats door de AVA. Het IC wordt voor respectievelijk het MKB-fonds of het Transitiefonds gevraagd een zwaarwegend advies uit te brengen ten aanzien van de voorgestelde investering, exit of afboeking. Directie De dagelijkse leiding en de verantwoording voor het functioneren van de ROM ligt bij de statutair directeur. De directie van de ROM bestaat bij oprichting uit één directeur.

©ev 2020

Exitstrategie Exit uit de individuele projecten Het fondsmanagement stuurt actief op exits bij de portfoliobedrijven. Bij de initiële investeringsbeslissing wordt onderbouwd dat de propositie, gelet op de businesscase, goed te verkopen is. Het MKB-fonds en het Transitiefonds hanteren elk een andere exit-strategie:  Het MKB-fonds is gericht op instandhouding. Het fondsmanagement van het MKB-fonds kan rendementen binnen het revolverende karakter continu herinvesteren in nieuwe proposities binnen het investeringsreglement. Bij rendement boven het revolverende karakter (incl. inflatiecorrectie) bestaat de mogelijkheid om dividend uit te keren aan de aandeelhouders (volgens het principe: Nee, tenzij)  Het Transitiefonds is erop gericht dat de aandeelhouders aan het eind van de looptijd hun investering minimaal nominaal terugontvangen. Na een investeringsperiode van 10 jaar zal het fondsmanagement de portefeuille in de daaropvolgende 15 jaar geleidelijk afbouwen of inzetten op verkoop van de resterende portefeuille (deze periode kan met 5 jaar verlengd worden). Bij rendement boven het nominaal revolverende karakter wordt de AVA voorgesteld om over te gaan tot dividenduitkering (volgens het principe: Ja, tenzij). Exit als aandeelhouder uit het Transitiefonds Het totale fondsvermogen is voor € 130 miljoen afkomstig uit de regio.

Hierin neemt onze gemeente met een investering van € 900.000 voor 0,9/130ste deel aan de ROM. Als over 25 jaar besloten wordt om het Transitiefonds op te heffen, ontvangt Edam-Volendam 0,9/130ste aandeel van de waarde van het Transitiefonds over 25 jaar (einde van de looptijd van het fonds). Onze gemeente blijft voor 0,9/130 eigenaar van de ROM bv met daarin het MKB-fonds. Investeringsreglement Transitiefonds Het investeringsreglement legt vast onder welke condities de fondsbeheerder tot financiering van doelondernemingen kan overgaan op het gebied van energietransitie en/of circulariteit in de MRA en de regio NHN. Hierbij geldt het streven naar nominale revolverendheid (100%) als ondergrens voor het investeringsreglement. De belangrijkste punten uit het reglement zijn: - Het Transitiefonds wordt opgericht om de doelstellingen op het gebied van energietransitie en circulariteit te realiseren door het zelfstandig en in samenwerking met andere partijen verstrekken van leningen, garanties en/of aandelenkapitaal; - In de basis worden marktconforme uitgangspunten gehanteerd door het Transitiefonds. De zakelijke grondslag wordt onder meer vormgegeven door: a. Een professioneel fondsbeheer met bewezen kennis en kunde op het gebied van financiering van energietransitie en circulariteit; b.

Een vergoeding van de fondsbeheerder die mede afhankelijk is van de financiële en maatschappelijke resultaten van het fonds; c. Een onafhankelijk investeringscomité samengesteld uit onafhankelijke deskundigen die toeziet op adequate toepassing van onderhavig Reglement. - De omvang van de totale financiering door het fonds ligt tussen € 2.000.000 en € 5.000.000. Uitzonderingen zijn in beperkte mate en/of met goedkeuring van de RvC mogelijk. - In alle gevallen waar het fonds participeert in aandelenkapitaal, leningen of garanties, zal dat nooit meer zijn dan 49,9% van het totale project, de overige 50,1% gebeurt door andere partijen zoals banken, private investeerders, overheden of Invest-NL.

©ev 2020

-

Bij financiering door het fonds wordt te allen tijde gekeken of en in welke mate lokale, regionale of landelijke publieke (co-)financiering mogelijk is en of in de aanvraag beargumenteerd is waarom daar wel, niet of ten dele gebruik van wordt gemaakt. - Het fonds gaat alleen financieringen aan waarvan wordt verwacht dat deze een 10% betere CO2 prestatie halen over de looptijd van het project als een vergelijkbare financiering door Het fonds in het opkopen van EU-ETS CO2-emmissierechten (totdat de Algemene Vergadering een eventueel integraal impactkader vaststelt met nadere eisen dat dan prevaleert). Het investeringsreglement van het MKB-fonds wordt op vergelijkbare manier ingericht. Corporate Governance Code De gemeente is een actief en betrokken aandeelhouder. Dat uit zich in de wijze waarop de gemeente formeel dan wel informeel invloed uitoefent op belangrijke besluiten (benoemingen, strategie, investeringen etc.). De Nederlandse Corporate Governance Code (hierna: de Code) vormt de leidraad voor het beheer van de gemeentelijke deelnemingen. Bij de ROM wordt de Code als leidraad zo veel mogelijk gevolgd. Deze Code geeft principes en best practices voor de rolverdeling tussen bestuurders, commissarissen en aandeelhouders en het volgen van de Code biedt de beste waarborg voor good governance. Eind 2016 is de Code herzien.

Met die herziening zijn voor de gemeente belangrijke onderwerpen als lange termijn waardecreatie, risicobeheersing en effectief bestuur verder onderschreven. Voor beloningen en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) hanteert de gemeente strengere regels dan de Code. Beloningsbeleid/WNT Het bezoldigingsbeleid is uitgewerkt aan de hand van de Wet Normering Topinkomens en voldoet aan het beloningsbeleid Deelnemingen. Er wordt mee gewerkt door de directeur ad interim. Bezoldiging van bestuurders wordt openbaar gemaakt. De medewerkers van de ROM komen vast in dienst en worden ook beloond binnen de kaders van de Wet Normering Topinkomens. De salarisschalen conform de BBRA gelden daarbij als referentie. Dit is in lijn met de publieke doelstelling van deze privaatrechtelijke organisatie. Maatschappelijk relevante indicatoren Deze indicatoren zijn verwerkt in het Investeringsreglement. Een te financieren project realiseert aantoonbaar maatschappelijk rendement op het gebied van energietransitie en/of circulariteit. Het project moet hierover vooraf, tijdens en achteraf rapporteren. Hierdoor kan het Transitiefonds jaarlijks maatschappelijk rendement laten zien op portefeuilleniveau.

Daarbij worden in ieder geval de volgende indicatoren gebruikt: - CO2 uitstoot reductie (totaal en per euro geïnvesteerd door het fonds); - Kilowattuur duurzame energieproductie; - Verminderd gebruik primaire grondstoffen. Monitoring en evaluatie Van alle investeringen brengt de ROM MRA-NHN de risico’s in kaart en (indien van toepassing) monitort zij of aan de (betalings-)verplichtingen wordt voldaan om de exitstrategie te realiseren. De te financieren ondernemingen accepteren de communicatie-, informatie- en rapportageverplichtingen die met de financiering gepaard gaan: reguliere tussentijdse rapportage en jaarrekening, maatschappelijk rendement, actuele informatie bijzondere risico’s.

©ev 2020

ad 6: Kennis nemen van de belangrijkste risico's en de beheersmaatregelen; De belangrijkste risico’s en beheersmaatregelen (tevens in de bijlage ‘Risicoanalyse ROM MRA-NHN’) zijn: - Het risico dat voordelen van ROM MRA-NHN niet overal gelijk neerslaan en deelnemers na het meedoen later hun deelname heroverwegen. Als beheersmaatregel geldt dat met de oprichting van ROM MRA-NHN zowel een economische doelstelling (economische structuurversterking) als een klimaatdoelstelling (CO2-reductie) wordt gerealiseerd. Doelstellingen die nadrukkelijk gemeentegrensoverschrijdend zijn. De samenwerking in de MRA-regio en NHN moet zorgen voor een meer efficiënte en effectieve ondersteuning van ondernemers én het realiseren van een hogere klimaatimpact. Vooraf is helder dat ROM MRA-NHN op afstand van de politiek staat en dat besluitvorming onafhankelijk is van de vestigingsplaats van onderneming. - Het risico dat er geen of onvoldoende projecten in de fondsen terecht komen. Dit risico wordt als ‘Zeer klein’ ingeschat. Als beheersmaatregel geldt dat uit het Routeboek Invest-MRA uit 2018 blijkt dat er een grote behoefte is aan ondersteuning en financiering van grootschalige proposities in de energietransitie en circulaire economie. De behoefte wordt ook onderschreven in een adhesiebrief namens meer dan 45 bedrijven en bedrijfsverenigingen uit de MRA en NHN.

Ook de evaluatiecommissie van de MRA pleit met nadruk voor de oprichting van ROM MRA-NHN (Commissie-Depla, Te Grotenhuis en Pans). Het zorgen voor een voldoende stroom aan Investeringsmogelijkheden is de kerntaak van de teams Ontwikkelen en Investeren. Als er onverwacht onvoldoende projecten zijn, worden geen investeringen gedaan. - Risico dat bij equity aanvullende kapitaalstortingen nodig zijn om verlies te voorkomen. Dit risico wordt ‘Klein’ ingeschat. Als beheersmaatregel geldt dat bij elke (equity) investering het fondsmanagement middelen beschikbaar houdt voor eventuele vervolginvesteringen én eventueel noodzakelijke middelen voor de exit. Bij sommige investeringen kunnen de benodigde vervolg investeringen lager uitpakken dan verwacht en bij andere hoger. Elke aandeelhouder in ROM MRANHN doet er goed aan periodiek te bepalen in hoeverre het prudent is een reservering op te nemen binnen het weerstandsvermogen in verband met mogelijke risico’s in de deelneming ad 7: instemmen met de financiële implicaties van voorgenomen deelname aan de ROM In het BO overleg van 31 maart 2021 is afgesproken dat elke gemeente wordt uitgenodigd om in te stappen voor 1% van de gemeentebegroting. Om de taken van de ROM uit te voeren is meer capaciteit nodig dan opgenomen in het eerdere ontwerpvoorstel Invest-MRA.

Hierbij gaat het om business development capaciteit voor de economische sectoren in de regio, financiële expertise voor de uitvoering van de rijksregelingen en strategische/netwerk-expertise om de samenwerking met de regionale partners vorm te geven. Voor deze inzet komt financiële dekking van de STAK NHN, het ministerie van EZK en de provincie NoordHolland. Business development wordt gefinancierd door regionaal budget economie van de MRA, een bijdrage vanuit NHN en het ministerie van EZK. Hierover zijn afspraken gemaakt tot 2024, daarna moet deze financiering gevonden worden door herschikking van activiteiten in het regiobudget Economie van de MRA. De ROM krijgt een meerjarige exploitatiebijdrage voor de ontwikkelactiviteiten. Op basis van een meerjarige overeenkomst legt de ROM verantwoording af aan het Ministerie van EZK, het MRA-bureau en de samenwerkende gemeenten in NHN over de ontvangen exploitatiebijdrage. Voor de exploitatiebijdrage van het Ministerie van EZK, het MRA-bureau en de samenwerkende gemeenten in NHN komt er een bestuursovereenkomst met de ROM. Elke organisatie volgt daarbij de eigen systematiek. Het voorstel is om de exploitatiebijdrage te verstrekken voor een periode van

©ev 2020

telkens zes jaar (4 jaar met doorkijk voor de 2 jaar daarna). Na vier jaar vindt er een evaluatie plaats, waarna de overeenkomst in principe met vier jaar wordt verlengd. ad 8: Kennis nemen van de vervolgstappen De gemeenteraad wordt gevraagd een besluit te nemen met betrekking tot het al dan niet toetreden tot de ROM MRA-NHN. Dit besluit wordt medegedeeld aan de directie ad interim van de ROM MRANHN. Bij een positief besluit informeert het college de raad actief over dringende en belangrijke besluiten die de deelnemingen betreffen. Over minder dringende besluiten wordt de raad twee keer per jaar geïnformeerd middels de raadsbrief ‘terugkoppeling aandeelhoudersvergaderingen deelnemingen’. Verder wordt de raad jaarlijks geïnformeerd via het jaarverslag Deelnemingen. ad 9: Te besluiten deel te nemen aan de ROM MRA/NHN tot een bedrag van maximaal € 900.000 (1% van de gemeentebegroting). Storting geschiedt in tranches, de eerste storting is in 2021, de laatste storting is voorzien uiterlijk in 2026. Financiële aspecten Financiële uitwerking van de ROM De begroting voor ROM MRA-NHN schetst de lasten van de uitvoeringsorganisatie. De ROM wordt gepositioneerd als één fiscale eenheid. Hiermee heeft de ROM niet te maken met btw-plicht op eventuele interne doorleveringen en uitgezocht wordt of dit ook voor vennootschapsbelasting geldt.

Op basis van de gehanteerde uitgangspunten vraagt de ROM vanaf 2023 (groeimodel) een jaarlijkse exploitatiebijdrage van € 2,8 miljoen. De dekking hiervoor komt uit exploitatiebijdragen van alle betrokken deelnemers. Dit wordt uitgewerkt in een separate bestuursovereenkomst. Uitvoering van fondsbeheer en uitvoering Rijksregelingen valt buiten deze bijdrage. Waardering van het fonds Het kapitaal voor de ROM wordt beschikbaar gesteld via een agiostorting. Een agiostorting is een bedrag dat door de aandeelhouders bovenop de nominale waarde van de aandelen gestort wordt. Het kapitaal hoeft niet bij oprichting in één keer worden overgemaakt naar de ROM. Op basis van de werkelijke kapitaalbehoefte zet het fonds in principe capital calls uit. Op basis van de capital calls zijn de aandeelhouders verplicht hun aandeel van het toegezegde kapitaal te storten. Hiervoor is een periode van circa 4-6 jaar voorzien. Op verzoek van individuele aandeelhouders kan ook gewerkt worden met vaste tranches waarbij de kapitaalstorting in één of enkele vaste bedragen wordt overgemaakt. In de bestuursovereenkomst verplichten de regionale aandeelhouders zich om op ROM-niveau de Rijksmiddelen voor 31 december 2021 te cofinancieren. ● Kapitaalverstrekking: Geen budgettair effect. Met kapitaalverstrekking zelf is geen budgettair effect gemoeid.

Immers, de gemeente wordt er niet rijker of armer van, alleen de samenstelling van het vermogen verandert. Tegenover de lening voor de aankoop van de deelneming staat de waarde van de deelneming aan de andere kant van de balans. ● Renteconsequenties: Wel een budgettair effect. Kapitaalverstrekking heeft consequenties voor de rente. Het netto budgettaire effect bestaat uit de hogere rentekosten die de gemeente maakt als gevolg van de participatie.

©ev 2020

Op grond van de wettelijke regels voor de begroting (het BBV) moet de deelneming gewaardeerd worden op de verkrijgingsprijs (of lagere marktwaarde). Bij de start van de ROM is de verkrijgingsprijs naar verwachting gelijk aan de marktwaarde. In het kader van de P&C-cyclus moet er ten minste twee keer per jaar een actuele analyse van de waarde van de deelneming worden uitgevoerd (bij de begroting en bij de jaarrekening). Zolang de waardering van het fonds gelijk is aan of hoger is dan de verkrijgingsprijs, hoeft er geen afwaardering plaats te vinden en hoeft er dus geen voorziening getroffen te worden. Om de waarde van de bezittingen en daarmee het fondsvermogen te kunnen vaststellen zal jaarlijks voor 31 december per deelname/financiering per fonds een waardering worden toegekend. Een en ander is afhankelijk van de inflatie, de rentestand en de ontwikkeling van het fondsrendement. Revolverendheid fondsen De ervaringen van andere ROM’s tonen aan dat revolverendheid van de brede MKB-fondsen haalbaar is. De uitgevoerde financiële analyse voor het Transitiefonds toont tevens aan dat nominale revolverendheid van dit fonds ook haalbaar is. Dit blijkt uit het basisscenario en diverse conservatieve scenario’s. In het meest negatieve scenario dat is doorgerekend tijdens ‘botsproeven’ is sprake van een revolverendheid van 85%.

Naarmate het fonds aanvullende risico’s accepteert om haar maatschappelijke doelstelling te realiseren, zal het financiële rendement dalen. In de door de aandeelhouders vast te stellen investeringsregelementen worden de definitieve kaders voor de allocatie van middelen bepaald. Hierbij geldt het streven naar revolverendheid (100%) voor het MKBfonds en, gelet op het risicoprofiel, nominale revolverendheid voor het Transitiefonds als ondergrens voor het investeringsregelement. Kans op tegenvallende resultaten Het fonds heeft te maken met risico’s. Elke aandeelhouder doet er goed aan periodiek te bepalen in hoeverre het verstandig is om een reservering op te nemen binnen het weerstandsvermogen van de begroting van de individuele aandeelhouders in verband met mogelijke risico’s in de deelneming. Kans op aanvullend rendement Uitgangspunt is dat de inleg uit het Transitiefonds aan het einde van de fondsperiode nominaal terugvloeit naar de aandeelhouders. Door positieve resultaten kan het fonds ook een hoger rendement hebben. Voor het MKB-fonds geldt dat indien de situatie het toelaat het behaalde rendement kan worden uitgekeerd in de vorm van dividend. Financiële gevolgen Edam-Volendam Transitiefonds BV De participatie van Edam-Volendam in de ROM Regio bv komt uit op € 900.000. De bijdrage bedraagt 1% van de exploitatiebegroting 2021 (1% van € 90 mln. = € 0,9 mln.).

De bijdrage wordt opgenomen als een vordering op de ROM (deelneming) voor een periode van 25 jaar. Afhankelijk van de liquiditeitspositie van de gemeente is hiervoor jaarlijks een lening noodzakelijk.

©ev 2020

Gelet op de verwachting dat de opbouw van de portefeuille in meerdere jaren zal plaatsvinden is er vooralsnog voor gekozen om de bijdrage aan de ROM Regio bv in tranches te betalen, waarbij de eerste storting plaatsvindt in 2021 en de laatste uiterlijk in 2026, zodat de financieringsreserve gefaseerd wordt opgebouwd. Uitgaande van een verwachte opbouwperiode van 5 jaar, kan ook de dekking voor de financieringsreserve over 5 jaar worden verspreid. Hierbij bestaat het risico dat de opbouw van de portefeuille sneller gaat dan de geschatte opbouw van de financieringsreserve van de gemeente. Uitgaande van de totale bijdrage van € 900.000 voor Edam-Volendam, bedragen de jaarlijkse lasten, met de rekenrente op dit moment, uiteindelijk maximaal € 4.500. De dekking van de kapitaallasten komt ten laste van het saldo begroting. De gemeenten nemen deel in het Transitiefonds voor 25 jaar. Edam-Volendam verwacht na 25 jaar 85-100% terug te ontvangen van haar inleg. Jaarlijks wordt de marktwaarde van onze kapitaalverstrekking bepaald (door de ROM) en indien nodig leggen we een voorziening aan voor het verschil.

De deelneming wordt in de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing (de risicoparagraaf) van onze begroting en jaarrekening opgenomen, zodat dit risico ieder jaar wordt geactualiseerd en er maatregelen kunnen worden genomen wanneer de waardeontwikkeling daar aanleiding toe geeft. Als risicobedrag wordt in eerste instantie € 135.000 (900.000*0,15) opgenomen, zodat in ieder geval dit bedrag van ons eigen vermogen wordt afgezonderd voor een eventuele afboeking. Resumerend: Uw Raad wordt gevraagd in 2021 in te stemmen met een deelneming in de ROM voor een bedrag van € 900.000. Daarnaast is met ingang van 1 januari 2022 een structureel exploitatiebudget van maximaal € 4.500 (na storting in het Transitiefonds) aan rentelasten benodigd. Uw Raad wordt gevraagd dit budget van maximaal € 4.500 structureel beschikbaar te stellen. Hiermee wordt het saldo van de begroting m.i.v. 1 januari 2022 structureel verlaagd met maximaal € 4.500. Genoemde wijziging wordt meegenomen in de begroting 2022. Business development De kosten business development worden gedekt uit de MRA-middelen voor € 1,4 miljoen per jaar, dit is tot en met 2024 gedekt. De MRA-middelen zijn beschikbaar door het gebruik van reserves en het herschikken van projecten. De gemeente Amsterdam is penvoerder van de MRA en doet de administratie namens de MRA.

Kosten fondsmanagement De kosten worden gedekt uit de inleg in het fonds. De kosten moeten zichzelf terugverdienen uit de opbrengsten van de investeringen. Dit brengt geen extra lasten voor Edam-Volendam met zich mee. Personele aspecten Aan dit besluit zijn voor de gemeente geen personele aspecten verbonden. Risico’s Behalve de hierboven genoemde financiële risico’s, zijn geen andere risico’s verbonden aan dit besluit.

©ev 2020

Gevolgde procedure Het Bestuurlijk Overleg (BO) Economische Zaken van de MRA heeft het initiatief genomen om InvestMRA op te richten, het regionale fonds in aanvulling op Invest-NL. Na een periode van onderzoek en vaststellen van de doelen, bleek dat voor Invest-MRA niet voldoende draagvlak was bij de MRAgemeenten, met name bestonden vragen over de democratische legitimiteit. Derhalve is in oktober 2020 door het BO besloten, samen met de provincie Noord Holland, een onderzoek te starten naar de mogelijkheid van het oprichten van een Regionale Ontwikkelings Maatschappij voor de gemeenten in MRA-verband. Hierbij is de Ontwikkelingsmaatschappij Noord-Holland-Noord betrokken, omdat zo een provinciaal dekkende ROM ontstaat. De taken van deze ROM zijn breder dan alleen de doelstellingen van Invest-MRA, ook landelijke en Europese subsidieregelingen kunnen hier worden ondergebracht (denk hierbij bijvoorbeeld aan de Corona Overbruggingslening – Colregeling -, die voor Noord-Holland is uitgevoerd door Zuid-Holland i.v.m. het ontbreken van een provinciale ROM). Met de provincie NH en het ministerie van EZK is nu overeenstemming bereikt over het oprichten van de ROM MRA-NHN (werktitel, de naam moet nog vastgelegd worden). Dit voorstel wordt nu voorgelegd aan alle deelnemende raden en staten, waarna de formele oprichting en deelname gestart kan worden.

Burgerparticipatie, inspraak, zienswijzen en communicatie Bij dit besluit is geen sprake van burgerparticipatie of inspraak. De communicatie wordt gedaan vanuit de MRA. Rapportage, verantwoording en evaluatie Zoals hierboven beschreven wordt de Raad door middel van Raadsinformatiebrieven op de hoogte gehouden van de voortgang en wordt voor de financiële verantwoording de afgesproken P&C-cyclus gevolgd. Bijlagen Bij dit voorstel zijn alle documenten gevoegd die betrekking hebben op de oprichting van ROM MRA NHN. Edam-Volendam, d.d. 22 juni 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Edam-Volendam, de secretaris, H. van der Woude

de burgemeester, L.J. Sievers.

©ev 2020