Bijlage 1 OMGEVINGSVISIE EDAM-VOLENDAM.pdf

Afwentelen wordt voorkomen Het is van belang dat onze leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Afwentelen naar tijd moeten we daarom voorkomen. Hetzelfde geldt voor afwentelen naar plaats. Bij ingrepen in het ene gebied moeten negatieve effecten op andere gebieden en wie daar leven en werken zoveel als mogelijk worden voorkomen. Maatregelen moeten in de eerste plaats gericht zijn op het voorkomen van (gezondheids-)schade en verontreiniging, boven het naderhand herstellen van schade (preventie- en voorzorgsbeginsel). Lusten en lasten van maatregelen moeten niet onevenredig worden verdeeld, dan wel dat wie nadeel ondervindt minimaal daarvoor wordt gecompenseerd. Bestrijding van vervuiling vindt bij voorkeur aan de bron plaats en in de besluitvorming wordt de cumulatie van risico’s voor mens en milieu meegenomen. Doordat het afwegingskader richting geeft aan (mogelijke) keuzes die we maken voor onze leefomgeving, werken de principes door in en worden ze onderdeel van de grondhouding die we aannemen als we in onze gemeente aan de toekomst van onze leefomgeving werken.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

55 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

4 SAMENWERKEN | Samen uitvoering geven aan onze visie Hoe gaan we uitvoering geven aan onze visie en hoe worden onze dromen en ambities realiteit? De omgevingsvisie van de gemeente Edam-Volendam is het resultaat van meerdere intensieve samenwerkingen. Ook uitvoering geven aan onze omgevingsvisie doen we niet alleen en niet van achter een bureau. Daar gaan we samen werk van maken! Gemeente Edam-Volendam gelooft in samenwerking als basis voor een goede leefomgeving. We geven in dit hoofdstuk aan wat voor rol wij voor ons zelf zien, maar dat we op onderwerpen ook op anderen rekenen. Dat noemen we ook wel onze 'sturingsfilosofie'.

Sturingsfilosofie Onze overheidsrol is in essentie 'samenwerkend'. Dit betekent dat we met samenwerkingsverbanden samen met andere overheden, instellingen, bedrijven of inwoners onze leefomgeving willen vormgeven. Voor gemeenteoverstijgende onderwerpen werken we samen en zoeken de afstemming met de regio. Voor lokale onderwerpen zoeken we zo veel mogelijk op dat niveau de verbinding. Dit heeft gevolgen voor onze houding en omgangsvormen, maar ook voor de manier waarop wij werken en onze programma's en het omgevingsplan inrichten.

Gemeente Edam-Volendam onderschrijft de doelen van de Omgevingswet en we willen dit dan ook graag in ons beleid en onze eigen rol verankeren. Onze kernwaarden vertalen zich dan ook goed naar de doelen van de Omgevingswet. Kernwaarden Verbinden → Leiderschap → Wendbaar → Vertrouwen →

Verbeterdoelen omgevingswet Integrale besluitvorming Snellere en betere besluitvorming Bestuurlijke afwegingsruimte Transparant en voorspelbaar

In het Ambitiedocument Omgevingswet (gemeente Edam-Volendam, 2018) wordt dit concreet vertaald naar lokale opgaven waar wij mee aan de slag gaan: • participatie, • uitnodigingsplanologie & kaderstelling, • maatwerk, • processen & communicatie.

56

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Bij samenwerking is het goed om wederzijdse verwachtingen uit te spreken. Wat kunnen anderen verder verwachten van de rol van de gemeente EdamVolendam? En wat verwachten wij van anderen? Wat kan verder van Gemeente Edam-Volendam worden verwacht? We beloven naar deelnemers in onze samenwerkingsverbanden dat wij hun inbreng serieus nemen. Dat houdt in: • dat wij naar ieders inbreng luisteren en die zo goed mogelijk proberen te begrijpen; • dat wij alle inbreng die geleverd wordt meenemen in het proces van oordeelsvorming ten aanzien van mogelijkheden, alternatieven, afweging en besluitvorming; • dat wij aan deelnemers kenbaar zullen maken wat de uitkomsten van verkenningen, oordeelsvorming en besluitvorming zijn en dat wij bereid zijn uit te leggen hoe met de inbreng, die door deelnemers is geleverd, is omgegaan; • dat wij ook minderheidsstandpunten serieus nemen en rekening houden met minderheidsbelangen. Niet iedere persoon of instantie kan zijn of haar zin krijgen en niet elk idee of bezwaar kan gehonoreerd worden, maar wij beloven dat wij ons zullen inspannen om steeds te kijken hoe wij nadelen van de uiteindelijke keuzes zo klein mogelijk kunnen maken. Waar de ruimte voor samenwerking ontbreekt, wordt dat uitgelegd.

Want op specifieke onderwerpen, die daar bijvoorbeeld vanwege maatschappelijke belangen of omgevingskwaliteiten om vragen, kan het zijn dat Gemeente Edam-Volendam (in plaats van de prefererende samenwerkende rol) een ondersteunende of juist een regulerende rol zal aannemen.

Wat verwachten wij van anderen? Van andere overheden, bedrijven, inwoners en maatschappelijke organisaties vragen wij een actieve houding om vanuit eigen expertise, verantwoordelijkheid en mogelijkheid samen ons grondgebied op een goede manier te beheren, beschermen, gebruiken en ontwikkelen. Gelijkwaardig partnerschap vormt de basis voor samenwerking met andere overheden, waarbij iedere partij vanuit de eigen expertise, verantwoordelijkheid en mogelijkheid bijdraagt. Voor bedrijven, inwoners en maatschappelijke organisaties werken we samen als één overheid zodat we een betrouwbare partner zijn. We verwachten van initiatiefnemers dat: • initiatieven bijdragen aan de ambities van ons omgevingsvisie, • hun plannen in voldoende mate met belanghebbenden worden afgestemd, • de initiatiefnemer aantoont hoe rekening wordt gehouden met de belangen van anderen en hoe de plannen daarop zijn aangepast. Als wij samenwerken vragen wij deelnemers binnen die samenwerking om: • hun ideeën, wensen, zorgen, vragen, creativiteit en deskundigheid met ons te delen; • te respecteren dat wij binnen samenwerkingsverbanden vaak vooraf geen uitspraken en toezeggingen (kunnen) doen, en te accepteren dat wij het algemeen belang dienen door eerst te luisteren zodat wij daarna zorgvuldige afwegingen (zie hoofdstuk 3) kunnen maken.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

57 Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

5 BELEIDSCYCLUS | Doorwerking en actualisatie van de omgevingsvisie

Bel eid so

Om ge v

g in er

Bele id s do o

Uit vo 58

Nota van uitgangspunten

Pr og

lan sp g in

Omgevingsvergunning

ing erk rw

Toezicht en handhaving

Om ge vi

a’s mm ra

Monitoring en evaluatie

g elin kk wi nt

g lin e pp

isie sv ng

Ter ug ko

Onze omgevingsvisie moet impact hebben! We willen er daarom voor zorgen dat de omgevingsvisie een goede doorwerking heeft naar andere kerninstrumenten, zoals de programma's en het omgevingsplan. Hoe richten we die in en hoe zorgen we er daarbij voor dat we effectief en doelgericht werken? Daarnaast heeft onze omgevingsvisie geen uiterste houdbaarheidsdatum, maar moet de visie wel een actualisatie kunnen krijgen als uit monitoring en evaluatie blijkt dat omstandigheden veranderd zijn waardoor aanpassing noodzakelijk is. Hoe pakken we dat aan en wat spreken we met elkaar af?

Voor een goede doorwerking van de omgevingsvisie werken we in de gemeente Edam-Volendam volgens een beleidscyclus (zie afbeelding). Onder beleidsontwikkeling zien we de omgevingsvisie terug. Daar maken we onze strategische hoofdkeuzes voor de lange termijn. In Edam-Volendam werken we binnen de omgevingsvisie met een uitvoeringsstrategie. In feite komt de uitvoeringsstrategie neer op een beschrijving op hoofdlijnen van een voorkeursvariant van hoe, waar en wanneer we invulling geven aan ons beleid, onze doelen en onze ambities. De uitvoeringsstrategie vormt het raamwerk en de samenhangende basis voor een verdere uitwerking van een thema of een gebied binnen een programma. De omgevingsvisie, inclusief de uitvoeringsstrategie, valt onder de beslissingsbevoegdheid van de raad. Dit geeft de mogelijkheid om op hoofdlijnen richting te geven aan de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud van de leefomgeving. Voor de vertaling naar een programma stelt de raad een nota van uitgangspunten vast, waarin een opgave uit de uitvoeringsstrategie en de bijbehorende financiele kaders op hoofdlijnen zijn uitgewerkt. Onder de beleidsdoorwerking vinden we de programma's terug. Met programma's kunnen we aangeven hoe, waar en wanneer we invulling geven aan onze ambities.

Een programma bevat voor een of meer onderdelen van de fysieke leefomgeving: • een uitwerking van het te voeren beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud daarvan, • maatregelen om doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Indien de kwaliteit van de leefomgeving op onderdelen tekort schiet of als we in onze omgevingsvisie ambities hebben gesteld, willen we er met deze programma's voor zorgen dat onze omgeving (weer) op het niveau komt waarop wij het willen hebben (ontwikkeling) en er voor zorgen dat we dat niveau vasthouden (beheer, bescherming, behoud). Denk daarbij als voorbeeld aan 'woningbehoefte'. We zien het als onze taak om voor voldoende woningruimte te zorgen. Op het moment van een grote woningbehoefte zetten we met een programma gericht in om het evenwicht op de markt terug te brengen. Programma's kunnen meerdere ruimtelijke projecten of ontwikkelplannen bevatten, maar denk ook aan samenwerkingsverbanden, een gebiedsvisie, een beheersplan of een uitvoeringsplan met als doel om grote opgaven in de leefomgeving aan te grijpen. De afweging om bepaalde middelen binnen een programma in te zetten is maatwerk, maar om invulling te geven aan onze sturingsfilosofie (samenwerkende overheidsrol, zie hoofdstuk 4) maken wij binnen programma's bij voorkeur gebruik van verschillende middelen om onze samenwerking met anderen vorm te geven. Op communicatief vlak kunnen we binnen een programma bijvoorbeeld een gesprekstafel, een gebiedsvisie of verschillende vormen van participatie inzetten.

Financieel-economische vraagstukken vragen om andere instrumenten, zoals bijvoorbeeld een maatschappelijk fonds, een lening of publiek-private samenwerking. Daarbij kunnen juridische middelen in beeld komen om de samenwerking te ondersteunen, zoals bijvoorbeeld een bestuursovereenkomst, een publiek-private overeenkomst, een greendeal, een convenant of een concessie.

goed mogelijk kunnen bereiken. We willen geen oerwoud aan programma's zodat het overzicht en de samenhang in de beleidsdoorwerking zoek raakt, noch willen we te grote algemene programma's waardoor de effectiviteit en doelgerichtheid van het instrument onder druk komt te staan. De beslissingsbevoegdheid binnen de programma's ligt bij het college. Daarbij opereert het college binnen een nota van uitgangspunten die de raad aan het college mee geeft. De gemeente Edam-Volendam heeft graag een zo laag mogelijke administratieve lastendruk, voor zowel de inwoners als voor haarzelf. Om die reden werken we binnen de uitvoering van ons beleid in ons omgevingsplan zo veel mogelijk met algemene regels en zijn we terughoudend met vergunningenstelsels. We beschermen wat moet, maar laten los wat kan. De raad stelt het omgevingsplan vast. Regelkwalificatie & werkingsgebied De Omgevingswet heeft tot doel om de kwaliteit van de leefomgeving te behouden en te verbeteren. Door de bundeling van wetgeving zijn er minder regels nodig. Hierdoor kan de wetgever de regels duidelijker en overzichtelijker opschrijven. Dat betekent dat het streven in het omgevingsplan erop gericht moet zijn om niet meer te regelen dan nodig is. Enerzijds moet er voldoende bescherming gewaarborgd worden, anderzijds moet er ook voldoende ontwikkelingsruimte geboden worden.

Deze niveaus van regelgeving worden in de digitaliseringsstandaarden gedefinieerd als regelkwalificatie. De regelkwalificatie en bijbehorend werkingsgebied zijn in onderstaande afbeelding schematisch weergegeven.

Het benoemen en aanwijzen van programma's ligt verankerd in de uitvoeringsstrategie binnen de omgevingsvisie. Bij het benoemen van programma's richten we ons op de hoofdzaken waarmee we onze doelen zo

59 VNG Bron:

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

In het omgevingsplan staat de evenwichtige toedeling van functies aan locaties centraal. Dit kan worden bereikt door regels aan activiteiten te stellen voor (een gedeelte van) het grondgebied en door functieaanduidingen met de toegelaten activiteiten (met regels) te koppelen aan locaties.

maar wel wenselijk zijn binnen de koers van de omgevingsvisie of een programma, vindt een afweging plaats. Resultaat daarvan kan een afwijking van het omgevingsplan met buitenplanse omgevingsactiviteit zijn of een aanpassing van het omgevingsplan betekenen. Voor grotere ontwikkelingen nemen we (samen met een initiatiefnemers) binnen het Edam-Volendams Ruimtelijk Planproces (EVRPP) de juiste stappen. Het EVRPP richten we daarbij in zodat we ontwikkelingen samen integraal en samenhangend benaderen. Als initiatiefnemer gaat u in gesprek met alle belangrijke gesprekspartners zoals gemeente, omgevingsdienst, veiligheidsregio, waterschap, afhankelijk van de belangen die in uw initiatief een rol spelen.

Om een goede uitvoering van ons beleid te bereiken, borgen we de gewenste leefomgevingkwaliteit - op de onderdelen waar dat nodig is - in regels. De term leefomgevingskwalititeit omvat zowel de ruimtelijke kwaliteit als de milieukwaliteit van de fysieke leefomgeving. Milieukwaliteit heeft betrekking op waarden die we toekennen aan een gezonde en veilige leefomgeving. Deze omvatten onderwerpen als luchtikwaliteit, geluidhinder, stank, omgevingsveiligheid en bodem- en waterkwaliteit. Ruimtelijke kwaliteit betreft het belang van cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en natuur en landschap. De opgaven die de gemeente heeft ten aanzien van klimaatadaptatie is van toepassing op elk gebied.

Belangrijk voor de omgevingsvisie is het resultaat van de terugkoppeling. Toezicht en handhaving zijn nodig voor controle op algemene regels, vergunningen of verboden. Daarmee heeft toezicht en handhaving ook vaak een signalerende functie. Samen met een monitoring van de leefomgeving en een evaluatie van het gevoerde beleid zorgt dat mogelijk (op onderdelen) voor nieuwe inzichten waardoor aanpassing van de omgevingsvisie nodig kan zijn. Een (actualisatie van het) milieueffectrapport (planMER) of omgevingseffectrapport (OER) kan onderdeel zijn van de monitoring.1

Binnen het omgevingsplan willen we onze regelgeving duidelijker en overzichtelijker maken. Om dit te bereiken vormen vier gebieden - met ruimtelijke overeenkomsten ten aanzien van woningen, bedrijvigheid en openbare ruimte - voor een overzichtelijke toedeling van functies in het omgevingsplan het uitgangspunt: • woongebieden (buiten centrumgebieden) • landelijk gebied • oude kommen (Edam, Volendam, Oosthuizen, havens) • bedrijventerreinen Initiatieven worden getoetst aan het omgevingsplan. Afhankelijk van deze toetsing kan het college omgevingsvergunningen voor initiatieven verlenen. Voor initiatieven die niet binnen het omgevingsplan passen,

60

Als we de omgevingsvisie actualiseren, volgen we daarbij weer het proces dat we eerder voor het opstellen van de omgevingsvisie hebben doorlopen:

[1]

zie PlanMER Omgevingsvisie Gemeente Edam-Volendam hoofdstuk 10.2, TAUW 2023

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

Gemeente EDAM-VOLENDAM

61 Samen zetten we koers!

Colofon Document: Omgevingsvisie Edam-Volendam Het voorliggende document is een uitgave van Gemeente Edam-Volendam. In de gemeente Edam-Volendam zetten we, met een heldere en samenhangende visie, samen koers voor een goede leefomgeving. In de omgevingsvisie staan de hoofdlijnen van ons beleid voor onze ‘fysieke leefomgeving’ en geven we aan welke strategie we volgen om onze doelen te bereiken. We vinden het belangrijk dat iedereen in onze gemeente op een prettige manier kan leven. In onze omgevingsvisie geven we daarom aan hoe we werken aan een goede leefomgeving voor onze bewoners, ondernemers en bezoekers. Ook komen er grote vraagstukken op ons af. We kunnen deze vraagstukken niet los van elkaar zien. Daarom worden al die verschillende onderwerpen binnen de omgevingsvisie in samenhang bekeken. Onze gemeente zit vol met ondernemende mensen, verenigingen en bedrijven. Zij maken met hun initiatieven onze omgeving tot wat die is. Met de visie geven we ruimte en richting aan initiatieven, zodat we met plannen die bijdragen aan de gewenste koers samen aan een goede leefomgeving werken. Bijlage PlanMER Omgevingsvisie Edam-Volendam Tauw, 30 maart 2023 Datum 04 JULI 2023 Status DEFINITIEF COLLEGE VAN B&W 04 JULI 2023 VASTGESTELD

Samen zetten we koers!

GEMEENTERAAD EDAM-VOLENDAM 20 JULI 2023 TER BESLUITVORMING

Omgevingsvisie | Gemeente Edam-Volendam

W. van der Knoopdreef 1 1132 KN Volendam Telefoon: 0299-398398 Email: info@edam-volendam.nl

64

Samen zetten we koers! Samen zetten we koers!

Gemeente EDAM-VOLENDAM

www.edam-volendam.nl