Beleidsplan OV EdamVolendam

In deze gebieden hebben we niet alleen te maken met het verlichten van het openbare gebied, maar ook met verlichting afkomstig van de aanwezige bedrijven. Het gaat daarbij niet alleen om verlichting van bedrijfspanden, maar ook van de eigen bedrijfsterreinen, logo enƒof reclamebebording. Door deze extra aanwezige verlichting kan het in sommige gevallen aanvoelen of het openbare gebied onvoldoende goed verlicht is. Daar waar lichthinder ontstaat, zal de gemeente in gesprek gaan met de veroorzaker van de overlast.

22

5.3

Beheer en Onderhoud openbare verlichting (OVL)

Het dagelijkse onderhoud, zowel preventief als correctief, aan de openbare verlichtingsinstallatie is door de gemeente Edam−Volendam uitbesteed aan een onderhoudspartij. Onder preventief onderhoud mag worden verstaan het periodiek schouwen van de openbare verlichtingsinstallatie, het veiligstellen van objecten bij storingen, het herstellen van storingen e.d., onder correctief onderhoud wordt over het algemeen het corrigeren van de stand van de lichtmasten en van de armaturen verstaan. Om het onderhoud aan de openbare verlichting meer structuur te geven zou het correctieve onderhoud aan de installatie vorm gegeven kunnen worden door gebruik te maken van bijvoorbeeld de kwaliteitscatalogus openbare ruimte van het CROW. Steeds vaker maken beheerders van de openbare ruimte gebruik van beeldbestekken, kwaliteitshandboeken enƒof een schouw van het areaal. Kenmerkend voor deze instrumenten is dat beelden gebruikt worden als meetmethodiek voor het meten en beschrijven van de kwaliteit van de openbare ruimte. Voor de openbare verlichting zijn ook dergelijke beelden beschikbaar in dit handboek, waarin de beeldkwaliteit van openbare verlichting wordt bepaald door vast te stellen of een lichtmast bijvoorbeeld scheef staat, vies is of er een gat in zit. Daarvoor zijn beeldlatten ontwikkeld door het kenniscentrum CROW.

Hierin is per beheerdiscipline aangegeven welk beeld hoort bij de categorieën A+, A, B, C en D. Op deze manier kan per gebied worden aangegeven welk niveau men nastreeft. Op basis van het huidige beleid zijn er geen beeldkwaliteiten vastgesteld voor de openbare verlichting in de gemeente Edam−Volendam. In algemene zin zou bepaald kunnen worden dat voor het centrum en de toeristische gebieden in de gemeente minimaal beeldkwaliteit A geldt, waarbij voor alle overige woon− en werkgebieden minimaal beeldkwaliteit B zou moeten gelden. In dat laatste geval geldt dan bijvoorbeeld dat de openbare verlichting in de woon− en werkgebieden enigszins bevuild is door aanslag, wel goed functioneert, waarneembaar scheef mag staan (maximale afwijking ca. 6 graden) en in enige mate is beschadigd (deuken of gaten). In alle gevallen is de bedrijfszekerheid voldoende. Bij het in stand houden op het lagere beeldkwaliteitsniveau (bijvoorbeeld C of D) is op langere termijn verval en daarmee kapitaalvernietiging aan de orde. Beheergegevens. Voor het onderhouden van de openbare verlichting is het van belang dat de beheergegevens van het areaal up−to−date zijn. Aan de hand van deze gegevens kunnen op de langere termijn eventuele benodigde vervangingsplannen vorm gegeven kunnen worden.

Op dit moment is dat voor het huidige beleidsplan niet noodzakelijk, gezien de vervengingstrajecten van de afgelopen jaren. Eventuele vervangingen vanwege schades door aanrijdingen, vandalisme e.d. dienen bijgewerkt te worden in de daarvoor bestemde systemen. In het beheersysteem moeten van de lichtmasten en armaturen essentiële zaken terug te vinden zijn. Daarbij moet worden gedacht aan: ▪ ▪

▪

bij lichtmasten; type en uitvoering lichtmast, lichtmasthoogte, wel of geen uithouder, diameter top, toe te passen grondstukbescherming, montagedatum en bouwjaar lichtmast e.d. bij armaturen; type en uitvoering armatuur, lumenstroom, aantal LED’s, lensoptiek, kleur− temperatuur armatuur, RAL−kleur armatuur, eventuele afscherming m.b.t. lichthinder, montagedatum en bouwjaar armatuur e.d. overige belangrijke toe te passen componenten, zoals montage aansluitkast, toepassing smart lighting oplossingen, instellingen m.b.t. schakelenƒdimmen verlichting e.d.

Voor het registreren van klachten en storingen van de burger beschikt de gemeente over een digitaal registratie systeem.

23

6.0 Financiële onderbouwing beleid 2025-2029 In dit hoofdstuk zullen we aan de hand van diverse uitgangspunten een onderbouwing te geven van de benodigde financiële budgetten voor de komende 5 jaren. Waar in hoofdstuk 3.3 het financieel overzicht van de afgelopen 5 jaar is weergegeven zal in hoofdstuk 6.6 het financieel overzicht voor de komende 5 jaar zichtbaar zijn. Dit overzicht is samengesteld in samenspraak met de financiële afdeling van de gemeente Edam−Volendam en is een afgeleide van de afgelopen gebudgetteerde jaren.

6.1

Energiekosten

In de afgelopen jaren heeft de gemeente Edam−Volendam door alle uitgevoerde vervanging projecten en de daarbij behorende verduurzaming van het openbare verlichtingsareaal een enorme besparing op het energiegebruik weten te bewerkstelligen. Dit, ondanks het feit dat er in de afgelopen jaren door diverse nieuwbouwrealisaties meer verlichtingsobjecten bij gekomen zijn. Waren er eind 2021 ca. 6200 verlichtingsobjecten aanwezig in de gemeente, zijn dat er op dit moment, 1e kwartaal 2024, ca. 7265. Het energieverbruik zoals beschreven vanuit het vorige beleidsplan bedroeg ca. 1.133.516 kWh (meting 2013). Eind 2023 bleek uit de energiemonitoring dat het energieverbruik van de openbare verlichtings installatie gereduceerd was naar ca. 591.500 kWh. Dat is een besparing van ca. 48% ten opzichte van de beginstand van het vorige beleidsplan. Hieruit is te concluderen de investering van de afgelopen jaren zijn vruchten heeft afgeworpen in het reduceren van de energie. Ondanks dat alle vervangingen van conventionele armaturen naar LED−armaturen inmiddels gerealiseerd zijn is de verwachting dat het energiegebruik van de huidige installatie in 2024 nog iets naar beneden bijgesteld kan worden. Deze extra besparing komt voort uit het inregelen van alle dimregimes binnen de gemeente, waarmee nog eens een kleine 105.000 kWh.

Ten opzichte van 2013 zou de totale besparing van de energielast dan totaal op ca. 57% reductie uitkomen. Betekent dat automatisch dat ook de energiekosten evenredig gereduceerd zullen zijn. Het antwoord hierop is helaas NEE. Door allerlei, inmiddels wel bekende, omstandigheden zijn de energiekosten de afgelopen jaren enorm gestegen, wat inhoudt dat het gewenste financiële voordeel voor de gemeente maar deels terugverdiend zal worden. Ondanks dat feit zal om de lange termijn de voordelen van de verduurzaming van de openbare verlichtingsinstallatie zichtbaar worden. Alleen al in het onderhoud zal een groot deel van de kosten ‘terugverdiend’ kunnen worden.

6.2

Beheer en onderhoud

Door de grootschalige vervangingen van de afgelopen jaren zouden de kosten voor het onderhoud beduidend lager uit moeten vallen, dan gedurende de periode uit het vorige beleidsplan. De uitgaven voor groot onderhoud, zoals deze in het voorgaande beleidsplan waren opgenomen zijn niet meer noodzakelijk. De gedane investering heeft er toe bijgedragen dat de openbare verlichting op dit moment helemaal op−to−date waarmee er voor de komende 15 tot 20 jaar in principe geen grote uitgaven te verwachten zijn voor grootschalige vervangingen. In geval van schades en storingen aan verlichtingsobjecten door aanrijdingen en/of vandalisme vallen onder het dagelijkse onderhoud. Hiervoor zal budget beschikbaar gesteld moeten worden. In geval van een niet−declarabele schade aan een verlichtingsobject zal ook het onderhoudsbudget aangesproken moeten worden om in ieder geval een veilige situatie te creëren. Aansluitend kan, indien de dader onbekend is, een melding gedaan worden bij het wegenwaarborgfonds om te onderzoeken of het schadebedrag of een deel daarvan geclaimd kan worden.

24

Neemt niet weg dat eventuele toekomstige nieuwbouwprojecten / uitbreidingen van de woonkernenvan de gemeente Edam−Volendam nog de nodige investeringen met zich mee zullen brengen. Voor het opstellen van ontwerpplannen voor openbare verlichtingsinstallaties, het uitwerken van kabelplannen voor het separeren van kabelnetten van de netbeheerder en het opstellen van de bijbehorende bestekken dienen kosten in de budgetteringen meegenomen te worden. Verstandig is om voor dit soort trajecten een gespecialiseerde advies− en ingenieursbureau op het gebied van openbare verlichtingsinstallaties in te huren zodat gewaarborgd kan worden dat er een onafhankelijk advies− en ontwerptraject opgestart kan worden.

6.3

Eigen verlichtingsnet (separeren kabelnet Alliander / Liander)

De gemeente Edam−Volendam heeft in haar beleid opgenomen dat bij nieuwbouwrealisaties en projectontwikkelingen te allen tijde een eigen voedingsnet aangelegd wordt, gevoed vanuit eigen OV− meetverdeelkasten. Voor herinrichtingen en reconstructies van straten en/of woonwijken wordt bekeken of en op welke wijze hier dan een eigen voedingsnet aangelegd kan worden. Indien de huidige openbare verlichting aangesloten is op de combikabel van de netbeheerder zal er een nieuwe voedingskabel aangelegd moeten worden om de openbare verlichtingsinstallatie op te voeden. Als de openbare verlichting is aangesloten op een solo gereguleerde voedingskabel van de netbeheerder zou overwogen kunnen worden om deze kabel dan over te nemen van de netbeheerder. In dat geval zijn ‘slechts’ de kosten van een nieuwe OV−meetverdeelkast, E−aansluiting vanuit de netbeheerder en aansluitwerkzaamheden noodzakelijk. Het aanleggen van een eigen voedingskabel is dan niet noodzakelijk. De gemeente is deze weg de afgelopen jaren ingeslagen omdat hiermee o.a. de jaarlijkse kosten aan de NUON en de netbeerherder bespaard kunnen worden. Op dit moment is zo’n 70% van het totale areaal aangesloten op het eigen voedingsnet van de gemeente.

Als je dit terugbrengt naar alleen de openbare verlichtingsinstallaties binnen de bebouwde kom van de diverse dorpskernen zien we dat bijna 74% van het areaal aangesloten is op het eigen voedingsnet van de gemeente. Voor de openbare verlichtingsinstallaties buiten de bebouwde kom (de buitengebieden, nog zonder de toekomstige over te dragen verlichtingsobjecten vanuit het HHNK areaal) constateren we dat ca. 95 % van de objecten nog aangesloten is op het voedingsnet van de netbeheerder. Het is de wens van de gemeente om uiteindelijk de hele gemeente te voorzien van een eigen voedingsnet. Dit om de kosten ten aanzien van netbeheer te reduceren, het afhandelen van storingen te versnellen en daarmee het aantal storingsmeldingen en mogelijke irritaties vanuit bewoners tot een minimum te beperken.

6.4

Overdracht areaal HHNK naar gemeente Edam-Volendam

Per 1 januari 2022 is het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (kortweg: HHNK) gestart met de overdracht van ca. 400 kilometer aan polder en dijkwegen inclusief de bijbehorende weggebonden installaties. Zo ook aan de gemeente Edam−Volendam. Per 1 januari 2025 zullen 480 verlichtingsobjecten aan de gemeente worden overgedragen. Een deel daarvan is inmiddels voorzien van een LED−armatuur. Maar er zijn ook nog objecten die vervangen moeten worden. Hiervoor is een overeenkomst met het HHNK afgesloten die een deel van deze vervangingskosten voor haar rekening zal nemen. Naast deze vervangingen zal ook onderzocht moeten worden op welke wijze deze verlichtingsobjecten ingeschakeld moeten gaan worden.

25

Binnen de bebouwde kom wordt de openbare verlichting geschakeld middels het smart lighting systeem van Luminext. De huidige armaturen zijn voorzien van componenten die het schakelen en dimmen van de installatie regelen. Voor de objecten buiten de bebouwde kom geldt dat het toepassen van het Luminext systeem daar wat lastiger ligt. De onderlinge afstanden van de objecten die met elkaar moeten communiceren zijn dermate groot dat hier storingen in verwacht worden. Een overstap naar de gebruikelijke Zhaga D4i besturing zou dan een betere toepassing zijn.

6.5

Beheersysteem

Gemak dient de mens en dus willen we ook op afstand kunnen ingrijpen in de werking van de openbare verlichtingsinstallatie. Of dat nu gaat om het aanpassen van het toegepaste dimregime of het tijdstip van in− of uitschakelen. Al dit soort aanpassingen zijn mogelijk vanuit een digitaal software systeem die de armaturen kunnen bereiken via het GPRS (General Packet Radio Service)−netwerk. GPRS is een technologie die een uitbreiding vormt van het bestaande GSM−netwerk wat wij kennen van de telefonie. Het maakt efficiëntere, snellere en goedkopere mobiele dataverzending en −ontvangst mogelijk. Bij GPRS zijn gebruikers altijd online, wat betekent dat ze een constante verbinding met internet of een bedrijfsnetwerk hebben. Groot voordeel van het toepassen van een beheersysteem is dat je naast het beschikbaar hebben van alle asset−informatie ook de mogelijkheid hebt om de openbare verlichting onderling te verbinden en sturen (Connect & Control). Door alle verlichtingsobjecten in het asset managementsysteem op te nemen ben je in staat om alle mogelijke informatie in één overzicht met elkaar te vergelijken. Voordeel is dat je bijvoorbeeld nog voordat er een melding is gedaan van een storing al inzichtelijk hebt dat die storing er is en wat er mogelijk aan de hand zou zijn. Daarmee kun je samen met de onderhoudspartij al voorsorteren op de planning van het onderhoud van het areaal.

Deze gegevens zijn door het systeem real−time beschikbaar. We kunnen de openbare verlichting dus op afstand besturen, monitoren en efficiënt onderhouden. Op dit moment maakt de gemeente Edam−Volendam gebruik van het beheersysteem Moon van Montad. Tijdens de eerste vervangingstrajecten is onderzocht welke beheersystemen er waren en zijn deze tegen het licht gehouden in hun (on)mogelijkheden. Hieruit kwam een voorkeur voor het systeem van Luminext naar voren, maar door de beperkingen van dit pakket is uiteindelijk gekozen voor het pakket van Montad. Het pakket wordt echter alleen gebruikt als een soort doorgeefluik, waarbij de overige toegepaste systemen en componenten van Luminext en CityTouch (Signify−Philips) door middel van zogenaamde APl’s met het hoofdsysteem gekoppeld zijn. Dit brengt echter extra kosten met zich mee. Inmiddels beschikt het beheersysteem Luminizer van Luminext over vergelijkbare mogelijkheden als het systeem van Montad en zou een overstap naar Luminzer overwogen moeten worden. De gebruikers− vriendelijkere interface van Luminizer maakt het analyseren van storingen en het beheren van de assets makkelijker en daarmee zouden de uitgaven voor het beheren van de openbare verlichting gereduceerd kunnen worden.

6.6

Financiële gevolgen

Vanuit het te voeren beleid voor de komende jaren is in samenspraak met de financiële afdeling van de gemeente een opzet gemaakt voor de financiering van alle te verwachten kosten voor de komende 5 jaar. Dit is reeds vertaald in de gemeentelijke begroting 2025-2028 en vastgeteld door de gemeneteraad op 7 november 2024.