BIJLAGE_9_Provinciale-omgevingsvisie-NH2050_ProvincieNH_20181119.pdf

12/2016

05/2016

In de derde fase van het proces hebben we op basis van de vastgestelde Koers NH2050 de Ontwerp-Omgevingsvisie NH2050 opgesteld. Hierin zijn de ambities vertaald naar

In de vierde en laatste stap hebben we de Ontwerp-Omgevingsvisie NH2050 ter inzage gelegd. Alle betrokkenen hebben door middel van een zienswijze een reactie kunnen geven op ons ontwerp. PS hebben op 19 november 2018 de definitieve Omgevingsvisie NH2050 vastgesteld. Participatie De Omgevingsvisie NH2050 is in co-creatie met heel veel anderen gemaakt. In alle fasen van het proces hebben we in grotere en kleinere bijeenkomsten, werkateliers en bestuurlijke overleggen het gesprek gevoerd over en samengewerkt aan de Omgevingsvisie NH2050. In totaal zijn ongeveer 500 vertegenwoordigers van gemeenten, veiligheidsregio’s, omgevingsdiensten, GGD’s, waterschappen en belangenorganisaties uit de profit- en non-profitsector betrokken geweest bij de totstandkoming. Om de betrokkenheid van met name gemeenten en waterschappen te borgen, namen aan de ambtelijke projectgroep die de Omgevingsvisie daadwerkelijk heeft opgesteld ook vertegenwoordigers deel van gemeenten uit de verschillende regio’s in Noord-Holland en de drie Noord-Hollandse waterschappen. Daarnaast hebben we tussen 1 maart 2017 en 1 juni 2018 onder de noemer Jouw Noord-Holland een grootschalige publiekscampagne uitgevoerd, gericht op de inwoners van Noord-Holland. De campagne bestond uit drie representatieve panelonderzoeken onder respectievelijk 1600, 1400 en 1447 Noord-Hollanders.

Daarnaast kent de campagne een aantal niet-representatieve activiteiten die kleuring beoogden te geven aan het publieke debat. Livegesprekken in klein verband (Huiskamers van NoordHolland) en groot verband (op tweemaal op

KOERS NH2050 Balans tussen economische groei en leefbaarheid

KOERS NH2050

11/2018

Vier stappen In de door Provinciale Staten (PS) op 23 mei 2016 vastgestelde Startnotitie Omgevingsvisie NH2050, is een proces afgesproken om te komen tot een Omgevingsvisie voor de provincie Noord-Holland. Het proces bestaat uit vier stappen.

een aantal ontwikkelprincipes, die richting en ruimte geven aan de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Noord-Holland. Ook in de ontwerpfase liep de grootschalige publiekscampagne Jouw NoordHolland door evenals de gesprekken met mede-overheden en stakeholders uit de samenleving.

12/2017

Proces

Omgevingsvisie NH2050 Provincie Noord-Holland | 73

Bevrijdingspop in Haarlem en Sail Den Helder). Tevens is er een platform ingericht op Facebook, waar uiteindelijk ruim 11.500 volgers (peildatum 8 mei 2018) berichten postten. Alle beschikbare verslagen van de bijeenkomsten met professionals, bestuurders, alsmede de uitkomsten van panelonderzoeken en verslagen van de huiskamers van Noord-Holland en impressies van de grote evenementen, zijn te vinden op www.noord-holland.nl/omgevingsvisie. PlanMER Een milieueffectrapportage (m.e.r.) heeft als doel milieu een volwaardige plaats te geven in de besluitvorming over plannen en projecten. De resultaten worden beschreven in een milieueffectrapport (MER). Voor deze omgevingsvisie met strategische afwegingen is een PlanMER op hoofdlijnen opgesteld. De PlanMER geeft inzicht in • de huidige situatie en autonome ontwikkeling (zonder provinciaal beleid) van de getoetste leefomgevingsaspecten (referentiesituatie) • de effecten van het beleid c.q. de ontwikkelprincipes uit de Omgevingsvisie op bepaalde leefomgevingsaspecten • de mate waarin het beleid bijdraagt aan het behalen van de gestelde ambities in de Koers NH2050 • de synergie en strijdigheden in het beleid • uitvoerbaarheid van het beleid Hoewel na de Koersfase pas officieel is begonnen met het m.e.r.-traject, is het gedachtegoed achter een MER vanaf de start omarmd.

Zo is parallel aan de verkenningenfase de viewer NH20168 gepubliceerd, die de actuele situatie schetst en daarmee gezien kan worden als het referentiebeeld (de omgevingsfoto). Vervolgens zijn er met het 'Discussiedocument. Drie verhaallijnen op weg naar de koers NH2050'9 drie verhaallijnen opgesteld, elk met een andere dominante invalshoek. Deze zouden als alternatieven kunnen worden beschouwd, onder andere bedoeld om de grenzen van het speelveld te verkennen. De verhaallijnen zijn vervolgens kwalitatief op kansen en consequenties beoordeeld. Kansen en consequenties zijn hier vooral beschreven in termen van gevolgen voor de leefomgeving. Hiermee zijn op systematische wijze de effecten van de verschillende verhaallijnen in beeld gebracht. Aan de hand daarvan is op 9 oktober 2017 het debat gevoerd in Provinciale Staten. Er is niet gekozen voor één van de verhaallijnen als koers, omdat de verhaallijnen waren bedoeld om consequenties van de ambities in samenhang in beeld te brengen. Na de Koersfase is gestart met de officiële milieueffectrapportage, parallel aan het proces van Omgevingsvisie NH2050. Daardoor was er sprake van een interactie tussen beide processen, en sluiten beide

documenten inhoudelijk en qua abstractieniveau op elkaar aan. Er is een effectbeoordeling uitgevoerd op de ontwikkelprincipes van de Ontwerp-Omgevingsvisie. Leidraad hierbij zijn de leefomgevingsaspecten c.q. indicatoren die bepaald zijn in de Nota Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de PlanMER. Ook is er een beoordeling gemaakt van het doelbereik, oftewel in hoeverre de ontwikkelprincipes bijdragen aan de in de Koers NH2050 geformuleerde ambities. De ontwikkelprincipes die feitelijk voortzetting zijn van bestaand beleid zijn niet in de beoordeling meegenomen. Referentie voor de m.e.r.-beoordeling is de huidige situatie en de autonome ontwikkeling. De PlanMER brengt in beeld welke kansen en risico’s er zijn voor (de ontwikkeling van) de verschillende leefomgevingsaspecten. Gelet op de in de Omgevingsvisie gehanteerde horizon en de autonome invloeden van buitenaf, kan niet met zékerheid worden gezegd wat de consequenties zullen zijn van ons beleid in de Omgevingsvisie. De PlanMER en de Ontwerp-Omgevingsvisie NH2050 worden gelijktijdig ter inzage gelegd, zodat opmerkingen op de PlanMER bij de vaststelling van de Omgevingsvisie NH2050 kunnen worden betrokken. Advies Commissie voor de m.e.r. De commissie voor de m.e.r. heeft een aantal inhoudelijke en procesmatige adviezen uitgebracht.

Deze adviezen zijn waar nodig overgenomen in de Omgevingsvisie en in een aanvulling op het planMER . Daarnaast geeft de commissie een aantal advies- en aandachtspunten gericht op toekomst: • Hoewel de commissie constateert dat de Omgevingsvisie NH2050 abstract en algemeen van aard is en aangeeft dat het begrijpelijk is dat ook het MER dat is, wordt ook geconstateerd dat de meerwaarde van een planMER in dit stadium beperkt is vanwege het abstractieniveau van de visie en planMER. Daarom is het van belang dat wanneer het beleid met de verdere uitwerking van de visie meer concreter wordt, waar nodig weer een plan- of projectMER uitgevoerd gaat worden om ervoor te zorgen dat dan ook het milieubelang nog steeds volwaardig en integraal wordt meegenomen. • De commissie adviseert een informatiesysteem uit te werken gekoppeld aan de doelen uit de Omgevingsvisie. Dit advies van de commissie nemen we over; parallel aan het opstellen van de Omgevingsvisie met planMER is gewerkt aan de ontwikkeling van een doorlopende effectmonitor. Deze monitor krijgt een signalerende functie: een ‘vinger-aan-de-pols’. De informatie uit het planMER en de hierin toegepaste indicatoren zijn de basis geweest voor de effectmonitor. Deze monitor zal naar verwachting in het voorjaar 2019 operationeel worden.

8

https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Ruimtelijke_inrichting/Projecten/Omgevingsvisie/Achtergrond_Noord_Holland_in_2016

9

https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Ruimtelijke_inrichting/Projecten/Omgevingsvisie/Documenten/Fase_2_Koers/Discussiedocument_op_weg_naar_

Koers_NH2050.org

74 |

Begrippenlijst 50/50-verdelingsregel (Schiphol)

Deze regel gaat uit van wat we nu kunnen voorzien aan technologische ontwikkelingen om de hinder van vliegtuigen te verminderen. De regel houdt in dat na 2020 de door de luchtvaartsector gerealiseerde milieuwinst voor 50% ten goede komt aan de omgeving, de andere 50% mag gebruikt worden voor een verantwoorde groei van de luchthaven

Aardwarmte

Aardwarmte of geothermie is de energie die kan worden gewonnen door gebruik te maken van het temperatuurverschil tussen het aardoppervlak en diep in de aarde gelegen warmtereservoirs

Agglomeratiekracht

Agglomeratievoordelen die bedrijven en instellingen ondervinden door ruimtelijke en organisatorische nabijheid: massa en dichtheid in een gebied in de vorm van lokale concentraties van bedrijven, kennis, human capital en een goede bereikbaarheid, internationale connectiviteit en kwaliteit van leven

Agrifoodsector

Geheel van sectoren en activiteiten in de agribusiness, gericht op ontwikkeling, productie, bewerking, verwerking en handel van agrarische producten

Basiskwaliteit leefomgeving

De kwaliteit waaraan de leefomgeving van de mens, dier of plant uit

Biodiversiteit

Soortenrijkdom aan planten en dieren

Bundeling

Ruimtelijk concentreren, in de nabijheid van elkaar situeren van activiteiten en functies

Circulaire economie

Systeem dat zich zelf versterkt en herstelt. Doel is om producten, onderdelen en materialen op een zo hoogwaardig mogelijke manier in het systeem te behouden. In een circulaire economie wordt economische groei losgekoppeld van de toename in de behoefte aan grondstoffen

Clustering

Ruimtelijke concentratie van gelijksoortige activiteiten

Connectiviteit

Verbondenheid; ruimtelijke verbindingen bijvoorbeeld tussen natuurof groengebieden

Daily Urban System

Het gebied waarbinnen mensen hun dagelijkse ritten (verplaatsingen, reizen) maken, zoals naar en van werk, om boodschappen te doen of te winkelen, te sporten of bioscoopbezoek

Draaischijf

Plek waar aanvoer, opslag, distributie en doorvoer van goederen en/of diensten (zoals energie) plaatsvindt en die daardoor als het ware een draaischijf voor de richtingsverandering in goederenstromen vormt

Duurzaam

Letterlijk: van lange duur; de aarde niet uitputtend; een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor toekomstige generaties, om ook in hun behoeften te voorzien, in gevaar te brengen. In relatie tot natuur gaat het om aandacht voor de balans tussen mens en natuur, waaronder het tegengaan van de teruggang van de biodiversiteit.

Ecosysteem

Het geheel van alle organismen in een bepaald gebied, hun onderlinge wisselwerkingen en hun leefomgeving

oogpunt van gezondheid en veiligheid minimaal moet voldoen; de door de wetgever gestelde normen zijn daarbij leidend

Omgevingsvisie NH2050 Provincie Noord-Holland | 75

(Cultureel) erfgoed

De fysieke overblijfselen van de historie: bovengronds (gebouwde monumenten en hun relevante directe omgeving (biotoop)), ondergronds (archeologie), het cultuurlandschap met historische landschapselementen en collecties (archieven en musea) en het immateriële erfgoed (verhalen en tradities)

Gelijkwaardigheidscriteria (Schiphol)

Criteria voor een gelijkwaardige of betere bescherming van de omgeving, zoals bepaald in de Wet luchtvaart: mochten regels en grenswaarden in het Luchthavenverkeerbesluit worden gewijzigd, dan moet het nieuwe (of gewijzigde) besluit de omgeving een bescherming bieden die per saldo gelijkwaardig is aan of beter is dan de bescherming die door het eerste besluit wordt geboden

Geothermie

Geothermie of aardwarmte is de energie die kan worden gewonnen door gebruik te maken van het temperatuurverschil tussen het aardoppervlak en diep in de aarde gelegen warmtereservoirs

GLB

Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de Europese Gemeenschap; doelstellingen zijn een redelijke levensstandaard voor agrariërs, een verzekerde voedselvoorziening en redelijke prijzen voor de consument.

Gradiënten

(Geleidelijke) overgangen tussen gebieden. De belangrijkste zijn hoog-

Groenstedelijke kernen

Grotere woonkernen die gekenmerkt worden door (dominantie van) groene woonmilieus

Hernieuwbare energie

Duurzame energie: energie waarover voor onbeperkte tijd kan worden beschikt, zoals zonne-energie, windenergie, waterkracht

Hittestress

Gezondheidsverschijnsel tijdens periode met uitzonderlijk warm weer, waarbij door niet of weinig aanvulling van vochtverlies het lichaam kan uitdrogen met eventueel een hartaanval of beroerte tot gevolg

Hub

Vervoersknooppunt, een (lucht)haven die als knooppunt functioneert in het (lucht)havenverkeer

ICT

Informatie- en communicatietechnologie

Klimaatbestendigheid

Toestand waarbij de effecten van de klimaatverandering niet tot problemen leiden; toegerust/voorbereid op de klimaatverandering

Klimaatneutraal

Niet bijdragend aan de klimaatverandering

Klimaatverandering

De verandering van het gemiddelde weer of klimaat over een langere periode; in 2015 hebben 174 landen in Parijs afgesproken de opwarming van de aarde niet boven de 2 graden Celsius te laten komen door de CO2-

laag, droog-nat, voedselrijk-voedselarm

uitstoot te verminderen

Klimaatstresstest

Min of meer gestandaardiseerde test voor het in beeld brengen van de kwetsbaarheden van een gebied voor de thema’s wateroverlast, hitte, droogte, overstroming en bodemdaling, o.a. met behulp van de Klimaateffectatlas

Kringlooplandbouw

Het efficiënt produceren van voedsel in kringlopen, zodat schade aan het ecosysteem (water, bodem, lucht) voorkomen en hersteld wordt. Kringlopen van grondstoffen en hulpbronnen zijn op een zo laag mogelijk – nationaal of internationaal – schaalniveau gesloten

76 |

KRW

Kaderrichtlijn Water: Europese richtlijn die voorschrijft dat de waterkwaliteit van de Europese wateren vanaf 2015 aan bepaalde eisen moet voldoen

Landschap

Een gebied dat in zijn verschijningsvorm een geheel vormt; het geheel van landschappelijke en cultuurhistorische elementen

Landschappelijke kwaliteit

Waardering van het landschap op basis van criteria als aantrekkelijkheid, samenhang, openheid, karakteristiek

Leefbaarheid

Mate van aantrekkelijkheid en/of geschiktheid van een gebied om er te wonen, werken, recreëren, leven

Milieucontouren

Gerelateerd aan milieuzonering en een hulpmiddel bij het ruimtelijk scheiden of inpassen van enerzijds overlastgevende of risicovolle functies en anderzijds kwetsbare functies; geluidscontouren, veiligheidscontouren en geurcontouren zijn voorbeelden van milieucontouren

Mobiliteit

Verkeer en vervoer; het verplaatsen van mensen of goederen

MRA

Metropoolregio Amsterdam; samenwerking tussen gemeenten, waterschappen en de provincies Noord-Holland en Flevoland

Natuurinclusief

Het vanaf het begin in samenhang rekening houden met ecologie en natuur, gericht op zo groot mogelijke impact op biodiversiteit)

Natuurinclusieve landbouw

Een ecologisch houdbare vorm van voedselproductie. Het maakt gebruik van wat de natuur op, om en onder het bedrijf te bieden heeft (het ‘natuurlijk kapitaal’), versterkt de biodiversiteit op en rond het boerenland en belast de natuur zo min mogelijk

NEC-richtlijn

National Emission Cellings, oftewel Nationaal emissieplafond; EUafspraak ter beperking van de uitstoot van verzurende en luchtverontreinigende stoffen NOX, SO2, PM2,5, NH3 en VOS

Nutriënten

Voedingsstoffen; natuurlijke bestanddelen die onontbeerlijk zijn voor de groei en ontwikkeling van organismen (mensen, planten en dieren)

OV

Openbaar Vervoer

OV-knooppunten

Openbaarvervoersknooppunten

PAS

Programma Aanpak Stikstof

Ruimtelijke kwaliteit

Ruimtelijke kwaliteit is de balans tussen gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde (bij het maken van keuzes voor nieuwe ontwikkelingen)

Transitie

Structurele verandering als resultaat van op elkaar inwerkende en elkaar versterkende ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld economie, cultuur, technologie, instituties en natuur en milieu

UNESCO

De Organisatie der Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur

Verdroging

Verschijnsel waarbij de waterspiegel in het grondwater daalt ten opzichte van het natuurlijke niveau

(Verkeers)modaliteiten

Vervoerswijze, zoals auto, trein, fiets, lopen, vaartuig, vliegtuig

Omgevingsvisie NH2050 Provincie Noord-Holland | 77

Colofon Kernteam: David Bosch, Ton Bossink, André van Eijk, Michiel de Graef, Bart van Leeuwen, Imre de Roo, Joke Schaap, Chantal Schoen, Jethro Steijvers, Jurjen Tjarks Projectgroep: Jeanot van Belkom, Lutine de Boer, (Gemeente Alkmaar), Marisse Boegheim (Waternet namens de Waterschappen Amstel, Gooi en Vecht, Hollands Noorderkwartier en Rijnland), Lieve van den Boogaard, Michael Braam, Tessie Dijkers, Gerda Dinkelman, Mark Eker, Peter Graven, Hans Groot, Geert Haenen, Peter Harmsen (Rijkswaterstaat), Mira Heesakkers, Delia Hofman, Karin van Hoof, Mirjam Iding, Nils Klopper, Rianne Klein Koerkamp (gemeente Hollands Kroon), Sacha Maarschall, Myra van Munster (gemeente Hollands Kroon) Harry van der Pijl, Gideon Ravesteijn, Edwin Rem, Anne de Rooij, Sanne Ruijs, Robert Sabée, Ienke Verhoeff, Paul Visser (gemeente Hollands Kroon), Erik Vos (Gemeente Hoorn), Koos van Zanen (gemeente Amsterdam), Christiaan van Zanten (regio Gooi- en Vechtstreek)

Met dank aan: Iedereen die heeft bijgedragen vanuit provincie, medeoverheden, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, wetenschap Alle Noord-Hollanders en andere geïnteresseerden die aan ons panelonderzoek hebben meegedaan en die ons volgen en actief zijn op onze Facebook-pagina JouwNoord-Holland.nl

Fotografie: Theo Baart

Vastgesteld door Provinciale Staten op 19 november 2018

HAARLEM, 2050

2050