notitie raad - maatregelen energie-armoede.docx

Maatregelen tegengaan energie-armoede

Huisstijl projectorganisatie

december 2022

Ontwikkeling & Projecten

Maatregelen tegengaan energie-armoede Inleiding De kosten van energie zijn sterk gestegen. Die hogere energiekosten werken door in tarieven voor allerlei producten en diensten. Daardoor komen inwoners soms geld tekort voor de kosten van levensonderhoud en sommige verenigingen voor hun exploitatie. Vanuit de Rijksoverheid zijn er een veelvoud aan regelingen waar burgers en ondernemers gebruik van kunnen maken. En ook regelingen die soms door gemeentelijke overheden uitgevoerd moeten worden, zoals de energietoeslag.

Lokale maatregelen als aanvulling op landelijke regelingen Ondanks de veelheid aan regelingen, denken we dat het zinvol is om als gemeente een aantal aanvullende maatregelen te nemen. De bestaande regelingen hebben niet altijd voldoende impact en inwoners zullen soms niet in staat zijn om overzicht te houden op alle mogelijke regelingen. En enkele besparingsmogelijkheden op de kosten voor energie, vergen praktische aanpassingen in een woning, waar met name (vermoeden we) enkele oudere- of kwetsbare inwoners ondersteuning bij kunnen gebruiken. De gemeente kan niet alles oplossen waar andere regelingen niet in voorzien, maar kan wel een steentje bijdragen. We kiezen niet voor maatregelen waarmee direct geld wordt overgemaakt aan huishoudens. Dergelijke maatregelen m.b.t. inkomenspolitiek passen meer bij de Rijksoverheid, zodat het verschil tussen inwoners van gemeenten onderling niet te ver uiteenloopt. Het college zal een aantal lokale maatregelen opstarten, waarvan wij denken dat die een zinvolle aanvulling zijn op de regelingen van de Rijksoverheid. Een aantal maatregelen kunnen direct opgestart worden, andere vergen meer onderzoek, omdat ze deels overlappen met enkele maatregelen van de Rijksoverheid en/of bestemd zijn voor dezelfde doelgroep.

In de Winternota staat een reserve van € 1 mln voor (toekomstige) maatregelen Het college heeft in de Winternota het voorstel opgenomen om een reserve te vormen van € 1 mln ten behoeve van de maatregelen om energie-armoede tegen te gaan. Op die manier heeft de gemeente ruimte om zowel de voorgestelde- als mogelijke toekomstige maatregelen te bekostigen. Het voorstel is om deze reserve te vormen uit de onderbesteding op de jaarrekening 2022.

Overzicht nu bekende regelingen Als bijlagen treft u een aantal zaken: 1. een overzicht van bestaande regelingen die door o.a. de Rijksoverheid zijn ingesteld; 2. de manier waarop de Rijksoverheid communiceert naar burgers; 3. een overzicht van al bestaande, lokale minimaregelingen die eveneens een vangnet vormen naast de maatregelen m.b.t. energie-armoede. We hopen u hiermee een indruk te geven van de maatregelen en regelingen die er al zijn. 1

Maatregelen tegengaan energie-armoede Maatregelen voor inwoners De gemeente legt de focus op maatregelen voor inwoners. Maatregelen voor ondernemers zijn voor de gemeente complex en worden met name vanuit de Rijksoverheid gerealiseerd. Hierna treft u enkele maatregelen die het college direct in gang zal zetten.

Doelgroepen actief benaderen om gebruik te maken van de regeling “kansen voor Kinderen” De gemeente kent al een regeling “kansen voor Kinderen”, waarmee extra ondersteuning geboden kan worden aan kinderen in huishoudens met beperkte financiële middelen. We hebben gezien dat het aantal aanvragen ten opzichte van voorgaande jaren achterblijft. We gaan daarom doelgroepen actief benaderen om gebruik te maken van de regeling. Hiervoor zullen we huishoudens die op dit moment een uitkering ontvangen en huishoudens die vorig jaar gebruik hebben gemaakt van deze regeling actief aanschrijven met de mogelijkheid deze regeling alsnog aan te vragen.

Starten van een Fix-brigade voor huisisolatie in 2023-2024 Het isoleren van woningen is een snelle, eenvoudige en goedkope manier om te besparen op energie en de kosten te verlagen. Daarmee wordt tevens een bijdrage geleverd aan het verduurzamen van de woningvoorraad. Het is voor sommige huishoudens niet duidelijk welke maatregelen ze precies moeten nemen, hoe ze aan die materialen kunnen komen en hoe e.e.a. praktisch aan te brengen. Hen alleen informeren zal niet tot voldoende resultaat leiden. De gemeente zal daarom inwoners actief ondersteunen bij het isoleren van hun woning. Daarvoor starten we een Fix-brigade. In eerste instantie met drie (aan te nemen) eigen medewerkers, zodat we snel kunnen starten. Het college is aan het verkennen of er een maatschappelijke organisatie bereid is de coördinatie op de Fix-brigade over te nemen. Het is de bedoeling om de Fix-brigade uit te breiden met vrijwilligers, zodat het bereik groter wordt. De hiermee gemoeide kosten kunnen in 2023 worden bekostigd uit SPUK-gelden energie-armoede en in 2024 uit de reserve die in de Winternota is voorgesteld. De invoering wordt actief ondersteund door fixbrigade.nl, een landelijk werkende organisatie die materialen, cursussen en andere ondersteuning gratis ter beschikking stelt.

2

Maatregelen tegengaan energie-armoede Onderzoek naar extra maatregelen De gemeente overweegt om meer te doen, maar kan dat nu nog niet waarmaken. Enkele maatregelen lijken interessant, maar kunnen nu nog niet opgestart worden. Dit betreft maatregelen die financieel en juridisch verder uitgezocht moeten worden en/of qua doelgroep en bereik mogelijk deels overlappen met bestaande regelingen van de Rijksoverheid. Als de uitvoering bij een externe partij wordt belegd, moet de aanbesteding hiervan worden ingezet en moet op voorhand wel duidelijk zijn dat de betreffende partij(en) in staat zijn voldoende personeel aan te trekken voor deze extra opdrachten. Dat is nu nog niet bekend. De volgende maatregelen worden onderzocht. Zodra er meer duidelijkheid is over de haalbaarheid van de uitvoering hiervan, zal dit aan uw raad gemeld worden.

Laagdrempelig advies “grip op geldzaken” Voor veel mensen is het een eerste stap om orde aan te brengen in hun geldzaken en een eerste advies te krijgen over mogelijkheden tot besparen en bezuinigen. We verkennen of het mogelijk is een overeenkomst te sluiten met een bedrijf dat in staat is grote aantallen gesprekken te voeren / adviezen te geven. Deze dienst willen we dan gratis (en actief) aanbieden aan inwoners. Gezien de potentiele kosten van het contract met een dergelijk bedrijf moet dit waarschijnlijk aanbesteed worden. Om administratieve lasten voor de gemeente te beperken, lijkt het op voorhand wenselijk om elke aanvraag door een inwoner toe te kennen en niet te beoordelen of iemand wel ‘recht heeft’ op een dergelijk consult.

Gedeeltelijke vergoeding extra energielasten voor verenigingen (sport, cultuur, maatschappelijk) Veel verenigingen, zeker met eigen accommodatie, komen in zwaar weer door de gestegen kosten. We verkennen of het wenselijk en mogelijk is om als gemeente een deel van de aantoonbare kostenstijging van de energielasten, voor die gevallen waarin de Rijksvergoedingen (sportverenigingen, zwembaden, ….) niet van toepassing zijn. Dit lijkt een eenvoudige maatregel, maar gezien de veelheid aan verschillende Rijksregelingen vergt het tijd om te bepalen hoe en in welke gevallen de gemeente aanvullend een goede rol kan spelen. Daarbij moet deze regeling dan niet in strijd zijn met lopende subsidieregelingen en/of beperkingen t.a.v. staatssteun. Daarnaast vereist het beoordelen van de te verwachten aanvragen de nodige capaciteit en enige kennis van energielasten en exploitatie van verenigingen. Die is nu (nog) niet beschikbaar.

3

Maatregelen tegengaan energie-armoede Aanvullende informatie / bijlagen Bestaande regelingen (voor zover bekend eind november) (Beoogde) Maatregelen Rijk aangevuld met andere mogelijkheden

Doelgroep

Jaar

Lagere energiebelasting elektriciteit

2022

Teruggave energiebelasting

2022

BTW verlaging

2022

Energietoeslag

laag inkomen

2022/2023

Prijsplafond

alle huishoudens

2023

Prijsplafond

kleinverbruikers

2023

€190 korting op energierekening in november en december 2022

kleinverbruikers

2022

Verhoging zorgtoeslag

laag inkomen

Verhogen huurtoeslag

huurtoeslag ontvangers

structureel

huurverlaging sociale huurwoningen lage inkomensgroep

laag inkomen

2023

(extra) Verhoging wettelijk minimumloon (WML)

werknemers

Stijging uitkeringen als gevolg van verhoging WML

uitkeringsgerechtigden

Verhoging uitwonende beurs voor studenten

studenten (uitwonend)

2023

Verhoging kindgebonden budget Verhoging arbeidskorting Aanpassing belastingtarieven

cao aanpassingen incidenteel en structureel

werknemers

ISDE subsidie voor woningeigenaren

woningeigenaren

Energiebespaarlening

woningeigenaren

Energiebespaarlening

VvE's

Energiebespaarbudget van NHG

woningeigenaren

SPUK kleine energiebesparende maatregelen

laag inkomen

duurzame monumentenlening

monumenteneigenaren

Bekostiging klimaatmaatregelen via werkkostenregeling (in cao's)

werknemers

Verduurzaming dorpshuizen, buurthuizen en wijkcentra Noord-Holland, subsidie

tot 2030

2022/2023

15-10-22 t/m 31-03-23

Verduurzaming culturele instellingen Noord-Holland

01-08-22 t/m 31-12-23

Tegemoetkoming energiekosten voor ondernemers (TEK)

Mkb

2023

betaalpauze en verlenging betalingsregeling

ondernemers

2022

Tijdelijke instructie saneringen

ondernemers

2022

verruiming MIA, EIA, WKR

ondernemers

2023

startpagina RVO startpagina subsidieregeling Provincie Noord Holland Niet afsluiten tenzij fraude, weigering meewerken, veiligheidsrisico

winter 2022/2023

Noodfonds t.b.v. kwetsbare huishoudens bedreigd met afsluiting

huishoudens

https://www.duurzamesportsector.nl/ https://www.dus-i.nl/subsidies/stimulering-bouw-en-onderhoud-sportaccommodaties

4

Maatregelen tegengaan energie-armoede Communicatie Rijksoverheid Via verschillende campagnes en kanalen geeft de Rijksoverheid voorlichting. Zoals de campagne met tips om energiezuinig de winter door te komen. Maar ook over welke maatregelen je zelf kunt treffen bij geldzorgen, het oplossen van betalingsachterstanden, of schulden.

5

Maatregelen tegengaan energie-armoede Overzicht lokale minimaregelingen De bestaande minimaregelingen bieden naast de energiemaatregelen eveneens een vangnet voor huishoudens die in de problemen komen. Hieronder treft u een overzicht van de lokale regelingen die de gemeente nu beschikbaar heeft. Tegemoetkoming premie aanvullende zorgverzekering Een tegemoetkoming in de premie van aanvullende zorgverzekering met een maximum van € 120 per kalenderjaar. Is de jaarpremie lager dan € 120? Dan wordt de tegemoetkoming gebaseerd op het lagere bedrag. Tegemoetkoming wettelijke verplichting eigen risico zorgverzekering Een tegemoetkoming bedoeld voor het wettelijk verplichte eigen risico van € 100 per kalenderjaar. Bijdrage kosten schoolgaande kinderen Een financiële ondersteuning voor ouders met minderjarige schoolgaande kinderen. De bijdrage is bijvoorbeeld bedoeld als tegemoetkoming in de kosten van: een fiets, een computer, de ouderbijdrage school, kosten van schoolreisjes, werkweken, schoolexcursies enzovoort. Bijdrage maatschappelijke participatie Een financiële bijdrage voor maatschappelijke activiteiten. Zoals de contributie voor een sportvereniging, sportkleding (met een directe relatie tot de sportvereniging) zwemlessen en/of zwemabonnement, lidmaatschap van de ouderenbond, lidmaatschap WonenPlus, een museumjaarkaart enzovoort.

De maximumbijdrage is € 160 per kalenderjaar per gezinslid. De bijdrage kan voor meerdere gezinsleden aanvragen. Ook voor kind(eren). Regeling Kansen voor Kinderen Een bijdrage voor een lidmaatschap van een sportclub of culturele instelling. Bedoeld voor kinderen waarvan de ouders door omstandigheden in een moeilijke financiële situatie zitten. Het gaat dan om een lidmaatschap voor een jaar met een maximum tot € 250. Witgoed regeling Bijzondere bijstand voor de noodzakelijke vervanging van een koelkast, wasmachine, kooktoestel en stofzuiger. De hoogte van de bijzondere bijstand wordt gebaseerd op de bedragen die in de NIBUD prijzengids zijn opgenomen. Voor een apparaat verstrekken wij 1 x per acht jaar bijzondere bijstand op grond van deze regeling. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Bij onvoldoende middelen om de aanslagen onroerendezaakbelastingen en afvalstoffenheffing te voldoen? Dan kan een verzoek om kwijtschelding worden ingediend. Individuele inkomenstoeslag Een toeslag bij minimaal 3 jaar een laag inkomen, 100% geldende bijstandsnorm, geen vermogen boven wettelijke vermogensgrens en geen vooruitzicht op inkomensverbetering.

6

Maatregelen tegengaan energie-armoede

Onze gemeente heeft hierin ook een rol vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Naast de vroegsignalering en de zwaardere vormen van schuldhulpverlening heeft de gemeente een belangrijke rol in het geven van goede voorlichting en advies over geldzaken. Soms is iemand al geholpen wanneer hij wordt ondersteund bij het in balans brengen van de uitgaven met de inkomsten. Hiermee kunnen daadwerkelijke financiële problemen worden voorkomen. In samenwerking met duurzaamheid wordt daarnaast ook ingezet op preventie door middel van (voorlichting over) energiebesparende maatregelen.

7