Jaarstukken 2021 - gewaarmerkt.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 25 mei 2022 met kenmerk 312020004.22.168
ValidSigned door A. Booij RA op 25-05-2022
1
Algemeen
2
Inhoudsopgave Algemeen ................................................................................................................................................................ 2 Inhoudsopgave ................................................................................................................................................... 3 Voorwoord .......................................................................................................................................................... 4 Financieel kader .................................................................................................................................................. 6 Jaarverslag............................................................................................................................................................... 8 Programmaverantwoording ............................................................................................................................... 9 Programma 1 Bestuur ............................................................................................................................. 10 Programma 2 Publiek, Veiligheid en Juridische zaken ............................................................................
24 Programma 3 Ruimtelijke Ontwikkeling ................................................................................................. 39 Programma 4 Ruimtelijk Beheer ............................................................................................................. 65 Programma 5 Sociaal Domein/Samenleving ........................................................................................... 83 Programma 6 Financiën & Algemene dekkingsmiddelen ..................................................................... 117 Paragrafen ...................................................................................................................................................... 127 Lokale heffingen ................................................................................................................................... 128 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................... 134 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................... 139 Financiering...........................................................................................................................................
150 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................... 153 Verbonden partijen ............................................................................................................................... 162 Grondbeleid .......................................................................................................................................... 183 Gevolgen Corona-crisis jaarrekening 2021 ........................................................................................... 188 Jaarrekening ........................................................................................................................................................ 192 Grondslagen .................................................................................................................................................... 193 Balans en toelichting....................................................................................................................................... 195 Overzicht van baten en lasten en toelichting ................................................................................................. 217 Gebeurtenissen na balansdatum ....................................................................................................................
227 Controleverklaring .......................................................................................................................................... 228 Bijlagen ................................................................................................................................................................ 229 Baten en lasten per taakveld .......................................................................................................................... 230 SiSa bijlage ...................................................................................................................................................... 231 Reserves .......................................................................................................................................................... 234 Gewaarborgde geldleningen .......................................................................................................................... 239 Investeringen .................................................................................................................................................. 240 EMU-saldo ......................................................................................................................................................
246 Politieke structuur .......................................................................................................................................... 247 Kerngegevens ................................................................................................................................................. 249
3
Voorwoord Beste leden van de gemeenteraad, Met genoegen bieden wij u de jaarrekening 2021 aan. Het is een bijzondere periode. De laatste twee jaar heeft Nederland continue van doen gehad met coronamaatregelen. Waar dat in de eerste fase enige onrust gaf en onze continuïteitsplannen geactualiseerd werden, hebben we er, wrang genoeg, ook mee leren omgaan. Met steunprogramma’s hebben we als gemeente een bijdrage geleverd om organisaties en ondernemers door deze periode heen te helpen. En dat duurt nog voort. Tegelijkertijd hebben we ook in de eigen organisatie de gevolgen van corona opgevangen en de vele extra, nieuwe werkzaamheden weten te realiseren. Dat is naar omstandigheden goed verlopen. Op dit moment lijken we als samenleving te accepteren we dat we corona niet meer als crisis kunnen beschouwen, maar dat we op zoek moeten naar manieren om structureel met dergelijke ziekten te kunnen omgaan. Het is ook een bijzondere periode vanwege de gemeenteraadsverkiezingen. Dit college heeft zes jaar lang de gemeente mogen besturen, in nauwe samenwerking met de gemeenteraad en ook met onze inwoners en ondernemers, die gevraagd en ongevraagd met initiatieven en wensen bij ons aanklopten. Dat samenspel tussen overheid, inwoners en ondernemers gaat steeds beter en biedt ook komende jaren nieuwe kansen.
De jaarrekening is het einde van een financiële jaarcyclus en het valt bijna samen met het moment waarop dit college het stokje gaat over geven aan de nieuwe bestuurders van Edam-Volendam. In financieel opzicht denken we dat zij met de begroting 2022-2025 en met deze jaarrekening een goede start kunnen maken. Wij wensen hen daarbij veel succes. Grote vooruitgang In 2021 zijn een aantal opvallende resultaten geboekt en stappen gezet, waarvan we er enkele willen uitlichten • • • • • • • • • •
De derde ontsluitingsweg, de herinrichting inclusief participatieproces van de Julianaweg. Het Botter+ project. De keuzes van de raad m.b.t. het ontwikkelen van een deel van De Purmer. Het deelnemen aan de Regionale Ontwikkel Maatschappij; Het voorbereiden van keuzes t.a.v. Lange Weeren; De opening van het Gymsportcentrum; De bouw van nieuwe scholen in Volendam en Beets. Start van de werkzaamheden Korsnässterrein voor de bouw van woningen. De verhuizing van de raadsvergaderingen naar de PX. Succesvolle integrale veiligheidscontroles op bedrijventerreinen;
Korte terugblik op 2021 Het jaar 2021 kenmerkt zich door een grote focus op de uitvoering en verdere professionalisering van de organisatie daartoe. Met name bij Samenleving, Veiligheid en Openbare Werken. Daarnaast de veranderingen in de organisatie om klaar te zijn voor de start van de Omgevingswet. Met een gezonde organisatie, die toegerust is op het waarmaken van onze ambities, sturen we op zichtbaar resultaat, werken we met een realistische planning, beheersen we de risico’s op de grote dossiers en waar mogelijk en zinvol blijven we inhuur vervangen door eigen personeel. In 2021 zijn ziekteverzuim en inhuur verder gedaald. Effecten van het coronavirus Vanaf het begin van de corona-uitbraak zijn Rijk en medeoverheden als één overheid opgetreden om het coronavirus en de economische en sociale gevolgen van de coronacrisis te bestrijden. De medeoverheden doen, in samenwerking met elkaar en met het kabinet, alles wat ze kunnen en willen dat ook blijven doen. Dat is ook wat burgers en bedrijven verwachten en vragen, ook van hun lokale en regionale overheden. Zeker nu iedereen zich realiseert dat de effecten van deze coronacrisis nog gedurende langere tijd merkbaar zullen zijn. De gemeente heeft haar verantwoordelijkheid genomen in de uitvoering van noodzakelijke maatregelen gericht op opvangen van de effecten van de pandemie, zoals: • Uitvoering TOZO en Vangnetregelingen.
• Tegemoetkomingen aan ondernemers (huurverminderingen). • Tegemoetkomingen non-profit organisaties. 4
•
Tegemoetkomingen sportverenigingen.
Het coronavirus en de coronamaatregelen hebben financiële gevolgen voor de gemeente. De gemeente heeft enerzijds extra uitgaven gemaakt en wordt geconfronteerd met derving van inkomsten. Anderzijds wordt de gemeente gecompenseerd door het Rijk en heeft juist minder uitgaven gedaan door uitgestelde activiteiten. Om een incidenteel financieel effect hiervan in de jaarrekening te voorkomen, is in de Winternota 2020 voorgesteld een bestemmingsreserve te vormen. Per saldo zijn de inkomsten met betrekking tot het coronavirus in 2020 en 2021 hoger dan de kosten die de gemeente (tot op heden) gemaakt heeft. Dit verschil wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve en is hierdoor beschikbaar in 2022. Onder de paragrafen is hiervoor een aparte bijlage opgenomen waarin deze inkomsten en uitgaven zijn verantwoord. Financieel resultaat Het jaar 2021 sluit met een positief saldo van € 2,8 mln. Dit is € 2,9 mln. hoger dan begroot ( € 80.300 negatief). Hiervan is een bedrag van €2,4 mln. ontstaan bij het opmaken van de Jaarrekening en heeft twee oorzaken. Bij het afwikkeling van oude balansposten kon het bedrag aan openstaande verplichtingen, ad € 1,2 mln., binnen het Sociaal Domein worden terug worden gebracht en daarnaast is in de afgelopen jaren en voorziening gevormd m.b.t. de kapitaallasten van de PX. Deze voorziening, ad € 1,2 mln., wordt ongevormd naar een bestemde reserve.
Het 'leegboeken' van de voorziening komt ten gunste van het resultaat in 2021. In het voorstel over de bestemming van het financieel resultaat worden deze twee meevallers te gunste van de reserves geboekt. Mede hierdoor is ten opzichte van de Winternota een positief resultaat ontstaan. Voor een nadere analyse en het ontstaan van het positieve resultaat verwijzen we u naar het onderdeel “Financieel resultaat” met een toelichting op de verschillende programma’s. De gemeenteraad wordt jaarlijks geïnformeerd over de financiële positie van de gemeente, die volgens de vorige controlerende account, provincie en VNG ook in 2022 uitstekend is. Het positieve resultaat over 2021 komt, na besluitvorming door de gemeenteraad, ten gunste van de Algemene Reserve en deze reserve is onderdeel van het Eigen Vermogen van de gemeente. De financiële positie blijft daarmee in lijn met de beoordelingen van de eerder genoemde organisaties. Financieel gezond De gemeente vervult een belangrijke rol bij maatschappelijke thema’s. Financiële bewegingsruimte is een minimale voorwaarde om die rol uit te kunnen oefenen. In algemene zin is de financiële positie van gemeenten de afgelopen jaren flink onder druk komen te staan. De oorzaken zijn bekend maar het Rijk heeft hier nog geen structurele oplossing voor geboden.
Voor de komende jaren is een eerste toevoeging aan het Gemeentefonds gedaan die nog omgezet moet worden in een structurele aanpassing. Onze financiële positie geeft een positief beeld voor de komende jaren. In de begroting 2021 zijn ook ombuigingen opgenomen (aanvullend op de ombuigingen uit 2020) om de begroting sluitend te houden. Onder andere de grote (autonome) stijging van kosten voor de jeugdzorg maken dit noodzakelijk. Naar het oordeel van de Provincie Noord-Holland is de begroting 2022 structureel en reëel in evenwicht. Gelijk aan 2021 en eerdere jaren, is ook in 2022 sprake van repressief toezicht. Dat wil zeggen dat we de laagste vorm van toezicht hebben op de gemeentelijke financiën. Tenslotte De financiële positie van de gemeente geeft een positief beeld voor de komende jaren. De Balans ziet er solide uit en de oordelen van externe organisaties zijn niet negatief. Begin 2022 hebben er verkiezingen plaats gevonden en kan door de nieuw gekozen raad een nieuwe koers worden ingezet vanuit een adequate financiële basis. Het college van burgemeester en wethouders
5
Financieel kader Financieel kader Bedragen * € 1.000 Omschrijving
2021
Primitieve begroting 2021 Winternota 2020 en Slotstand 2020 Raad 28 januari 2021 Raad 18 februari 2021 Raad 25 maart 2021 Raad 22 april 2021 Raad 1 juli 2021 ZOMERNOTA Raad 1 juli 2021 Overigen Raad 9 september 2021 Raad 25 november 2021 Raad 16 december 2021 WINTERNOTA
107 -687 9 -6 0 0 -28 0 0 74 449
Totaal
-80
6
Bedragen * € 1.000 Omschrijving Begroting Winter- Begroting Januari Februari Maart 2021 nota 2021 2021 2021 2021 primitief 2020 Primair 1 Bestuur
April 2021
Mei 2021
Zomer nota 2021
Ov. juli 2021
Sept. 2021
Okt 2021
Nov 2021
Winter nota 2021
Slot 2021
Definitief
Lasten
-15.747
-441
-16.188
0
0
0
0
0
424
-97
0
0
2
-71
0
Baten
1.278
63
1.341
0
0
0
0
0
-193
15
0
0
-2
45
0
-15.930 1.206
-14.469
Saldo 2 Publiek, veiligheid en JZ
-378
-14.847
0
0
0
0
0
231
-82
0
0
1
-27
0
-14.724
Lasten
-5.308
-127
-5.435
9
-420
0
0
0
-266
0
0
0
4
-42
0
-6.150
Baten
336
92
428
0
414
0
0
0
235
0
0
0
0
90
0
1.167
-4.972
Saldo 3 Ruimtelijke ontwikkeling
-35
-5.007
9
-6
0
0
0
-31
0
0
0
4
48
0
-4.983
Lasten
-8.638
-445
-9.083
0
0
0
0
0
-56
-95
0
0
17
-184
0
-9.401
Baten
6.487
445
6.932
0
0
0
0
0
72
0
0
0
2
316
0
7.322
Saldo 4 Ruimtelijk beheer
-2.151
0
-2.151
0
0
0
0
0
16
-95
0
0
19
131
0
-2.079
Lasten
-24.678
-978
-25.656
0
0
0
-100
0
607
0
0
0
74
4.334
0
-20.741
Baten
18.634
1.025
19.658
0
0
0
100
0
-380
0
0
0
64
-4.080
0
15.362
-6.045 Saldo 5 Sociaal domein/samenleving
47
-5.998
0
0
0
0
0
227
0
0
0
137
254
0
-5.379
Lasten
-40.069
529
-39.540
0
0
0
0
0
-2.092
-509
0
0
149
-1.639
0
-43.630
Baten
13.243
-684
12.559
0
0
0
0
0
1.705
0
0
0
-177
992
0
15.079
-26.826 -155 Saldo 6 Financiën en alg dekkingsmiddelen
-26.981
0
0
0
0
0
-387
-509
0
0
-27
-647
0
-28.551
-410
-722
0
0
0
0
0
-2.113
-960
0
0
-38.198
283
0
-41.712
Lasten
-311
Baten
54.882
245
55.127
0
0
0
0
0
2.028
1.646
0
0
38.140
407
0
97.347
Saldo Totaal
54.570
-165
54.405
0
0
0
0
0
-84
686
0
0
-59
689
0
55.635
107
-687
-579
9
-6
0
0
0
-28
0
0
0
74
449
0
-80
Lasten
-94.751
-1.873
-96.624
9
-420
0
-100
0
-3.495
-1.661
0
0
-37.952
2.681
0
-137.563
Baten
94.858
1.186
96.045
0
414
0
100
0
3.467
1.661
0
0
38.027
-2.231
0
137.482
Totaal
7
Jaarverslag
8
Programmaverantwoording
9
Programma 1 Bestuur
10
Algemeen 2021 was een bijzonder en uitdagend jaar Het jaar 2021 was in vele opzichten bijzonder te noemen. De coronapandemie beïnvloedt helaas nog steeds ons dagelijks leven en welzijn. De beperkingen zoals de verplichte 1,5 meter afstand en lockdowns raken onze gemeenschap en vragen om extra inspanning. Bijvoorbeeld bij de organisatie van evenementen. Daarnaast waren er natuurlijk de ontwikkelingen rondom de Purmer en Lange Weeren. Ondanks alles hebben we het afgelopen jaar veel bereikt. Direct zichtbaar door de realisatie van projecten en verbetering van de openbare ruimte. Maar ook achter de schermen is er veel verbeterd in onze organisatie, dienstverlening en processen. Een aantal zaken hebben om extra aandacht gevraagd: • De organisatie van evenementen, de kermis en het Sinterklaasfeest met alle geldende coronabeperkingen. • De ambitieuze en ingrijpende besluiten rondom de ontwikkeling van de Purmer. • De voorbereiding van de besluitvorming over de Lange Weeren begin 2022. Stap voor stap hebben we hierin voortgang geboekt.
Dienstverlening De uitrol van de MijnGemeente-app en de verbetering van vele uitgaande (standaard)brieven aan inwoners en ondernemers zijn zichtbare resultaten van het programma Dienstverlening. Daarnaast monitoren we wekelijks onze telefonische dienstverlening om deze verder te kunnen optimaliseren. Ook hebben we onze werkprocessen tegen het licht gehouden en waar nodig verbeterd. Hierdoor kunnen we onze klanten sneller en beter ondersteunen. Een voorbeeld hiervan is de inrichting van een frontoffice voor de Wmo. Vanaf 2021 is het mogelijk om digitaal een rijbewijs te verlengen. Dit kan bij een hiervoor erkende fotograaf en met behulp van de DigiD-app. Alleen voor het afhalen is een bezoek aan ons stadskantoor nog nodig. Ook is het mogelijk om een verklaring omtrent gedrag vanaf nu volledig digitaal aan te vragen.
Regionale samenwerking In 2021 zijn we als gemeente op verschillende manieren actief betrokken geweest in de regio. En hebben we zowel bestuurlijk als ambtelijk een belangrijke ondersteunende en coördinerende rol gehad in verschillende samenwerkingsverbanden. Vooral op het gebied van zorg en veiligheid hebben we nauw samengewerkt met onder meer de GGD, VRZW, Politie en andere gemeenten. Dit om de ontstane uitdagingen het hoofd te bieden. Daarnaast hebben we op het gebied van economie samengewerkt om ondernemers zo veel mogelijk te ondersteunen binnen de wettelijke mogelijkheden. Los van corona was het oprichten van de Regionale Ontwikkel Maatschappij (ROM) in 2021 een belangrijke stap die kansen biedt aan ons bedrijfsleven. Eind 2021 zijn de nieuwe samenwerkingsafspraken voor de Metropool Regio Amsterdam (MRA) ingegaan. In 2022 kunnen we ervaring opdoen met een nieuwe aansturing via de Raadstafel, de Algemene Vergadering en het Bestuur van de MRA. Met de bestuurlijk vastgestelde propositie Zaanstreek-Waterland heeft de regio een duidelijke gespreksagenda met de MRA, provincie en andere partners. Dit geeft richting aan de samenwerking voor de periode 2022 en verder.
11
Dienstverlening Portefeuillehouder: Wim Runderkamp
Coalitieakkoord De dienstverlening zal worden verbeterd, vanuit het perspectief van de burger. De dienstverlening wordt zoveel mogelijk digitaal, of het nu gaat om informatie inwinnen, meldingen doen of producten aanvragen. Digitaal wordt de basis, maar persoonlijke dienstverlening blijft zeker bestaan. Een klantcontactcentrum, de brede loket-benadering en een serviceloket in Oosthuizen zijn daarbij belangrijke elementen. Een onderdeel van deze verbeterslag is het inzichtelijk maken van wat burgers en ondernemers van de gemeente mogen verwachten, doen wat wordt beloofd en aansluiten bij de behoefte van burgers en ondernemers.
Nadere toelichting Functionaliteit blijft hierbij belangrijk: hoe makkelijk is het om een dienst te vragen en welke mogelijkheden zijn er? Maar de klantbenadering is minstens zo belangrijk. Deze zorgt er namelijk voor dat de klant zich goed behandeld voelt. In de voorgaande periode is vooral ingezet op de vergroting van de functionaliteit. Om de volgende stap voorwaarts te zetten in onze dienstverlening, zal de nadruk meer moeten gaan liggen op de klantbenadering. Dit vraagt om een klantgerichte houding en gedrag van iedereen binnen onze organisatie. De wijze van communicatie naar inwoners en bedrijven toe maakt het verschil tussen een redelijke klantwaardering en een uitstekende.
Doelen en ambities Het doel van het programma Gewoon Goed/Dienstverlening is het verder verbeteren van de dienstverlening, waardoor de klant zich gewaardeerd en ontzorgd voelt. Dat kan met een organisatie die gericht is op een dienstverlenende houding, een participatieve en communicatieve insteek. En die zich als eigenaar van de problemen van de gemeenschap opstelt. In 2020 zijn vier leidende principes afgesproken voor onze dienstverlening. Deze zijn bepalend voor de manier waarop we als totale organisatie onze dienstverlening uitvoeren en zoals onze inwoners en ondernemers onze dienstverlening ervaren. Ons streven is een klantbeleving die ten allen tijde voldoet aan deze leidende principes.
Wat wilden we daarvoor doen In 2019 hebben we een plan van aanpak gemaakt om focus aan te brengen in de activiteiten van het programma Gewoon Goed. Er zijn zeven speerpunten benoemd, opgepakt en inmiddels goeddeels afgerond. Bijvoorbeeld werken op afspraak en uitreiken van reisdocumenten. De volgende activiteiten lopen door in 2021: • Implementatie en uitrol van de MijnGemeente-app voor inwoners/ondernemers. • Verbeteren van uitgaande brieven van alle organisatieonderdelen. • Verbeteren van telefonische bereikbaarheid en reactiesnelheid. Met name bij onderdelen waarnaar veel wordt gebeld, zoals Verkeer en het Breed Sociaal Loket. In 2020 heeft de gemeenteraad een eerste rapportage Dienstverlening ontvangen. Deze rapportage breiden we in 2021 verder uit. Voor 2021 benoemen we een aantal nieuwe speerpunten. Deze zijn enerzijds gericht op monitoring van de beleving en waardering van de klant. En anderzijds op het inhoudelijk afstemmen van onze dienstverlening op de wens en verwachting van de klant. Zoals snellere doorlooptijden, heldere communicatie en een klantgerichte houding van onze medewerkers. Een ander speerpunt is het opstellen van serviceformules voor de diensten van de gemeente op het gebied van de leefomgeving. Dit ter voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2022. • • •
Opzetten permanent monitoringsysteem klantbeleving. Afstemmen gemeentelijke diensten op de verwachting en beleving van de klant. Digitaliseren serviceformules op grond van de Omgevingswet.
In 2021 maken we een startfoto van alle werkprocessen en organisatieonderdelen die voor inwoners en ondernemers relevant zijn. Hierbij bekijken we in hoeverre we voldoen aan onze eerder vastgestelde leidende 12
principes. Op basis van deze startfoto bepalen we per organisatieonderdeel welke inzet nodig is om te voldoen aan een 8+ voor onze dienstverlening. Deze inzet is vooral gericht op het aanpassen van onze werkprocessen, organisatie en houding en gedrag.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Implementatie en uitrol van de MijnGemeente-app voor inwoners/ondernemers De MijnGemeente-app is ingevoerd op 1 maart 2021. We monitoren het gebruik en afhankelijk van de bevindingen voeren we verbeteringen uit. De focus ligt momenteel op de terugkoppeling naar de melders. Verbeteringen zijn inmiddels aangebracht in de tekst van de terugmelding en in de afhandeling van de aangedragen meldingen vanuit onze organisatie. Verbeteren van uitgaande brieven vanuit alle organisatieonderdelen We verwachten het traject in het voorjaar van 2022 af te kunnen ronden. Sinds de start van het project in 2020 zijn dan in totaal bijna vijfhonderd brieven herschreven. Heldere communicatie en voor iedereen begrijpelijke brieven blijft uiteraard ook daarna een aandachtspunt. Verbeteren van telefonische bereikbaarheid en reactiesnelheid van vaak gebelde organisatieonderdelen zoals Verkeer en het Breed Sociaal Loket We monitoren structureel de bereikbaarheid van onze organisatie. Hierbij sturen we actief aan op verdere verbetering van de bereikbaarheid en snelheid van terugbellen van klanten. Voor het onderdeel Verkeer is specifiek inzet vrijgemaakt om de bereikbaarheid en communicatie te verbeteren. Voor het Breed Sociaal Loket hebben we een frontoffice opgezet om de klanten sneller te woord te staan en verder te helpen.
De verbetering van de directe bereikbaarheid van de medewerkers blijft een punt van aandacht. Opzetten permanent monitoringsysteem klantbeleving Voor het opzetten van een monitoringsysteem hebben we met de aanschaf van specifieke programmatuur een eerste stap gezet. In eerste instantie doen we tijdens een pilot voor de Omgevingswet ervaringen op met een juiste benadering van de klant. Afstemmen van onze diensten op de verwachtingen en beleving van de klant Hierin zijn eveneens de nodige stappen gezet. De klantbeleving via enquêtes of klantreizen hebben we in 2021 niet kunnen uitvoeren. Onderzoek naar de klantbeleving maakt onderdeel uit van het vervolgtraject voor het onderdeel dienstverlening. Digitaliseren serviceformules op grond van de Omgevingswet Dit onderdeel is in uitvoering. De definitieve keuzes hangen af van de resultaten van het onderzoek naar de klantbeleving in 2022 en de opvolging daarvan. Volgens de huidige inzichten wordt de Omgevingswet ingevoerd op 1 juli 2022. Startfoto van alle werkprocessen/organisatieonderdelen Hier is invulling aan gegeven binnen de kaders van de activiteiten die we willen gaan uitvoeren. We hebben de reikwijdte van de startfoto uitgebreid om meer inzicht te krijgen in de hele keten van dienstverlening. Dit heeft nog geen inzicht opgeleverd in wat er precies voor nodig is om de gewenste 8+ te behalen.
13
Intergemeentelijke samenwerking Portefeuillehouder: Lieke Sievers
Coalitieakkoord De samenwerkingsverbanden waaraan Edam-Volendam deelneemt zijn divers. Er is sprake van veel bestuurlijke drukte. In allerlei samenwerkingsverbanden is sprake van een actuele dynamiek. Het college hanteert een aantal criteria bij haar positiebepaling. Ze willen hierbij een volwaardige rol vervullen, goede relaties met de buurgemeenten onderhouden, vroegtijdig geïnformeerd zijn en aan tafel te zitten, met zo weinig mogelijk bestuurlijke drukte en structuren, met aandacht voor de diverse overlappingen.
Nadere toelichting Niet van toepassing.
Doelen en ambities • • •
Goede onderlinge relaties met mede-overheden. Actief bijdragen aan de gezamenlijke doelstellingen c.q. het voortouw nemen. Vroegtijdig geïnformeerd zijn over voor Edam-Volendam relevante ontwikkelingen.
Wat wilden we daarvoor doen • • • • • •
Actief deelnemen aan regionale ontwikkelingen Bestuurlijk participeren aan platform- en portefeuillehoudersoverleggen Uitvoering geven aan convenant met MRA Participeren in de regionale ontwikkeling van de RES, deelnemen aan de Corridorstudie A7 alsmede de doorontwikkeling van de 'Hoornse Lijn' en Bereikbaar Waterland. Actief betrokken bij de Vervoerregio, GGD Zaanstreek-Waterland, Veiligheidsregio ZaanstreekWaterland, 'Allen voor een' en in de Regioraad. Ambtelijke ondersteuning in de regio.
Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben actief deelgenomen aan de regionale overleggen en onze inbreng geleverd voor de verschillende inhoudelijke speerpunten zoals hierboven beschreven. We zijn een van de voortrekkers op het terrein van Zorg en Veilig. Daarnaast bieden we ambtelijk een belangrijke ondersteunende en coördinerende rol ten behoeve van de transparantie in alle samenwerkingsverbanden. En zijn raadsleden actief in de Vervoersregio Amsterdam, wat veel betekent qua invloed en informatiepositie. Daarmee zijn onze voornemens ruimschoots bereikt. De gemeente Edam-Volendam is voorzitter van het portefeuillehoudersoverleg Economische Zaken (hierna: PHO EZ) in de regio Zaanstreek-Waterland. Vanuit die rol neemt onze gemeente tevens deel aan het MRAbrede Platform Economie. En waren we nauw betrokken bij de oprichting van de Regionale Ontwikkelmaatschappij (ROM). De ROM moet onze ondernemers in staat stellen hun bedrijfsvoering te verduurzamen, mogelijk in combinatie met een verplaatsing naar het bedrijventerrein in oprichting in de Purmer. In het PHO EZ zijn afspraken gemaakt om als regio een belangrijke speler te worden in houtbouw. Een onderwerp dat past bij onze regionale traditie en de kwaliteiten van de bouw- en aannemersbedrijven in onze gemeente. In 2021 zijn de nieuwe samenwerkingsafspraken MRA bekrachtigd.
Deze vormen de afronding van een tweejarig traject waarin de governance van de MRA opnieuw is ingericht. Burgemeester Sievers was tot eind 2021 lid van de Regiegroep MRA en is vanaf 2022 lid van de Algemene Vergadering van de MRA. EdamVolendam heeft in 2020 het voortouw genomen om met de regio een ‘propositie Zaanstreek-Waterland’ te schrijven. Deze propositie bevat een samenvatting van het aanbod en de ambities van de regio. Dit traject is in 2021 afgerond. Met de regio wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld om onze doelen samen met de MRA en provincie zo goed mogelijk te realiseren. Tot slot zijn er regionale raadsbijeenkomsten georganiseerd door alle griffiers. 14
Participatie en dorpsraden Portefeuillehouder Participatie: Hans Schütt
Coalitieakkoord Wijk- en dorpsraden spelen een belangrijke rol tussen inwoners en gemeente. Deze vorm van burgerparticipatie zal ook in de toekomst verder aangemoedigd worden. Doelen: • Een goede samenwerking waarin gemeente en burger(initiatieven) elkaar weten te vinden en versterken • Gevraagde en ongevraagde adviezen vanuit de kernen • Podium voor voorlichting
Nadere toelichting Participatie (binnen de kaderstellende rol van de gemeenteraad) speelt een steeds belangrijkere rol in beleidsontwikkeling en uitvoering. De Omgevingswet nodigt mensen nadrukkelijk uit deel te nemen aan het opstellen van een omgevingsvisie. Het is van belang om als gemeente bij onderhoud van wegen en groen omwonenden te betrekken. Ook bij sociale beleidsontwikkeling hebben inwoners een stem. Participatie speelt breed binnen onze gemeente (inwoners en ondernemers). We benaderen participatie zoveel mogelijk multidisciplinair, tegelijkertijd is het maatwerk. Per onderwerp moeten we bekijken welke vorm het beste past. De visie Participatiebeleid 2020 wordt nauw verbonden aan onze communicatievisie. Participatie is van oorsprong vooral overheidsparticipatie. De inspraak in het Sociale Domein hebben we inmiddels gedeeltelijk geformaliseerd: • In 2016 is de Verordening Adviesraad Sociaal Domein vastgesteld. • In 2017 is de Koepel Sociaal Domein geïnstalleerd. Deze Koepel geeft gevraagd en ongevraagd advies als het gaat over gemeentelijke activiteiten in de samenleving. • Voor vertegenwoordigers van vrijwilligersorganisaties organiseren we netwerkbijeenkomsten. • De voorzitters of bestuursleden van de belangenverenigingen hebben elk kwartaal de gelegenheid om met ons in gesprek te gaan (ter versterking van de vitaliteit van de dorpskernen).
• Initiatiefnemers kunnen zich tot ons wenden om met ons in gesprek te gaan. In 2020 heeft de gemeenteraad de visie Participatiebeleid 2020 vastgesteld. Met deze visie beschrijven we welke spelregels we willen hanteren. We bieden ruimte aan participatie in een vroeg stadium, dus ruim voordat plannen verder gestalte krijgen. De visie sluit aan bij de Omgevingswet die naar verwachting in 2023 ingaat. In de toekomst zijn initiatiefnemers verantwoordelijk voor het participatieproces. Dit kunnen projectontwikkelaars zijn, maar ook de gemeente. De gemeente faciliteert het proces onder meer met een leidraad en met voorbeelden van participatie.
Doelen en ambities We gaan inwoners en hun vertegenwoordigers, ondernemers, (wettelijke)adviesraden en organisaties betrekken bij de totstandkoming van ons beleid en plannen. We bieden hierbij ruimte om initiatieven vanuit de samenleving te stimuleren en te faciliteren. Daarbij maken we optimaal gebruik van hun eigen kracht. En sluiten we aan op overlegstructuren die in het verleden al hun succes hebben bewezen, zoals het periodieke overleg met de participatieraad. Dit overleg is gebouwd op: • Vroegtijdige uitwisseling van informatie, • Vroegtijdige betrokkenheid bij beleidsontwikkeling, • Heldere en duidelijke communicatie en afspraken over de werkwijze, • Gelijkwaardigheid van partijen.
15
Wat wilden we daarvoor doen • • • •
We stimuleren inwonersinitiatieven. We versterken inwonersparticipatie vanuit de directe leefomgeving. We stimuleren inwonersparticipatie door een projectmatige aanpak. We formaliseren inwonersparticipatie.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Formaliseren van de inwonersparticipatie Op 9 juni hebben we een convenant ondertekend met de dorpsraden Beets, Hobrede, Kwadijk, Middelie, Oosthuizen, Warder en Wijkraad Oude Kom. Het convenant beschrijft hoe de raden functioneren en wat de relatie tussen de gemeente, de wijk- en dorpsraden en het gezamenlijke dorpsradenoverleg (GDO) is. Het GDO heeft sinds september een onafhankelijk voorzitter. Het secretariaat en de vergaderlocatie rouleren. Eind 2021 kreeg ook Schardam officieel een dorpsraad. De leden van de dorpsraad namen al ruim voor die tijd actief deel aan het GDO. Ook de Purmer, waar een dorpsraad in oprichting is, is regelmatig vertegenwoordigd in het GDO. De actieve inzet van bewoners in de Purmer krijgt een extra impuls door hun inspanningen voor de viering van 400 Jaar Purmer in 2022. Mogelijk wordt ook in Etersheim in 2022 een dorpsraad opgericht. Het GDO kwam in 2021 zeven maal bij elkaar. Er is onder andere een gevraagd advies uitgebracht over de Horecavisie. Gehonoreerde inwonersinitiatieven We hebben als gemeente meerdere inwonersinitiatieven gehonoreerd, te weten: • Renovatie steiger Kanovereniging Edam. • Oprichting stichting Purmer 400 Jaar. • Vervaardiging en plaatsing beeld ‘Veenus’ door Rob Cerneüs bij Warder. • Aanschaf bedieningspaneel en onderhoud dorpshuis Hobrede. • Renovatie brandweerhuisje Beets.
• Vervaardiging en verlichting van twee wandfoto’s in de Oude Kom Volendam. • Plaatsen van aankondigingsborden 400 jaar Purmer bij zeven toegangswegen. • Feestelijke oprichting Dorpsraad Schardam. • Zwemsteiger Middelie. Het grote aantal initiatieven dat we in 2021 hebben gehonoreerd, hangt samen met het vrijvallen van de voormalige reserve vitalisering kernen ultimo 2021. Hier bekostigen we initiatieven uit die nog dit jaar zijn ingediend. Vanaf 2022 is voor dit soort initiatieven een regulier budget beschikbaar. Dit wordt deels verdeeld op basis van de subsidieregeling incidentele subsidies. Daarnaast blijft een budget beschikbaar voor initiatieven die niet in de subsidieregeling passen.
16
Financiën Wat heeft het gekost? Bedragen *€1.000 Jaarrekening
Lasten Baten Totaal vóór mutaties reserves Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal na mutaties reserves Bedragen * €1.000 Omschrijving 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.99
Algemeen bestuur Dagelijks bestuur Regionale samenwerking Rekenkamer Burgerparticipatie Communicatie en voorlichting Overhead Mutaties reserves pg1 Totaal vóór mutaties reserves Mutaties reserves Totaal na mutaties reserves
2020 -15.562 177 -15.385 -410 462 -15.333
Primitieve Bijgestelde begroting begroting 2021 2021 -15.397 -15.450 33 43 -15.364 -15.406 -350 -480 1.244 1.162 -14.469 -14.724
Bijgestelde begroting Lasten Baten Saldo -675 0 -675 -837 33 -804 -251 0 -251 -38 0 -38 -155 0 -155 -337 0 -337 -13.157 10 -13.147 0 0 0 -15.450 43 -15.406 -480 1.162 682 -15.930 1.206 -14.724
Lasten -583 -762 -239 -31 -113 -368 -13.389 0 -15.485 -480 -15.965
Realisatie
Realisatie Baten 0 47 0 0 0 0 163 0 210 1.141 1.351
2021 -15.485 210 -15.275 -480 1.141 -14.614
Saldo -583 -716 -239 -31 -113 -368 -13.225 0 -15.275 661 -14.614
Afwijking 2021 -35 167 131 0 -21 110
Afwijking Saldo 93 88 12 7 41 -31 -78 0 131 -21 110
Verantwoording producten Met betrekking tot de verantwoording van de producten is er voor gekozen slechts de significante afwijkingen ten opzichte van de begroting te vermelden, waardoor de analyse per programma op de gewenste hoofdlijnen plaats vindt. Product 1.01 Algemeen Bestuur Het saldo op het product Algemeen bestuur is € 93.000 lager dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de kosten van verhuizing en inrichting van de raadszaal naar de PX lager zijn uitgevallen. Product 1.02 Dagelijks Bestuur Het saldo op het product Dagelijks bestuur is € 88.000 lager uitgevallen dan begroot. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat de nieuwe cao voor de rijksambtenaren, waaronder de wethouders vallen, pas per 1 juli 2021 is ingegaan. In de begroting was in de lasten rekening gehouden met een nieuwe cao per 1 januari 2021. Er is dus een half jaar sprake geweest van onderbesteding op de raming personele uitgaven. Daarnaast zijn de reis- en verblijfskosten lager uitgevallen en is de pensioenuitkering aan gewezen wethouders lager uitgevallen door het overlijden van een belanghebbende gewezen wethouder. Product 1.03 Regionale samenwerking Jaarlijks worden door de 8 gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland projecten aangewezen die betaald worden uit de zogenaamde SRA-gelden, de gelden die onder de gemeenten verdeeld zijn na de opheffing van de Stadsregio Amsterdam.
De gemeente Zaanstad geldt hiervoor als 'voor-financierder', waardoor de afrekeningen in latere jaren zullen komen. De gemeente Edam-Volendam heeft bedongen dat voor ieder afzonderlijk project toestemming moet worden gegeven alvorens als co-financier op te treden. Op 31 december 2021 resteert hier nog een bedrag van € 12.000, waarvan wordt voorgesteld dit bedrag naar 2022 over te hevelen ten behoeve van (de ontwikkeling van) een aantal gezamenlijke projecten in 2022 (en later). Deze projecten zijn vastgesteld in de diverse portefeuillehoudersoverleggen Zaanstreek-Waterland en middels een begroting vastgesteld in de diverse colleges. 17
Product 1.05 Burgerparticipatie Ook in 2021 heeft de gemeente de dorps- en wijkraden ondersteund en meerdere burgerinitiatieven gehonoreerd. Dit zal in 2022 zijn vervolg krijgen middels de in 2020 nieuw opgestelde Nota Participatiebeleid Edam-Volendam en nog verder worden uitgebouwd. Het grote aantal initiatieven, dat we in 2021 hebben gehonoreerd, hangt samen met het vrijvallen van de voormalige reserve vitalisering kernen ultimo 2021. Uit het vrijgevallen bedrag bekostigen we, in overleg met de dorpsraden, initiatieven die in 2021 zijn ingediend. Nog niet alle initiatieven zijn uitgevoerd. Hierdoor laat het budget voor burgerparticipatie een onderschrijding zien van € 39.000. In de Winternota hebben wij voorgesteld het resterende bedrag over te hevelen naar 2022 (via bestemming resultaat), zodat de in 2021 ingediende initiatieven in 2022 kunnen worden uitgevoerd. Product 1.06 Communicatie en voorlichting Het saldo op dit product is in totaal € 31.000 hoger uitgevallen dan begroot. Dit heeft meerdere redenen. (Burger-)communicatie en voorlichting Het budget is per saldo onderschreden met € 19.000. Ook 2021 was weer een bijzonder jaar waarin we voor veel uitdagingen hebben gestaan. Misschien nog wel grotere uitdagingen dan in het jaar ervoor.
De communicatie heeft voor een groot gedeelte in het teken gestaan van crisiscommunicatie rondom Covid-19 en de regelingen die daarvoor in het leven zijn geroepen voor inwoners en ondernemers. We hebben vanuit de rijksoverheid met regelmaat het verzoek gehad de ‘grote’ advertenties, die uitgegeven worden na elke persconferentie van het kabinet over de coronamaatregelen, te delen in onze lokale media. Die extra ruimte hebben we elke keer moeten inkopen bij de drie kranten die onze gemeente rijk is. Omdat het bijna elke keer om advertenties gaat die een halve of ruim een kwart pagina in beslag nemen is het logisch dat de kosten gaan oplopen. Dit is niet vooraf begroot. Tel daarbij op dat de advertentieprijzen, i.v.m. de stijgende grondstofprijzen voor de printmedia, ook hoger zijn geworden. Daar zijn we ook voor reguliere communicatie mee geconfronteerd en verklaart ook waarom de kosten hoger zijn uitgevallen. Daarnaast zijn er campagnes gecontinueerd op het gebied van onder andere duurzaamheid, de vermindering van afval, herontwikkeling Julianaweg, Derde Ontsluitingsweg en tal van andere projecten. Dit nog los van de ‘going concern’ en de continue output richting lokale, regionale en ook landelijke media. Want Edam-Volendam is altijd nieuws. En we worden wat dat betreft ook altijd in negatieve zin ‘gezocht’ door alle media.
En dat hebben we helaas ook afgelopen jaar weer genoeg gemerkt. In 2020 hebben we, zoals destijds aangegeven, een aantal zaken doorgeschoven naar 2021. Zo hebben we medio 2021 de software aangeschaft voor online participatie en het monitoren van klanttevredenheid. Een groot voordeel van deze tool/software is dat deze gebruikt kan worden voor participatievraagstukken. Het is dan ook mogelijk om online een specifieke uitvraag te doen, tot op wijkniveau. Dit sluit aan bij de uitvoering van de recent vastgestelde participatienota. De onderschrijding komt voort uit dat we nog geen stappen hebben gezet in de realisatie van een eigen huis-aan-huis krant. In de krant zouden we onderwerpen waar we dagelijks vele uren in investeren voor onze inwoners behandelen. Het vertellen van ons verhaal om de inwoners van de gemeente nog meer te laten zien ‘wat de gemeente doet voor u’. Ook voor 2021 is vooralsnog gekozen voor een reguliere klassieke gemeentegids zoals bij velen bekend. Gemeentelijke website De aanbesteding van een nieuwe website voor de gemeente en de dubbele kosten voor zowel de oude als de nieuwe website hebben ervoor gezorgd dat het budget voor de gemeentelijke website dit jaar met € 50.000 is overschreden. Product 1.07 Overhead De overschrijding op het product Overhead bedraagt € 78.000. De lasten op dit product vallen € 231.000 hoger uit dan was begroot.
Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere uitgaven voor ict en vorming en opleiding. De overschrijding van € 107.000 voor ict wordt veroorzaakt door de stijgende prijzen van softwarepakketten en het aantal nieuwe medewerkers dat wordt voorzien van middelen om ook thuis te kunnen werken. Het budget voor Vorming en opleiding heeft te lijden onder het hoge verloop van medewerkers bij de gemeente. Een hoger verloop resulteert in meer instroom van nieuwe medewerkers. Nieuwe instroom leidt tot noodzakelijk in te zetten opleidingen en trainingen. Ook is het verder optimaliseren
18
en uitbreiden van de Edam-Volendam academie onderdeel van de overschrijding van het budget. De totale overschrijding van het budget voor Vorming en opleiding bedraagt € 128.000. De inkomsten op het product Overhead zijn € 153.000 hoger dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door vangnetuitkeringen van het UWV in het kader van Wet arbeid en zorg (Wazo) en de loonkostensubsidies die zijn ontvangen voor onze medewerkers. Mutaties reserves Het verschil in de mutaties reserve bedraagt € 21.000 nadelig. In de paragraaf corona gevolgen 2021 is een uitgebreide rapportage van de bijdragen vanuit het Rijk opgenomen en de kosten dan wel besparingen die ontstaan zijn in het kader van corona.
19
Beleidsindicatoren Vanaf het begrotingsjaar 2017 lichten gemeenten de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en de jaarrekening. De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl, onder het dashboard “Besluit Begroting en Verantwoording”. Bij elk van deze indicatoren is een omschrijving en nadere toelichting vermeld. Een aantal van deze indicatoren dient echter door gemeenten uit de eigen gegevens of de eigen begroting overgenomen te worden, omdat daar geen landelijke bron voor beschikbaar is. Indicator Eenheid Periode Bron Waarde Benchmark Waarde Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2021
Eigen gegevens/A+O fonds Gemeenten, Personeelsmonitor Gemeenten 2020
8,4
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
2021
Eigen gegevens/A+O fonds Gemeenten, Personeelsmonitor Gemeenten 2020
8,1
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
2021
Eigen gegevens
611,62
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
2021
Eigen gegevens/A+O fonds Gemeenten, Personeelsmonitor Gemeenten 2020
13,7%
Overhead
% van totale lasten
2021
Eigen gegevens
14,5%
Toelichting per indicator
20
Formatie De toegestane formatie volgens het vastgestelde formatieplan voor het begrotingsjaar op 1 januari. Bezetting Het werkelijk aantal fte dat werkzaam is (incl. boventalligen). Apparaatskosten Alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. Externe inhuur Inhuur voor vervanging of inhuur van specialisten met specialistische vakkennis, die ontbreekt in de organisatie. Geen resultaatopdrachten/inhuur van deskundigheid voor de uitoefening van wettelijke taken. Overhead De overheadkosten zoals begroot op taakveld overhead gedeeld door het totaal saldo van de lasten (exclusief toevoegingen aan reserves). Er is geen benchmarkinformatie beschikbaar.
21
Beleidsstukken Verordeningen Via bovenstaande hyperlink wordt u doorverwezen naar de vastgestelde verordeningen. Beleidsstukken Bestuur & Organisatie Via bovenstaande hyperlink wordt u doorverwezen naar de huidige beleidsstukken.
22
Verbonden partijen Metropoolregio Amsterdam
23
Programma 2 Publiek, Veiligheid en Juridische zaken
24
Algemeen Afgelopen jaar was een jaar vol met uitdagingen. De coronamaatregelen en het soms handhaven daarvan vroegen vrijwel continu onze aandacht. Zowel op klein als op groter niveau is er veel van de afdeling gevraagd. De verharding en de polarisering van de samenleving is zichtbaar en merkbaar. Helaas ook in onze gemeente. We hebben altijd gezocht naar samenwerking met inwoners, organisaties en bedrijven om binnen de kaders met elkaar dingen mogelijk te maken. En natuurlijk moesten we ook ingrijpen als dat nodig was. Onze buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) zijn in 2021 voor een groot deel ingezet voor coronagerelateerde handhaving. Eerlijk zijn in wat er kan en zoeken naar oplossingen was ons motto afgelopen jaar. Dit alles met een doel: met elkaar onze gemeente leefbaar en veilig houden. Naast corona ging al het reguliere werk ook gewoon door. Zo hebben we met onze ketenpartners gezorgd dat de basis voor een veilige publieke ruimte op orde is. Waar repressief opgetreden moest worden hebben we samengewerkt met politie, RIEC, CTER, Top-X, het Veiligheidshuis en de Veiligheidsregio. Daarnaast was er ook aandacht voor het zoeken naar samenwerking voor het Actieprogramma Integrale Veiligheid (AIV), Uitvoeringsplan handhaving openbare ruimte en Buurtbemiddeling. Een speerpunt van het afgelopen jaar en de komende jaren is ondermijning.
In de aanpak daarvan zijn vorig jaar al mooie resultaten geboekt.
Aanpak ondermijning In 2021 zijn twee integrale controles gehouden op industrieterreinen in Oosthuizen en in Volendam. Het doel van de acties was fraude en verboden gedragingen aan het licht te brengen. Deze vonden plaats in samenwerking met onder andere de Omgevingsdienst, politie, douane en nutsbedrijven. Hierbij zijn een hennepknipperij (waar oogsten verwerkt worden) en maar liefst vijf professionele kwekerijen ontdekt. Voor ons een bevestiging dat dergelijke criminaliteit ook in onze gemeente aanwezig is en in veel gevallen 'onder de radar' kan blijven. Deze integrale controleacties zetten we ook voort in 2022.
25
Openbare orde & Veiligheid Portefeuillehouder: Lieke Sievers, Wim Runderkamp (Uitvoeringsprogramma openbare ruimte)
Coalitieakkoord Veiligheid vormt de basis voor een leefbare samenleving. Voorkomen is beter dan genezen. Daar waar sprake is van ernstige overlast, is een stevige integrale aanpak nodig vanuit de gemeente. In dit verband krijgen de problematiek op het Zuideinde (kern Volendam tussen de Haven en het Marinapark) en in de omgeving van basisschool De Piramide (kern Edam) prioriteit. Hierbij wordt ingezet op de combinatie van preventie en repressie. Zichtbaarheid en de feedback op meldingen zijn daarbij belangrijke elementen bij zowel de preventie als de subjectieve veiligheidsbeleving. Naast investeren in de relatie met de bewoners en bedrijven in buurten en wijken en de zichtbare inzet met o.a. drugshonden in het uitgaansgebied in Volendam wordt waar mogelijk onder meer gedacht aan de inzet van mobiel cameratoezicht als instrument.
Nadere toelichting Het veiligheidsdomein bevindt zich momenteel in een transitie richting een bottom-up benadering. ‘Inwonersparticipatie’ en ‘overheidsparticipatie’ zijn hierin essentieel. Samen met onze inwoners delen we de verantwoordelijkheid voor een leefbare en veilige woon- en leefomgeving. Het streven naar veerkracht en vertrouwen staan centraal in onze veiligheidsbenadering. Thema's die binnen dit programma spelen lichten we hieronder toe. Doordat we continue nieuwe maatregelen voor corona moesten nemen, was er minder capaciteit beschikbaar. Hierdoor konden we enkele activiteiten, waaronder publieksbijeenkomsten, niet organiseren.
Doelen en ambities Gebiedsgerichte participatie Met het Actieprogramma Integrale Veiligheid 2018-2022 (AIV) beschikken we over een breed gedragen, gebiedsgebonden en meerjarig actieprogramma voor het veiligheidsdomein. Dit is tot stand gekomen voor en door de inwoners van onze wijken, buurten en dorpen. Op basis van een positieve houding focussen we op de toekomstbeelden van onze inwoners. Deze zijn opgenomen in het AIV om een heldere koers en gebiedsgebonden prioritering te bepalen voor de lange termijn. Prettige woon- en leefomgeving in dorpen en wijken Het doel van het AIV en de inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) is een verdere verbetering van de leefbaarheid en veiligheid. Zowel feitelijk als in de veiligheidsbeleving. De welzijnsbeleving in de eigen woon- en leefomgeving is groter naarmate sociaal-hinderlijk gedrag minder kans krijgt. Zichtbaar toezicht voedt bij veel mensen het besef dat een goede leefbaarheid ertoe doet. Met de handhaving als stok achter de deur groeien de veerkracht en het vertrouwen van inwoners. Men voelt zich gesteund door de zorg voor het sociale klimaat in de woonomgeving. Ook de stelselmatige aanpak van ondermijning, radicalisering, extremisme en regionale veiligheidsthema’s werken door naar de veiligheid in onze samenleving.
Wat wilden we daarvoor doen Uitvoeringsprogramma Integrale Veiligheid 2021 Het uitvoeringsprogramma is een weergave van relevante veiligheidsthema’s en de vertaling hiervan naar concrete activiteiten binnen onze gemeente. De aanpak kent een sterk preventief karakter en streeft ernaar de veerkracht van inwoners te vergroten. Dit met het doel een leefbare en veilige samenleving te stimuleren. Naast de Singelwijk krijgen de Oude Kom en het Middengebied van Volendam prioriteit. Uitvoeringsprogramma Handhaving Openbare Ruimte 2021 Dit programma bevat onze speerpunten voor de realisatie van een veilige woon-, werk- en leefomgeving. Toezicht en handhaving van de boa’s zijn essentieel. Zij pakken allerlei grote en kleine ergernissen aan en beperken hinder en overlast in de openbare ruimte. Het uitvoeringsprogramma bevat de thema’s die prioriteit hebben. Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid De komende jaren geven we vorm aan de regionale samenwerking in de politie-eenheid Noord-Holland aan de hand van het Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid (IMV). Het IMV bevat gemeente overschrijdende 26
thema’s. Gemeenten, openbaar ministerie en politie zien het als prioriteit en committeren zich hieraan als regionale inspanning. Het gaat om ondermijning, zorg en veiligheid, contraterrorisme en tegengaan van polarisering, radicalisering en extremisme, aanpak cybercrime en gedigitaliseerde vormen van criminaliteit. Prominent thema is Zorg en Veiligheid. Dit zetten we in de vorm van “Allen voor Een” in 2020 krachtig voort. Evaluatie beleidsnota evenementenveiligheid ‘Een dijk van een evenement’ We ontvangen jaarlijks vele aanvragen voor evenementen. Ons beleid is beschreven in de nota "Een dijk van een evenement". Deze nota gaan we evalueren. Doel van de evaluatie is om een heldere en voorspelbare wijze van het vergunningsverleningsproces te beschrijven, ook voor de aanvragers. Hierbij speelt de nieuwe Algemene plaatselijke verordening (APV) eveneens een belangrijke kaderstellende rol. In een nieuwe versie van het evenementenbeleid nemen we de inhoudelijke samenhang met nieuw beleid (toerisme, havenfront, terrassenbeleid) op. De kaders uit deze beleidsvelden zullen inhoudelijk richtinggevend zijn voor het vergunningsverleningsproces. De beleidsuitvoering omvat verder onder andere de invulling van: • Samenwerking politie. Boa’s en wijkagenten gaan samenwerken vanuit pand Zeestraat 35A.
• Regionale samenwerking van onder andere Veiligheidshuis en Top-X, Zorg en Veiligheid, CTER, RIEC, Samen Veilig. • Programma LEF. • Jongerenwerk. • Buurtbemiddeling. • Cameratoezicht. • Aanpak vuurwerkoverlast. • Veiligheid op het open water (dienstverleningsovereenkomst met Reddingsstation Warder). • Aanpak overlast uitgaansgebied Oude Kom en Zuideinde met onder andere cameratoezicht. • Publieksveiligheid tijdens evenementen (waaronder kermissen).
Projecten in het Programma Projecten Verplaatsing Brandweer Kwadijk (zie ook programma 3) Realisatie van een brandweerpost in Kwadijk op een nieuwe locatie en verkoop van de bestaande locatie. In 2021 ronden we de omgevingsvergunningsprocedure af en start de bouw. De gemeenteraad heeft in het eerste kwartaal van 2021 de kredietaanvraag behandeld. Status project: ontwerpfase. Tijdelijke verplaatsing Brandweer Edam (zie ook programma 3) De brandweer Edam moet in het eerste kwartaal van 2021 (tijdelijk) verhuizen om de voortgang van de stadsherstelontwikkeling aan de Hoogstraat niet te vertragen. De gemeenteraad heeft in het vierde kwartaal van 2020 de kredietaanvraag behandeld. Status project: definitiefase.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoeringsprogramma Integrale Veiligheid 2021 Veiligheidsmonitor Beleidsprioriteiten kiezen we mede op basis van de feitelijke cijfers. We nemen daarom deel aan de Veiligheidsmonitor. Overlast en onveiligheid worden daarin geduid aan de hand van lokale metingen en een vergelijking met andere gemeenten. In 2021 hebben we opdracht verstrekt voor een nieuwe versie van de Veiligheidsmonitor en hebben we enquêtes onder inwoners uitgezet. In 2022 wordt de nieuwe Veiligheidsmonitor opgeleverd. Ketensamenwerking Het initiatief ‘Allen voor een’ en de TopX-aanpak van een aantal zorgvragende jongeren hebben we in 2021 voortgezet. In samenwerking met het zorgdomein en ketenpartners zoals politie en zorgverleners zijn enkele persoonsgerichte trajecten ingezet. Doel is overlast van de betrokkenen te stoppen of te verminderen, en te voorkomen dat zij de justitiële kant opgaan.
27
Jongerenwerk Naast boa's en wijkagenten volgen ook jongerenwerkers de jeugd op straat. Zij spreken aan, leggen contact en proberen een inschatting te maken van eventuele problematiek. De jongerenwerkers nemen deel aan regulier overleg met de boa's en de wijkagenten en staan ook in verbinding met het zorgdomein. Reddingsstation Warder De samenwerking met het aan de KNRM gelieerde Reddingsstation Warder (RSW) hebben we in 2021 voortgezet. Het RSW is een waardevolle partner voor onze gemeente en levert een onmisbare bijdrage aan de veiligheid op het water. Afgelopen jaar hebben we onder andere afspraken gemaakt met de politie over versterking van de samenwerking. In 2022 rollen we dit verder uit. Buurtbemiddeling We zijn opdrachtgever voor de Stichting BeterBuren, samen met de woningcorporaties De Vooruitgang en Wooncompagnie. Bemiddeling ondersteunt inwoners bij het zelf vinden van een oplossing voor hun onderlinge problemen. Oorspronkelijk werd geschat dat er 40 zaken per jaar aan de orde zouden zijn. In 2021 zijn we uitgekomen op een drievoud hiervan. Dit toont aan dat deze dienstverlening in een behoefte voorziet. Samenwerking boa's en politie De verhuizing van de sectie Veiligheid en het boa-team naar een gezamenlijk onderkomen met de wijkagenten (aan de Zeestraat 35A) heeft een positieve invloed op de samenwerking en uitwisseling van kennis.
Voor de uitwisseling van gegevens met de politie hebben we een convenant gesloten. Voor de boa’s stelt de politie informatie uit briefings beschikbaar. De boa’s delen op hun beurt weer hun dagrapporten inclusief waarnemingen met de wijkagenten. Cameratoezicht Het camerasysteem dat met name het horecagebied rondom de Volendamse haven observeert is in 2021 operationeel gebleven. Door de verplichte langdurige sluitingen van de horeca afgelopen jaar is het werkaanbod voor de cameracentrale beperkt gebleven. Toezicht Alcoholwet De Alcoholwet voorziet in een controle- en handhavingsplicht voor de gemeente. Toen de horeca in 2021 na de zomer weer open mocht is het reguliere toezicht dan ook hervat. Er is gecontroleerd op de vereisten van de Alcoholwet en op de juistheid van vergunningen. Hiervoor hebben we ‘mystery shoppers' ingezet. Over de resultaten bij horecaondernemingen hebben we gecommuniceerd met de Edam-Volendamse afdeling van de brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland (KHN). En ook met afzonderlijke horecaondernemers. Naast horeca zijn ook winkels en supermarkten gecontroleerd. Jongeren en hangjeugd Twee boa's hebben zich in 2021 gespecialiseerd en zijn nu jeugd-boa. Zij werken samen met de jongerenwerkers. Hun inzet is gericht op het tegengaan van overlast.
Vuurwerk In november en december hebben de boa's surveillance-acties gehouden, waarbij ook in burger is gewerkt om de pakkans te vergroten. Hierbij is samengewerkt met de politie, die hiervoor personeel beschikbaar heeft gesteld. Uitvoeringsprogramma Handhaving Openbare Ruimte 2021 Ook op het Uitvoeringsprogramma Handhaving Openbare Ruimte heeft de coronacrisis in 2021 veel impact gehad. De rijksoverheid heeft het toezicht op de coronamaatregelen voor een belangrijk deel in handen van de gemeenten gelegd. De gemeentelijke boa's zijn in 2021 voor een groot deel ingezet voor corona-gerelateerde handhaving. Parkeren Fout parkeren blijft een overtreding die bij omwonenden voor ergernissen zorgt. De boa’s hebben afgelopen jaar hun toezicht op de normale wijze voortgezet. Door het uitblijven van grote aantallen toeristen, is de
28
parkeeroverlast in de centra een stuk minder geweest als in voorgaande jaren. Dit gaf de boa's ruimte om in samenwerking met de sectie Verkeer te inventariseren of verkeersmaatregelen en bebording nog voldoen. Afvalhandhaving De boa’s houden controlerondes om toe te zien op het juist aanbieden van afval. In het geval van ‘dumpings’ proberen zij de overtreder te achterhalen. Bij de automatische inzamelingscontainers (met een pas) is het onjuist aanbieden van afval afgenomen. Inwoners zijn hier niet meer aangewezen op vaste inzamelingsdagen. Met hun pas hebben zij de hele week toegang tot deze containers. Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid In het kader van het Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid zijn activiteiten uitgevoerd op het gebied van mensenhandel, ondermijning en cyberveiligheid. Daarnaast hebben we sterk ingezet op de problematiek van mensen met onbegrepen (verward) gedrag. Door corona konden activiteiten waarbij voorlichtingsbijeenkomsten stonden gepland niet doorgaan. Mensenhandel We participeren in een regionaal initiatief om controletaken uit te kunnen voeren. Deze taken zullen als gevolg van de nieuwe Wet regulering sekswerk bij de gemeente terechtkomen. De casuïstiek benaderen we niet alleen vanuit een veiligheidsperspectief. We delen hierover informatie met de afdeling Samenleving, zodat ook de weg naar hulpverlening snel gevonden kan worden.
Ondermijning In 2021 zijn twee integrale controles gehouden op industrieterreinen in Oosthuizen en in Volendam. Het doel van de acties was fraude en verboden gedragingen aan het licht te brengen. Deze vonden plaats in samenwerking met onder andere de Omgevingsdienst, politie, douane en nutsbedrijven. Hierbij zijn een hennepknipperij (waar oogsten verwerkt worden) en maar liefst vijf professionele kwekerijen ontdekt. Voor ons een bevestiging dat dergelijke criminaliteit ook in onze gemeente aanwezig is en in veel gevallen 'onder de radar' kan blijven. Deze integrale controleacties zetten we ook voort in 2022. Cyberveiligheid Voor in cyberveiligheid geïnteresseerde jongeren heeft het project Hack-Shield plaatsgevonden. In een digitale omgeving hebben zij kennis kunnen maken met thema's zoals cyberpesten, misbruik van privacy en identiteitsfraude. Doel van Hack-Shield is het verstevigen van de digitale weerbaarheid van de deelnemers. Evaluatie beleidsnota evenementenveiligheid ‘Een dijk van een evenement’ Een evaluatie van de beleidsnota evenementenveiligheid heeft in 2021 niet plaatsgevonden. Het noodzakelijke overleg met stakeholders, zoals de horeca en organisatoren, was door de coronabeperkingen niet mogelijk. Ook kwam dit gezien de negatieve omstandigheden in de bedrijfstak evenementen niet gelegen. De werkcapaciteit van onze ambtelijke organisatie hebben we anders ingezet.