Nota reserves en voorzieningen 2024

Nota reserves en voorzieningen 2024 Dossiernr. : Z23126564

Datum

1 januari 2024

Status

concept college

Versie

1.0

1

Inhoud 1

Inleiding

3

2

Begrippen

4

2.1 2.2 2.3 2.4

Reserves Voorzieningen Verschil tussen een bestemmingsreserve en een voorziening Samenvattend

4 5 6 6

3

Regelgeving

7

4

Functies van de reserves

8

4.1 4.2 4.3 4.4

Bufferfunctie Bestedingsfunctie Financieringsfunctie Egalisatiefunctie

8 8 8 8

5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen Bevoegdheden ten aanzien van reserves en voorzieningen Toevoegingen en onttrekkingen reserves Toevoegingen en onttrekkingen voorzieningen Rentetoerekening aan reserves en voorzieningen Proces omtrent evaluatie & toetsing hoogte reserves en voorzieningen Mandatering uitgaven groot onderhoud Evaluatie beleid

9 9 9 10 10 10 11 11

6

Weerstandsvermogen

12

7

Samenvatting voorstellen en gevolgen voor de begroting en rekening

13

7.1 7.2

Financiële gevolgen nota reserves en voorzieningen voor balans Financiële gevolgen nota reserves en voorzieningen voor begroting

13 15

Bijlage A: afzonderlijk beleid reserves en voorzieningen

16

Algemene reserve Kapitaallastenreserves Overige risicoreserves Egalisatievoorzieningen groot onderhoud Risicovoorzieningen Voorzieningen beklemde middelen

16 16 17 22 22 25

2

1 Inleiding Voor u ligt de geactualiseerde nota reserves en voorzieningen. Periodiek worden alle reserves en voorzieningen geactualiseerd en de vorming, omvang, toevoeging, onttrekking en toekomstige ontwikkelingen onderbouwd. Met deze actualisatie wordt voldaan aan de vereisten uit de “Financiële verordening van de gemeente Edam-Volendam” die stelt dat het college periodiek een geactualiseerde nota aan de raad aanbiedt. De nota bevat de volgende bijlagen: •

A: Afzonderlijk beleid reserves en voorzieningen;

Het doel van deze nota reserves en voorzieningen is het bieden van een sturingsinstrument voor het college en tevens om te voorzien in de informatiebehoefte van de raad en om een beleidskader op te stellen ten aanzien van reserves en voorzieningen. Gedacht kan hierbij worden aan onderwerpen als doel, vorming, handhaving en besteding van de reserves en voorzieningen. Reden voor de actualisatie van de nota reserves en voorzieningen per 1 januari 2024 is het verplicht opheffen van onderhoudsreserves. Volgens het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (hierna te noemen BBV) mogen onderhoudskosten rechtstreeks ten laste van de exploitatie worden verantwoord, of via voorzieningen worden geëgaliseerd. Omdat voor het vormen van een “voorziening groot onderhoud” actuele Meerjarenonderhoudsplannen (hierna: MJOP’s) noodzakelijk is, is ervoor gekozen deze omzetting per 1-1-2024 te effectueren. De nieuwe MJOP’s zullen per deze datum ingaan, met een looptijd van 4 jaar.

3

2 Begrippen 2.1 Reserves In het BBV worden reserves omschreven als vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken en die bedrijfseconomisch gezien vrij zijn te besteden. Alle mutaties in de reserves behoeven de goedkeuring van de raad. Op grond van artikel 43 van het BBV moeten de reserves in de balans worden onderscheiden naar: • de algemene reserve; • bestemmingsreserves. Algemene reserve De algemene reserve bestaat uit componenten waaraan de raad geen bepaalde bestemming heeft gegeven. Dit is een vrij besteedbaar eigen vermogen van de gemeente. Een belangrijke functie van de reserve is het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers. Algemene reserve. Het beleid ten aanzien van de algemene reserve is er op gericht om hiermee risico’s af te dekken. Hiervoor is een minimale buffer nodig (zie ook hoofdstuk 6 van deze nota); het gedeelte daarboven is vrij besteedbaar. Bestemmingsreserves Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Een bestemmingsreserve is weliswaar een vastgelegde toekomstige aanwending, maar geen financiële verplichting. Naast de bovenstaande reserves wordt er in diverse ambtelijke notities, zoals bijvoorbeeld de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, ook gesproken over stille reserves.

Dit is de meerwaarde van bezittingen waarvan de reële verwachte verkoopwaarde hoger is dan de boekwaarde. Bij een eventuele verkoop treedt dan een boekwinst op. Stille reserves vormen echter geen ‘echte’ reserves en vallen daarom buiten de reikwijdte van deze nota reserves en voorzieningen. De bestemmingsreserves zijn opgesplitst in de volgende categorieën: •

Bestemmingsreserve (toekomstige) kapitaallasten: De afschrijvingslasten van de investeringen worden uit verschillende reserves worden gedekt uit twee bestemde reserves voor (toekomstige) kapitaallasten. De reserve kapitaallasten wordt gebruikt voor de dekking van afschrijvingslasten van afgeronde investeringen en de reserve toekomstige kapitaallasten voor de dekking van de afschrijvingslasten van de nog niet afgeronde investeringen. De bestemmingsreserve kapitaallasten zal gelijk zijn aan de boekwaarde van de afgesloten investeringen per peildatum van de verslaggeving. De reserve toekomstige kapitaallasten voor de nog niet afgeronde investeringen zal gelijk zijn aan de geraamde investeringsbudgetten en het daarvoor beschikbaar gestelde dekkingspercentage. Wanneer een investering wordt afgerond zal een bedrag gelijk aan de gerealiseerde boekwaarde worden overgeboekt van de bestemmingsreserve toekomstige kapitaallasten naar de bestemmingsreserve kapitaallasten, en de uiteindelijke dekking wordt dan uit deze reserve 4

• •

onttrokken. Beide kapitaallastenreserves hebben een eindig karakter. Het uitgangspunt is dat géén toevoegingen meer kunnen worden gedaan voor de dekking van afschrijvingslasten van nieuwe investeringen, omdat de hieraan gerelateerde lasten een blijvend karakter hebben die gedekt moeten worden uit saldo begroting. In de uitzonderlijke situatie dat investeringen plaatsvinden van een significante omvang, en een echt incidenteel karakter hebben (en dus niet na verloop van tijd weer vervangen worden oid) kan middels apart raadsbesluit alsnog een toevoeging aan de reserve kapitaallasten plaatsvinden; Budgetoverheveling: Een administratieve reserve die dient om budgetten over te hevelen van een boekjaar naar een volgend boekjaar; en Overige risicoreserves: Deze reserves worden gevormd om bepaalde specifieke risico’s af te dekken. Het uitgangspunt is dat dit soort reserves alleen noodzakelijk is om tegenvallers van significante omvang (drempelwaarde voor het vormen van nieuwe reserves €100k) met een incidenteel karakter op te vangen. De bestemde reserve Grondexploitatie is hier een voorbeeld van. Incidentele zaken van significante omvang worden doorgaans vanuit de algemene reserves gedekt.

Het uitgangspunt is daarom dat nieuwe overige risicoreserves alleen worden gevormd, indien gelden met een specifiek bestedingsdoel verkregen zijn en hierdoor niet inzetbaar zijn voor andere doeleinden.

In bijlage A is het beleid opgenomen ten aanzien van toevoegingen en onttrekkingen per reserve en voorziening. Ook is een indicatie van de verwachte levensduur opgenomen en een omschrijving van de bestaansreden per reserve en voorziening.

2.2 Voorzieningen Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen en bestaan voor bestaande en te verwachten verplichtingen. De gemeente treft voorzieningen om in de toekomst te kunnen voldoen aan financiële verplichtingen en om inzichtelijk te hebben wat voor invloed dat heeft op de financiële positie van de gemeente. Voorzieningen zijn passiefposten op de balans, die een schatting geven van de voorzienbare lasten in verband met risico's en verplichtingen, waarvan de omvang en/of het tijdstip van optreden per de balansdatum min of meer onzeker zijn, en die oorzakelijk samenhangen met de periode voorafgaande aan die datum. Vrijval van en toevoegingen aan voorzieningen verlopen via de exploitatie. Voorzieningen kunnen worden gevormd wegens: • verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten (BBV 44.1A). • op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten (BBV 44.1B). • kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren (BBV 44.1C).

• de bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in BBV artikel 35 eerste lid, onder b. • Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden met uitzondering van de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor 5

uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren (BBV 44.2 en 49.1B).

2.3 Verschil tussen een bestemmingsreserve en een voorziening Een bestemmingsreserve maakt onderdeel uit van het eigen vermogen, is vrij aanwendbaar en wordt ingesteld door een besluit van de gemeenteraad. Een voorziening maakt onderdeel uit van het vreemd vermogen, is niet vrij aanwendbaar en is gevormd door het nemen van een last in de exploitatie. Het BBV legt het onderscheid tussen (bestemming)reserves en voorzieningen bij de mogelijkheid dat de raad de bestemming van reserves kan wijzigen. Uitzondering hierop vormt de bestemmingsreserve die aangehouden wordt voor de dekking van afschrijvingslasten van activa die reeds in het bezit zijn van de gemeente. Het veranderen van de bestemming van deze laatste categorie heeft immers gevolgen voor de (dekking in de) exploitatie. Het wijzigen van de bestemming bij een voorziening is niet mogelijk.

2.4 Samenvattend Omschrijving Wijziging bestemming

Reserve Mogelijk

Voorziening Niet mogelijk

Onderdeel van het

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Toevoegingen

Resultaatbestemming (raadsbesluit vereist)

Resultaatbepaling

Onttrekkingen

Resultaatbestemming (raadsbesluit vereist)

Worden direct in mindering gebracht op de voorziening

Vrije aanwendbaarheid

Ja (raadsbesluit vereist)

Nee, slechts voor het betreffende doel

Financieel onderbouwd

Niet noodzakelijk

Ja

6

3 Regelgeving Het relevante kader voor de reserves en voorzieningen wordt primair gevormd door artikel 41 tot en met 45 van het BBV. In het BBV is opgenomen dat er een commissie is voor het Besluit begroting en verantwoording (commissie BBV) met als taak zorg te dragen voor een eenduidige uitvoering en toepassing van het BBV. Deze commissie geeft aanbevelingen, stellige uitspraken, richtlijnen en geeft antwoorden op vragen. Naast het BBV is in de “Financiële verordening gemeente Edam-Volendam” een artikel gewijd aan de reserves en voorzieningen. Dit is artikel 11.

7

4 Functies van de reserves Reserves en voorzieningen kunnen een verschillende betekenis (functie) hebben voor de Gemeente. Hierna worden de verschillende functies toegelicht.

4.1 Bufferfunctie Dit is de belangrijkste functie van het eigen vermogen. Voornamelijk de algemene reserve dient als bufferfunctie voor het opvangen van eventuele onvoorziene uitgaven (incidenteel) waarmee in de planning geen rekening is gehouden en die noodzakelijkerwijs dienen plaats te vinden. Hierbij kan men denken aan: - Het zich voordoen van financiële risico's waarvoor geen bestemmingsreserve of voorzieningen zijn gevormd, of waarvoor elders in de begroting geen financiële middelen zijn gereserveerd; - Het opvangen van eventuele jaarrekeningtekorten; - Het opvangen van een (deel van) eventueel begrotingstekort.

4.2 Bestedingsfunctie De bestemmingsreserves en voorzieningen zijn bewust ingesteld om middelen ervan te besteden voor het realiseren van een bepaalde activiteit of bepaald doel, respectievelijk de kosten van die activiteit of dat doel te dekken. Een voorbeeld hiervan is een bestemmingsreserve die wordt opgericht om de structurele kapitaallasten van een investeringskrediet te kunnen dekken.

4.3 Financieringsfunctie De reserves en voorzieningen fungeren als een intern financieringsmiddel. Zij maken deel uit van het totale vermogen van de gemeente.

4.4 Egalisatiefunctie Zorgt ervoor dat bepaalde kosten gedurende een aantal jaren kunnen worden geëgaliseerd. Te denken valt bijvoorbeeld aan de diverse onderhoudsreserves. Deze komen per 1 januari 2024 te vervallen. De onderhoudsreserves waar een actueel MJOP voor is opgesteld en voldoen aan de criteria voor het vormen van een onderhoudsvoorzieningen, zullen per die datum worden omgezet in een onderhoudsvoorziening.

8

5 Beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen 5.1 Bevoegdheden ten aanzien van reserves en voorzieningen Het vormen, wijzigen of opheffen van reserves is een raadsbevoegdheid door middel van (of onderdeel van) een raadsvoorstel en wordt door het college getoetst, of geschiedt op voorstel van het college. Het vormen van een voorziening is voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies & Gemeenten (BBV) en is veel dwingender beschreven dan de vorming van reserves. Expliciet wordt hierbij nog vermeld dat het vormen van een voorziening niet is toegestaan voor een algemeen bedrijfsrisico. Er dient sprake te zijn van een specifiek risico. De algemene reserve is voor algemene bedrijfsrisico's. Het streven is om het aantal reserves en voorzieningen beperkt te houden tot de hoogst noodzakelijke. In een voorstel tot het treffen van een nieuwe bestemmingsreserve worden minimaal de volgende aspecten vermeld: a) omschrijving van het bestedingsdoel; b) de gewenste omvang van de reserve inclusief onderbouwing; c) omvang van de toevoegingen (structureel of incidenteel), inclusief onderbouwing daarvan; d) dekking van de toevoegingen (resultaatbestemming of onttrekking algemene reserve); e) omvang van de onttrekkingen incl. bestedingsplan; f) de maximale looptijd.

Bij het treffen van een nieuwe voorziening worden minimaal de volgende aspecten vermeld: a) omschrijving van het risico; b) de benodigde omvang inclusief onderbouwing; c) omvang van de toevoegingen (structureel of incidenteel), inclusief onderbouwing daarvan; d) dekking van de toevoegingen (t.l.v. exploitatie, aangeven welk taakveld/product); e) omvang van de onttrekkingen incl. uitgebreide onderbouwing daarvan; f) de maximale looptijd, indien van toepassing.

5.2 Toevoegingen en onttrekkingen reserves Toevoeging en onttrekking van reserves gebeurt bij besluit van de gemeenteraad. Mutaties in reserves zijn geen baten of lasten. Het is verplicht het resultaat voor en na mutaties in de reserves weer te geven. Daarnaast is het voor het budgetrecht van de raad essentieel dat de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves reeds bij de begroting kunnen plaatsvinden. In het BBV is daarom voorgeschreven dat zowel bij de begroting als bij de rekening eerst een overzicht wordt gegeven van de baten en lasten, waarna het resultaat voor bestemming wordt bepaald, daarna wordt het resultaat bestemd, dat wil zeggen wordt aan de reserves toegevoegd of onttrokken. Tot slot wordt het resultaat bepaald. Het rechtstreeks boeken van bestedingen op reserves is niet toegestaan. De bestedingen moeten als last op het betreffende taakveld/product worden verantwoord. In de realisatie van activiteiten waarvoor onderhouds- of risicoreserves zijn gevormd, kan sprake zijn van afwijkingen ten opzichte van begroot. Indien in de realisatie sprake is van een onderbesteding 9

ten opzichte van de begroting, wordt de onttrekking aan een reserve geboekt tot het niveau van de werkelijke besteding. Indien sprake is van een overbesteding, wordt de onttrekking aan een reserve geboekt tot het niveau van de begrote onttrekking. Bij het vaststellen van de jaarrekening dient aandacht te worden geschonken aan dit soort afwijkingen en een evaluatie plaats te vinden t.a.v. het nut en de noodzaak van de resterende reserveposities.

5.3 Toevoegingen en onttrekkingen voorzieningen Een voorziening moet de omvang hebben van de betreffende verplichting of het risico. De voeding van de voorzieningen vindt plaats via de exploitatie, maar de onttrekkingen geschieden rechtstreeks ten laste van de voorziening en zijn dus niet terug te vinden in de programmabegroting en productenraming. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen in de begroting en jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de voortgang van het onderhoudsplan, zowel inhoudelijk als financieel. In het BBV is specifieke regelgeving opgenomen ten aanzien van het vormen of vrijvallen van voorzieningen en het doteren en onttrekken aan voorzieningen. Met name voor onderhoudsvoorzieningen heeft BBV strenge eisen. Voorts zijn toevoegingen aan voorzieningen nodig als de voorziening tegen contante waarde is gewaardeerd. Een voorziening is tegen contante waarde gewaardeerd als bij de bepaling van de hoogte van de jaarlijkse toevoeging aan de voorziening wordt uitgegaan van een lagere omvang dan de omvang die de voorziening over enige tijd moet hebben. Deze lagere omvang is gelijk aan de te zijner tijd noodzakelijke omvang verminderd met de toevoegingen die in de loop der tijd – tot het moment van verschuldigd zijn – aan de voorziening wordt toegevoegd.

Soms wordt voor voorzieningen, bijvoorbeeld door het Rijk, een verplichte toevoeging, gelijk aan de rentevoet, opgelegd. Een dergelijke toevoeging wordt niet gezien als een rentetoevoeging, maar als een toevoeging om de voorziening op de juiste hoogte te houden.

5.4 Rentetoerekening aan reserves en voorzieningen Door het vormen van reserves en voorzieningen wordt vermogen afgezonderd dat fungeert als intern financieringsmiddel. Alhoewel het BBV de mogelijkheid open laat om een rentevergoeding (of een vergoeding voor de inflatie) over het eigen vermogen te berekenen en deze door te belasten aan de taakvelden, adviseert de Commissie BBV deze systematiek niet toe te passen. Dit vanwege het verlangde inzicht, de eenvoud en transparantie. De gemeente Edam-Volendam rekent geen rente toe aan zijn reserves en voorzieningen.

5.5 Proces omtrent evaluatie & toetsing hoogte reserves en voorzieningen Voor de risicoreserves wordt jaarlijks geëvalueerd in hoeverre nog sprake is van een risico en in hoeverre het restantsaldo van de reserve nog wordt uitgeput. In de jaarrekening wordt een verloopstaat met toelichting opgenomen van de reserves.

10

Voor de risicovoorzieningen wordt de hoogte van de voorziening jaarlijks bepaald op basis van onderliggende berekeningen. Een eventuele vrijval of dotatie vindt plaats ten gunste of ten laste van het resultaat. In de jaarrekening wordt een verloopstaat met toelichting opgenomen van de voorzieningen. Voor de onderhoudsvoorzieningen vindt jaarlijks een toets plaats van de hoogte van de voorziening op basis van het lopende onderhoudsplan. Het onderhoudsplan mag maximaal 5 jaar oud zijn en dient jaarlijks minimaal te worden bijgesteld voor de begroting en voor de jaarrekening. Een eventuele vrijval of dotatie op basis van de toetst vindt plaats ten gunste of ten laste van het resultaat. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen van de begroting en jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de voortgang van het onderhoudsplan en de gedane bijstellingen.

5.6 Mandatering uitgaven groot onderhoud Het opnemen van een voorziening groot onderhoud heeft ook gevolgen voor de mandatering van deze uitgaven. De uitgaven worden in principe gemandateerd door het vaststellen van dit plan. Hieronder is per categorie uitgaven aangegeven hoe de mandatering door de raad is geregeld: •

• •

•

Investeringen kleiner dan € 10.000 worden opgenomen in de begroting op basis van het onderhoudsplan. Indien het plan wordt bijgesteld, wordt dit via de begroting en tussenrapportages aan de raad ter goedkeuring voorgelegd. Investeringen boven de € 10.000 gaan via de reguliere route en hiervoor wordt bij de raad via de begroting of tussenrapportages krediet aangevraagd. Onderhoudskosten groot onderhoud die zijn opgenomen in het plan behoeven niet meer door de raad te worden goedgekeurd. Ook indien sprake is van financiële afwijkingen ten opzichte van het plan. Onderhoudskosten regulier onderhoud worden opgenomen in de begroting op basis van dit plan. Indien het plan wordt bijgesteld voor deze aspecten, wordt dit via de begroting en tussenrapportages aan de raad ter goedkeuring voorgelegd.

De mandaatregeling wordt hierop aangepast na besluitvorming.

5.7 Evaluatie beleid Naleving van het beleid wordt door de verbijzonderde interne controle getoetst en door de externe accountant bij de controle op de jaarrekening. In de financiële verordening is bepaald dat de nota reserve en voorzieningen periodiek moet worden herzien en opnieuw ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Ook tussentijds kan hiertoe aanleiding bestaan (bijvoorbeeld door aanpassing van regelgeving).

11

6 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen kan worden omschreven als de relatie tussen de weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. Het geeft als het ware de robuustheid van de begroting aan en is van belang wanneer er zich een financiële tegenvaller voordoet. Volgens artikel 11 van het BBV bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen: 1. de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; 2. alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De reserves hebben een relatie met het weerstandsvermogen en het risicoprofiel van onze gemeente. Voor het weerstandsvermogen gaat het om de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. We definiëren deze twee begrippen als volgt: • Beschikbare weerstandscapaciteit: Het BBV omschrijft de weerstandscapaciteit als zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. • Benodigde weerstandscapaciteit: alle netto risico’s die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Voor de hoogte en samenstelling van het weerstandsvermogen zijn geen landelijke normen en richtlijnen vastgesteld.

De bestendige lijn is, dat de ratio van het weerstandsvermogen hoger moet liggen dan 1,4. Daarmee beschikt de gemeente over reserves die ruim voldoende of uitstekend zijn om risico’s op te vangen. De gemeente Edam-Volendam heeft in zijn nota Weerstandsvermogen en risicomanagement opgenomen dat een weerstandsvermogen wordt beoogd dat ten minste voldoende is. Dit komt neer op een minimaal niveau van de ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 en 1,4. Op basis van het BBV dient de geïnventariseerde weerstandscapaciteit en risico’s in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing bij de begroting en de rekening te worden opgenomen. Deze paragraaf bevat een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, de risico’s en het beleid daar omtrent.

12

7 Samenvatting voorstellen en gevolgen voor de begroting en rekening 7.1 Financiële gevolgen nota reserves en voorzieningen voor balans De belangrijkste wijziging van deze nota reserves en voorzieningen is het opheffen van de onderhoudsreserves per 1 januari 2024 en het vormen van onderhoudsvoorzieningen. Dit zal leiden tot een wijziging in de balans, waarbij het eigen vermogen zal afnemen en het vreemd vermogen (de voorzieningen) zal toenemen. De exacte omvang van de omzetting van de reserves per 31 december 2023 is nog niet duidelijk maar dit zal rond de € 16 miljoen liggen. Onderstaand is de boekwaarde per ultimo 2022 opgenomen per voorziening.

De waarde van de voorziening zal niet gelijk zijn aan de hoogte van de reserve. De hoogte van de voorziening wordt bepaald op basis van de nieuwe MJOP’s. Hieruit kan een tekort of een overschot voortvloeien. Indien sprake is van een tekort, zal de voorziening moeten worden aangevuld vanuit de algemene reserve. Indien sprake is van een overschot, zal dit overschot worden gedoteerd aan de algemene reserve. De MJOP’s worden vastgesteld door de raad. In het raadsvoorstel zullen de financiële effecten per MJOP worden opgenomen. Hieronder is een overzicht opgenomen van de verschillende MJOP’s die ten grondslag liggen aan de te vormen voorzieningen. Wegen De reserve wegenbeheersplan wordt één nieuwe onderhoudsvoorziening wegenbeheersplan. Het MJOP wordt door een externe partij opgesteld voor de periode 2024-2027. Civiele kunstwerken De reserve bruggen, havens en beschoeiingen worden samengevoegd tot één nieuwe onderhoudsvoorziening civiele kunstwerken. Het MJOP is een samenvoeging van individueel per

13

locatie/object opgestelde MJOP’s. Het plan wordt door een externe partij opgesteld voor de periode 2024-2027. Uitvoering baggerwerken De reserve baggerwerken wordt één nieuwe onderhoudsvoorziening baggerwerken. De voorziening wordt gevormd op basis van het lopende MJOP over de periode 2020-2024, opgesteld door een externe partij. Per 1 januari 2025 wordt een nieuw plan opgesteld. Gemeentelijke eigendommen en huisvesting sporthallen/zalen De reserve gemeentelijke eigendommen en huisvesting sporthallen/zalen zal leiden tot één nieuwe onderhoudsvoorziening gemeentelijke eigendommen. Het MJOP is een samenvoeging van individueel per pand opgestelde MJOP’s. Het plan wordt intern opgesteld voor de periode 20242027. Voor nieuwe panden wordt het MJOP initieel opgesteld door een externe partij en toegevoegd aan het totaalplan. Buitensportaccommodaties De reserve buitensportaccommodaties wordt één nieuwe onderhoudsvoorziening buitensportaccommodaties. Het MJOP is een samenvoeging van individueel per locatie opgestelde MJOP’s. Het plan wordt intern opgesteld voor de periode 2024-2027. Speelwerktuigen (vervalt) De onderhoudsreserve speelwerktuigen is in het verleden gevormd op basis van de nota speelwerktuigen 2020-2029. Feitelijk is dit geen MJOP voor kapitaalgoederen, maar meeromvattend waarbij met name sprake is van investeringen en herinrichtingen.

Dit is geen groot onderhoud maar betreft investeringen die geactiveerd worden. De jaarlijkse onderhoudskosten die in het plan zijn opgenomen betreffen geen groot onderhoud maar regulier, jaarlijks terugkerend onderhoud dat rechtstreeks in de exploitatie dient te worden opgenomen. Er is dus geen grondslag voor het vormen van een onderhoudsvoorziening. Deze reserve komt derhalve vrij te vallen. Inrichting sporthallen/zalen (vervalt) De onderhoudsreserve inrichting sporthallen/zalen is in het verleden gevormd op basis van een plan dat dateert uit 2011. In 2023 is een nieuw MJOP opgesteld door een extern bureau. Feitelijk is dit echter geen MJOP maar is het plan meeromvattend, waarbij een groot deel eigenlijk het vervangingsplan van de inventaris betreft. Het onderhoud in het plan betreft geen groot onderhoud maar regulier, jaarlijks terugkerend onderhoud dat rechtstreeks in de exploitatie dient te worden opgenomen. Voor de vervanging en aanschaf van inventaris heeft de gemeente de keuze om de kosten te activeren of rechtstreeks in de exploitatie op te nemen. Voorgesteld wordt om alle lasten rechtstreeks in de exploitatie te boeken, om zo een consistente behandeling voor alle inventaris toe te passen. Het aantal investeringen boven de € 10.000 is beperkt en zo hou je een betere aansluiting met het investeringsplan.

Er is dus geen grondslag voor het vormen van een onderhoudsvoorziening. Deze reserve komt derhalve vrij te vallen. NB: Het plan voor sportinrichting is door een externe partij opgesteld op basis van benchmarks die voor alle panden gelijk is toegepast. Uit ervaring weten wij dat inventaris van bepaalde locaties langer meegaat dan de benchmark. De benodigde bedragen uit het plan zijn derhalve hoger dan wat 14

wij in werkelijkheid verwachten uit te geven. Derhalve wordt overlegd met het externe bureau of de plannen specifiek gemaakt kunnen worden per locatie om een reëlere raming te kunnen maken die aansluit op onze praktijk. Tot die tijd wordt gewerkt op basis van een door de ambtenaren handmatig bijgesteld plan uit 2023. Op basis van dit bijgestelde plan blijkt er de komende twee jaar onvoldoende geraamd om de vervangingsinvesteringen en het onderhoud uit te kunnen voeren. Vanuit de beleidsafdeling komt er een separaat voorstel om het bedrag dat vrijvalt vanuit de reserve sportinrichting te bestemmen aan een risicoreserve sportinrichting, waaruit de tekorten van de komende twee jaar gedekt kunnen worden. In afwachting van een geactualiseerd plan, kan voor de periode erna een apart voorstel worden ingediend voor een begrotingswijziging indien nodig.

7.2 Financiële gevolgen nota reserves en voorzieningen voor begroting De vaststelling van deze nota leidt tot de vrijval van de verschillende onderhoudsreserves en alle hieraan gerelateerde mutaties per 1 januari 2024. De MJOP’s zullen gelijktijdig of op een later moment worden vastgesteld. Elk MJOP’s leidt tot het vormen van een voorziening en andere begrotingsmutaties. Deze effecten voor de begroting 2024 en verder zullen verwerkt worden in de individuele raadsvoorstellen per MJOP en maken geen onderdeel uit van deze nota. Indien het MJOP niet definitief is vastgesteld, wordt in de begroting uitgegaan van een conceptversie. Een eventuele aanpassing op basis van het definitieve plan volgt dan in de zomernota. De financiële consequenties hebben verschillende oorzaken, die hierna worden toegelicht: A. Op basis van de opgestelde MJOP’s wordt een SOLL positie bepaald van de hoogte per voorziening. Deze SOLL-positie wordt afgezet tegen de beschikbare onderhoudsreserves. Indien sprake is van een tekort, zal de voorziening moeten worden aangevuld uit de algemene reserve, overschotten vallen vrij ten gunste van de algemene reserves. De financiële effecten worden afgeleid uit de vastgestelde MJOP’s en kunnen positief of negatief uitvallen. Tekorten zullen worden aangevuld vanuit de algemene reserve en overschotten zullen vrijvallen ten gunste van de algemene reserve. B.

Op basis van de opgestelde MJOP’s wordt een SOLL positie bepaald van de jaarlijkse dotatie aan de voorziening. Deze SOLL-positie wordt afgezet tegen de huidige dotatie aan de reserve. Hier kan een positief of negatief verschil uitkomen. Dit zal waarschijnlijk een negatief effect hebben op het saldo begroting de komende jaren. Reden hiervoor is dat veel zaken die eigenlijk groot onderhoud betreffen in de huidige situatie als kapitaalgoederen worden geactiveerd en afgeschreven. Dit financiële effect zal zich op lange termijn egaliseren, omdat de afschrijvingslasten dan zullen vervallen. C. Kosten van groot onderhoud zullen niet meer via de exploitatie lopen maar rechtstreeks ten laste van de voorziening worden geboekt. De onttrekking op de onderhoudsreserves die daar tegenover staat vervalt ook. Effect hiervan op de begroting is nihil. D. Een aantal investeringskredieten die zijn aangevraagd en goedgekeurd door de raad vallen feitelijk onder het label groot onderhoud. Deze investeringskredieten worden afgevoerd. Dit leidt tot lagere afschrijvingskosten. E. Voor de kosten van ‘overig onderhoud’ (regulier, jaarlijks terugkerend onderhoud) zal een nieuwe raming worden opgebouwd. Dit kan een positief of een negatief effect hebben op saldo begroting. 15

Bijlage A: afzonderlijk beleid reserves en voorzieningen Algemene reserve Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

Algemene reserve Algemene reserve Onbepaalde tijd Het resultaat van de baten en lasten leidt tot een storting respectievelijk onttrekking aan de reserve. Daarnaast kunnen onverwachte incidentele meevallers ter verhoging van het weerstandsvermogen aan de Algemene reserve worden toegevoegd. Onttrekking: Het resultaat van de baten en lasten leidt tot een storting respectievelijk onttrekking aan de reserve. Daarnaast kunnen financiële tegenvallers en onverwachte uitgaven die niet op een andere manier bekostigd worden, worden gedekt uit de Algemene reserve mits deze een incidenteel karakter hebben. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Het beleid t.a.v. de algemene reserve is er op gericht om hiermee risico’s af te dekken. Hiervoor is een minimale buffer nodig, het gedeelte daarboven is vrij besteedbaar. Twee keer per jaar, bij de begroting en de jaarrekening, worden de risico´s geïnventariseerd en gekwantificeerd, waarbij beoordeeld wordt of de ratio nog voldoet aan het minimum niveau. In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement van de gemeente Edam-Volendam wordt de minimale ratio weerstandsvermogen vastgesteld. Kapitaallastenreserves Naam: Type: Maximale levensduur:

Kapitaallastenreserve afgesloten kredieten en openstaande kredieten Bestemmingsreserve Opheffen na afloop laatste dekking (toekomstige) afschrijvingslasten betreffende activa. Toevoeging: Bij het afronden van investeringen wordt het saldo overgeheveld van de reserve toekomstige kapitaallasten naar de reserve kapitaallasten. Dotaties aan kapitaallastenreserves voor nieuwe investeringen worden conform beleid alleen in zeer uitzonderlijke gevallen gevormd middels raadsbesluit. Onttrekking: Gelijk aan (toekomstige) afschrijvingslast rekening houdend met het dekkingspercentage van het betreffende actief Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Deze reserves worden ingezet voor de dekking van jaarlijkse afschrijvingslasten in de exploitatie. Beide kapitaallastenreserves hebben een eindig karakter. Bij het afronden van een krediet wordt het saldo overgeheveld vanuit de reserve kapitaallasten openstaande kredieten naar de reserve kapitaallasten afgesloten kredieten. Indien er sprake is van over- of onderbesteding op een krediet, zal het verschil worden aangevuld of vrij komen te vallen ten gunste van de algemene reserve.

16

Budgetoverheveling Naam: Budgetoverheveling Type: Bestemmingsreserve Maximale levensduur: Onbepaalde tijd Toevoeging: Op basis van raadsbesluiten Onttrekking: Op basis van raadsbesluiten Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De reserve werd in het verleden gebruikt om ten tijde van de jaarrekening niet bestede middelen te kunnen overhevelen naar het volgende boekjaar. In het nieuwe beleid kan de reserve ook gedurende het jaar worden aangewend, indien voorzien wordt dat budgetten niet besteed zullen worden in het lopende boekjaar maar in het volgende boekjaar. Door budgetoverheveling al eerder toe te laten dan tijdens het jaarwerk, kunnen activiteiten al vroegtijdig in het nieuwe boekjaar worden uitgevoerd of afgerond en is het niet meer noodzakelijk om te wachten op de vaststelling van de jaarrekening die veel later in het nieuwe boekjaar pas plaatsvindt. Randvoorwaarde voor budgetoverheveling is dat reeds aangevangen moet zijn met de voorbereidingen (bijv. goedgekeurd plan) of uitvoering van de gerelateerde activiteit. Overige risicoreserves Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

Grondexploitatie Bestemmingsreserve Onbepaalde tijd Indien sprake is van positief afgesloten grondexploitatiecomplexen worden de positieve resultaten toegevoegd aan de reserve grondexploitaties. Indien het werkelijk resultaat afwijkt van het begrote resultaat, wordt het werkelijk resultaat toegevoegd aan de reserve. Ook kan op basis van raadbesluiten geld worden toegevoegd. Onttrekking: De reserve kan worden aangewend voor het opvangen van onvoorziene verliezen op grondexploitaties en voor het vormen van voorzieningen ter afdekking van het risico op grondexploitaties. Indien het werkelijk resultaat afwijkt van het begrote resultaat, wordt het werkelijk resultaat onttrokken aan de reserve tot maximaal het niveau van de begrote onttrekking. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Deze bestemde reserve heeft als doel de risico's af te dekken die ontstaan bij het voeren van een actief grondbeleid. De reserve vormt de financiële buffer voor grondexploitatiecomplexen die met een nadelig saldo afgesloten zullen worden. De reserve wordt gevoed uit positief afgesloten grondexploitatiecomplexen. De reserve dient om risico´s van de te ontwikkelen bouwlocaties af te dekken, die voortkomen uit een actief grondbeleid, voor zover deze niet zijn afgedekt door een voorziening.

Het verdient aanbeveling om het gewenste niveau van de reserve te bepalen op basis van een risico-inventarisatie van de grondexploitaties.

17

Naam: Type: Maximale levensduur:

BR aanloopkosten brandweerposten Bestemmingsreserve Na oplevering van beide brandweerposten kan de reserve worden opgeheven Toevoeging: n.v.t. Onttrekking: Aanwending voor onvoorziene kosten die buiten de aanbesteding vallen. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Voor brandweerpost Kwadijk stond nog een bedrag van € 48.097 voor onvoorziene kosten gereserveerd. Dit deel blijft staan als overige risicoreserve en kan aangewend worden voor onvoorziene kosten bij het opzetten van de nieuwe brandweerpost die buiten de aanbesteding vallen. Aangezien beide brandweerposten zijn opgeleverd is het voorstel om deze reserve te laten vrijvallen per 31-12-2023. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging: Onttrekking:

BR Gemeentelijke huisvesting Bestemmingsreserve Onbepaalde tijd n.v.t. Aanwenden ter dekking van incidentele kosten die gerelateerd zijn aan de (her)huisvesting van de ambtelijke organisatie Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Deze reserve is in het verleden gevormd uit een samenvoeging van de bestemde reserves Onderzoek locatie Gem. Huisvesting en Gem. Huisvestingsfonds. Het doel van deze reserve is om de verhuizing naar een nieuw huis van de gemeente mogelijk te maken. De reserve kan worden aangewend voor eenmalige kosten die samen hangen met het (her)huisvesten van de ambtelijke organisatie, maar die niet in aanmerking komen voor activering (en dus al via kapitaallasten worden geëgaliseerd), denk aan vooronderzoekskosten, aanbestedingskosten, verhuiskosten, frictie etc.

18

Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging: Onttrekking:

BR Sociaal-Domein Bestemmingsreserve Onbepaalde tijd Eventuele uitkeringen dan wel meevallers specifiek in het Sociaal Domein Aanwenden voor incidentele kosten / tekorten in het Sociaal Domein (Wmo, Jeugd en Participatie) en voor het verder vormgeven/uitrollen van nieuw beleid met een eenmalig karakter die niet passen binnen de reguliere bedrijfsvoering. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Oorspronkelijk is deze reserve gevormd om tegenvallers in de uitvoering van de nieuwe taken in het Sociaal Domein op te vangen en voor het verder vormgeven/uitrollen van nieuw beleid. Tegelijkertijd zien we nieuwe wetgeving op ons afkomen zoals de Nieuwe Wet Inburgering, de doorontwikkeling van de Toegang en BSL, de transformatie binnen Samenleving en de implementatie van Samenhang in beleid. De reserve kan aangewend worden voor incidentele kosten / incidentele tekorten in het Sociaal Domein (Wmo, Jeugd en Participatie) en voor het verder vormgeven/uitrollen van nieuw beleid met een eenmalig karakter die niet passen binnen de reguliere bedrijfsvoering.

Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

BR Uitvoeringskosten Participatiewet Bestemmingsreserve Onbepaalde tijd Eventuele uitkeringen dan wel meevallers specifiek bedoeld voor de uitvoering van de participatiewet Onttrekking: Aanwenden voor organiseren c.q. invoeren van Participatiewet projecten en trajecten met een eenmalig karakter die niet passen binnen de reguliere bedrijfsvoering. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Deze reserve is in het verleden gevormd om de transitiekosten van Baanstede te dekken, toen nog uitgegaan werd van het voortzetten van Baanstede. Vervolgens werd voorgesteld wordt om de reserve te gebruiken voor de afwikkelingskosten van de liquidatie van Baanstede en verdere uitvoering Stichting Werkplus. De reserve kan worden aangewend voor de incidentele kosten bij het organiseren c.q. invoeren van Participatiewet projecten en trajecten met een eenmalig karakter die niet passen binnen de reguliere bedrijfsvoering.

19

Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

BR Coronafonds Bestemmingsreserve De reserve wordt opgeheven ultimo 2023 Ontvangsten die dienen ter compensatie van extra kosten als gevolg van corona Onttrekking: De reserve kan worden aangewend voor incidentele corona gerelateerde uitgaven, die de gemeente niet zou hebben gehad als er geen corona was geweest. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De reserve coronafonds is in het leven geroepen om de corona gerelateerde opbrengsten te kunnen matchen aan de corona gerelateerde kosten. Er zit een tijdsverschil tussen het ontvangen en het besteden van de gelden. Om de baten en lasten te egaliseren, is deze reserve in het leven geroepen. De oorspronkelijke planning was dat deze reserve in 2022 werd uitgenut. De laatste bestedingen staan geraamd in 2023. Een eventueel restant valt per 31 december 2023 vrij ten gunste van de algemene reserve. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging: Onttrekking:

BR Incidentele opleidingskosten Bestemmingsreserve De reserve wordt opgeheven ultimo 2025 N.v.t. De reserve kan worden aangewend ter dekking van de opleidingskosten van de functioneel beheerders Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De reserve incidentele opleidingskosten is in de begroting 2021 gevormd om de extra kosten te dekken voor het opleiden van een aantal nieuw aan te stellen functioneel beheerders. De oorspronkelijke planning was om de laatste mensen in 2023 te hebben opgeleid, waarna de reserve zou kunnen worden opgeheven. Door vertraging in de werving van functioneel beheerders en een aantal grote implementatietrajecten is vertraging ontstaan in de opleidingen. Het voorstel is daarom om de reserve te verlengen tot ultimo 2025 en de geplande uitputting te onderbouwen met een geformaliseerd opleidingsplan.

20

Naam: Type: Maximale levensduur:

Boekverlies Pius X Bestemmingsreserve Wanneer er besluitvorming komt over de toekomst van de eigendomssituatie rondom de Pius X wordt het saldo in de reserve hierin betrokken en uitgenut. Toevoeging/vrijval: N.v.t. Onttrekking: Eenmalige onttrekking in nabije toekomst Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Met stichting Club- en Buurthuiswerk Volendam is in het verleden een overeenkomst gesloten waarbij de gemeente de verplichting is aangegaan om het PX pand in 2020 terug te kopen, tegen dezelfde prijs als waartegen in 2010 de waardeoverdracht heeft plaatsgevonden, rekening houdend met de terugontvangen BTW. Het voorziene verlies bedroeg in totaal €1,1 miljoen en vanaf boekjaar 2011 is een voorziening opgebouwd voor dit verwachte verlies, waarbij jaarlijks een bedrag van € 110.000 is gedoteerd zodat bij terugkoop van het PX-pand geheel voor de verwachte waardevermindering een voorziening zal zijn gevormd. De terugkoop is uitgesteld en nadere besluitvorming hieromtrent wordt op korte termijn verwacht. Bij de jaarrekening 2021 is het saldo van de opgebouwde voorziening vrijgevallen en is hiervoor een risicoreserve gevormd. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval: Onttrekking:

Energie, duurzaamheid en inflatie Bestemmingsreserve Onbepaalde tijd N.v.t. Aanwenden voor kosten / tekorten als gevolg van hogere energielasten & inflatie, en voor het verder vormgeven/uitrollen van nieuw beleid op het gebied van duurzaamheid. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Vooruitlopend op een positief verwacht resultaat, heeft de raad eind 2022 besloten een miljoen te bestemmen in een nieuwe bestemmingsreserve voor energie en duurzaamheidsinitiatieven en het opvangen van hogere kosten als gevolg van inflatie. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval:

Oekraïne Bestemmingsreserve Onbepaalde tijd Overschotten van voor de opvang van ontheemden uit de Oekraïne ontvangen rijksvergoeding Onttrekking: De reserve kan worden aangewend voor incidentele Oekraïne gerelateerde uitgaven, die de gemeente niet zou hebben gehad als er geen vluchtelingen uit de Oekraïne zouden zijn geweest Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Het rijk heeft in 2022 gelden aan de gemeente verstrekt voor de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne op basis van een normatieve vergoeding. De werkelijke bestedingen waren lager dan de normvergoeding. Bij de bestemming van het resultaat 2022 is besloten een deel van dit overschot toe te voegen aan een nieuwe bestemmingsreserve Oekraïne, omdat de gemeente nog lang te maken kan blijven hebben met hogere kosten als gevolg van de opvang van deze vluchtelingen. 21

Egalisatievoorzieningen groot onderhoud Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

Onderhoudsvoorzieningen (diverse) Egalisatievoorziening groot onderhoud Onbepaalde tijd Jaarlijks gelijkblijvende dotatie op basis van het MJOP, eventueel extra dotatie als gevolg van bijstelling. Vrijval vindt alleen plaats bij herijking bij een nieuwe onderhoudsplancyclus. Onttrekking: Op basis van facturatie groot onderhoud Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Een onderhoudsplan (MJOP) is een rapport waarin staat wanneer welk onderhoud plaats moet vinden en wat de kosten hiervan zullen zijn. Een aantal kapitaalgoederen van de gemeente is onderhavig aan groot onderhoud, waarbij in bepaalde jaren een eenmalige piek is te zien in de lasten. Om deze lasten van dit groot onderhoud te egaliseren, worden per 1 januari 2024 voorzieningen groot onderhoud gevormd, waaraan jaarlijks gedoteerd en onttrokken wordt. Onderstaand een overzicht van de per 1 januari 2024 te vormen onderhoudsvoorzieningen: - Wegenbeheersplan - Civiele kunstwerken (bruggen, havens en beschoeiingen) - Baggeren - Gemeente eigendommen en huisvesting sporthallen/zalen - Buitensportaccommodaties Risicovoorzieningen Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval:

VZ verlies grondexploitaties (diverse) Risicovoorziening Onbepaalde tijd Indien sprake is van verwachte boekverliezen op een grondexploitatie, dient de voorziening gedoteerd te worden tot het niveau van het verwachte verlies, zodat de kosten worden genomen zodra ze worden voorzien. De voorziening wordt in mindering gebracht op de voorraadpositie en indien deze niet toereikend is, als voorziening gepresenteerd onder de voorziening. Indien het boekverlies niet wordt gerealiseerd, kan de voorziening vrijvallen. Onttrekking: Bij het afsluiten van een grondexploitatie wordt desbetreffende voorziening onttrokken of valt het restantsaldo vrij. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De voorziening wordt gevormd om het toekomstig verlies te dekken dat wordt voorzien op een grondexploitatie. Er kunnen meerdere voorzieningen gevormd worden ten behoeve van verschillende grondexploitaties.

22

Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval:

VZ dubieuze debiteuren Risicovoorziening Onbepaalde tijd De voorziening wordt gedoteerd indien de inschatting is dat vorderingen niet meer worden ontvangen en in mindering gebracht op de vorderingen. De voorziening valt vrij indien de risico’s lager blijken te zijn. Onttrekking: De voorziening wordt onttrokken indien de vorderingen oninbaar zijn vastgesteld. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De voorziening is gevormd om de geschatte oninbare vorderingen te voorzien en de kosten te verantwoorden zodra ze worden voorzien. De bepaling van de hoogte van de voorziening is dynamisch, met een statische toets. Dit houdt in dat op basis van ouderdom een bepaald percentage wordt voorzien, maar daarnaast op debiteurniveau wordt beoordeeld (voor significante bedragen) of er gegevens bekend zijn over die debiteur, waaruit blijkt dat de vordering oninbaar verklaard kan worden of voorzien moet worden. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval:

Pensioenverplichtingen (gewezen) wethouders Risicovoorziening Onbepaalde tijd De voorziening pensioenverplichtingen (gewezen) wethouders wordt jaarlijks bijgesteld aan de hand van actuariële berekeningen voor de te treffen voorziening, zoals deze berekeningen worden opgesteld door de afdeling Bestuurders-pensioen en uitkeringen van Raet bv. Dit kan leiden tot een toevoeging of een vrijval. Onttrekking: Jaarlijks worden de pensioenuitkeringen aan gewezen wethouders/weduwen gewezen wethouders waarvoor eerder een voorziening is getroffen en welke via de salarisadministratie of uitvoeringsorganisatie APG aan belanghebbenden worden uitbetaald ten laste gebracht van het saldo van de getroffen voorziening. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Met betrekking tot de pensioenverplichtingen ten aanzien van (gewezen) wethouders is het gelet op het ontstane recht gewenst, dat een en ander financieel wordt geborgd. Niet alleen voor wat betreft de pensioenuitkeringen maar ook om uitvoering te kunnen geven aan (een) verzoek(en) om waardeoverdracht. Met name in het laatste geval zal de gemeente over voldoende financiële middelen dienen te beschikken om op korte termijn aan een overdracht te kunnen voldoen. Deze voorziening is ingesteld (en vanuit de BBV verplicht ingesteld) om aan de aanspraken in dit verband te kunnen voldoen.

23

Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval:

Nog te maken kosten grondexploitaties Risicovoorziening N.v.t. Bij het afsluiten van een grondexploitatie wordt bepaald welk deel van het budget nog op een later moment ingezet moet worden. Dit deel wordt dan in een voorziening gedoteerd. Indien het geld niet nodig blijkt te zijn, valt het restant bedrag in de voorziening vrij. Onttrekking: De voorziening kan worden aangewend voor nakomende kosten uit grondexploitaties die bij het afsluiten van de exploitatie bekend waren. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De voorziening nog te maken kosten grondexploitaties is bedoeld voor het dekken van uitgaven in grondexploitaties, nadat de grondexploitatie is afgesloten. Wanneer bij een grondexploitatie alle gronden verkocht zijn en het woonrijp maken is afgerond kan de exploitatie afgesloten worden. Vaak zijn er dan nog enkele nakomende werken die soms pas na geruime tijd uitgevoerd kunnen worden. Om een exploitatie dan toch af te kunnen sluiten worden deze kosten ondergebracht in de voorziening nog te maken kosten grondexploitaties. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval:

Reparatie 3e jaar WW Risicovoorziening N.v.t. De ingehouden premies bij werknemers worden eenmaal per jaar toegevoegd aan de voorziening. Indien het ingeschatte risico hoger blijkt dan de stand van de voorziening, dient de voorziening gedoteerd te worden. Onttrekking: Indien een beroep wordt gedaan op de regeling wordt de uitkering onttrokken aan de voorziening. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De opbouw en de maximale duur van de WW-uitkering zijn per 1 januari 2016 verkort door wijzigingen in de Wet werk en zekerheid. In de Cao Gemeenten 2016 –2017 is door de sociale partners afgesproken om deze versoberingen van de WW te repareren. Deze reparatie heeft in de rechtspositie van de gemeenteambtenaar vorm gekregen door het invoeren van een zgn. reparatie-uitkering (3e) WW (-jaar). Om de reparatie-uitkering te bekostigen, is vanaf 1 januari 2018 een kostendekkende werknemerspremie ingevoerd waarmee gemeenten zelf het derde jaar WW kunnen financieren. Die werknemerspremie is per 1 januari 2018 vastgesteld op 0,1% van het salaris en de toegekende salaristoelage(n). Het saldo van de jaarlijkse premie-inkomst wordt dan gedoteerd aan de voorziening (reparatie 3e WW-jaar). Vanaf 1-1-2021 wordt de premie bij medewerkers van de gemeente Edam-Volendam ingehouden en gedoteerd aan de voorziening. De aanspraken (facturen) t.z.t.

van de bovenwettelijke werkloosheidsuitkering 3e WW-jaar worden dan ten laste van die voorziening gebracht.

24

Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval:

Verlofsparen Risicovoorziening N.v.t. Opgespaarde uren * het berekend uurtarief loonwaarde van betreffende medewerkers Onttrekking: Vrijval middels opname of afrekening bij einde dienstverband, van het aantal opgenomen uren verlofsparen tegen de loonwaarde ten gunste van de kostenplaats waarop de kosten zijn gevormd Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De voorziening is gevormd in verband met de cao-afspraak rondom verlofsparen, waarbij een werknemer vanaf 1-1-2022 ervoor kan kiezen zijn/haar bovenwettelijke vakantie-uren op te sparen voor later, tot een maximum van 3600 uur. Voor de medewerkers die zich reeds hebben aangemeld voor deze regeling is een voorziening opgenomen. Voor de groep van werknemers met een saldo bovenwettelijk vakantieverlof, die ook het recht op Verlofsparen heeft maar daarvan nog geen gebruik heeft gemaakt, is geen verplichting opgenomen. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging/vrijval: Onttrekking:

Wachtgeldverplichting Risicovoorziening N.v.t. Op basis van actuariële berekeningen Op basis van de kostendeclaraties door de externe uitvoeringsorganisatie belast met de uitkeringenadministratie Appa. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De voorziening is gevormd voor de vertrekkende wethouders die recht hebben op de wachtgeldregeling op grond van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Per jaareinde wordt een actuariële berekening opgesteld op basis waarvan een eventuele toevoeging of vrijval wordt verantwoord. De onttrekking is gebaseerd op de kostendeclaraties (door de externe uitvoeringsorganisatie belast met de uitkeringsadministratie Appa).

Voorzieningen beklemde middelen Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

Dirk van Sliekerfonds Beklemde middelen N.v.t. Indien er geen beroep wordt gedaan op de subsidie wordt het bedrag teruggestort in de voorziening. Onttrekking: Daadwerkelijke betalingen o.g.v. het stimuleringsfonds worden rechtstreeks ten laste van de voorziening geboekt Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening In overeenstemming met de wilsbeschikking van Dirk van Slieker is het Dirk van Sliekerfonds ontstaan. Aan de besteding van deze gelden zijn duidelijke richtlijnen verbonden. Deze richtlijnen zijn vastgelegd in de subsidieregeling gemeentelijke monumenten Edam-Volendam. De gelden zijn bestemd voor het behoud en herstel van het uiterlijk aanzien van historische gebouwen. In de bijlage van de subsidieregeling is een lijst opgenomen met panden welke eventueel in aanmerking 25

kunnen komen voor een bijdrage uit dit fonds. Een bijdrage uit dit fonds wordt slechts gehonoreerd voor zover het subsidieplafond voor het jaar waarin de subsidie wordt gevraagd dit toelaat. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

Afkoop uitgifte grafrechten en onderhoud graven en grafrechten nazorg Beklemde middelen Onbepaalde tijd Is afhankelijk van de ontvangen afkoopsommen en is jaarlijks verschillend van omvang. Onttrekking: Jaarlijks een bedrag, afhankelijk van de periode waarvoor de afkoopsommen zijn betaald. Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening De afkoopsom betreft een betaling ineens van de anders jaarlijks verschuldigde bijdrage in grafrechten en onderhoud van de begraafplaatsen. Deze ontvangen afkoopsommen dienen toegerekend te worden aan de periode waarop zij betrekking hebben. Middels deze voorziening worden de baten toegerekend aan de juiste periode. Het bedrag dat jaarlijks wordt onttrokken aan deze voorziening is afhankelijk van de periode waarvoor is afgekocht en komt ten goede aan de exploitatie van de begraafplaatsen. Bij de berekening van de kostendekking van de grafrechten wordt dit bedrag als opbrengst meegenomen. De grafrechten van de slachtoffers van de nieuwjaarsbrand worden administratief gescheiden in verband met afwijkende voorwaarden.

Naam: Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) Type: Beklemde middelen Maximale levensduur: Onbepaalde tijd Toevoeging: Bij een positief resultaat van de kostprijsberekening Onttrekking: Bij een negatief resultaat van de kostprijsberekening Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Betreft een voorziening voor van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden aan riolering en de daaraan gerelateerde zaken. E.e.a. conform art. 44, lid2 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. De toevoegingen en onttrekkingen zijn gebaseerd op de berekeningen van de kostendekkendheid. Naam: Type: Maximale levensduur: Toevoeging:

Rente Nazorg Beklemde middelen N.v.t. Gecalculeerde rente over de boekwaarden van de beschikbaar gestelde bedragen per 1 januari van elk boekjaar Onttrekking: Beheersvergoeding voor de gemeente Edam-Volendam Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening Onze gemeente beheert de ontvangen Rijksuitkeringen die bestemd zijn voor het uitbetalen van onkostenvergoedingen voor de slachtoffers van de nieuwjaarsbrand. De rentevergoeding bedraagt jaarlijks 2% van het beginsaldo van de restant Rijksuitkeringen. De rentevergoeding wordt toegevoegd aan de voorziening Rente Nazorg. De besteding van de rentegelden maakt deel uit van 26

het gesloten convenant tussen de gemeente en de verschillende belangengroepen in het kader van de Nazorg. Naam: Exploitatie NAM-terrein Type: Beklemde middelen Maximale levensduur: Tot en met 2034 Toevoeging: N.v.t. Onttrekking: Daadwerkelijke betalingen voor het beheer Omschrijving van de bestaansreden en het bestedingsdoel/risico van de reserve/voorziening In 2020 is een compensatievergoeding ontvangen van BPD om 12 jaar lang (tot 2034) het NAM terrein te beheren als gebied voor weidevogels. Deze bijdrage is in 2020 toegevoegd aan het saldo begroting en vervolgens toegevoegd aan de algemene reserve. Om aantoonbaar het NAM terrein 12 jaar lang te beheren als weidevogelgebied is het eerder ontvangen bedrag (in de winternota 2022) overgeheveld van de Algemene reserve naar een nieuwe voorziening, genaamd NAM terrein. Van de vergoeding zullen de kosten van het beheer worden voldaan en wordt een rapport door een ecoloog opgesteld.

27