Bijlage 1 - Optie 1 - Boelenspark_Robuust en verbindend
Tekst van het document
ROBUUST EN VERBINDEND SCHETSONTWERP VOOR HET BOELENSPARK
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
februari 2023 versie 2.0
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
COLOFON BURO SANT EN CO Contactpersoon: Coos van Ginkel coos@santenco.nl +31 (0)70 346 37 86 Projectteam: Edwin Santhagens Coos van Ginkel Jean Pierre Droge Yuyu Peng Esmee Kuit
Bink 36 l Unit M3.55 Binckhorstlaan 36 2516 BE Den Haag Nederland
IN OPDRACHT VAN Gemeente Edam-Volendam W van der Knoopdreef 1 1132 KN Volendam
Versie 2.0 - 27 februari 2023
Copyright 2023 BURO SANT EN CO Landschapsarchitectuur Niets uit dit onderzoek mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. drukwerk, fotokopie, microf ilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande toestemming van de auteur.
INHOUD
INLEIDING 0 4 ANALYSE 0 5 PARTICIPATIE 1 0 8 SCENARIO’S 11 PARTICIPATIE 2 1 5 SCHETSONTWERP
17
KOSTENRAMING 38 VERVOLGPROCES 42
3 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
Het Boelenspark is hét centrale park van Volendam.
De opgave was om een gesprek te voeren met de
Het ligt in het verlengde van het oude centrum op
omgeving en op basis daarvan te komen tot een
de plek waar vroeger het Volendammermeer lag,
schetsontwerp voor het Boelenspark. Dit is in een
dat door de ‘Follendam‘ gescheiden werd van het
aantal stappen uitgevoerd.
Markermeer. Het Boelenspark heeft met zijn g roenVervolgens is er een eerste gesprek met de buurt
het oude dorp en de nieuwe wijken alle potentie
gevoerd. Alle direct omwonenden zijn uitgenodigd
om getransformeerd te worden van een gewone
per brief en andere inwoners via een advertentie in de
g roenzone naar een aantrekkelijk verblijfspark.
Stadskrant en de NIVO, ‘Nieuw-Volendam‘. Parallel
Analyse
Participatie 1 Workshop
Wandeling
Ambtelijk
Bewoners raadsleden & belangeng roepen
is er een gesprek gevoerd met di verse ambtenaren over de ontwikkeling van het park. De ideeën en
landschappelijk
structurerende
zorgen die daaruit voort kwamen zijn verwerkt in
werking heeft tussen Edam, Volendam en de
een modellen studie. De drie varianten zijn samen
verschillende
het
met enkele vragen voorgelegd aan Volendam via het
middelpunt van deze structuur, het punt waar centrum
online praathuis. De reacties daarop zijn verwerkt
en ‘nieuwbouw’ samenkomen en een herkenbare
in een uiteindelijk schetsontwerp. De variant die in
plek langs het Edammerpad dé landschappelijke
de participatie de meeste stemmen kreeg was de
verbinding tussen Edam en Volendam. Het beg rip
basis, maar ook veel andere wensen en ideeën uit
Stadspark is dan ook aan de orde. Er zijn twee
de particpatie zijn in dit ontwerp zoveel mogelijk
Online vragenlijst
belang rijke pijlers voor deze opgave. Ten eerste
samengebracht, zo onstond het ontwerp: ‘park
Iedereen
de landschappelijke enscenering: de g roene-blauwe
voor iedereen‘.
geheel
dat
een
nieuwbouwwijken.
Het
is
IN P UT S AN T EN C O
Het Boelenspark is een onderdeel van een g roter
S c e n a r i o ’s
Participatie 2
Vervolgens is er ook een eenvoudiger schetsontwerp
moet er in het park meer te doen zijn, met andere
gemaakt, op basis van de variant die de meeste
woorden: het gehele park moet worden voorzien
stemmen kreeg in de participatie.
van meer f uncties, een aantrekkelijker prog ramma,
schetsontwerp: ‘robuust en verbind‘ en ligt nu voor
eigentijds en gericht op jong en oud. Daarbij is het
u.
Schets ontwerp
O UTPUT STAK EHO LDERS
basiskwaliteiten worden getransformeerd naar een ruimtelijke en spannendere beleving. Daarnaast
OUT P UT STAK EH OL D ERS
blauwe karakter en unieke centrale ligging tussen
IN P UT SAN T EN CO
INLEIDING
Dit is het
de kunst dit aantrekkelijkere prog ramma zodanig te
Schets ontwerp 2.0
integ reren in het park dat het in balans is met de landschappelijke kwaliteiten.
4 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
ANALYSE | HISTORIE
Het Boelenspark is het laagste punt van Volendam,
Als in de jaren 70 het dorp zich snel verder uitbreidt
oorspronkelijk lag hier het Volendammermeer. Dit
met wijken zoals Munnikeveld en de Planetenbuurt,
meer werd door de gemeente Volendam na bedijking
wordt de rest van het meer in gebruik genomen als
in 1632 door twee molens drooggemalen. Het meer
schaatsbaan en park.
werd ag rarisch gebruikt en ging in 1817 over van de gemeente in particuliere handen. In 1935 werd de
De historie van het meer is nog altijd goed
laatste van de twee molens gesloopt en vervangen
herkenbaar door de ringsloot die er omheen ligt,
voor een elektrisch gemaal.
het g rote hoogte verschil met de omgeving en de hoeveelheid water in het gebied.
Na de tweede wereldoorlog wordt aan de rand van de dijk aan het Markermeer begonnen met het bouwen van woningen in het voormalige Volendammermeer, zo ontstaat hier de wijk ‘Oude Kom‘ en later een deel van de ‘Bloemenbuurt‘. 1320
1819 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
5
ANALYSE | Groene ader
Het Boelenspark is samen met het aang renzende natuurgebied de g roene ader van Volendam en
Ro
ndj
Edam. Via het Edammerpad f iets je zo van het
eV ole
nda
Markermeer, naar Edam en zelfs verder het open veld in. Of je volgt de bestaande parken en g roen gebieden naar het noorden en komt ook weer uit
m
No
ord
-6
km
op de dijk met uitzicht op het Markermeer.
a Ed
Met de toekomstige uitbreiding van Volendam
m er
m
richting het zuiden en het maken van een nieuwe
d
pa
verkeersaansluiting tussen Volendam zuid en Edam, ontstaat ook daar een mogelijkheid om een ‘rondje Volendam Zuid‘ te maken.
Naast de belang rijke doorgaande structuur die het Edammerpad vormt, zien wij ook kansen om de ringdijk rondom het voormalig Volendammermeer te versterken als doorgaande recreatieve route. Zo worden ook hier bestaande g roene zones aan één gesloten.
km
i
Zu
len
o eV
dj
n Ro
m da
5 d-
Bo
ele
nsp
ark
6 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
ANALYSE | KLIMAATADAPTATIE
Het Boelenspark is het laagste punt van Volendam, oorspronkelijk lag hier het Volendammermeer. Uit een anal yse van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier blijkt dat bij een piekbui die eens in de 1000 jaar plaats vindt het gehele Volendammermeer onder zal lopen, niet alleen het Boelenspark maar ook het bebouwd gebied. Daarbij wordt de kanttekening geplaatst dat in de nabije toekomst piekbuien steeds vaker voorkomen, en deze bui dus zomaar in de komende 100 jaar kan vallen.
Voor dit soort momenten moet het Boelenspark klimaatadaptief worden ingericht, zodat het als regenton kan f ungeren. Regenwater wordt dan
Hoogtekaart AHN
tijdelijk opgeslagen in het park, en de bebouwde omgeving blijft droog en bespaard van wateroverlast.
In het vervolg traject is het belang rijk om samen met het Hoogheemraadschap te kijken welke maatregelen concreet kunnen worden uitgevoerd als onderdeel van de renovatie van het Boelenspark.
Wateroverlast bij steeds vaker voorkomende piekbui
bron: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier 7
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
PARTICIPATIE 1 | AMBTELIJKE WORKSHOP
Aan het begin van het participatieproces is er een ambtelijke workshop gehouden over de toekomst van het Boelenspark. Aanwezig waren experts op het gebied van beschoeiing, stedenbouwkundige, spel/educatie, gezondheid, verkeer, horeca, natuur / ecologie & inwonersparticipatie.
Na een introductie van onze kant gaven experts pitches over hun visie op de toekomst van het park. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in de varianten en het uiteindelijke schetsontwerp.
In het vervolgproces wordt het schetsontwerp teruggekoppeld aan de ambtelijke g roep.
8 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
PARTICIPATIE 1 | GESPREK MET DE BUURT
Aansluitend
zijn
met
•
Dode vissen, stank in de zomer
andere
•
Drassig van oktober – april
geïnteresseerde. In totaal waren er ongeveer 60
•
Intimiteit mist
mensen aanwezig. Na een korte aftrap door de
Kansen:
projectleider van de gemeente en van Sant en Co
•
Meer g roen en bomen
hebben we de g roep in 3 g roepen verdeeld en zijn
•
Meer Kleur en bloesem bomen
met hen door het park gelopen, waarbij we op
•
Handbal en voetbal training op g ras schaatsbaan
verschillende punten hebben gesproken over wat
•
Hufterproof banken en vuilnisbakken
de sterke en zwakke punten zijn van het park en
•
Bankjes en speel attribuut
welke mogelijkheden er liggen voor de toekomst
•
Lage heesters & knotwilgen Cultureel centrum
omwonenden,
we
het
park
belanghebbenden
ingegaan en
van het Boelenspark.
hergebruiken •
Watertappunt
Uit de wandeling kwam naar voren dat er g rote
•
Apart f ietspad Van Baarstraat
zorgen waren over veranderingen in het park,
•
Saaie bomen weg, mooie bomen toevoegen
verder willen mensen g raag dat problemen met
•
Jeu de boules
jongeren in het park worden opgelost en dat er
•
Veiligheid voor kinderen
betere speelvoorzieningen komen. Een overzicht
•
Een plek in het water
van alle genoemde punten:
•
Kinderen spelen in het park
•
Groene parkeerplekken
Bestaande kwaliteiten:
•
Meer bloemen in het g ras, minder maaien
•
Stilte
•
Incidentele horeca
•
Groene long
•
Meer kleur en afwisseling
•
Ontmoetingen tijdens het honden uitlaten
•
Speelplek voor echt kleine kinderen
•
Veel wandelaars in Volendam
•
Fitness route
•
Vissers gebruiken het park
•
Natuurvriendelijke oevers
•
Hondenlosloopgebied
•
Meer vogels
•
Belang rijke route tussen buurten
•
Meer water in plaats van een loze ruimte
•
Ooievaars plek
Problemen:
•
Snelf ietsroute van school
•
Hangjongeren
•
Fietsers en voetgangers scheiden
•
B. van Baarstraat oversteek plek niet goed
•
Aansluiting pad over de Van Baarstraat
•
Beetje leeg
•
Meer handhaving
•
Bankjes kapot
•
Natuurlijke beschutting / afscheiding
•
Hond stink een week als hij in het water springt
•
Spelen voor 12-18 jaar ontbreekt
•
Waterkwaliteit
•
Veel senioren in de buurt 9 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
aatsen ne
m
e
gr
pa
ke
pl er
n
r
PARTICIPATIE 1 | GESPREK MET DE BUURT
binding m
et
am
sle
ed
over
ch
oen
te
ver
en ruimte
lij
k ,m
merpad
o
n pe
derde spee
u ro
n
dode vissen
ve
drassig
hangjongeren
te
leve
i
hondenuitlaatgebied moet groen blijven
e
len, weinig
be
ook saa
edammerpad als verbinding met historisch landschap
lto
aar
dagelijks wandel rondje
l ste
slechte waterkwaliteit
groene long van volendam gevaarlijke ‘racebaan’
mooie plek om te vissen
geen plek voor jongeren
wateroverlast plek voor klaphekfestival
10 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCENARIO’S
Op basis van de anal yse en de participatie zijn
In het scenario ‘Waterrijk en Avontuurlijk‘ wordt
3 modellen gemaakt voor de toekomst van het
de relatie met het verleden als meer gelegd. Deze
Boelenspark.
historie wordt teruggebracht door het bestaande water in het park te verg roten en drassig gebied toe
Het eerste model is het robuust en verbindend.
te voegen op de plek van de schaatsbaan, waarop
In dit scenario worden nieuwe robuuste betonnen
alsnog geschaatst kan worden als het vriest. Het
banken toegevoegd in het park. Verder komen er
water wordt beleefbaar door het toevoegen van
twee nieuwe speelplekken.
Aan het water komt
nieuwe bruggen en vlonders. Zo kan er op di verse
een mooie visvlonder. Verder komt er een nieuw
plekken ontspannen worden aan het water voor
pad door het park in de buurt van de school, zodat
verkoeling.
het makkelijker wordt om vanuit de school het park te gebruiken en de g rote weg over te steken. De
Om van het park één geheel te maken is de
oevers van het water worden glooiend aangelegd
Burgemeester
zodat er meer ruimte komt voor waterplanten en
teruggebracht tot slechts een voetpad. Midden door
kleine eendjes gemakkelijk uit het water kunnen
het park komt een lang voetpad te lopen, zodat
komen. Delen van het g ras worden ingezaaid met
je dwars door de natuur kunt wandelen. Je moet
een bloemenmengsel en staan er in de zomer kleurig
slechts uitwijken voor de centrale vijver ter hoogte
bij. De Burgemeester van Baarstraat krijgt aparte
van het schaatshuisje. Aan deze centrale vijver kan
f ietsstroken en je kunt er weer veilig oversteken
een klein koff ie- of ijsjeszaak komen.
van
Baarstraat
in
dit
model
tijdens een wandeling door het park. In het actief en gezond scenario komt er een mooi wandel- en sportpad dat met drie lussen het hele park met elkaar verbindt. Langs dit pad komen enkele oude en nieuwe elementen zoals een speelplek voor kleine kinderen, een sportkooi voor oudere kinderen en jongeren, tafeltennistafels, jeu de boules baan en een f itnessplek. In het midden van het park komt een eiland met speelelementen voor oudere kinderen. De schaatsbaan wordt opgeknapt en wordt het hele jaar een mooie ontmoetingsplek in het park, en is met vorst natuurlijk dé plek waar heel Volendam de ijzers onderbindt. De Burgemeester van Baarstraat wordt een f ietsstraat waar de auto te gast is. 11 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
als icoon v
BOELENSPARK
an
picknick
ta
ls gr
a
an
blo
kruidrijk
sl
m
n -e
d
Welkom in het nieuwe Boelenspark! Het Boelenspark is een echt stadspark van en voor iedereen. Dit willen we graag zo houden en versterken. In dit scenario worden nieuwe robuuste betonnen banken toegevoegd in het park. Verder komt er twee nieuwe speelplekken voor kleine kinderen. Aan het water komt een mooie visvlonder. Verder komt er een nieuw pad door het park in de buurt van de school, zodat het makkelijker wordt om vanuit de school het park te gebruiken en de grote weg over te steken. De oevers van het water worden glooiender gemaakt zodat er meer ruimte komt voor waterplanten en kleine eendjes kunnen gemakkelijk uit het water komen.
menpa
d
p
bloe
a
v rk
oor jong en
o
ud
SCENARIO 1: ROBUUST & VERBINDEND
e
bu
te us
fe
ro
ark
nieu
b
g ru
tp
we
d e n k m e e o v e r d e t o e k o m s t v a n he t
he
S EL UI E H D T EN AA N R E HOR HET P E J N L A AT VA IA ËN V E E D I JOUW
Delen van het gras worden ingezaaid met een bloemenmengsel en staan er in de zomer kleurig bij. De Burgemeester van Baarsstraat krijgt aparte fietsstroken en je kunt er weer veilig oversteken tijdens een wandeling door het park.
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
12
d e n k me e ov e r de toe koms t v an het
ou
t d o o r fi t n e s
BOELENSPARK
s
el
g en spo
m
m
ark
he roe
kli
om
tp
pelen in
rondje
he
e
ns e n
aa
ls na
tg n
SCENARIO 2: ACTIEF & GEZOND
rtb
r alle do
ep
bew
ge
oo nv
ro
e
S EL UI E H D T EN AA N R E HOR HET P E J N A L A AT V IA ËN V E E D I JOUW
Welkom in het nieuwe Boelenspark! Het Boelenspark krijgt in dit scenario een mooi wandel- en sportpad dat met drie lussen het hele park met elkaar verbindt. Langs dit pad komen enkele oude en nieuwe elementen zoals een speelplek voor kleine kinderen, een sportkooi voor oudere kinderen en jongeren, tafeltennistafels, jeux de boules baan en een fitnessplek. In het midden van het park komt een eiland met speelelementen voor oudere kinderen.
sportkooi
De schaatsbaan wordt opgeknapt en wordt het hele jaar een mooie ontmoetingsplek in het park, en is met vorst natuurlijk dé plek waar heel Volendam de ijzers onderbindt. De Burgemeester van Baarsstraat wordt een fietsstraat waar de auto te gast is. l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
13
d e n k m e e o v e r d e t o e k o m s t v a n he t
BOELENSPARK p
en el
in en met
wa te
s
en
wa
en
t
S EL UI DE TH N A N E PRA E R ff e r m e t s t a p HO HET E u J N st L A AT VA IA rb e ËN V E E D I JOUW
r
e
en uu
sp
n met d
h
et
le
ne ni
erpad over
at
r
ers, wat
er
b
n
Om van het Boelenspark één geheel te maken is de Burgemeester van Baarsstraat in dit model teruggebracht tot slechts een voetpad. Midden door het park komt een lang voetpad te lopen, zodat je dwars door de natuur kunt. Je moet slechts uitwijken voor de centrale vijver ter hoogte van het schaatshuisje. Aan deze centrale vijver kan een klein koffie of ijsjeszaak komen.
fbaar make
natu
ur
li
jk
ev eo
ee
Welkom in het nieuwe Boelenspark! Het Boelenspark ligt op de plek van het vroegere Volendammermeer. Deze historie wordt teruggebracht door het bestaande water in het park te vergroten en drassig gebied toe te voegen op de plek van de schaatsbaan, waarop alsnog geschaatst kan worden als het vriest. Het water wordt beleefbaar door het toevoegen van nieuwe bruggen en vlonders. Zo kan er op diverse plekken ontspannen worden aan het water voor verkoeling.
el
SCENARIO 3: WATERRIJK & AVONTUURLIJK
vl
d on
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
14
PARTICIPATIE 2 | ONLINE PRAATHUIS
De verschillende scenario’s zijn samen met een aantal stellingen voorgelegd aan de bewoners. Door middel van 4 g rote borden in het park konden alle bezoekers van het park de scenario’s bekijken en een QR-code scannen om via het online praathuis te reageren van juli tot eind augustus 2022. Meer dan 200 mensen hebben gereageerd. Een overzicht van de resultaten staat op de volgende pagina. Bij het beoordelen van de scenario’s is een duidelijke voorkeur voor het robuust & verbindend scenario naar voren gekomen. Als tweede kwam het sportief en gezond scenario uit de bus. Er is in het vervolg traject gekozen het robuust & verbindend scenario als basis te nemen, en te combineren met gewaardeerde elementen uit met name het sportief & gezond scenario. Verder is er een aantal stellingen voorgelegd aan de bewoners. Daarbij valt op dat er veel behoefte is aan meer kleur en nieuwe speelplekken. Verder wordt er aangegeven dat de Van Baarstraat veiliger moet worden, er iets te doen moet zijn voor jongeren en dat mensen g raag een kleine horeca gelegenheid in het park zouden willen. Enkele andere onderwerpen die genoemd zijn: •
een mooie dagelijkse wandeling
•
open plekken benutten
•
door het jaar heen acti veren
•
schaatsbaan beter benutten
•
honden losloopplek behouden
15 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
denk mee over de toekomst v an h et
Wensen voor de toekomst
jke speelp
l
ak
r
Te r
r
46%
t e r i s t i eke
15%
or klein e
vo
ee
kinderen
g
lplaats
uu
as
bru
32%
20%
59%
69%
rli
n
Ka
Wa
Robuus
30%
Avont
G
enhotel
n
53%
33%
Meer ba
ek
n
eme
Ho
B
el
en
roe
53%
35%
Bij
lo
e
tg
itlaten
Wa n d
picknick
es
al
u nd
ten van h e nie
te
kj
te
ppunt rta
fe l
phekfe s Kla
n
ta
Fietse
Mooi dorpspark, maar net als in de winter het een ijsbaan is, mag het in de zomer ook een actief park worden.
De bankjes zijn aan vervanging toe en er kunnen meer vuilnisbakken bij om vervuiling tegen te gaan.
Op dit moment is het park niet belangrijk, maar dat zou het wel moeten zijn.
Het Boelenspark is op dit moment nog niet belangrijk genoeg. Zo is er veel ruimte met veel (onbenut) potentieel.
Het park is enorm belangrijk, ik wandel er elke dag met of zonder hond en ontmoet er een hoop van mijn kennissen.
Het is zo al een prachtig park. Mensen kunnen er al gaan zitten. Een beetje liefde en onderhoud is genoeg.
37%
24%
31%
Sp
Huidig gebruik
tiv
RESULTATEN PARTICIPATIE BOELENSPARK
BOELENSPARK
Stellingen “De IJe en het Edammerpad moeten meer onderdeel uitmaken van het park.”
“De Burgemeester van Baarstraat is onveilig en moet veranderd worden” Nee 27,6%
Nee 50,0%
“De schaatsbaan mag verdwijnen, het vriest namelijk nog zelden” Nee 59,7%
Nee 35,2%
“Het park moet ook een plek bieden voor jeugd van 12-18 jaar.”
"Er moet meer aandacht zijn voor ecologie dan voor sport en spel." Nee 50,5%
Nee 37,8%
Ja 40,3%
Ja 72,4%
Ja 50,0%
“Er mag een kleine horeca voorziening in het Boelenspark komen.”
Ja 64,8%
Ja 49,5%
Ja 62,2%
Scenario’s
Voor: 81% Tegen: 19%
Groen
Al genoeg speelplekken voor kinderen
Rust
Park niet actief genoeg
Ruimte voor honden
W A TERRI J K & A VO N TU U RL I J K
SPORTIEF & GEZON D
R OBUUS T & V E R BI ND E ND
Voor: 68% Tegen: 32%
Ruimte sporten
Geen ruimte voor honden
Rust verloren
Ruimte verloren
Voor: 48%
Speelvijver
Visstek
Tegen: 52%
Muggen
Ratten
Geen activiteit
Geen ruimte voor honden 16
BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | ONTWERP PRINCIPES
Aan de basis van het schetsontwerp staan 4 heldere ontwerpprincipes.
DRIE KAMERS
RUGGENGRAAT VAN HET PARK
Allereerst krijgt het park 3 verschillende kamers
met elk een eigen identiteit. De kamer aan de oostzijde van het park herbergt de school en is het meest stedelijk in gebruik. De middelste kamer is meer avontuurlijk en krijgt een g root speeleiland. De laatste kamer wordt gebruikt als schaatsbaan en krijgt meer open landschappelijk karakter. De drie kamers worden verbonden met een centraal parkpad dat f ungeert als ruggeng raat van het park.
DRIE KAMERS
RUGGENGRAAT VAN HET
Dit is een breed asf altpad waarop je lekker kunt wandelen en skeeleren. De ruggeng raat verbindt de verschillende kamers in het park met elkaar en voert je langs de meeste prog ramma onderdelen. Aan het centrale parkpad liggen enkele bestaande f uncties en worden di verse nieuwe aan toegevoegd.
ACT IVEREN MET PROGRAMMA
VERBINDEN MET DE BUURT
Zo wordt de bestaande speelplaats vervangen voor een nieuwe speelplek voor jonge kinderen, komt
er een sportkooi voor jongeren, tafeltennistafels, een avonturen speeleiland voor oudere kinderen, een
kleine
horecagelegenheid,
schommels
en
f itnessplekken. Het park als geheel maakt onderdeel uit van het g roene netwerk van Volendam. Vanuit het park loop je makkelijk een rondje over de ringdijk van het Volendammermeer of over het Edammerpad.
ACT IVEREN MET PROGRAMMA
VERBINDEN MET DE
Ook wordt er een aansluiting achter de speeltuin gemaakt richting het bestaande natuurgebied.
17 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | PLANKAART
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
18 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | DORPSWEIDE
De dorpsweide is een belang rijke plek in het Boelenspark. Hier vindt jaarlijks het Klaphekfesti val plaats en ligt de school met parkeerplaats in het park. Op de plek van het huidige pad komt deels de ruggeng raat te liggen, maar dit pad krijgt een nieuwe aansluiting op de Van Baarstraat. Aan de ruggeng raat komen verschillende f uncties te liggen, zoals de vernieuwde speelplek voor kleine kinderen met aansluitend een g rote speel weide. De
dorpsweide
wordt
een
levendige
en
multif unctionele plek. Door het jaar heen zie je hier veel mensen wandelen en sporten en op enkele momenten in het jaar veranderd de dorpsweide even in de perfecte plek voor een festi val in het park!
19 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | DORPSWEIDE
20 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | DORPSWEIDE
21 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | DORPSWEIDE
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
22 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | EILAND
Het eiland is een centrale plek midden in het park. Dit gedeelte van het park wordt op dit moment nauwelijks gebruikt. Het bestaande
water wordt
iets uitgebreid en aangesloten zodat er een eiland ontstaat. De g rond die vrijkomt bij het uitg raven wordt gebruikt om wat bulten op het eiland te maken. Zo ontstaat een avontuurlijk landschap. De ruggeng raat is met twee mooie vlonderbruggen verbonden met het eiland. Op het eiland is een speeltuin voor oudere kinderen, met een onder andere een klimtoren. De speelplek ligt aan een g root rond g rasveld. Maar je kunt natuurlijk ook spelen tussen het hoge g ras dat de speelplek aan de anderezijde omsluit. In het middengebied, buiten het eiland, komt ook een f itness of callesthenics plek. Dit is de ideale plek voor vol wassenen en jongeren om buiten te gaan bewegen. De exacte invulling van de speelplek zal in de vervolgf ase verder worden uitgewerkt en afgestemd met belanghebbende.
23 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | AVONTURENEILAND
24 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | AVONTURENEILAND
25 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | AVONTURENEILAND
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r 26 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | BOSWEIDE
De bosweide is het gebied waar nu de schaatsbaan en het honden losloop gebied ligt. De kwaliteit van deze ruime en open plek met een bossige rand eromheen wordt versterkt. De mogelijk om te schaatsen blijft bestaan. Maar straks is hier ook wat te doen als het niet vriest. Dwars door de bosweide komt de ruggeng raat te liggen, die de verschillende bestaande eilanden die in de schaatsbaan liggen verbindt. De ruggeng raat vormt de verbinding van de bosweide met de rest van het park en omgeving. De honden die loslopen op de plek van de schaatsbaan kunnen dat blijven doen. Voor hun baasjes worden de eilanden waarop ze g raag zitten beter toegankelijk door middel van de ruggeng raat. Zo kunnen zij en anderen ook met slecht weer makkelijk over de bosweide lopen.
27 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | BOSWEIDE
28 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | BOSWEIDE
29 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | BOSWEIDE
l a n d s c h a p s a r c h i t e c t u u r
30 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | BRUGGEN
Het karakter van het park wordt voor een g root deel bepaald door de aanwezige bruggen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee soorten bruggen. De ene soort brug is een toegangsbrug die je over het hoger gelegen boezemwater het park binnen brengt. De andere is een belevingsbrug, ligt midden in het park en brengt je juist dichtbij het water. Toegangsbruggen De entrees van het park over water worden gevormd door 3 herkenbare stalen bruggen die je over het hoog gelegen boezemwater leiden. De reling van de bruggen wordt gevormd door en staalplaat waar een herkenbaar motief uitgestanst wordt. Als basis voor dit motief is traditionele Volendamse
Toegangsbrug
Belevingsbrug
klederdracht gebruikt. Belevingsbruggen In het lager gelegen deel van het park is meer water aanwezig. Hier hebben de bruggen een ander karakter. In het park komen herkenbare houten belevingsbruggen, de vlonderbruggen brengen je dichtbij het water, zodat je het bijna kunt aanraken!
Legenda
Patroon reling toegangsbrug, geïnspireerd op motief uit traditionele Volendamse klederdracht
Toegangsbrug Belevingsbrug 31 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
l o o pt v a n a f d e p a rk we i d e d o o r ove r h e t M a rs e ille p a d , w a a rd o o r h e t e ch t b i j h e t p a r k ga a t h o re n . D e w a re n m a rk t wo rd t o p s m a l l e re wi j ze i n ge p a s t , w a a rb ij d e b u s s e n e n ke l l a d e n e n l o sse n e n t ijd e n s d e m a r k t p a r ke re n o p h e t Ni co la a s p le in . De 6 0 k r a m e n k u n n e n g e p l a a t s t wo rd e n d o o r h e t f i e t s p a d t i j d e l i j k a f t e s l u i t e n en d e ve rh a rd i n g t u s s e n d e b o m e n t e b e n u t t e n . D e m a rk t wo rd t e e n g e ze l l i g e wa n d e l i n g o p d e p a rk b o u le v a rd t u s s e n h e t ve l e g ro e n . O m re l a t i e m e t h epadenstructuur t s t a d s h a r t t e o n d e r s tis re pde e n basis van een Eend e duidelijke wo rd e n d e ze l f d e k l in ke r s o p h e t M a r s e i l l e p a d park. t o egIn e p ahet s t . vernieuwde Boelenspark zijn alle delen
SCHETSONTWERP | PADENSTRUCTUUR
goed begaanbaar en logisch op elkaar aangesloten. Zo vormt het park één geheel met een duidelijke hiërarchie tussen brede en smalle paden. Ruggeng raat Ruim opgezet asf alt pad voor voetgangers en skaters. Het meeste prog ramma kun je aan dit pad vinden. Fietspad 14
Haaks op de ruggeng raat ligt het f ietspad dat het
Ruggeng C e n t r a a lraat P a r k Z o e t e r m e e r Vo o r l o p i g O n t w e r p
Halfverharde paden
Edammerpad
pad doorkruist ter hoogte van de ijshut. Edammerpad Het bestaande Edammerpad maakt onderdeel uit van het park. Het verbindt het park in de lengterichting met Edam en het centrum van Volendam. Dwaalpaden Naast de brede hoofdstructuur zijn er smallere dwaalpaden.
Deze
paden
zijn
halfverhard
en
slingeren wat meer. Deze paden zijn deels ook aangesloten op de omgeving en gaan buiten het park verder.
Legenda Ruggeng raat Fietspad Edammerpad Dwaalpaden 32 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | MEUBILAIR
In het park wordt gekozen voor eenvoudige, herkenbare en duurzame materialen. Bank Uit de participatie komt de duidelijke wens naar voren om voldoende en geschikte zitmogelijkheden te hebben. Daarom worden er in het park 15 mooie Canapé banken geplaatst. De banken hebben een stevig stalen frame en een comfortabel houten zitvlak. Zo kun je heerlijk in het park zitten. De banken komen op een betonplaat van geveegd beton te staan, zodat je geen last hebt van onkruid onder de banken.
Z it e le me n t Ca n a p é re t ro, g e co a t f r am e o p be t o n pla a t
A f v a l b a k ken - C a p i t o l e Pres t i g e L a rg e 7 0 l i t er
Afvalbakken In de buurt van sport en speel plekken komen strategisch afvalbakken te staan. Op deze manier blijft het park schoon. Er wordt gekozen voor standaard afvalbakken, Capitole prestige large. Deze zijn extra g root, waardoor ze minder vaak geleegd hoeven te worden.
33 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | PROGRAMMA OVERZICHT
Vanuit een deel van de bevolking is met de
Kleine kinder tuin speeltuin
Dijkpad
participatie de wens naar voren gekomen dat er
Voor kleine kinderen is het belang rijk dat zij
Het
meer te doen moet zijn in het Boelenspark. Hoewel
dichtbij hun huis kunnen spelen. Zij hebben geen
Volendammermeer. Dit maken we beleefbaar door
de rustige g roene basis van het park behouden
behoefte aan een g rote speeltuin, maar veel kleine
een dijkpad voor te stellen. Zo loop je vanuit het park
blijft worden bestaande prog ramma onderdelen
speelplekken. Aan de rand van het park wordt
over de g roene dijk naar het Markermeer. Samen
vernieuwd en wordt er een aantal hedendaagse
daarom deze kleine speeltuin toegevoegd.
met het natuurpad maken we zo veel verschillende
prog ramma onderdelen toegevoegd.
Boelenspark
is
onderdeel
van
het
oude
rondjes mogelijk, wat het aantrekkelijk maakt voor mensen om te gaan wandelen of hardlopen. Door
Daarbij is er veel aandacht geweest om een variatie
Speelplek
de verbinding met de dijk te maken zullen ook
van prog ramma onderdelen te verspreiden over het
Uit de participatie kwam de behoefte naar voren
toeristen het Boelenspark beter weten te vinden.
park. Zo is er straks genoeg te doen in het park
om meer speelmogelijkheden aan het park toe te
voor kleine kinderen, oudere kinderen, jongeren,
voegen. Daarom komt op het eiland een speeplek.
vol wassenen en ouderen.
Fest ivals Er zijn maar zelden zo veel mensen in het Boelenspark
Ruggengraat
als tijdens het klaphekfesti val. In het huidige
Natuur pad
Het centrale parkpad dat de ruggeng raat vormt van
ontwerp blijft het mogelijk de weide bij de school
Door middel van een brug loopt een wandelpad
het park biedt niet alleen de mogelijkheid van A
hiervoor te blijven gebruiken. De multi-sportkooi is
langs de g rote speeltuin, zo loop je straks vanuit
naar B te gaan, maar is ook een bestemming op
zoveel mogelijk aan de zijkant gesitueerd, zodat het
het Boelenspark de natuur in.
zichzelf Op het pad staan sport en speeleilanden
zo min mogelijk een belemmering is.
gemarkeerd, en op de bankjes aan het pad kun je Fitnessplek
heerlijk zitten. Daarnaast verbindt de ruggeng raat
Speeltuin voor kleine kinderen
Om bewegen onder jongeren en vol wassenen te
de meeste prog ramma onderdelen in het park met
Bij de entree van het park ligt een bestaande
stimuleren en makkelijk te maken komen er op de
elkaar.
kinderspeeltuin. Deze is dringend aan renovatie
eilanden van de schaatsbaan enkele sporttoestellen.
toe en zal dan ook worden vernieuwd. De
Zo kun je het gehele jaar op de schaatsbaan sporten.
Visvlonder
speelelementen zullen anders zijn dan de andere
Wat voor soort toestellen hier geschikt voor zijn
Uit de participatie kwam duidelijk de behoefte
speeltuin voor kleine kinderen om voor de nodige
wordt in een vervolgf ase nader uitgewerkt.
voor visplekken naar voren. Ook nu wordt er door
afwisseling te zorgen.
jong en oud gevist in het park. Daarom worden er Schaat sbaan
enkele visvlonders gemaakt in het park. Over de
De huidige schaatsbaan vormt op dit moment
exacte posities zal nog afstemming met vissers
een gewaardeerd onderdeel van het Boelenspark.
plaatsvinden in een vervolgf ase.
Dat blijft zo in de toekomst, na de renovatie weten waarschijnlijk nog meer Volendammers de schaatsbaan te vinden.
34 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
Festi val
s
in
tu
er
s uin
Speel
ng
ne kind
elt
Rugge
t aa
Klei
pe
r
Natuu
Schaa
an
Fitnes
tsb
a
d
rp
a
sp
Dijkp
l
ad
ek
35 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
SCHETSONTWERP | KLIMAATADAPTATIE
Hevige regenbuien komen steeds vaker voor. Er worden veel maatregelen genomen om de effecten hiervan op de leefomgeving te minimaliseren. Maar alleen beschermende maatregelen, zoals meer oppervlakte water, g rotere pompen en hogere dijken zijn niet afdoende. Daarom wordt het landschap meer en meer klimaatadaptief ingericht, zodat het kan meebewegen met de toenemende extremen in het weer. Uit de anal yse blijkt dat in het geval van een hevige regenbui het Boelenspark vol water komt te staan. Gezien de f unctie van het park is dit geen probleem. Aangezien de van Baarstraat verhoogt ligt ten opzichte van de rest van het park ligt het voor de hand om het gedeelte ten westen van de straat te gebruiken als regenwateropvang bij hevige regenval. Het gedeelte van de schaatsbaan ligt daarbij het laagst, en zal dus als eerste onder water lopen. Zo kan het park gebruikt worden als noodoverstort voor de omliggende wijken. Het gebouw van de schaatsvereniging liggen in het gebied dat tijdelijk onder water kan komen te staan en dienen dusdanig te worden ontworpen dat dit geen kwaad kan. Bij de duiker onder de van Baarstraat moeten aanpassingen worden gedaan om de water doorvoer te reguleren. Naast deze maatregelen wordt er meer oppervlakte water gecreëerd rondom het avonturen speeleiland.
Legenda
Dit verhoogt de waterkwaliteit en zorgt voor meer
Regenwateropvang primair
buffercapaciteit.
Regenwateropvang extreem Wegstroom/pomp plekken 37 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
KOSTENRAMING
Op basis van het schetsontwerp is een globale
verbinding met het natuurpark, een speeltuin bij de
in
kostenraming gemaakt. Dit is een indicatie van de
Torenvalkstraat/Monseigneur C. Veermanlaan, het
opgenomen in de kostenraming. Mogelijkerwijs kan
bouwkosten op basis van prijspeil eind 2022.
dijkpad en de aanpassingen aan de Van Baarstraat.
het Hoogheemraadschap hierin bijdragen.
De kostenraming valt uiteen in drie delen. Allereerst
Er is voor gekozen om in de raming te focussen op
zijn er de verwijderingskosten, vervolgens de
het Boelenspark, de genoemde projecten maken
Fasering
bouwkosten en tot slot de staartkosten. Op de
onderdeel wel onderdeel uit van onze visie op het
Gezien de g rote van het park ligt het voor de hand
volgende pagina’s zijn deze drie kosten verder
plangebied, maar zijn in deze kostenraming buiten
om de aanleg gef aseerd uit te voeren. De drie
uitgewerkt.
beschouwing gelaten. Ook een eventuele ophoging
kamers, zoals voorgesteld in de ontwerpprincipes,
van de kades of vervangen van beschoeiing van het
bieden een logisch uitgangspunt voor het opdelen
boezemwater zijn in deze raming niet opgenomen.
van het park in 3 f ases. Welke f ase eerst aangelegd wordt kan nader worden bepaald.
Afbakening Naast
het
eigenlijke
schetsontwerp
park
voorstellen
worden gedaan
in
het
Ook de technische benodigdheden om het park als
voor
een
waterretentiegebied in te richten zoals voorgesteld
het
hoofdstuk
klimaatadaptatie
zijn
niet
DRIE KAMERS
ACTIVEREN MET PROGRAMMA
38 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
KOSTENRAMING | OPRUIMWERKZAAMHEDEN
TYPE Opruimingswerkzaamheden
Eenheid
Aantal
Prijs per eenheid (€)
Totaal bedrag (€)
VERWIJDEREN VERHARDINGEN Verwijderen asfalt + ondergrond Verwijderen asfalt toplaag Verwijderen halfverharding + ondergrond Verwijderen halfverharding Verwijderen elementverharding + ondergrond Verwijderen elementverharding
m2 m2 m2 m2 m2 m2
700 2500 1000 100 500 400
€ 30,00 € 10,00 € 10,00 € 5,00 € 10,00 € 7,00
€ 21.000,00 € 25.000,00 € 10.000,00 € 500,00 € 5.000,00 € 2.800,00
VERWIJDEREN BOUWKUNDIGE CONSTRUCTIES Verwijderen bruggen Verwijderen beschoeiing park
st m
8 1100
€ 4.000,00 € 13,00
€ 32.000,00 € 14.300,00
VERWIJDEREN TERREINMEUBILAIR Verwijderen lichtmasten Verwijderen bankjes Verwijderen prullenbakken Verwijderen voetbaldoelen Verwijderen speeltuin
st st st st st
20 10 5 2 1
€ 200,00 € 200,00 € 50,00 € 300,00 € 3.000,00
€ 4.000,00 € 2.000,00 € 250,00 € 600,00 € 3.000,00
m2 st are
100 75 250 1
€ 7,00 € 500,00 € 30,00 € 15.000,00
€ 700,00 € 37.500,00 € 7.500,00 € 15.000,00
VERWIJDEREN BEPLANTINGEN Verwijderen plantvak Verwijderen solitaire bomen Verwijderen grasvegetatie Snoeien heesters
Totaal
€ 64.300,00
Totaal
€ 46.300,00
Totaal
€ 9.850,00
Totaal
€ 60.700,00
Totaal
€ 181.150,00
39 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
KOSTENRAMING | AANLEGKOSTEN
TYPE GRAAFWERZAAMHEDEN t.b.v. inrichting park Ontgraven watergang Aanleg plas draszone Herprofileren ijsbaan Baggeren bestaand watervlak
Prijs per eenheid (€)
Totaal bedrag (€)
m m st m3
200 900 1 10000
€ 40 € 10,00 € 90.000,00 € 1,00
€ 8.000,00 € 9.000,00 € 90.000,00 € 10.000,00
Verhardingen Centraal fietspad Asfalt speciaal + belijning Overige asfalt paden met afstrooilaag Edammerpad nieuw toplaag
m2 m2 m2
2750 1500 1700
€ 80,00 € 60,00 € 25,00
€ 220.000,00 € 90.000,00 € 42.500,00
st m2 m3 m EUR
2 400 280 150 7
€ 20.000,00 € 130,00 € 55,00 € 350,00 € 6.000,00
€ 40.000,00 € 52.000,00 € 15.400,00 € 52.500,00 € 42.000,00
Terreininrichtingen Plaatsen lichtmasten Plaatsen banken Voetplaat beton onder bank plaatsen afvalbakken
st st st st
42 15 15 7
€ 2.000,00 € 2.000,00 € 300,00 € 700,00
€ 84.000,00 € 30.000,00 € 4.500,00 € 4.900,00
Bouwkundige constructies Lev. En plaatsen brug 3,5 meter breed staal Lev. En plaatsen vlonderbrug 3,5 meter breed hout Lev. En plaatsen vlonderelement 3,5 meter breed hout Lev. En plaatsen vlonderbrug 2 meter breed hout Beschoeiing nieuw Vernieuwen drainage ijsbaan
m m m m m st
30 70 35 14 150 1
€ 6.000,00 € 3.300,00 € 2.500,00 € 200,00 € 100,00 € 32.000,00
€ 180.000,00 € 231.000,00 € 87.500,00 € 2.800,00 € 15.000,00 € 32.000,00
Groenvoorziening Aanplant bomen in groen Aanplant solitaire heesters in groen Aanplant heesters Aanplant natte oevervegetatie - plas dras Inzaaien bloemrijk grasmengsel, stinzebollen Inzaaien bloemrijk grasmengsel, gazon
st st m2 m2 are are
75 20 100 1800 100 100
€ 1.350,00 € 600,00 € 25,00 € 25,00 € 400,00 € 125,00
€ 101.250,00 € 12.000,00 € 2.500,00 € 45.000,00 € 40.000,00 € 12.500,00
Spelen
Plaatsen speeltoestellen speeltuin Kunstgras Speelzand Betonrand rondom speelzones Plaasten calisthenics
Eenheid
Aantal
Totaal
€ 117.000,00
Totaal
€ 352.500,00
Totaal
€ 201.900,00
Totaal
€ 123.400,00
Totaal
€ 548.300,00
Totaal
€ 213.250,00
Totaal
€ 1.556.350,00
40 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
KOSTENRAMING | OVERZICHT
De geraamde kale bouwkosten bedraagt 2,2 miljoen euro. Daarbovenop komen de kosten voor het verwijderen van bestaande zaken. Ook is er 25% nader te detailleren opgenomen, aangezien in het
Bouwkosten Totale kosten verwijderen Totale kosten nieuw Nader te detailleren bouwkosten
hoeveelheid
totaal bedrag
25%
schetsontwerp nog veel onzekerheden zitten.
€ 2.171.875,00
Op de totale bouwkosten komen staartkosten. Om een goed inzicht te hebben in de totale kosten zijn deze ook opgenomen in deze kostenraming. Niet
opgenomen
in
deze
kostenraming
€ 181.150,00 € 1.556.350,00 € 434.375,00
zijn
ambtelijke proceskosten en de kosten voor het
Staartkosten Algemene bouwplaatskosten Uitvoeringskosten Algemen kosten Winst Risico Ontwerp & Engineering
1% 5% 5% 2% 2% 5%
ontwerp.
€ 21.718,75 € 108.593,75 € 108.593,75 € 43.437,50 € 43.437,50 € 108.593,75
€ 434.375,00
Deze raming geeft een goed beeld van wat het
€ 2.606.250,00
huidige schetsontwerp zou kosten. Om kosten te verdelen kan er voor gekozen worden het park gef aseerd aan te leggen. Mocht dit wenselijk zijn dan kan de kostenraming per deelgebied gespecif iceerd worden. Met het maken van deze kostenraming is het ontwerp zoveel mogelijk geoptimaliseerd. Daarbij dient er wel aandacht te zijn voor de compositie van het ontwerp en de doorlopen participatie.
41 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
VERVOLGPROCES
Op basis van de participatie, het schetsontwerp en
januari - april 2024
de bijbehorende kostenraming kan de gemeenteraad
- werkvoorbereiding door aannemer
beslissen verder te gaan met het ontwikkelen van
- controle technische tekeningen door Sant en Co
het Boelenspark. mei - december 2024 Hierbij is het gebruikelijk dat de landschapsarchitect
- aanleg en oplevering in f ases van het nieuwe
een toelichting op de plannen geeft aan de
Boelenspark
gemeenteraad. Daarna kan er een gesprek gevoerd worden welke inhoudelijk, prog rammatische en budgettaire verwachtingen de gemeenteraad heeft ten opzichte van het doorontwikkelen van het schetsontwerp. Met deze opmerkingen op zak kan Buro Sant en Co het schetsontwerp aanpassen en doorontwikkelen tot een voorlopig ontwerp en def initief ontwerp, in nauwe samenspraak met de bewoners en gebruikers van het park. Dit ontwerp kan vervolgens worden aanbesteed en worden uitgevoerd. De planning zou er dan als volgt uit kunnen zien: maart 2023 - besluit gemeenteraad april-augustus 2023 - voorlopig ontwerp en def initief ontwerp met bijbehorende participatie door Buro Sant en Co september-december 2023 - bestek schrijven - opstellen en uitvoeren aanbesteding
42 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
OVERZICHTSKAART OUD EN NIEUW
43 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur
44 BURO SANT EN CO landschapsarchitectuur