Ontwerp Omgevingsvisie.pdf

Gemeente Edam-Volendam Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

VOORWOORD | Omgevingsvisie gemeente Edam-Volendam De omgevingsvisie van Edam-Volendam In de gemeente Edam-Volendam zetten we, met een heldere en samenhangende visie, samen koers voor een goede leefomgeving. We vinden het belangrijk dat iedereen in onze gemeente op een prettige manier kan leven. Kinderen moeten bijvoorbeeld veilig buiten kunnen spelen, jongeren en ouderen hebben een goede plek nodig om te wonen en voldoende zorg voor elkaar vinden we belangrijk. Ondernemers hebben ruimte nodig om bedrijven te starten en te laten groeien. Toeristen zijn welkom en tegelijkertijd kunnen onze bewoners op een goede manier wonen en werken. In onze omgevingsvisie geven we daarom aan hoe we werken aan een goede leefomgeving voor onze bewoners, ondernemers en bezoekers. We beschrijven hoe we die leefomgeving op een goede manier gaan beheren, beschermen, behouden, gebruiken en ontwikkelen. De komende jaren komen er grote vraagstukken op ons af. We kunnen deze vraagstukken niet los van elkaar zien. Daarom worden al die verschillende onderwerpen binnen de omgevingsvisie in samenhang bekeken. Onze gemeente zit vol met ondernemende mensen, verenigingen en bedrijven. Zij maken met hun initiatieven onze omgeving tot wat die is. Met de visie geven we ruimte en richting aan initiatieven, zodat we met plannen die bijdragen aan de gewenste koers samen aan een goede leefomgeving werken.

2

Wat is eigenlijk een omgevingsvisie? Een omgevingsvisie is een nieuw beleidsinstrument onder de Omgevingswet dat richting geeft aan de toekomst van de gemeente. Het geeft de strategische doelen voor onze ‘fysieke leefomgeving’ weer. Die leefomgeving omvat bijvoorbeeld gebouwen, infrastructuur, water of landschap. Maar ook lucht, bodem, geluid of duurzaamheid zijn daar onderdeel van. Welke doelen stellen we ons voor onze leefomgeving? Hoe ziet onze leefomgeving van de toekomst eruit? Elke gemeente moet volgens de Omgevingswet één omgevingsvisie voor haar grondgebied vaststellen1. Dit is geen optelsom van bestaand beleid, maar een samenhangende visie op alle terreinen van de ruimtelijke leefomgeving. Een omgevingsvisie bevat een beschrijving op hoofdlijnen van: 1. de (gewenste) kwaliteit van de leefomgeving, 2. de geplande ontwikkeling, gebruik, beheer en bescherming van het grondgebied, 3. het samenhangende beleid voor onze leefomgeving. Hoe de gemeente Edam-Volendam wil omgaan met het invoeren van de Omgevingswet staat in ons Ambitiedocument Omgevingswet2. We willen dat ons ruimtelijke beleid simpeler wordt, met minder regels en meer ruimte voor initiatief. • We maken één visie voor alle onderwerpen die met de leefomgeving te maken hebben: de omgevingsvisie. • De visie kan verder worden uitgewerkt in programma’s.

Een programma kan over een thema gaan, zoals landbouw of toerisme. Een programma kan ook gericht zijn op ontwikkeling van een gebied, zoals centrumgebieden, werklocaties of ons waterfront. • Alle lokale regels over de leefomgeving komen in één omgevingsplan. De verschillende bestemmingsplannen gaan daar bijvoorbeeld in over. Gemeente EDAM-VOLENDAM

Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Proces omgevingsvisie De omgevingsvisie van de gemeente Edam-Volendam die voor u ligt is het resultaat van: • een intensieve verkenning naar onze leefomgeving (stap 1)3,4, • enorm veel interessante gesprekken over de ambitie van onze gemeente als het gaat om onze leefomgeving (stap 2)5, • een verdiepingsslag in de vorm van een tijdmachine6 om onze koers en de samenhang tussen onderwerpen te verkennen en een eerste concept van onze omgevingsvisie7 (stap 3), • gesprekken en zienswijzen8 over de concept omgevingsvisie (stap 4), en • een uitvoeringsstrategie9 en een milieueffectenrapport10 (stap 5).

Binnen het proces hebben we gekozen voor een toegankelijke en laagdrempelige aanpak zodat iedereen binnen onze samenleving bij kan dragen aan onze toekomst. Begrijpelijk taalgebruik is daarbij belangrijk. Deze lijn hebben we ook in het uiteindelijke resultaat, de voorliggende visie, zo veel mogelijk doorgetrokken. Dit vergroot het bereik van de visie, maar we zijn ons er van bewust dat begrippen daarmee soms gevoelig kunnen zijn voor een andere (juridische) uitleg. Binnen andere intrumenten in onze beleidscyclus willen we (indien nodig) aan de betekenis meer verdieping geven.

Kwaliteit van de leefomgeving Voordat we met het avontuur 'omgevingsvisie' begonnen, hebben we een 'foto' gemaakt van ons vertrekpunt; een nulmeting van onze leefomgeving, waarmee we vaststellen hoe die leefomgeving er nu voor staat4. Deze uitgebreide analyse vormde tevens de basis voor het milieueffectrapport10 (planMER), waarin de effecten van de voorliggende omgevingsvisie op de leefomgeving zijn onderzocht. In het bijzonder hebben we ook onderzoek gedaan naar onze woonbehoefte middels een woningmarktanalyse11. Afstemming en participatie Koers zetten naar een betere leefomgeving doen we in Edam-Volendam graag samen! Op verschillende momenten heeft tijdens het opstellen van de omgevingsvisie van de gemeente Edam-Volendam brede afstemming en participatie plaatsgevonden4,7. Afstemming met andere overheden over bijvoorbeeld belangen en verantwoordelijkheden. Participatie met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden over welke ambities we samen hebben en over hoe onze gemeente er in de toekomst uit zal zien. De verschillende gesprekken hebben de basis gelegd12 voor de samenhangende visie die voor u ligt.

[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12]

zie afdeling 3.1 Omgevingswet zie 'Ambitiedocument Omgevingswet' van de gemeente Edam-Volendam, gem. E-V 2018 zie 'Verkenningen' (stap 1 omgevingsvisie), gem. E-V 2019 zie 'Leefomgevingsfoto' omgevingsvisie, Antea 2019 zie 'In gesprek over ambitie' (stap 2 omgevingsvisie), gem. E-V 2020 zie 'Tijdmachine' (stap 3 omgevingsvisie), gem. E-V 2021 zie 'Concept omgevingsvisie' (stap 3 omgevingsvisie), gem. E-V 2022 zie 'Nota van beantwoording' (stap 4 omgevingsvisie), gem. E-V 2022 zie Uitvoeringsstrategie 2022 (stap 5 omgevingsvisie), gem. E-V 2022 zie planMER Omgevingsvisie Gemeente Edam-Volendam 9.4.1, Tauw 2023 zie 'Woningmarktanalyse gemeente Edam Volendam', Companen 2020 zie hoofdstuk 3, blz 26 'Concept omgevingsvisie' (stap 3 omgevingsvisie), gem. E-V 2022

Gemeente EDAM-VOLENDAM

3 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Nog niet bekend met onze prachtige gemeente? Even voorstellen! Gemeente Edam-Volendam is een uitgestrekte, grotendeels landelijk agrarische gemeente, aan het Markermeer. Edam-Volendam is onderdeel van regio Zaanstreek-Waterland in de noordvleugel van metropoolregio Amsterdam. Het bestaat uit de plaatsen Beets, Edam, Hobrede, Kwadijk, Middelie, Oosthuizen, Schardam, Volendam en Warder en een gedeelte van de polder De Purmer. Iedere kern heeft een eigen karakter en identiteit. De individuele identiteiten van de verschillende kernen komen voort uit de ontstaansgeschiedenis, wat tegelijkertijd ook een bindende factor is tussen de kernen. Veenstroom de IJe, waar Edam (IJe-dam) en Middelie ('Middel-IJe') ook hun naam aan te danken hebben, was zeer bepalend voor de ruimtelijke en economische ontwikkeling van de gemeente. De IJe liep door 'Zeevanck'

4

van de Beemster naar de Zuiderzee. Omstreeks 1230 werden de zeegaten van de Zuiderzee afgedamd. De stad Edam ontwikkelde zich vervolgens als nederzetting aan de rivier de IJe. In Edam werd een dam in de IJe aangelegd om de overslag van goederen tussen de IJe en de handelsweg mogelijk te maken. In 1357 kreeg Edam stadsrechten. Tegelijkertijd werd er een nieuwe verbinding van Edam en de Purmer naar de Zuiderzee gerealiseerd: het Oorgat. Het Zuiderzeegat bij Volendam werd juist dichtgemaakt. Door deze sluiting ontstond Folledam ('Veulen-dam', later Volendam) tussen de Zuiderzee en het achterliggende Volendammermeer. De eerste vermelding van Volendam stamt uit 1460. Zeevang lag 'gevangen door de zee' ingeklemd tussen de Beemster, de Purmer en de Zuiderzee. De regio kent grofweg twee verschillende typen dorpen. De dam- en dijkdorpen zijn op een dijk of dam ontstaan, terwijl ook lintdorpen langs een weg in het landschap tussen de dijken in liggen. In het begin van de 16e eeuw werden de vestingwerken van Edam aangelegd. Twee eeuwen later (ca 1830) worden de poorten afgebroken en de stadsmuur omgevormd tot aarden wal. In het heden kan de vesting bewandeld worden en is het een dankbare, duidelijke afbakening van het historische centrum waar het contrast tussen de oude compact ontwikkelde stad en het omliggende landschap nog goed voelbaar is.

Volendam ontstond in de 15e eeuw als vissersnederzetting met een aantal huizen aan de dijk. Vervolgens werd het dorp uitgebreid op een compact stukje grond dat tegen de dijk aan lag: het Doolhof. De hoge dichtheid hiervan heeft te maken met het feit dat toentertijd het Volendammermeer nog niet was drooggelegd. Dit gebeurde pas in 1640. Edam en Volendam hebben na de tweede wereldoorlog een grote stedenbouwkundige ontwikkeling doorgemaakt en zijn inmiddels tegen elkaar aan gegroeid. Deze rustige woonwijken met verschillende ontwikkelmomenten bestaan overwegend uit grondgebonden woningen, met hier en daar op een aantal locaties geconcentreerde winkelgebieden, supermarkten en andere voorzieningen (sport/maatschappelijk) op wijkniveau. Er is een diversiteit in stedenbouwkundige structuren, groen- en waterstructuren en woningtypen.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Beets Van wapenen tegen het water tot drie hamers in het wapen Beets, een klein groen pittoresk dijkdorp in het noorden van onze gemeente. Beets is ontstaan langs de Korsloot. Net als de IJe was de Korsloot een natuurlijke waterverbinding tussen het achterland en de zee; het verbond de Beemster met de Zuiderzee. Om land tegen het water te wapenen, is langs de Korsloot een dijk aangelegd waar vervolgens Beets aan is ontstaan. Het dorp strekt zich uit van de rand van de Beemster tot aan de kruising met de N247. De bebouwing in het lint is divers, landelijk en kleinschalig, wat samen met de beperkte wegbreedte voor een unieke intieme kwaliteit zorgt. In de bocht van de Korsloot ligt het dorpshart van Beets met een historische kerk, een basisschool en een dorpshuis annex café. Aan de noordwestzijde van de kern heeft in de loop der tijd uitbreiding plaatsgevonden.

Edam

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Edam, De ‘Parel van Holland’. De Edammer kaas heeft wereldwijde bekendheid en het stadje verrast elke bezoeker! In Edam heeft het leven zich honderden jaren binnen de vesting afgespeeld. De beschikbare ruimte in de stad was beperkt en de ruimtedruk groot, waardoor elke vierkante meter nauwkeurig is gepland. Hierdoor zijn er in Edam veel verschillende functies op een relatief klein oppervlak. De manier waarop deze ruimtes zijn georganiseerd geeft een kijkje in de geschiedenis van deze koopmansstad. De noord-zuidverbinding laat de oorspronkelijke oriëntatie zien en herbergt ruimtes van het publieke leven. De oost-westverbinding staat in het teken van de haven en de voormalige Zuiderzee.

Van kaasmarkt tot versierfiets

6

Gemeente EDAM-VOLENDAM

Samen zetten we koers!

Hobrede

Omgeven door de groene weidsheid van het landelijke gebied is het mooie Hobrede een dorp waarin de gemeenschapszin en de agrarische waarden goed voelbaar zijn. Het dorpshuis De Zwaan aan de zuidelijke entree van het dorp heet elke bezoeker een warm welkom. Op de eerste steen van het gebouw staat ’Door Hobreeërs, voor Hobreeërs’. Dit motto misstaat de kern Hobrede niet. Met een actief verenigingsleven en veel evenementen kan dit een hechte gemeenschap worden genoemd. Het dorpslint biedt - op de plekken waar de bebouwing aan één zijde van de weg is ontwikkeld - een rugleuning, om in een moment van rust de weidsheid van het landschap goed in je op te nemen.

Van koeien over de weg tot een warm welkom door 'de zwaan'

Kwadijk Van een langgerekt lint tot een iconische dorpse skyline Kwadijk is een dorp met een iconische skyline door de kenmerkende watertoren die tot 46 meter boven de groene omgeving uitsteekt. Het woon-werk lintdorp Kwadijk ligt aan de noordkant van Purmerend parallel aan de N244. Een groen open agrarisch landschap, tussen de N244 en het dorplint, vormt een buffer tussen de stedelijkheid van Purmerend en de dorpse leefomgeving in Kwadijk. De zuidzijde van het lint is sterker ontwikkeld dan de noordzijde, maar overal is het landschap goed voel- en zichtbaar doordat vanuit het luchtige lint overal doorzichten zijn naar het achtergelegen gebied. Ook in Kwadijk vinden we een actieve gemeenschap waarvoor bijvoorbeeld het clubgebouw van de voetbalvereniging niet alleen een sportieve, maar ook een maatschappelijke functie vervuld. Het Verloren Eind vormt een buurtschap binnen het westelijke gedeelte van het lint.

Middelie Van beschermde natuur tot de geborgenheid van de Brink

Middelie ligt in het midden van onze gemeente, op een steenworp afstand van de voorzieningen in Edam en wordt omgeven door uitgestrekt veenweidelandschap. Middelie vormt daardoor een aangename woonomgeving waarin agrarische waarden en natuurwaarden overal aanwezig zijn. RIchting het noorden ligt het dorpslint in het beschermde Natura 2000-gebied 'Polder Zeevang'. Richting het zuiden zorgen vertakkingen van het lint richting Edam, de Purmer en - in de vorm van buurtschap Axwijk - richting Kwadijk voor een netwerk van mogelijkheden om de omgeving te verkennen. De kwaliteiten van dit prachtige dorp ontgaat dan ook bezoekers niet. Tegenwoordig fungeert Middelie als een overstappunt voor recreanten en natuurliefhebbers, waar een tussenstop op de groene Brink ook zeker bij hoort.

Oosthuizen Van verzonken dorp tot 'waterrijke' nieuwbouw

Oosthuizen is een langgerekt dorp met een verdikking van modernere woonbuurten. Een prachtige gotische kruiskerk ligt aan een groene ruimte in het centrum van het dorp. De voorzieningen in het dorp hebben een breed voedingsgebied bij de omliggende dorpen. De kruising van het lint met de N247 zorgt voor een goede verbinding richting het noorden en het zuiden en heeft daar geleid tot een stedelijke verdichting waar het overwegend grondgebonden bestand aan woningen is aangevuld met goed ontsloten gestapelde bouw. Etersheim aan de oostzijde vormt een buurtschap met een rijk verleden. In Etersheim bevindt zich aan de buitenzijde van de dijk vooroever de Oosterkoog met het verdronken dorp en vrije zichtlijnen langs de dijk over het Markermeer. Aan de binnenzijde bevindt zich bezoekerscentrum De Breek wat midden in het landschap een aantrekkingskracht heeft op vele recreanten en natuurliefhebbers. Vanaf het bezoekerscentrum is de diepe Kleiput te zien. Het afgraven van klei voor de versterking van de Zuiderzeedijk heeft daar geleid tot het (officieuze) één na laagste punt van Nederland.

Van vruchtbare klei tot oneindige horizon

Het deel van droogmakerij de Purmer binnen de gemeente Edam-Volendam is een kenmerkend polderlandschap met daarin de lange lijnen van een agrarische verkaveling en een luchtig ontwikkeld lint met landelijke bebouwing. Anders dan de andere landelijke gebieden in onze gemeente maken de kleigronden hier akkerbouw goed mogelijk. De openheid van het gebied vormt een ruimtelijke groene buffer tussen de verstedelijking van onze gemeente en die van Purmerend.

Purmer

Van belangrijke waterwerken tot recreatief waterplezier

Schardam dam Aan de oever van het Markermeer ligt Schardam. Kijkend over het Markermeer liggen de woningen van deze saamhorige gemeenschap aan de dijk, waarbij de oude voormalige kerk bij de weg naar Beets het hart van dit kleine damdorp markeert. Het dorp mag dan klein zijn, de dam en de sluizen vervullen van oudsher een belangrijke functie in de waterhuishouding van een groot gedeelte van Noord-Holland. Vanwege de oriëntatie op het Markermeer kan in Schardam heerlijk verbleven en gerecreëerd worden.

Volendam is, anders dan Edam, ontstaan langs de dijk en georiënteerd op de haven. Het gebied rond de haven, met het weidse uitzicht over de voormalige Zuiderzee en de reuring op de dijk, spreekt tot de verbeelding. De bekendheid van Volendam heeft mede zijn oorsprong in een vroege vorm van ‘city branding’; kunstenaars mochten van een slimme hoteleigenaar overnachten in ruil voor een schilderij. Andere schilderijen van het leven hier gingen de wereld over. Het beeld van klederdracht en klompen was geboren. De dijk met de visserij, de dijkhuisjes en de klederdracht is nu nog steeds een krachtig exportproduct en trekt veel bezoekers naar het dorp. ‘Het nieuwe Volendam’ speelt zich achter de dijk af. Een samenleving met grote sociale betrokkenheid en controle. ‘De Volendammer’ is misschien eigenwijs te noemen, maar wellicht zijn deze hardwerkende en ondernemende mensen juist daarom wel heel succesvol.

Volendam Van kunst op de dijk tot kunstgras in de voortuin

Warder biedt een rijke woonomgeving waarin binnen het dorp wonen, werken en recreatie is vervlochten. De natuurlijke hagelwitte schelpenstrandjes aan het Markermeer lenen zich voor zonnen, picknicken en (kite)surfen bij de juiste wind. De diverse verbindingen naar het achterliggende veenweidelandschap lenen zich voor fietsen en wandelen in de groene omgeving.

Warder Van hagelwitte strandjes tot diepgroen veenweidelandschap

Lange Weeren Lange Weeren De Lange Weeren wordt in de toekomst een nieuw familielid van de andere kernen in onze gemeente. Het is een gebied dat onderdeel is van Volendam, maar waarbij de bijzondere ligging in het landschap aanleiding geeft om De Lange Weeren als een buurtschap van Volendam een eigen identiteit te geven binnen de karakteristieken van onze gemeente. De stedenbouwkundige opzet, het water, toekomstbestendigheid, gemeenschapsvorming en de verhouding tot het omliggende landschap spelen in het gebied - net als in de rest van onze gemeente - een centrale rol. > Zie Hoofdstuk 2, Uitvoeringsstrategie 2023, Opgave 1&2

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Inhoudsopgave | Omgevingsvisie 1

2

HOOFDLIJNEN BELEID | Edam-Volendam zet koers!

PAGINA 18

Krachtige kernen en linten

pagina 20

Werken aan ondernemen

pagina 24

Ontspanning binnen handbereik

pagina 28

Zorg voor water en land

pagina 32

Klaar voor transitie

pagina 36

UITVOERINGSSTRATEGIE 2023 | Van visie naar uitvoering

PAGINA 40

Opgave Wonen

pagina 42

Opgave Warmte, Energie en Klimaat

pagina 44

Opgave Landelijk gebied en Landschap

pagina 46

Opgave Werklocaties

pagina 48

Opgave Mobiliteit

pagina 50

Opgave Waterfront

pagina 52

3

AFWEGINGSKADER | Een helder basis voor onze keuzes

PAGINA 54

4

SAMENWERKEN | Samen uitvoering geven aan onze visie

PAGINA 56

5

BELEIDSCYCLUS | Doorwerking en actualisatie van de omgevingsvisie

PAGINA 58

16

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

OMGEVINGSVISIE Hoofdlijnen Beleid

Uitvoeringsstrategie

Wo nen

Ontspanning binnen handbereik

ied & Landelijk geb

Warmte aat & klim energ ie

landschap

Mob iliteit

Werk locaties

Waterfro nt

Bel eid so

g in er

Om ge v

Uit vo

Beleidscyclus

Gemeente EDAM-VOLENDAM

17 Samen zetten we koers!

Bel e i d sd oo

Samenwerken

Nota van uitgangspunten

Pr og

n pla gs in

Omgevingsvergunning

ing erk rw

Toezicht en handhaving

Om ge vi

a’s mm ra

Monitoring en evaluatie

g elin kk wi nt

ng eli pp

isie sv ng

Afwegingskader

Ter ug ko

Klaar voor transitie

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam Omschrijving actie

Hoe wil jij dat onze toekomst er uit ziet? Rijd je dan nog steeds op je fiets naar school, of heb je dan misschien wel vleugels aan je fiets en ga je vliegend naar school? En als alle auto’s dan óók vliegen, hebben we dan wel een weg nodig waar ze over moeten rijden of kunnen we daar dan een mooi park van maken? In de gemeente Edam-Volendam willen we de plek waar je woont, naar school toe gaat en speelt nòg mooier en nòg beter maken. Hoe ziet het er buiten in de toekomst uit? De gemeente gaat daar een groot plan voor maken! We noemen dat een omgevingsvisie. Maar voor dat we dat mooie plan gaan maken, willen we eerst van heel veel mensen weten of zij leuke ideeën daar voor hebben. Wij zijn daarom erg benieuwd naar wat voor een leuk idee jij hebt!

1 HOOFDLIJNEN BELEID | Edam-Volendam zet koers!

Op ditEen tekenvel kun jeleefomgeving jouw idee tekenen! mag het idee ook een mooie kwalitatief, naam geven. Misschien heeft jouw droom-school wel goede is Jesociaal, gezond, veilig, duurzaam Veilige leefomgeving een voetbalof tennisveld op het dak, omdat je graag meteen wilt sporten na school. Of zou je het leuk vinden als de stoep een ecologisch en bereikbaar. Dit is hoe we daar in Edam-Volendam - ten aanzien De gemeente is een veilige plek om te wonen en te werken; onze gemeente atletiekbaan is, zodat je naar school kan sprinten? Hoe wil jij graag wonen als je later ouder bent?

van de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud scoort bovengemiddeld goed. Dat willen we graag zo houden. De gemeente van onze leefomgeving - mee om willen gaan: zet zich in om de risico’s samen laag te houden en de veiligheid samen te waarborgen. Veiligheid is een breed begrip. Het gaat niet enkel om objectieve Inleveren tekening Lever Sociale je tekening voorzien van je naam, adres en leeftijd in bij de gemeente, of stuur een scan of foto van de tekening door naar leefomgeving veiligheid, maar des te meer om de belevenis daarvan. Uitgangspunt is een omgevingsvisie@edam-volendam.nl TEKENINGENACTIE. dit voor januari 2020. We dan alle ideeën verzamelen. De sociale verbondenheido.v.v. in onze gemeente isDoe groot, de 1leefbaarheid in gaan Edamintegrale benadering van onze veiligheidsaanpak, waarbij we beginnen Alle ideeën zijn goed en wij gaan bekijken of we dit kunnen gebruiken om het buiten nog mooier te maken! Volendam is goed en we zijn blij met werkgelegenheid en onderwijs dicht bij bij de samenleving zelf; inwoners delen met de gemeente samen de huis. Dit willen we graag zo houden. Wij passen onze leefomgeving aan als verantwoordelijkheid voor de leefomgeving. De veerkracht en het vertrouwen de ‘sociale inclusiviteit’ onder druk staat. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de van de inwoners zelf is de basis van het goed samenleven in de wijk.

We Prijs ontwikkeling of een aanpassing woningen, voorzieningen debekend openbare preventief. We beschermen onze leefomgeving door blijvend te De leukste ideeën winnen mooie prijs!van De gemeente maakt na afloop van deen actie wie de winnaarshandelen zijn. Winnaars krijgenruimte. een persoonlijk bericht. Over selectie van de tekeningen kan niet ervan met de voor gemeente worden We beheren onzedeleefomgeving om het gebruik huidige engecorrespondeerd. voldoen aan wettelijke veiligheidsnormen. Indien nodig zetten wij handhaving toekomstige generaties zo veel mogelijk duurzaam in stand te houden. en opsporing in en geven daarmee de noodzakelijke steun in de rug aan de samenleving. naamGezonde leefomgeving De gemeente is een gezonde plek om te wonen en te werken. De gemeente Kwalitatieve leefomgeving adreszet zich in om dit zo houden door gezondheidsrisico’s laag te houden en onze In Edam-Volendam is identiteit en kwaliteit van de plek leidend. We gezondheid te beschermen. Met de ontwikkeling, het gebruik en het beheer beschermen de kwaliteiten van onze leefomgeving, zoals waardevolle leeftijd van de fysieke leefomgeving worden negatieve effecten voor gezondheid zo historische gebouwen, openbare ruimte, archeologie en cultuurlandschap. Als veel mogelijk voorkomen.

We zetten het gebruik van de leefomgeving in om we onze leefomgeving ontwikkelen, doen we dat naar de identiteit en kwaliteit beweging (en daarmee de gezondheid van) jong en oud te bevorderen. We van de plek. We gebruiken de leefomgeving binnen de functie en marges van houden onze leefomgeving schoon om gezondheidsrisico’s te beperken. de locatie. We beheren de leefomgeving zodat de kwaliteit ervan zo veel mogelijk gehandhaafd blijft.

Samen zetten we k

18

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Duurzame leefomgeving Wij willen nadelige afwenteling op anderen of toekomstige generaties tegengaan. Duurzaamheid vertaalt zich in het Engels naar ‘sustainability’; de mate waarin iets zich zelfstandig in stand kan houden. Duurzaamheid is in ontwikkeling; we zijn (technologisch) steeds meer in staat om ons leven duurzaam in te richten. Wij beschermen onze leefomgeving door onze leefomgeving zo duurzaam mogelijk in te richten, maar bewaken de balans van duurzaamheid met kwaliteit, gezondheid en veiligheid. We stimuleren een duurzaam gebruik van onze leefomgeving door bevordering van duurzame mobiliteit, duurzaam toerisme en duurzame recreatie. We stimuleren duurzaam wonen en ondernemen. Meerjarige onderhoudsplannen worden duurzaam uitgevoerd. Ecologische leefomgeving We beschermen de kwaliteit van ons water, onze bodem en onze lucht aan de hand van de wettelijke normen en streefwaarden. We beschermen de natuur die we in onze gemeente hebben, maar zetten daar geen fysiek of beleidsmatig hek omheen. In ons buitengebied willen we het (recreatief en agrarisch) gebruik ruimte geven met respect voor natuur en ecologie. Anderzijds willen we in onze stedelijke leefomgeving ecologie meer ruimte geven. We gaan nieuwe verontreinigingen tegen en beheren reeds bestaande bodemverontreinigingen, zodat deze niet leiden tot ecologische risico’s, gezondheidsrisico’s, of verspreidingsrisico’s.

Bereikbare leefomgeving Onze infrastructuur verbindt ons met elkaar en verbindt ons met de regio. De gemeente Edam-Volendam wil een bereikbare, leefbare gemeente zijn voor iedereen; iedereen moet zich zo lang en zo goed mogelijk kunnen verplaatsen. De gemeente maakt zich in de regio hard om onze belangen voor een goede regionale mobiliteit te verdedigen en de mobiliteit verder te verbeteren. We ontwikkelen onze leefomgeving zo goed mogelijk om nieuwe vormen van mobiliteit die sneller, gezonder, duurzamer of veiliger zijn, mogelijk te maken.

We stemmen onze mobiliteitsontwikkeling af op de te verwachten groei van onze gemeente, waaronder bijvoorbeeld het te verwachten aantal extra huishoudens. Aan de hand van een meerjarig onderhoudsplan onderhouden wij periodiek de infrastructuur van onze gemeente. Vijf hoofdthema's Voor een goede leefomgeving is een juiste samenhang en balans tussen de hiervoor genoemde indicatoren belangrijk. Daarnaast vinden we het belangrijk dat deze samenhang en balans bij het karakter van onze gemeente past en wordt gevonden in thema's die wij in Edam-Volendam belangrijk vinden. Edam-Volendam heeft een hechte samenleving, waarin alle generaties van de bevolking een plek hebben. We zijn een hardwerkende en ondernemende gemeenschap. We houden van bewegen en onze cultuur trekt internationaal mensen naar onze gemeente. Onze leefomgeving is daarbij enerzijds compact en kleinschalig in de de verschillende karakteristieke kernen, maar kenmerkt zich ook door openheid en ruimte met het uitgesterkte landelijke gebied en het water. Met alle uitdagingen die op ons af komen maken wij ons sterk om een goede leefomgeving in onze gemeente door te geven aan toekomstige generaties. Onze omgevingsvisie heeft daarom vijf hoofdthema's waarin wij onze visie en de hoofdlijnen van het beleid voor onze leefomgeving in samenhang benoemen. 1. Krachtige kernen en linten 2. Werken aan ondernemen 3.

Ontspanning binnen handbereik 4. Zorg voor water en land 5. Klaar voor transitie

Gemeente EDAM-VOLENDAM

19 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Beleid Werken aan een evenwichtige woningvoorraad De gemeente beschouwt het tot haar taak ervoor te zorgen dat er voldoende en geschikte woongelegenheid in Edam-Volendam aanwezig is. De woningmarkt is dynamisch. Door individualisering, huishoudensverdunning en vergrijzing veranderen de woonwensen. In de economische crisis werden woningen moeilijk verkocht en enkele jaren later zijn diezelfde woningen onbereikbaar voor starters geworden. We willen schaarste noch leegstand en anticiperen daarom op deze dynamiek. Naast de kwantitatieve behoefte aan woonruimte speelt de kwaliteit en variatie van de aangeboden woonruimten / woonmilieus in toenemende mate een rol. Uitgangspunt is een evenwichtige woningvoorraad die is afgestemd op de bevolkingsopbouw en een gezonde doorstroming op de woningmarkt. We kijken daarbij niet alleen naar koopwoningen, maar ook naar vrije sector, sociale huur en middensegment huur. We monitoren de woningbehoefte binnen onze gemeente en passen daarop onze plancapaciteit voor de ontwikkeling van woningen aan. Binnen onze plancapaciteit houden we er ook rekening dat plannen voor nieuwe woningen soms niet door gaan. Om ervoor te zorgen dat ontwikkelingen voorzien in de (actuele) behoefte, kiezen we bij ontwikkellocaties voor een variabele insteek ten aanzien van de rol van de gemeente.

We gaan bij voorkeur een samenwerking aan met ontwikkelende partijen om samen een goede ontwikkeling voor onze gemeente te maken, of faciliteren de bouw van woningen en regisseren daarbij naar kwaliteit en behoefte. In het geval dat desondanks onevenredige schaarste of leegstand dreigt, pakt de gemeente Edam-Volendam haar verantwoordelijkheid op om bijvoorbeeld door de inzet van actief grondbeleid - de balans zo goed mogelijk te herstellen.

Krachtige kernen en linten

Wonen, openbare ruimte, voorzieningen en sociale cohesie Visie Wij willen dat onze kernen en dorpslinten krachtig en leefbaar zijn. Edam-Volendam maakt zich daarom hard voor voldoende geschikte woonruimte, een goede openbare buitenruimte, voldoende voorzieningen en maatschappelijke verbondenheid.

! 20

OPGAVE: Wonen Onze woonomgeving en de woningmarkt vergen beide continue aandacht. Binnen de opgave 'Wonen' gaan we de uitdaging aan om voor een evenwichtige woningvoorraad te zorgen en om een kwalitatieve, gezonde en veilige leefomgeving te bereiken en in stand te houden. > Zie Hoofdstuk 2, Uitvoeringsstrategie 2023, Opgave 1 Wonen Gemeente EDAM-VOLENDAM

Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Beleid Verdichting waar mogelijk en uitbreiding mits noodzakelijk We zetten in op woningbouw op binnenstedelijke herstructureringslocaties. We intensiveren omdat we zuinig om willen gaan met onze ruimte en compact bouwen het meest duurzame model van verstedelijking is. Verdichting verkort afstanden, bevordert gezonde mobiliteit en vergroot het bestaansrecht van voorzieningen. Als we verdichten is de identiteit en het karakter van de plek leidend. Bouwen in de hoogte doen we op plekken die zich daar stedenbouwkundig voor lenen. Het combineren van functies gaat voor enkelvoudig gebruik van de ruimte. Bij de herontwikkeling van werkgebieden (industrie- of bedrijventerreinen) zoeken we naar een menging van functies (woon-werk-vrijetijdsvoorzieningen) waarbij/waarmee we werkgelegenheid en voorzieningen dicht bij huis koesteren. In woonbuurten met een sociaal maatschappelijke achterstand kunnen we ruimtelijke inbreidingen inzetten om een neerwaardse dynamiek te remmen en verandering van het gebied te ondersteunen. Uitbreiding van het aantal woonwagens of woonboten (uitgezonderd historische woonschepen) gaan we tegen en we onderzoeken locaties of principes die leiden tot een betere ruimtelijke inpassing.

Binnenstedelijk bouwen heeft dus vanuit het oogpunt van duurzaamheid en economie duidelijk de voorkeur, maar het is niet de bedoeling dat de verdichting afbreuk doet aan de kwaliteiten van bestaand stedelijk gebied1. Binnenstedelijk ontwikkelen heeft met andere woorden een limiet, vanwege het waarborgen van de kwaliteit van bestaand stedelijk gebied, het beschermen van de gezondheid van inwoners en het behoud van voldoende mobiliteit. Woningbouw op uitbreidingslocaties kan daarom noodzakelijk zijn, om daarmee in de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte naar woningen te voorzien. Als we uitbreiden doen we dit op een verantwoorde manier die zo veel mogelijk rekening houdt met of past bij de karakteristiek van (bebouwing in) ons landschap.

[1]

De gemeente Edam-Volendam maakt zich hard voor voldoende woningbouw in onze dorpslinten voor de overwegend lokale vraag. Een gedifferentieerde bevolkingssamenstelling is belangrijk voor de vitaliteit en leefbaarheid van deze dorpslinten en als basis voor voorzieningen. Bedrijven kunnen er op gespannen voet staan met de leefbaarheid. We willen in het geval van de sanering van een dergelijk bedrijf ruimte bieden aan woningbouw, mits dit past binnen de karakteristiek van het lint. Beleid Levendige kerngebieden behouden, balans leefbaarheid bewaken Onze historische kerngebieden van Edam en Volendam zijn plekken met veel levendigheid. We wonen er, hebben er ons werk, genieten er in onze vrije tijd van de historie en verwelkomen er vele toeristen. In een relatief klein gebied worden veel functies gecombineerd. Dat maakt de kerngebieden tot fijne levendige gebieden, maar ook plekken waarin we de leefbaarheid goed moeten bewaken. Binnen de kerngebieden zetten we in op het behoud van een diversiteit aan woonmilieu's, voorzieningen, horeca en detailhandel, maar beschermen en ontwikkelen het gebied zodanig dat dit gebruik elkaar niet onevenredig in de weg zit. We willen voor deze gebieden de maatschappelijke verbinding extra bevorderen en dat benutten bij transformatieopgaven of nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

Historische kerngebieden kunnen we een impuls geven door bijvoorbeeld uitnodigingsplanologie toe te passen als de woningmarkt, leefbaarheid of economische dynamiek daar om vraagt. De openbare ruimte is in historische kerngebieden een verbindende factor tussen wonen, werken, toerisme en vrije tijd. We richten de openbare ruimte eenduidig, karakteristiek en toegankelijk in. Door de openbare ruimte van de oude kerngebieden op te waarderen bij groot onderhoud willen we met een eenduidige inrichting de belevingswaarde en het karakter uitdragen, de cultuurhistorische waarde vergroten en de verblijfskwaliteit vergroten. Bij groot onderhoud of herinrichting van pleinen willen wij het verblijfsklimaat verbeteren, streven we naar het bereiken van meer levendigheid en willen

zie Nationale Omgevingsvisie, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2020

Gemeente EDAM-VOLENDAM

21 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

we een gebalanceerd multifunctioneel gebruik van pleinen faciliteren. Gemotoriseerd verkeer gaat zo veel mogelijk naar de randen, zodat we meer en veiligere ruimte hebben voor voetgangers en fietsers. Bij ontwikkelingen in de kerngebieden hebben we de wens om de verbinding met het water zo veel mogelijk te versterken. Beleid Een plek om te wonen voor jong en oud De inwoners van de gemeente Edam-Volendam blijven hier doorgaans graag wonen. En inwoners die (voor bijvoorbeeld een studie) naar Amsterdam of elders zijn verhuisd, willen op ten duur vaak graag weer terugkeren. In EdamVolendam willen we dat dit mogelijk is. Wij willen onze jongeren, die een start maken in hun wooncarrière, daar voldoende kansen voor bieden. Het is voor hen van belang dat er wordt gezorgd voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat in onze verschillende kernen door voldoende nieuwbouw en doorstroming. We zijn een gemeente waarin het gezinsleven ruim baan krijgt. We stimuleren de verduurzaming van onze bestaande woningvoorraad en werken samen met instellingen (voor bijvoorbeeld onderwijs en kinderopvang), verenigingen en ondernemers om de ‘gezinsvoorzieningen’ vitaal te houden. We willen dat ouder wordende inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

Dat betekent dat er rekening gehouden moet worden met voldoende zorg- en recreatiefuncties voor senioren en een openbare ruimte die in toenemende mate begaanbaar is voor deze doelgroep. We ondersteunen de aanpassing van de bestaande woningvoorraad om deze levensloopbestendig te maken en initiatieven voor mantelzorg. Daarnaast willen we dat er voldoende woonmogelijkheden zijn wanneer thuis wonen niet meer gaat of als het huis te groot is (geworden) voor het huishouden dat er in woont. We stimuleren daarom de vernieuwing van bestaande woonzorgcentra en werken samen met onze woningbouwverengingen en zorginstellingen aan nieuwe woonzorgcentra als de opbouw van onze bevolking daar om vraagt. En we willen voor de kleine huishoudens voldoende mogelijkheden voor een passende woning zodat ook voldoende woningen vrijkomen voor huishoudens die juist meer ruimte willen.

22

Beleid Kansrijke en toegankelijke leefomgeving We sturen op een ‘kansrijke leefomgeving' voor onze jeugd om hun gezondheid te stimuleren. We kijken daarbij niet alleen naar de inrichting van de leefomgeving, maar ook naar accommodaties en activiteiten. De fysieke leefomgeving zou geen obstakel moeten vormen voor deelname aan onze maatschappij; wij willen dat onze leefomgeving zo veel mogelijk door iedereen te gebruiken is, ook door mensen met een beperking. We houden de toegankelijkheid van de openbare ruimte in stand en werken aan de verbetering ervan als de toegankelijkheid tekort schiet. In de nabijheid van voorzieningen/ instellingen voor kwetsbare doelgroepen intensiveren we in het onderhoud van de leefomgeving, zoals een route naar een nabijgelegen voorziening (bijv. supermarkt of bibliotheek). Bij groot onderhoud kiezen we daar voor een toegankelijkere inrichting van de openbare ruimte. We bevorderen het toegankelijk maken van voorzieningen en gebouwen. Beleid Horeca in balans met leefbaarheid en woongenot Wij willen dat horeca in balans is met de leefbaarheid en het woongenot in onze gemeente. Ten aanzien van horeca kiezen we daarnaast voor een gebiedsgerichte aanpak. Op de dijk in Volendam en in het centrum van Edam willen we een kwaliteitsslag en de historische herkenbaarheid vergroten.

In de andere kernen, linten, het buitengebied en grote ruimtelijke ontwikkelingen kunnen we (mogelijkheden voor) horeca inzetten om levendigheid, spreiding van bezoekers en kleinschalig verblijfstoerisme te bevorderen. Beleid Voorzieningen nabij Voor het behoud van de sterke gemeenschapszin is het van belang dat we blijven beschikken over een passend maatschappelijk voorzieningenniveau dicht bij huis. Daarbij gaat het onder meer om de aanwezigheid van toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen, sport- en culturele accommodaties. We ondersteunen de zelfredzaamheid en de participatie van personen met een beperking in de eigen leefomgeving. Daarnaast moeten er voldoende mogelijkheden zijn voor beschermde woonvormen en opvang. We sturen op de nabijheid van (welzijns-)voorzieningen, zodat iedereen aan de samenleving mee kan doen. Gemeente EDAM-VOLENDAM

Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Beleid Sociaal verbonden en veilig Het elkaar ontmoeten staat centraal. De functie van een ontmoetingsplaats willen we versterken. Dat kan door herschikking en toevoeging van bestaande en nieuwe functies en herinrichting van de openbare ruimte en parken. In de dorpslinten is het voor de sociale verbondenheid belangrijk dat we plekken in stand houden waar bewoners samen kunnen komen. Dit kan bijvoorbeeld een buurthuis of lokale sportclub zijn waar ook andere maatschappelijke activiteiten plaatsvinden. Onze samenleving is hecht en staat bol van de initiatieven om dat zo te houden. Daar zijn we blij mee, want die maatschappelijke verbinding willen we graag verder bevorderen. Daarom geven we graag ruimte aan die ideeën, mits dit in balans blijft met andere onderdelen van onze leefomgeving. We werken samen met bewoners, ondernemers en instellingen als het gaat om de gedeelde verantwoordelijkheid voor sociale veiligheid. Ook de verbetering van de subjectieve sociale veiligheid, het gevoel van veiligheid, is daarbij een opgave die een ruimtelijke weerslag heeft. We werken in de fysieke leefomgeving bij voorkeur preventief aan de veiligheidsopgave. Beleid Transitie van onze mobiliteit We werken toe naar andere vormen van mobiliteit. Verkeer in de kernen van Edam-Volendam maken we gezonder en wordt emissievrij.

Bij de inrichting van onze wegen geven we infrastructuur voor gezonde vormen van mobiliteit ruim baan. We ontwikkelen onze leefomgeving zo goed mogelijk om duurzame mobiliteit mogelijk te maken. We ondersteunen de doelstelling van de Vervoerregio om het openbaar vervoer emissievrij te maken. Beleid Mobiliteit die meegroeit met de ontwikkeling van onze gemeente De toekomstige ontwikkeling van de gemeente zorgt voor een opgave voor de capaciteit van onze mobiliteit. Wij willen in Edam-Volendam pro-actief omgaan met deze opgave, zodat de capaciteit van ons mobiliteitsnetwerk op niveau is en wegencongestie wordt vermeden. We stemmen onze mobiliteitsontwikkeling daarom af op de te verwachten groei van onze gemeente, waaronder bijvoorbeeld het te verwachten aantal extra huishoudens. OPGAVE:

!

Mobiliteit De toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente maakt het noodzakelijk dat we op het gebied van mobiliteit anticiperen en vooruitdenken. Ook willen we dat onze mobiliteit steeds duurzamer, gezonder en veiliger wordt. Binnen de opgave 'Mobiliteit' komen we in beweging voor een mobiliteitstransitie en een goede bereikbaarheid die meegroeit met de ontwikkeling van onze gemeente. > Zie Hoofdstuk 2, Uitvoeringsstrategie 2023, Opgave 5, Mobiliteit Beleid Openbare ruimte 'op orde' We willen dat onze openbare ruimte 'op orde' is. Daarmee bedoelen we dat we een gemiddeld ambitieniveau nastreven ten aanzien van de realisatie, het beheer en het onderhoud van bijvoorbeeld wegen, straatmeubilair, openbare verlichting, riolen, bruggen en civiele kunstwerken. In onze oude kernen kiezen we voor een hoog ambitieniveau. We werken daarom op die plekken specifiek volgens de kaders van het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). Bruggen en andere civieltechnische werken zijn veilig, bedrijfszeker, gaan lang mee en zijn schoon. Bij herinrichtingen worden knelpunten in de fysieke leefomgeving, zoals toegankelijkheid voor mindervaliden, veiligheid, gezondheid, kwaliteit, doorstroming en parkeercapaciteit, zoveel mogelijk opgelost. Gestructureerd regulier onderhoud en meerjarige onderhoudsplannen worden maatschappelijk kostenbewust en duurzaam uitgevoerd.

Naast traditioneel beheer (technische aspecten, onderhoudbaarheid en veiligheid) zetten we ook in op belevingswaarde en beeldkwaliteit. We zetten in op een goede en logische inrichting en materialisering van de wegen, zodat de weggebruiker begrijpt wat er van hem wordt verwacht. Met het oog op ruimtelijke kwaliteit zijn we terughoudend met bebording. We willen dat voetgangers en fietsers zich veilig kunnen bewegen in de gemeente; we hebben daarbij extra aandacht voor de oversteekplaatsen. Knelpunten pakken we aan. De inrichting van onze wegen houden zo goed mogelijk rekening met onze hulpdiensten.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

23 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Werken aan ondernemen Werken, ondernemen, innoveren en leren

Beleid Voldoende werkgelegenheid dicht bij huis We willen binnen onze gemeente voldoende werkgelegenheid voor onze inwoners. Daarvoor moet er genoeg ruimte zijn om onze bedrijven te huisvesten. We streven naar het creëren van minimaal één nieuwe arbeidsplaats per nieuwgebouwde woning.

Visie Edam-Volendam is een hardwerkende en ondernemende gemeenschap. Mensen zijn er innovatief en ambitieus. Stilstand is achteruitgang; EdamVolendam maakt zich sterk voor de ontwikkeling van onze samenleving en hecht daarom waarde aan voldoende ruimte voor werkgelegenheid, ondernemerschap, innovatie en onderwijs binnen onze gemeente.

We willen nieuwe ideeën en bedrijven een kans geven. We maken daarom ruimte voor initiatieven/projecten die nieuwe ideeën, technologie en innovatieve bedrijvigheid bevorderen. We monitoren ruimtelijke behoefte op dit vlak en geven richting aan ruimtelijke ontwikkelingen om daar zo goed mogelijk rekening mee te houden. We gaan onderzoeken waar we startup’s het beste in onze omgeving kunnen laten landen. Ook zorgen we voor plekken waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen werken. We willen voldoende ruimte voor onze bedrijvigheid op werklocaties veiligstellen. We stimuleren het slimmer omgaan met de bestaande ruimte in panden, door bijvoorbeeld gedeelde faciliteiten of een multifunctioneel gebruik van bestaande gebouwen. Als meer ruimte voor uitbreiding van bedrijvigheid op de huidige locaties niet mogelijk of onvoldoende blijkt, onderzoeken we de realisatie van nieuwe werklocaties waar wel invulling gegeven kan worden aan de ambities van onze ondernemers. Uitgangspunt voor de realisatie van nieuwe werkgebieden is het realiseren van voldoende werkgelegenheid dicht bij huis en het vormen van circulaire bedrijfsclusters. We onderzoeken of we de verouderde werklocaties kunnen transformeren naar ideale woon-werkgebieden.

Uitgangspunt daarbij is een combinatie van functies, zodat we optimaal gebruikmaken van onze ruimte, en meer werkgelegenheid dicht bij huis, zodat afstanden korter worden. Met de transformatie willen we onze bedrijfspanden en woningvoorraad verduurzamen. Op transformerende bedrijventerreinen en getransformeerde woon-werkgebieden passen we mogelijk de bestuurlijke afwegingsruimte - die de Omgevingswet ons biedt toe, waarbij een passende balans tussen wonen en werken ten aanzien van

24

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen en regio aan onze economische toekomst. In het traject ‘Onze Economische Toekomst 2040’ zijn tien ambities geformuleerd voor een sterke economische toekomst van de gemeente. De ambities richten zich niet puur op de gemeentegrenzen; economie stopt ook niet bij de gemeentegrens. Wij hebben de regio nodig voor een sterkere economische toekomst en de regio heeft ons nodig. In de tien ambities is aangegeven wat we nu vinden en wat we in 2040 bereikt moeten hebben. De ambities lijken in sommige gevallen misschien utopisch, maar we (gemeente, ondernemers, onderwijs) dagen onszelf graag uit. Voor zover de genoemde ambities van toepassing zijn op onze fysieke leefomgeving, nemen we deze dan ook op in onze omgevingsvisie. Daarmee geven we de geselecteerde ambities ook een beleidsmatige basis en maken we er werk van!

Afbeelding Bijeenkomst traject Onze Economische Toekomst 2040 Gemeente EDAM-VOLENDAM

25 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

overlast wordt bewaakt. We onderzoeken of overlastgevende bedrijvigheid (met bijvoorbeeld veel (zwaar)verkeer, geluidsoverlast en/of geurhinder) een plek kan krijgen op een regionaal bedrijventerrein.

!

OPGAVE: Werklocaties Onze bedrijventerreinen zijn vol en grotendeels verouderd. In de gemeente Edam-Volendam willen we nieuwe ontwikkelmogelijkheden voor onze bedrijven mogelijk maken. We willen daarmee voldoende werkgelegenheid dicht bij huis houden om gezonde mobiliteit te stimuleren en regionale wegencongestie tegen te gaan, ondernemers de kans geven hun bedrijven te verduurzamen en gebieden tijdig transformeren naar toekomstbestendige en leefbare woon-werkgebieden. > Zie Hoofdstuk 2, Uitvoeringsstrategie 2023, Opgave 4, Werklocaties Beleid Werk maken van onze mobiliteit We willen werk maken van onze mobiliteit. Laden en lossen, transport of agrarische vervoersbedrijven zijn fundamenteel voor goed ondernemerschap, maar hebben soms geen positieve effecten op de leefbaarheid. De woonwerkpendel van en naar Amsterdam is van belang voor onderwijs en werkgelegenheid. Realiteit is echter dat de dagelijkse files en het ontbreken van een doorlopende busbaan knelpunten zijn. Daarom willen we - naast de verbetering van de (bestaande) infrastructuur - innovatieve en duurzame vormen van mobiliteit mogelijk maken. Niet alleen voor ons woon-werkverkeer, maar ook voor de vervoersstromen van logistiek en toerisme. Beleid De beste digitale infrastructuur van de regio Digitalisering is de toekomst. We willen excelleren op het gebied van digitale innovatie.

De digitale infrastructuur in de grond en de lucht is hiervoor de basis en moet dus in orde zijn. We gaan samen onderzoeken hoe we met de uitrol van (toekomstige) technologieën voorop kunnen lopen. We onderzoeken waar nu verbeteringsmogelijkheden en kansen voor de technologieën van de toekomst liggen. 26

Beleid Onderwijs vormt de basis! We streven naar een decentrale opzet van ons basisschoolonderwijs, zodat deze scholen voor kinderen zo veel mogelijk fysiek, lopend of per fiets, te bereiken zijn en zodat gebouwen multifunctioneel voor een specifieke kern of wijk te gebruiken zijn. De grootte en de locatie van huisvesting van basisschoolonderwijs stemmen we af op de te verwachten behoefte binnen de kernen en wijken in onze gemeente. Op plekken waar de te verwachten behoefte niet voldoende is om de schoolfunctie voort te zetten, kunnen we (de voortzetting van) decentrale onderwijshuisvesting op die plek niet garanderen. Indien nodig, houden we voor een kern of wijk, door middel van ruimtereserveringen of door potentiële gebouwen aan te wijzen voor de inpassing of transformatie naar onderwijshuisvesting, strategisch rekening met toekomstige verjonging van een gebied. We faciliteren de aanpassingen van onderwijshuisvesting van ons voortgezet onderwijs aan de hand van leerlingenbehoefte, type onderwijs en afstemming op het (lokale) bedrijfsleven. Voor onze beroepsbevolking en de lokale economie vinden we het belangrijk dat (naast onze leerplichtige leerlingen) alle inwoners dichtbij, binnen onze gemeente, kwalitatief goed en innovatief onderwijs kunnen volgen dat aansluit op de profilering van onze lokale werkgelegenheid.

Om dit te bereiken, werken we nauw samen met onze ondernemers en onderwijsinstellingen. De gemeente bewaakt het overkoepelend belang en heeft naast een verbindende ook een faciliterende rol; indien nodig reserveert de gemeente fysieke ruimte om een ontwikkeling op dit gebied mogelijk te maken. In een razendsnel veranderende wereld veranderen ook de vaardigheden die door bedrijven van werknemers worden gevraagd. Dit betekent dat onderwijs en ondernemers ontzettend goed moeten samenwerken om leerlingen de juiste vaardigheden mee te geven. De gemeente sluit aan in deze driehoek, om daarmee binnen ruimtelijke ontwikkelingen zo veel mogelijk rekening te houden, ruimte te bieden aan nieuwe kennisinitiatieven en/of om onderwijs en het bedrijfsleven fysiek dichter bij elkaar te brengen.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam Beleid Vasthouden aan bestaande winkelstructuur De bestaande winkelstructuur willen we handhaven. We willen graag een aantrekkelijk en compleet winkelaanbod met voldoende keuzemogelijkheden en kwaliteit voor verschillende doelgroepen (inwoners, regio, toeristen), een duurzame winkelstructuur die zowel voor ondernemers als eigenaren aantrekkelijk is om in te investeren en leefbare en vitale dorpen. Omwille van behoud en versterking van de winkellocaties is het gewenst om eventuele nieuwe ontwikkelingen van winkels (en overige op publiek gerichte functies) zoveel mogelijk te concentreren in de bestaande centra. Daarom werken we buiten de gewenste winkelstructuur niet mee aan nieuwe winkelontwikkelingen, tenzij grote nieuwe ontwikkelingen daar aanleiding toe geven en onderzoek draagvlak en behoefte voor uitbreiding van de winkelstructuur aantoont. Beleid Stimuleren van (economische sector) circulair bouwen We werken samen met onze buurgemeenten, staatsbosbeheer, onze bouwondernemers en onderwijsinstellingen om van circulair bouwen in onze regio een belangrijke economische sector te maken.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

Beleid Werken aan een economisch draagkrachtig agrarisch cultuurlandschap Onze agrarische ondernemers worden in toenemende mate geconfronteerd met zaken zoals strenge regels, een overpopulatie aan ganzen en een markt die de laagste prijs voor producten wil betalen. We begrijpen dat deze ondernemers het hierdoor zwaar hebben en hebben respect voor hun doorzettingsvermogen. We zijn blij met onze natuurwaarden in het buitengebied, maar pleiten voor een acceptabele balans ten aanzien van onze agrarische ondernemers. Bestaande bedrijven moeten binnen die balans ruimte hebben voor ontwikkeling. We willen een economisch draagkrachtig en duurzaam agrarisch cultuurlandschap en zoeken samen met agrarische ondernemers en andere overheden naar nieuwe economische perspectieven. Een voorbeeld hiervan is samenwerking met de Provincie Noord-Holland voor de innovatie van lokale voedselproductie, -verwerking en -distributie, of de gezamenlijke oriëntatie op de teelt van gewassen die gebruikt kunnen worden als circulaire bouwmaterialen.

Afbeelding Orientatiedag Rietteelt 2021 voor onderzoek naar nieuw agrarisch perspectief, teelt van biobased bouwmaterialen en klimaatadaptatie. 27

Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Ontspanning binnen handbereik Sport, recreatie, evenementen en cultuur

Visie Edam-Volendam is altijd in beweging. We zijn een voedingsbodem voor (top-) sport en we gebruiken de ruimte van onze leefomgeving voor ontspanning. Vrijetijdsbesteding moet binnen handbereik zijn! Edam-Volendam is levendig. Onze gemeente bruist door mooie evenementen, we omarmen onze cultuur en beschermen onze historie.

Beleid Recreatieve waarden verhogen De inrichting van onze openbare ruimte en parken houdt rekening met ruime recreatieve mogelijkheden zodat ontspanning binnen handbereik is. Met openbare plekken en recreatieve netwerken stimuleren we beweging en ontmoeting. We moedigen buitenspelen door de kleinsten aan door het aanbieden van voldoende speelplekken voor kinderen. Ook willen we voldoende plekken in de openbare ruimte voor de samenkomst van jongeren. We ontwikkelen recreatieve netwerken om kleine en grote wandel- en fietsrondjes mogelijk te maken. Ook onze groene hoofdstructuren gebruiken we om te spelen, voor recreatie en om te sporten. Wij streven naar multifunctioneel groen met volop mogelijkheden voor het gebruik ervan door onze inwoners, waarbij er een balans moet zijn met de ambities voor natuur, ecologie en biodiversiteit. Bij de inrichting van de openbare ruimte in groene hoofdstructuren wordt rekening gehouden met voldoende sportieve buitenruimte: uitnodigend om te gaan sporten/bewegen en voldoende veilig om gedurende de gehele dag te gebruiken. Om de kwaliteit van groen te borgen bepalen we welke aanpassingen er nodig zijn om het gebruik te ondersteunen en het eventuele kwaliteitsverlies van groen te minimaliseren.

“Het mooiste strand van heel ons land!” Een oude ambitie uit 1932 van een ondernemer uit Edam, in een tijd dat de hele wereld in een diepe crisis verkeerde. In samenwerking met lokale middenstand, politiek en enkele grote ondernemers ontwikkelde hij een idee voor Edam dat een alternatief moest worden voor Zandvoort aan Zee voor de inwoners van Amsterdam. [Van den Berg, 2018] Hoe denken we nu over onze recreatieve mogelijkheden?

Ontspanning binnen handbereik 28

We willen de recreatieve waarde van ons water en ons buitengebied verhogen, maar willen - in tegenstelling tot de ambitie uit 1932 - geen massatoerisme in deze rustige gebieden. We geven ruimte aan gebruik van onze buitengebieden Gemeente EDAM-VOLENDAM

Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

in de vorm van ‘stille recreatie’ (zoals wandelen, fietsen, kanoën, zeilen, (kite-) surfen) om gezondheid van onze inwoners en bezoekers te stimuleren. We stimuleren de ontwikkeling van doorlopende recreatieve netwerken in ons buitengebied op water en land en lossen daarin in samenwerking met het recreatieschap en andere belanghebbenden knelpunten op. We stimuleren nieuwe recreatiemogelijkheden (voet- en fietspaden) op de bestaande dijken. We zetten in op de ontwikkeling van een doorlopend en kwalitatief fietsnetwerk met voldoende fietsvoorzieningen (zoals stalling en laadmogelijkheden) door de gehele gemeente. Beleid De ideale voedingsbodem voor (top)sport We zijn trots op onze sportvoorzieningen. We willen iedereen de mogelijkheid geven om sport te beoefenen om de gezondheid van het individu en sociale samenhang van onze samenleving te bevorderen. We handhaven onze sportvoorzieningen en ondersteunen vernieuwing indien dat nodig is. We houden zo veel mogelijk vast aan de huidige verspreiding, zodat sport voor iedereen zo veel mogelijk binnen handbereik is en blijft. Dit betekent niet dat verplaatsing en/of combinatie van sportvoorzieningen niet mogelijk of wenselijk is, maar wel dat daarbij aandacht is voor bereikbaarheid.

Beleid Ruimte voor bruisende evenementen In Edam-Volendam worden al jarenlang sfeervolle, goedbezochte en veilige evenementen georganiseerd zoals de Pieperrace, de boekenmarkt, buurtfeesten, sportevenementen, kaasmarkten, kermissen, braderieën en vele muziekevenementen. Door het gevarieerde aanbod en het goede verloop van jaarlijks terugkerende en nieuwe evenementen profileert EdamVolendam zich als bruisende en dynamische gemeente. Edam-Volendam ziet daarnaast de belangstelling voor grote en kleinere evenementen binnen haar gemeentegrenzen toenemen. We willen een blijvend evenwichtig aanbod van evenementen voortzetten. Het imago en de positie als bruisende en dynamische evenementengemeente willen we behouden en versterken.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

29 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Beleid We omarmen onze cultuur We willen het cultuuraanbod versterken door in onze leefomgeving ruimte te geven aan culturele initiatieven (bijvoorbeeld optredens) en meer aandacht voor kunst en cultuur te genereren door het realiseren van (beeldende) kunst in de openbare ruimte. Belangrijke culturele karakteristieken van bebouwing beschermen we en we zorgen dat nieuwe ontwikkelingen daarop voortbouwen.

Beleid Innovatie van ons toeristische product We willen bezoekers, die naar onze gemeente komen om te ontspannen, een onvergetelijke beleving bieden. We hebben heel veel te bieden, maar kunnen niet stil blijven staan omdat de wensen van bezoekers veranderen en we waarde hechten aan een goede balans tussen bewoner en bezoeker. Daarom willen wij ons toeristische product innoveren! We willen van vluchtig massatoerisme richting duurzaam verblijfstoerisme met versterking van de lokale economie. Toekomstbestendig en klaar voor de wensen van de bezoeker van morgen. We werken daarom samen met onze ondernemers en bewoners aan een gastvrij en leefbaar waterfront, stadsgezicht en buitengebied. De verschillende gebieden en plekken in onze gemeente vragen om een gezamenlijke strategie, waar ze binnen hun identiteit en karakter een eigen bijdrage aan leveren. We juichen initiatieven voor de ontwikkeling van verblijfsrecreatie en verblijfstoerisme toe, maar bewaken altijd de balans met leefbaarheid van de omgeving.

Onze cultuur levert een onmisbare bijdrage aan de belevingswaarde van gemeente Edam-Volendam. Het heeft ons in het verleden op kaart gezet doordat schilders het leven en de leefomgeving hier vastlegden. Cultuur is een breed begrip. Bijvoorbeeld beeldende kunst, optredens, specifiek lokale omgangsvormen of klederdracht. Beleid Zuinig op onze monumenten, archeologie en varend erfgoed We blijven ons inzetten voor het behoud en de bescherming van verschillende karakteristieke historische waarden in de vorm van De Stelling van Amsterdam (werelderfgoed), het stadsgezicht Edam, rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten. Bij (en met) gemeentelijke beschermingen willen we initiatieven die bijdragen aan een duurzaam behoud van onze monumenten of waarden stimuleren. Indien nodig breiden we, binnen de mogelijkheden van de gemeentelijk bevoegdheden, bescherming van waarden uit. Denk daarbij aan nieuwe beschermingen, maar ook de omgeving van (bestaande) monumenten willen we een rol laten spelen. Bij ruimtelijke initiatieven in waardevolle gebieden sturen we op het verwijderen van storende bebouwing en herstel van de karakteristiek van het gebied. We gaan zorgvuldig om met archeologische locaties. We ondersteunen de ontwikkeling en het behoud van plekken voor de beleving en het behoud van ons varend erfgoed.

Denk daarbij aan historische scheepswerven en/of een museumhaven voor historische (woon)schepen.

30

!

OPGAVE: Waterfront Ons waterfront is een gebied met vele uitdagingen. We zoeken er continu naar een goede balans tussen wonen, ondernemen, recreatie, toerisme en natuur. Maar het is ook een belangrijke plek binnen de ontstaansgeschiedenis van onze gemeente en onze samenleving. We gaan in de opgave 'Waterfront' daarom gebiedsgericht aan de slag voor het bereiken en bewaken van een gebalanceerd en leefbaar waterfront en de borging van de cultuur, identiteit en het aangezicht van ons waterfront. > Zie Hoofdstuk 2, Uitvoeringsstrategie 2023, Opgave 6, Waterfront