1. Ontwikkelkader De Lange Weeren
Tekst van het document
Ontwikkelkader De Lange Weeren Volendam Opdrachtgever: Gemeente Edam-Volendam Datum: 6 juni 2024
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
1
De Lange Weeren Volendam is een product van: Bureau B+B Stedenbouw en Landschapsarchitectuur en René Kuiken Urbanism In samenwerking met: Nelen & Schuurmans Goudappel Coffeng In opdracht van: Gemeente Edam-Volendam
Bureau B+B Stedebouw en Landschapsarchitectuur Kraanspoor 1 1033 SC Amsterdam +31 (0)20 62 39 801 www.bplusb.nl
Inhoudsopgave
Ontwikkelkader 1
2
3
Beeldkwaliteitsplan 5
Inleiding
Mobiliteit
Voorwoord
4
Mobiliteitsvisie
Plan De Lange Weeren
6
7
Sfeergebieden
74
Verkeersstructuur
56
inrichtingsprincipes openbare ruimte
76
Profielen
58 8
Context Locatie
10
Historie
12
Opgave
6
Overkoepelende beeldkwaliteit
54
Duurzaamheid
Beeldkwaliteit architectuur Overkoepelende beeldkwalliteit architectuur
83
64
Positie en oriëntatie bebouwing
84
Ecologie en biodiversiteit
66
Vormgeving hoofdmassa architectuur
86
Natuurinclusief bouwen
68
Bebo & sociale huur
88
Klimaatbestendig bouwen
Landschappelijke inpassing
16
Duurzaam en circulair bouwen
68
Materiaal en kleurgebruik
90
Wateropgave
17
Duurzame energie
69
Specials
92
Duurzaamheidsopgave
17
Bijgebouwen en overige bebouwing
93
Mobiliteitsopgave
18
Inspiratiebeelden architectuur
95
Belemmeringen
20
Programma
21
9
Proces Vervolgproces en toetsing
4
Stedenbouwkundig plan Identiteit Plan De Lange Weeren
24
Ambities Plan De Lange Weeren
26
Stedenbouwkundig raamwerk
28
Ruimtelijke principes
29
Nieuwe dorpsrand, wonen aan het landschap
30
De dorpsstraat, wonen aan de weide
34
Woonbuurten
38
De groenblauw dooradering
40
Voorbeeld verkaveling
46
99
1. Inleiding
Voorwoord
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
4
1. Inleiding
Voorwoord Met veel trots presenteren wij namens de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders van Edam-Volendam het ontwikkelkader voor de Lange Weeren. Na jaren van planvorming ligt er dan nu eindelijk een breed gedragen ontwikkelkader waarin onze ambities < Luchtfoto locatie Plan De Lange Weeren >
voor de Lange Weeren zijn verankerd. Ambities niet alleen op het gebied van woningbouw, maar ook op het gebied van water, landschap en mobiliteit. De Lange Weeren wordt door deze ambities een vooruitstrevende en unieke woonwijk.
Molen de Kathammer, nabij De Lange Weeren
De Lange Weeren is voor elke inwoner die zo naarstig opzoek is naar een woning. Jong en oud, alleen of samen. De behoefte aan woningen is enorm toegenomen in de afgelopen jaren en de daadwerkelijke realisatie is door allerlei omstandigheden achtergebleven. Niet alleen in onze gemeente, maar in de hele regio. De Lange Weeren is daarmee niet alleen van groot belang voor de inwoners van de gemeente Edam-Volendam. Wij staan in de startblokken om door te gaan met de vervolgstappen. De Lange Weeren is een complex maar prachtig dossier gebleken. Een dossier waar nauwe afstemming heeft plaatsgevonden met verschillende betrokken partijen. Ook voor het vervolg zetten wij deze samenwerking graag duurzaam voort. Het realiseren van de mooiste woonwijk van Nederland doe je namelijk niet alleen. Wij zien uit naar uw positieve reactie! Marisa Kes, wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling Angelique Bootsman, wethouder Economische Zaken
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
5
1. Inleiding
Plan De Lange Weeren
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
6
1. Inleiding
Plan De Lange Weeren De Lange Weeren maakt deel uit van het bestuurlijk
Enkel de ambitie duurzame mobiliteit was onvoldoende
In het plan wordt een extra investering in het plan zelf
akkoord uit 2011 (“Pilot Waterland”) waarin gemeenten in
gerealiseerd. Dit was dan ook het startsignaal om het
gelegd ten behoeve van extra kwaliteit voor natuur,
Zaanstreek-Waterland (met uitzondering van Zaanstad
plan verder uit te werken.
water en landschap en recreatie. Het laat zien dat een
en Purmerend) en stadsdeel Amsterdam-Noord, in
< Illustratie de Lange Weeren
ontwikkeling met wonen in datzelfde landschap hand
de toenmalige rijksbufferzone woningbouw mochten
Voorliggend plan is het resultaat van een zorgvuldig
in hand gaat en elkaar zelfs enorm kan versterken.
realiseren tegen een extra investering in een fonds die
proces waarin de opgave en de randvoorwaarden
Het voorliggende plan is daarmee wat ons betreft een
voor natuur, landschappelijke en recreatieve doeleinden
zijn geanalyseerd. De opzet van de wijk, de wijze
volwaardig alternatief voor het bestuursakkoord.
gereserveerd zou worden. De rijksbufferzone bestaat
van integratie van de waterbergingsopgave en de
inmiddels niet meer. Eind 2019 bood de provincie Noord-
verweving van de wijk met het omliggende landschap
Holland ruimte om in de geest van het bestuursakkoord
zijn onderzocht. Voor u ligt dan ook een plan dat een
een alternatief plan in te dienen.
reguliere gebiedsontwikkeling overstijgt. 1160 woningen bouwen in een groen landschap doen we niet zomaar.
Voor De Lange Weeren zijn de afgelopen jaren
Dat doen wij uiterst verantwoord, met respect voor het
verschillende plannen opgesteld. Er is een plan door
landschap. In De Lange Weeren zijn bodem en water
één ontwikkelaar uitgewerkt in een ontwikkelkader, de
sturend. De Lange Weeren wordt groen, energieneutraal
gemeente heeft een totaalvisie opgesteld en de andere
en klimaatbestendig. De identiteit van deze nieuwe wijk
ontwikkelaar heeft eveneens een eigen visie opgesteld.
in Volendam sluit aan bij de historie van dat landschap
Uiteindelijk zijn vóór de gemeenteraadsverkiezingen
en biedt tegelijkertijd mogelijkheden voor een duurzame
(maart 2022) de diverse documenten niet vastgesteld
toekomst.
door de gemeenteraad. De gemeenteraad heeft in meerderheid aangegeven dat zij onder gemeentelijke
U leest in dit plan dat er veel aandacht is voor water
regie een integraal plan wil opstellen voor het totale
en groen, maar er is tevens ruimte voor voorzieningen
gebied. Na de coalitievorming en installatie van het
als een school, sport en winkels. Duurzame mobiliteit
nieuwe college in juni 2022, is gestart met het opstellen
wordt daarnaast het uitgangspunt. Lange Weeren wordt
van dit eigen integrale plan voor De Lange Weeren.
een wijk die passend is bij Volendam, met voldoende
Deze versie van het plan is eind 2022 voorgelegd aan
parkeergelegenheid voor zowel de auto als de bouwbus.
de Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkelingen (ARO)
Het wordt echter nog meer een wijk waar het openbaar
en de provincie Noord-Holland. Om dit plan als een
vervoer een plek krijgt en daarnaast een heel uitgebreid
goed alternatief voor het bestuursakkoord te kunnen
fiets- en wandelnetwerk. Niet alleen leidend naar de
beschouwen, was een ruimtelijke verdiepingsslag
regio. Ook naar een prachtig dorpshart in De Lange
noodzakelijk.
Weeren, waar het straks voor iedereen heel prettig wonen en verblijven is.
In 2023 heeft Bureau B+B samen met René Kuiken
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
Urbanism in opdracht van de gemeente en in
We bouwen woningen voor iedere doelgroep en zetten
samenwerking met betrokken partijen deze
specifiek in op 1/3e sociale huur, 1/3e betaalbare
verdiepingsslag gemaakt. In september van dat jaar
woningen en 1/3e vrije sector woningen. Woningen die
heeft de gemeenteraad een positieve zienswijze op het
onze gemeente en de regio hard nodig hebben. Woningen
plan afgegeven. Ook de ARO heeft op 29 augustus 2023
die we op dit moment binnenstedelijk niet kunnen
zijn zegen over het plan uitgesproken. Na de zienswijze
realiseren. Om de betaalbaarheid van twee derde van
van de gemeenteraad is ook de provincie om reactie
de woningen (huur en koop) te bevorderen, ontvangt
gevraagd. In februari 2024 heeft de provincie een
de gemeente vanuit de Woningbouwimpuls subsidie
overwegend positieve reactie op het plan gegeven. Uit de
van het Rijk. Het geld gaat worden ingezet om publieke
analyse van de provincie blijkt dat een aanzienlijk deel
investeringen in de Lange Weeren, die voor woningbouw
van de gestelde ambities goed is uitgewerkt in het plan.
noodzakelijk zijn, te bekostigen.
DE LANGE WEEREN
7
2| Context
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
8
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
9
2. Context
Locatie de Lange Weeren
Edam
Purmerend
Broeckgouw
Zuiderzeeweg De Purmer
Blokgouw Volendam N247 De Lange Weeren
Zeddeweg
Polder Katwoude
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
10
2. Context
Locatie de Lange Weeren De Lange Weeren is gesitueerd aan de Westzijde van Volendam, gelegen tussen de wijk Blokgouw en de ontsluitingswegen N247, de Zeddeweg en de in aanleg zijnde Zuiderzeeweg. De naam 'De Lange Weeren' vindt zijn oorsprong in de verkaveling van het landschap; de < Plangebied De Lange
lange, noord-zuid georiënteerde sloten en de langgerekte percelen daartussen werden 'Lange Weeren' genoemd.
Weeren
De bestaande wijk de Blokgouw vormt momenteel > Foto's huidige situatie
de dorpsrand van Volendam richting het westen. De bebouwing bestaat voornamelijk uit vrijstaande woningen die met hun tuin zijn gelegen aan het landschap. Op een zestal plekken opent de dorpsrand zich richting het landschap middels een plantsoen, parkstrook of waterlijn. Er bestaan momenteel geen fysieke verbindingen tussen de wijk de Blokgouw en de Lange Weeren. De Lange Weeren is een veenweidelandschap. Ten westen van de Lange Weeren, aan de overzijde van de N247 ligt de droogmakerij de Purmer. Ten Zuiden van de Lange Weeren zijn achtereenvolgens het Heitje van Katham en
Kenmerkende lange slootlijnen in de Lange Weeren
De Blokgouw, de huidige dorpsrand van Volendam
Zicht richting de molen van Volendam over het Heitje van Katham
Parkzone aan de noordzijde Blokgouw
de Veenweide polder Katwoude gelegen. Ten noorden van de Lange Weeren ligt de bebouwde kom van Edam. Aan de randen van de Lange Weeren zijn een vijftal percelen met (voormalige agrarische) bebouwing gelegen welke worden ontsloten vanaf de N247 en de Zeddeweg.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
11
2. Context
Historie
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
12
2. Context
Historie De locatie van de nieuwe wijk De Lange Weeren is gelegen in het veenweidegebied van Noord-Holland. Het is gelegen op de overgang tussen Waterland en Zeevang. Het eeuwenoude en voor het veenweidelandschap zo typerende slagenlandschap is hier nog goed zichtbaar. De < Historische kaart Gemeente EdamVolendam
inpassing van een nieuwbouwwijk in dit landschap dient daarom zeer zorgvuldig te gebeuren, met respect voor cultuurhistorie, groen, bodem en water. Het veengebied van Waterland ontstond als een
> Ontstaansgeschiedenis de Lange Weeren
veenkussen achter strandwallen. Natuurlijke ontwatering vond plaats via veenstromen, genaamd "dieën". Deze afvoerpatronen bepaalden de ontginningsstrategie. Sloten werden loodrecht op de veenstromen gegraven, wat resulteerde in een strookvormig verkavelingspatroon dat tot op heden grotendeels intact is gebleven. Veenoxidatie en inklinking traden op naarmate het veen werd ontgonnen, leidend tot bodemdaling. In de 11e eeuw werden de eerste dijken aangelegd om overstromingen te voorkomen. Het veen zakte tot zeeniveau en vrije afwatering werd onmogelijk.
De Lange Weeren binnendijks temidden van de Zuiderzee
Inpoldering Noord-Holland
Voor de grootschalige stedelijke uitbreiding na Tweede Wereldoorlog
Huidige situatie
Lokale dijken en polders werden aangelegd voor droge landbouwgrond. In de late 12e eeuw startte de bouw van de Waterlandse Zeedijk onder toezicht van de Graaf van Holland om gezamenlijk bescherming tegen de zee te bieden. In de 16e eeuw werden meren door golven en ontwatering groter. Vanaf de 17e eeuw werden deze meren drooggelegd, zoals de Purmer in 1622. Deze droogmakerij kenmerkt zich door een symmetrische indeling met een middenas. Waar de polder de Lange Weeren voorheen grensde aan het open water van het Purmermeer, ligt het vanaf dat moment midden in het landschap. Gedurende de daaropvolgende eeuwen speelde de polder de Lange Weeren een rol in de veeteelt van de regio. Met de opkomst van stedelijke ontwikkeling en veranderingen in landgebruik in de moderne tijd, onderging de Lange Weeren deels een verschuiving van agrarisch naar residentieel gebruik.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
13
3| Opgave
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
14
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
15
3. Opgave
Opgave voor De Lange Weeren
Landschappelijke inpassing
De Lange Weeren wordt een wijk van de toekomst. Op
De Lange Weeren maakt deel uit van het ensemble
Bij de ontwikkeling van De Lange Weeren wordt
allerlei vlakken wordt integraal gewaarborgd dat de
Waterland en is daarnaast gelegen op de overgang
bijzondere aandacht besteed aan de landschappelijke
nieuwe wijk duurzaam en klimaatadaptief zal worden
tussen Waterland en Zeevang. Dit gebied omvat een
inpassing in het landschap. De kenmerkende verkaveling
ontwikkeld. De Lange Weeren draagt hiermee actief bij
veenpolderlandschap met waterrijke veenpolders en
en waterhuishouding dienen als uitgangspunt en
aan de doelstelling Edam-Volendam klimaatneutrale
veenstromen, evenals droogmakerijlandschap. De
belangrijke zichtlijnen worden zo veel mogelijk in het plan
gemeente in 2050. Voor de Lange Weeren gelden de
grootste droogmakerij in dit gebied is de Purmer, terwijl
opgenomen.
duurzaamheidseisen van de MRA.
kleinere droogmakerijen verspreid liggen tussen de veenpolders. Het gebied kent een rijke cultuurhistorie,
Daarnaast vormt De Lange Weeren in de toekomst de
waarbij de ontstaansgeschiedenis vanuit de ligging aan
nieuwe dorpsrand van Volendam. Bij de ontwikkeling van
de voormalige Zuiderzee een belangrijke rol speelt.
de rand van het plan vormt het creëren van een nieuw
Dankzij de nabijheid van Amsterdam en de serene rust
dorps silhouette, optimaal verweven met het landschap,
van het landelijke gebied, heeft het zich ontwikkeld tot
het uitgangspunt.
een aantrekkelijk en geliefd gebied om te wonen en te recreëren. Het ensemble wordt gekenmerkt door weidse
• De cultuurhistorisch kenmerkende slagenverkaveling
uitzichten over uitgestrekte veenweidegebieden met
vormt de basis;
grote waterpartijen. De Lange Weeren bevindt zich op de
• Bodem en water zijn sturend;
grens van Waterland en wordt, net als de aangrenzende
• Bijzondere aandacht voor de landschappelijke inpassing
polders, gekenmerkt door een open landschap met
in het open veenweidelandschap en rol als nieuwe
langgerekte sloten.
dorpsrand van Volendam.
locatie de Lange Weeren
Bron Leidraad Landschap & Cultuurhistorie 2018
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
16
3. Opgave
Bodem en water sturend
Duurzaamheidsopgave
Een gezonde leefomgeving wordt gecreëerd door het
dat in de huidige situatie het dichtbevolkte en
De Lange Weeren draagt bij aan de doelstelling van
regel.
bevorderen van een gezonde omgeving waarin natuur,
laaggelegen Volendammermeer overstroomt. Om dit
Edam-Volendam als klimaatneutrale gemeente in 2050.
Zie voor de nadere uitwerking van de
biodiversiteit, waterbeheer en het proactief omgaan met
in de toekomst te voorkomen, wordt de kade rondom
In de Lange Weeren zijn woningen aardgasvrij en
duurzaamheidsopgave het hoofdstuk duurzaamheid.
de effecten van klimaatverandering samenkomen. Dit
het Volendammermeer verhoogd. Daarnaast wordt
worden nul-op-de-meter (energieneutraal) gebouwd.
draagt bij aan de leefbaarheid van de wijk. Juist hier is
ten noorden van De Lange Weeren momenteel de
Er wordt duurzaam gebouwd. Per ontwikkelfase wordt
het dus van belang dat er integraal wordt gewerkt aan
Zuiderzeeweg aangelegd, wat gevolgen heeft voor het
minimaal 20%, en bijvoorkeur meer, van het aantal
een programma op het gebied van onder andere natuur,
functioneren van het huidig en toekomstig watersysteem
woningen in houtbouw uitgevoerd met registratie in een
cultuurhistorie, landschap en recreatie in relatie tot de
van Volendam.
materialenpaspoort. Natuurinclusieve maatregelen zijn
bebouwde omgeving. We proberen daarbij bestaande
integraal onderdeel van de architectuur.
risico's zo veel mogelijk op te lossen. Daarom zijn bij De
De eis vanuit het Hoogheemraadschap HHNK voor de
Lange Weeren bodem en water sturend. We zetten bij de
ontwikkeling van de wijk De Lange Weeren is het integraal
Bij de aanleg van de wijk is bodem en water sturend en
ontwikkeling in op een waterbufferingsgebied waarmee
oplossen van de gecombineerde waterbergingsopgave
wordt beperkt opgehoogd. Hierdoor wordt de aanvoer
we ook de potentieel maatschappelijk ontwrichtende
van Volendam, die wordt geschat op 150.000 m3.
van zand geminimaliseerd en wordt het effect op het
situatie in de 'Volendammer-meer' oplossen.
ecosyteem en waterhuishouding beperkt.
Binnen het huidige watersysteem van Volendam
De wijk wordt groen, nodigt uit tot bewegen en biedt
wordt overtollig oppervlaktewater afgevoerd naar
verkoeling in het warmer wordende klimaat. Voor de
polder De Lange Weeren. Wanneer de polder De
inrichting van de openbare ruimte geldt de 3-30-300
Lange Weeren verzadigd raakt, bestaat het risico
Theoretische waterbergingsopgave
Principe beperkt ophogen
De theoretische waterbergingsopgave voor De Lange Weeren
In de Lange Weeren wordt enkel opgehoogd waar nodig,
bedraagt 150.000 m3.
zo kunnen bestaande watergangen, waterhuishouding en natuurwaarde behouden blijven.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
17
3. Opgave
Mobiliteitsopgave
Langzaam verkeer & recreatief netwerk
Parallel aan dit ontwikkelkader is het
binnen het ‘smart mobility wiel’.
Waterland staat bekend om zijn uitgebreide recreatieve
Het is noodzakelijk om een doorgaande fietsroute aan te
Mobiliteitsprogramma van Eisen De Lange Weeren door
1. Verdichten: meedenken over differentiatie in
netwerk, dat niet alleen functionele verbindingen tussen
leggen die een verbinding legt tussen de Zuiderzeeweg
Goudappel opgesteld. Dit MPvE toetst het ontwikkelkader
ruimtelijke dichtheden, functiemix en ambitieniveaus per
verschillende kernen mogelijk maakt, maar ook het
en de noordzijde van de polder van Katwoude. Het
aan de eisen van Goudappel voor mobiliteit en is gebruikt
mobiliteitsmilieu. Immers: verstedelijkingskeuzes vormen
landschap toegankelijk maakt voor diverse vormen van
implementeren van deze verbinding betekent dat er een
om het stedenbouwkundig plan verder aan te vullen.
de bron van mobiliteitsgedrag.
recreatie. Zowel de centra van Edam als Volendam maken
fietstunnel wordt aangelegd, waardoor een gelijkvloerse
deel uit van verschillende fietsroutes. Momenteel is De
kruising met de Zeddeweg wordt vermeden. Daarnaast
Hierbij wordt rekening gehouden met de kenmerken van het gebied en de inwoners om tot een plan te komen dat
2. Verbinden: zorgen dat (de deels bovenplanse)
Lange Weeren echter niet openbaar toegankelijk. Met de
wordt de toekomstige wijk op drie plekken voor langzaam
gedragen wordt door de gemeente, de provincie en de
structuren voor wandelen, fietsen, OV en autoverkeer
komst van de Zuiderzeeweg en de stedelijke ontwikkeling
verkeer verbonden met de aangrenzende Blokgouw,
Vervoerregio Amsterdam.
optimaal aansluiten op de gebiedsambities, vanuit
in De Lange Weeren ontstaan er mogelijkheden om zowel
waardoor de voorzieningen in Volendam lopend en met
De ontwikkelingen in De Lange Weeren bieden een unieke
het principe van duurzame mobiliteit waarbij elke
op gemeentelijk als regionaal niveau het recreatieve
de fiets binnen handbereik zijn voor de nieuwe bewoners
kans voor het creëren van een aantrekkelijk en duurzaam
vervoerwijze de juiste plek krijgt.
netwerk te versterken.
van De Lange Weeren.
woon-, werk- en leefmilieu. Door aan de voorkant al te sturen op duurzaam mobiliteitsgedrag biedt De Lange
3. Veraangenamen: zorgen dat de uitstraling
Weeren ook sterke kansen voor versnelling van de
en prioriteiten aansluiten op het gewenste
mobiliteitstransitie wat een van de hoofdlijnen uit de
mobiliteitsgedrag. Denk aan fijnmazige wandel- en
Omgevingsvisie Edam-Volendam (2023) betreft.
fietsroutes, sociale veiligheid en levendigheid in het ontwerp (rust, ruis en reuring) en de omgang met
Om de verkeerskundige en ruimtelijke aspecten optimaal
gemotoriseerd verkeer.
in samenhang te brengen is er gefocust op de vijf V’s 4. Verknopen: het is belangrijk om nieuwe vormen van mobiliteit goed te faciliteren. Denk hierbij aan de opkomst van deelmobiliteit en MaaS, het realiseren van community-voorzieningen in mobiliteitshubs, het faciliteren van nieuwe e-vervoerwijzen en logistieke ontwikkelingen (o.a. pakketbezorging, e-micrologistiek). 5. Verleiden: het is mogelijk om met gedragsprikkels het mobiliteitsgedrag aan de voorkant te beïnvloeden. Denk hierbij aan parkeerbeleid, parkeernormen, aantrekkelijke fietsstallingen en afspraken over selectieve toegankelijkheid, bijvoorbeeld rondom logistiek en pakketbezorging. nieuwe fietstunnel onder Zeddeweg
‘Smart mobility wiel’
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
Recreatief netwerk De Lange Weeren
DE LANGE WEEREN
18
3. Opgave
Openbaar vervoer
Autobereikbaarheid
Op dit moment zijn er diverse buslijnen actief in en
• Het verleggen van een bestaande buslijn vanuit de
Op dit moment wordt De Lange Weeren begrensd
vindt dan ook een inspanning plaats om hiervoor van de
rondom de gemeente Edam-Volendam. Ook binnen de
naburige Blokgouw (wat niet haalbaar blijkt binnen het
door twee beeldbepalende doorgaande autowegen:
provincie toestemming te verkrijgen.
woonwijk wordt een buslijn geïmplementeerd zodat De
bestaande stedelijke weefsel van de Blokgouw);
de Zeddeweg en de N247. Met de toevoeging van de
Lange Weeren volgens het principe duurzame mobiliteit
• Het omleiden van de regionale buslijn 614 (wat als
Zuiderzeeweg is ook de noordzijde van De Lange Weeren
Er wordt geen autoverbinding aangelegd met de
optimaal wordt ontsloten. Deze buslijn zal fungeren als
ongewenst wordt beschouwd, omdat dit aanzienlijke
afgebakend door grootschalige infrastructuur. De
aangrenzende Blokgouw. Dit bevordert langzaam verkeer
het kloppende hart van de toekomstige wijk, waarbij
vertraging zou opleveren voor deze regionale lijn).
toekomstige ontsluiting van De Lange Weeren vindt
en voorkomt een toenemende verkeersbelasting in de
plaats via de Zuiderzeeweg. De gemeente heeft de
Blokgouw.
tevens verschillende openbare voorzieningen aan de route worden verbonden.
Samen met de Busvervoerder EBS en de Vervoerregio
wens om een secundaire aansluiting te creëren op de
Amsterdam moet in het vervolgtraject in overleg worden
Zeddeweg, zodat het verkeer zowel in de wijk als in
De voorzieningen van deze buslijn zijn opgenomen in
getreden met de openbaarvervoersdienst om de juiste
de rest van Volendam gelijkmatiger wordt verdeeld.
het plan. De voorkeur gaat uit naar een route via de
inpassing van deze buslijn te realiseren.
Vooralsnog blijkt uit onderzoek dat een secundaire
Zuiderzeeweg en de Zeddeweg. Verschillende scenario's
ontsluiting een minimale impact heeft op het regionale
voor de aanleg van deze buslijn worden overwogen:
netwerk. De Zeddeweg is in eigendom van de provincie. Er
Openbaar vervoer De Lange Weeren
Autobereikbaarheid De Lange Weeren
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
19
3. Opgave
Belemmeringen Voor de ontwikkeling van de Lange Weeren gelden enkele belemmeringen. Ten opzichte van de omliggende wegen (de Zeddeweg en de N247) geld een vrijwaringszone in verband met een richtafstand geluid van circa 250 meter. De overgang richting de naastgelegen woonwijk de Blokgouw wordt gevormd door een vrijwaringszone van 70 meter van gevel tot gevel. Aan de noordzijde van de Lange Weeren ligt een ondergrondse gasleiding met de bijbehorende vrijwaringszone. G a sl
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
e i din
g
20
3. Opgave
Programma
< Belemmeringen
> Woningbouwprogramma
De Lange Weeren biedt plaats aan 1160 woningen met een
Binnen de exploitatiegrens wordt een groot deel van de
verdeling van 1/3 sociaal, 1/3 betaalbare woningen (tot
flank meegenomen. Het omliggende landschap samen
€390.000) en 1/3 vrije sector woningen. Hiermee sluit het
met de bebouwingsopgave bepalen het nieuwe aanzicht
programma aan bij de Nationale Woon-en Bouwagenda
van Volendam. Daarom wordt een extra investering
en maakt de gemeente zich hard voor een evenwichtige
gelegd ten behoeve van extra kwaliteit voor natuur,
woningvoorraad en een gezonde doorstroming op
water, landschap en recreatie. Het laat zien dat een
de woningmarkt, zodat we inwoners de mogelijkheid
ontwikkeling met wonen in datzelfde landschap hand in
bieden op een ‘wooncarrière’ in eigen gemeente. De
hand gaat en elkaar zelfs enorm kan versterken.
wijk wordt opgebouwd uit circa 70% grondgebonden woningen en 30% gestapeld. Daarnaast wordt er in een publiek programma voorzien in de vorm van een school, sporthal, buurtsupermarkt, huisartsenpost en een ontmoetingsruimte. De Lange Weeren wordt een diverse woonwijk, met een aaneenschakeling van diverse woonbuurtjes. De buurtjes hebben een gedifferentieerd woonprogramma en zijn gegroepeerd rondom een gezamenlijke openbare ruimte waardoor ontmoeting en sociale cohesie wordt gestimuleerd. Binnen het programma wordt ruimte geboden aan zorg- en levensloopbestendige woningen.
GRENS
INGS EBOUW
B
NS
RE TATIEG I O L P X E Parkeernormen Lange Weeren Wonen Parkeernorm bewoners Parkeernorm bezoekers
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
Sociaal eengezinswoning
0,96 pp/won.
0,3 pp/won.
1,26 pp/won.
Sociaal meergezinswoning
0,75 pp/won.
0,3 pp/won.
1,05 pp/won.
Koop eengezinswoning tot 80% nhg
1,60 pp/won.
0,3 pp/won.
1,9 pp/won.
Koop eengezinswoning tot 100% nhg
1,60 pp/won.
0,3 pp/won.
1,9 pp/won.
Koop appartement tot 80% nhg
1,39 pp/won.
0,3 pp/won.
1,69 pp/won.
Koop appartement tot 100% nhg
1,39 pp/won.
0,3 pp/won.
1,69 pp/won.
Huur eengezinswoning
1,28 pp/won.
0,3 pp/won.
1,58 pp/won.
Huur appartement
1,07 pp/won.
0,3 pp/won.
1,37 pp/won.
Koop rij- en hoekwoning
1,60 pp/won.
0,3 pp/won.
1,9 pp/won.
Koop twee-onder-een-kapwoning
1,70 pp/won.
0,3 pp/won.
2 pp/won.
Vrije kavel
1,90 pp/won.
0,3 pp/won.
2,2 pp/won.
DE LANGE WEEREN
21
4| Stedenbouwkundig plan
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
22
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
23
4. Stedenbouwkundig plan
De Lange Weeren
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
24
4. Stedenbouwkundig plan
Identiteit De Lange Weeren De Lange Weeren onderscheidt zich van aangrenzende polders door zijn rol als nieuwe dorpsrand van Volendam, wat het een unieke betekenis geeft in vergelijking met andere agrarische polders in Waterland. De transformatie tot nieuwe dorpsrand heeft ook ruimtelijke gevolgen: in < Illustratie De Lange Weeren
de toekomstige situatie zal De Lange Weeren het einde markeren van panoramische uitzichten over het open landschap van Waterland. De bestaande vergezichten van Katwoude tot aan de noordzijde van de Purmer
> De Lange Weeren, nieuwe dorpsrand van Volendam
zullen deels worden begrensd door deze nieuwe dorpsrand. De inrichting van het polderlandschap en de nieuwe dorpsrand van De Lange Weeren zal dienen als visitekaartje voor de gehele gemeente. De basis voor het ontwerp van het polderlandschap is het creëren van een integraal ontwerp voor De Lange Weeren waarin het bestaande slotenpatroon wordt gewaarborgd. Hierdoor behoudt De Lange Weeren zo veel mogelijk zijn eigen identiteit en fungeert het als een passende overgang tussen bebouwd gebied en het open polderlandschap. De Lange Weeren is een optimaal in het landschap geïntergreerde klimaatrobuuste wijk van de toekomst met een focus op duurzame mobiliteit.
De nieuwe dorpsrand van Volendam aan het landschap
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
Het bestaande dorpsgezicht van Volendam aan het Markermeer
25
4. Stedenbouwkundig plan
Ambities De Lange Weeren
De Lange Weeren
De Lange Weeren onderscheidt zich van aangrenzende polders door zijn rol als nieuwe dorpsrand van Volendam, wat het een unieke betekenis geeft in vergelijking met andere agrarische polders in Waterland. De transformatie tot dorpsrand heeft ook ruimtelijke gevolgen: in de toekomst zal De Lange Weeren het einde markeren van panoramische uitzichten over het open landschap van Waterland. De bestaande vergezichten van Katwoude tot aan de noordzijde van de Purmer zullen deels worden begrensd door deze nieuwe dorpsrand. De inrichting van het polderlandschap en de nieuwe dorpsrand van De Lange Weeren zal dienen als visitekaartje van de gehele gemeente. De basis voor het stedenbouwkundig ontwerp van het polderlandschap is het creëren van een integraal ontwerp voor De Lange Weeren waarin het bestaande slotenpatroon wordt gewaarborgd. Hierdoor behoudt De Lange Weeren zijn eigen identiteit en fungeert het als een passende overgang tussen het bestaande bebouwd gebied (Blokgouw) en het open polderlandschap.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
26
4. Stedenbouwkundig plan
Ambities De Lange Weeren De Lange Weeren is een ambitieuze ontwikkeling. Een nieuwe woonwijk van 1160 woningen, een nieuwe dorpsrand voor het dorp, optimale verweving met het landschap en het water met als resultaat dat de wijk een sleutelrol vervult in de waterbergingsopgave < De Lange Weeren in
van Volendam. Om deze doelen integraal en met hoge kwaliteit te kunnen laten samenkomen in een
haar context
samenhangend plan, zijn zes ambities gedefinieerd.
>
Gezamenlijk leiden ze tot het stedenbouwkundig
6 Ambities voor De Lange Weeren
raamwerk. Aan de hand van dit raamwerk is de Herkenbaar cultuurhistorisch landschap
Klimaatrobuuste wijk van de toekomst
Versterken van ecologie en biodiversiteit
de partners en besproken met de Adviescommissie
De cultuurhistorisch waardevolle
In De Lange Weeren komen wonen en water
In De Lange Weeren worden de nieuwe woonwijk
Ruimtelijke Ontwikkeling (ARO). De reacties die zijn
slagenverkaveling van De Lange Weeren vormt
samen in een klimaatrobuuste wijk van de
en het landschap optimaal verweven. Het
opgehaald in deze gesprekken hebben de ambities
de basis voor de ontwikkeling van de nieuwe
toekomst. Hierbij geldt het principe van
veenweidelandschap in de flanken transformeert
gesterkt en deze zijn vervolgens uitgewerkt in concrete
wijk.
bodem en water sturend. De wijk wordt enkel
tot een divers veenlandschap met kansen voor
randvoorwaarden voor het plan. Op basis van deze
opgehoogd waar noodzakelijk, bestaande sloten
ecologie. De sloten en dorpsweide verweven het
ambities en randvoorwaarden is het ruimtelijke raamwerk
worden gehandhaafd en de wijk voorziet in de
landschap met de wijk.
verder uitgewerkt tot het stedenbouwkundig plan met
waterbergingsopgave van Volendam.
ontwikkeling van het plan ook uitvoerig besproken met de Provincie Noord-Holland, het Waterschap (HHNK),
proefverkaveling.
De ambities voor de Lange Weeren zijn: • Herkenbaar cultuurhistorisch landschap; • Klimaatrobuuste wijk van de toekomst; • Versterken van de ecologie en biodiversiteit; • Nieuwe dorpsrand van Volendam; • Buurten met menselijke maat; • Duurzame mobiliteit.
Nieuwe dorpsrand van Volendam
Buurten met menselijke maat
Duurzame mobiliteit
De Lange Weeren wordt de nieuwe dorpsrand
De nieuwe wijk, De Lange Weeren, zal bestaan
De Lange Weeren wordt opgebouwd op basis
van Volendam. Hierbij vormt het maken van een
uit verschillende buurten en woonsferen met
van de principes van duurzame mobiliteit. Een
nieuw dorps silhouette, optimaal verweven met
een sterke sociale cohesie, geborgenheid en
fijnmazig netwerk van paden voor voetgangers
het landschap, het uitgangspunt.
menselijke maat. Iedere buurt heeft zijn eigen
en fietsers zorgen voor een comfortabele en
collectieve ruimte in de vorm van een plein of
veilige woonwijk. Een buslijn en auto-ontsluiting
een groene natuurlijke speelruimte.
zorgen voor een goede verbinding met het dorp en de regio.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
27
4. Stedenbouwkundig plan
Stedenbouwkundig raamwerk
Water Vochtig schraalland Riet & plas-dras Openbaar groen Pleinen Hoofdstraat Dwarsstraat Woonstraat Erven Fietspaden Voetpaden flank Bomen
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
28
4. Stedenbouwkundig plan
Ruimtelijke principes De nieuwe wijk De Lange Weeren kenmerkt zich door de opbouw gebaseerd op het onderliggende slagenlandschap. De verschillende buurten liggen landschappelijk verankerd in een landschap van sloten, rietvelden en weides. Een rijk netwerk van recreatieve < Stedenbouwkundig plan
paden maakt het landschap recreatief toegankelijk. De rand van de wijk presenteert zich als nieuwe dorpsrand van Volendam. Een gedifferentieerde rand toont soms een nieuw markant dorps silhouette en ligt dan weer
> Ruimtelijke principes
verscholen achter de kenmerkende singelbeplanting. Een groen-blauw raamwerk dooradert de wijk met sloten, singels en dorpsweides. Elke buurt heeft directe toegang tot deze fijnmazige groenstructuur en is zo verbonden met het landschap van De Lange Weeren. De hoofdstraat, het buurtcentrum en de dorpsweide vormen het hart van de wijk. Hier is ruimte voor ontmoeting, vindt het Lange Weeren wijkfeest plaats en
Gebaseerd op het onderliggende landschap
Een nieuwe afwisselende dorpsrand
De centrale dorpsweide en hart
Raamwerk van groenblauwe dooradering en het kindlint
herinneren lange zichtlijnen aan de nabijheid van het landschap, ook in het hart van de wijk. Hier zijn ook de voorzieningen te vinden; school, sporthal en winkel(s). Een aaneenschakeling van diverse woonbuurtjes vormt vier onderscheidende woonmillieus; wonen aan het water, wonen aan de hoofdstraat, wonen aan de dorpsweide en wonen aan het landschap. De buurtjes zijn gegroepeerd rondom een gezamenlijke openbare ruimte. Dwars door de wijk loopt het kindlint dat de vier kwadranten van de wijk met de centraal gelegen school en sportvoorzieningen verbindt. Via een fijnmazig netwerk van fiets- en voetpaden zijn de buurten, het hart en de flank optimaal verbonden. • Het onderliggende landschap bepaalt de stedenbouwkundige structuur van De Lange Weeren; • Met De Lange Weeren wordt er gewerkt aan een nieuwe dorpsrand; • De dorpsrand is een afwisseling van bebouwing en landschapselementen zoals singelbeplanting; • Centraal ligt de dorpsweide waar zich woonfuncties, voorzieningen en de hoofdontsluiting bevinden. Van hieruit worden lange vergezichten naar het landschap buiten toe gegarandeerd; • Een fijnmazig groen- en waterstructuur zorgt ervoor dat het wonen verbonden is met het landschap.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
29
4. Stedenbouwkundig plan
Nieuwe dorpsrand, wonen aan en in het landschap
Wilgen en elzensingels
Dorps silhouette
Weids uitzicht
Recreatief gebruik Natuurlijk en waterrijk landschap
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
30
4. Stedenbouwkundig plan
Nieuwe dorpsrand, wonen aan en in het landschap Rondom de wijk ligt de landschappelijk flank. Hier transformeert het huidige veenweidelandschap naar een divers veenlandschap met afwisselend kruidenrijk grasland, schraalland, rietlanden en open water. Op verschillende kavels wordt het maaiveldpeil verlaagd. < Impressie landschappelijke flank en dorpsrand
> Illustratie
Hierdoor onstaat een divers beeld, ontstaan kansen voor de ontwikkeling van diverse natuurlijke biotopen en wordt extra capaciteit gerealiseerd voor de waterbergingsopgave. De landschappelijke flank wordt recreatief toegankelijk door middel van een netwerk van paden. Aangezien de wijk en de flank hetzelfde waterpeil hebben is ook recreatief gebruik van het water mogelijk. De nieuwe rand van de wijk wordt ook de nieuwe dorpsrand van Volendam. De vertanding die voortkomt uit het onderliggende slagenlandschap zorgt voor een gedifferentieerde nieuwe dorpsrand. Op sommige plekken toont de dorpsrand zich als een nieuw markant dorps silhouette. Elders ligt de bebouwing meer verscholen achter de kenmerkende singelbeplanting. Aan de dorpsrand liggen de tuinen en terrassen zo dicht mogelijk bij het peil van het landschap om zo de wijk en het landschap optimaal met elkaar te verweven. • Het landschap rond De Lange Weeren is onderdeel van de dorpsrand; • Een rijk veenlandschap met een diversiteit van landschapstypes wordt vormgegeven; • Dit landschap draagt bij aan de waterbergingsopgave, biodiversiteit en is recreatief toegankelijk.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
31
4. Stedenbouwkundig plan
De landschappelijke flank
Gebiedseigen landschap en beplanting
Rietkragen en open water
Recreatief padennetwerk
Suppen en varen vanuit de achtertuin
Nieuwe dorpsrand met dorps silhouette
Recreatieve bestemming
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
32
4. Stedenbouwkundig plan
De landschappelijke flank De landschappelijke flank wordt getransformeerd tot een extensief groen- en recreatiegebied. De inrichting is natuurlijk van karakter, draagt bij aan het herstel van biodiversiteit en past bij de bodemgesteldheid, < Referenties
waterbergingsfunctie en natuurlijke biotoop. Overgangen van de dorpsrand naar de landschappelijke
> De landschappelijke flank + profielen
A
flank zijn geleidelijk en gaan zo veel mogelijk in elkaar over. Tussen de privétuinen ligt een openbaar pad en natuurlijke oever. Er zijn geen beschoeiingen te zien. Er zijn geen hoge erfafscheidingen op de overgang met het landschap. In de landschappelijke flank zorgen wilgen- en elzensingels voor coulissevorming.
B
Profiel A: verlaagde tuinen aan het landschap
Profiel B: openbare paden en pleintjes aan het landschap
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
33
4. Stedenbouwkundig plan
De dorpsstraat, wonen aan de weide
Wonen aan de hoofdstraat Dorps silhouette
Lange lijnen vanuit het landschap
Toegankelijk voor bootjes en kano's
Waterrijke dorpsweide
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
34
4. Stedenbouwkundig plan
De dorpsstraat, wonen aan de dorpsweide Het landschappelijke karakter van de flanken wordt verankerd in de wijk. Dit wordt bereikt door zowel bestaande als nieuwe watergangen een ruim profiel te geven en veel ruimte te reserveren voor groenvoorzieningen zoals rietkragen, ecologische oevers < Impressie dorpsweide
en openbaar groen. Deze groenstructuur dient niet alleen als groene omgeving, maar vervult ook een belangrijke rol als waterbergingsgebied, met name in tijden van hevige neerslag, dankzij het trapsgewijze hoogteprofiel
>
van het terrein.
Illustratie
Een prominente groen-blauwe ader is de groene scheg die centraal in het plan is opgenomen. Deze groene uitloper van de wijk fungeert als verbindende dorpsweide en biedt zelfs in het centrum van de wijk open vergezichten over het landschap. Deze dorpsweide heeft een aanzienlijke waterbergingscapaciteit en voert grijs water af richting de flanken. Deze groen-blauwe aders worden verder versterkt door het aanplanten van verspringende wilgenlanen en elzensingels. Deze boomstructuren maken deel uit van de landschappelijke integratie van de Zuiderzeeweg en worden consequent doorgetrokken in het ontwerp van de Lange Weeren. Langs de dorpsweide loopt de hoofdstraat. De hoofdstraat vormt de centrale as en hoofdontsluiting van de wijk. Desondanks is de hoofdstraat een ontspannen dorpsstraat waar aan gewoond wordt, waar de wijkvoorzieningen aan zijn gelegen en waar op de bus gestapt kan worden. • Het landschappelijke karakter van de flank wordt door middel van een uitgebreid groen- blauwstructuur verankerd in De Lange Weeren; • Centraal gelegen ligt de dorpsweide. Prominent onderdeel van de groen- blauwe structuur; • De dorpsweide verbindt, draagt bij aan de waterbergingsopgave en biedt vergezichten naar buiten.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
35
4. Stedenbouwkundig plan
De centrale dorpsweide
Groene scheg met natuurlijk karakter
Beleving van het water
Wonen aan de dorpsweide
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
Extensief natuurlijk landschapsbeheer
DE LANGE WEEREN
36
4. Stedenbouwkundig plan
De centrale dorpsweide De dorpsweide is een landschappelijke voortzetting van het omliggende landschap (de landschappelijke flank) in de wijk. De inrichting is natuurlijk van karakter en wordt extensief beheerd. In de dorpsweide zijn door middel van paden, speelplekken en uitgemaaide vlakken plekken < Referenties
> De centrale dorpsweide + profielen
voor recreatie voorzien. De dorpsweide draagt voor een groot deel bij aan de waterbergingsopgave in de wijk. In de dorpsweide is ruimte voor kleinschalige buurt- en wijkevenementen.
C
De dorpsweide heeft een royale maat en zorgt ervoor dat vanuit het hart van de wijk open zichtlijnen ontstaan tot in het omliggende landschap. De dorpsstraat vormt de hoofdas in het plan en flankeert de dorpsweide.
D
De bebouwing aan weerszijde van de dorpsweide is representatief van karakter en oriënteert zich op de dorpsweide.
Profiel C
Profiel D
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
37
4. Stedenbouwkundig plan
Woonbuurten
Divers straatbeeld
Wonen aan het water
Parkeren in het groen Ontspannen woonstraten
Toegankelijk voor bootjes en kano's
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
38
4. Stedenbouwkundig plan
Woonbuurten Tussen de landschappelijke lijnen van sloten en buurtparken zijn de woonbuurten gelegen. Ontspannen woonstraten waar voetgangers en fietsers volop ruimte hebben vormen het hart van de woonbuurten. Op de kruispunten zijn buurtpleintjes gelegen waar groene < Impressie
buurtparken met vrijliggende wandelpaden leiden tot de centrale dorpsweide en het dorpshart.
woonbuurten in De Lange Weeren
Op de wooneilanden is een rijke variatie aan woningen te vinden. Gezamenlijk vormen ze een gevarieerd
> Illustratie
straatbeeld en een dorps silhouette. Dikwijls zijn de woningen georiënteerd aan de voor De Lange Weeren kenmerkende sloten of groene hoven. Zowel vanuit de tuin als vanaf de openbare waterkant kunnen kano's of kleine bootjes te water worden gelaten. Ontspannen wonen in een landelijke sfeer. Langs de tuinen staan groene hagen die samen met de bomen en natuurlijke oevers het straatbeeld en de wijk een groene aanblik geven. • Gelegen tussen de landschappelijke lijnen van sloten en groen liggen de woonbuurten; • De woonbuurten hebben een rijke variatie aan woningen; • Ontspannen wonen in een landelijke sfeer.
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
39
4. Stedenbouwkundig plan
De groenblauwe dooradering
Markante bruggen over de sloten
Recreatief netwerk
Natuurvriendelijke oevers
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
Groenblauwe dooradering met plas-dras zones
Openbare oever met wandelpad tegenover private oever
DE LANGE WEEREN
40
4. Stedenbouwkundig plan
De groenblauwe dooradering - publieke oevers De groenblauwe dooradering vormt het raamwerk van de wijk De Lange Weeren. Het water in de wijk is doorvaarbaar voor zowel recreatief gebruik als onderhoud. De groen-blauwe landschappelijke lijnen worden gevormd door in het plan geïntegreerde < Referenties
> De groenblauwe dooradering + profielen
bestaande sloten geflankeerd met publieke groenvoorziening. De inrichting van het groenblauwe raamwerk is natuurlijk van karakter. Er zijn voornamelijk
E
natuurlijke oevers. Het groenblauwe raamwerk is onderdeel van de waterbergingsopgave in de wijk. Het groenblauwe raamwerk is voor het grootste deel publiek toegankelijk en vormt een belangrijk onderdeel in het langzaam verkeersnetwerk in de wijk. De watergangen
F
zijn minimaal 6 meter breed en voor ongeveer de helft van de lengte van de sloot breder (9m.) t.b.v. een verbeterde waterkwaliteit en doorvaarbaarheid.
Profiel E
Profiel F
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
41
4. Stedenbouwkundig plan
De groenblauwe dooradering
Grens waterpeilverschil tussen Blokgouw en De Lange Weeren
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
70 meter afstand van gevel tot gevel in bufferzone
Vier verbindingen tussen de Blokgouw en De Lange Weeren in bufferzone
42
4. Stedenbouwkundig plan
De groenblauwe dooradering - oevers privétuinen Daar waar private tuinen grenzen aan het water hebben deze een lage beschoeiing. Er is altijd minimaal een zijde van het water openbaar toegankelijk. De overgang tussen De Lange Weeren en de naastgelegen wijk de Blokgouw wordt gevormd door een brede watergang met aan weerszijden achtertuinen en plaatselijk een publiek pad. De breedte van deze bufferzone bedraagt 70 meter van gevel tot gevel.
H
G
Profiel G
Profiel H
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
43
4. Stedenbouwkundig plan
De buurtparken en -pleinen
Groene buurtparken vormen routes door de wijk
Fijnmazig netwerk van doorsteekjes en routes
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
Speelvoorzieningen
Groene buurtpleintjes
Buurtpleintjes aan het landschap
44
4. Stedenbouwkundig plan
De buurtparken en -pleinen Dwars op het groenblauwe raamwerk liggen de buurtparken. Deze parken lopen dwars over de wooneilanden en maken de wijk in de oost-west richting verbonden. De buurtparken vormen hiermee een belangrijk onderdeel in het langzaam verkeersnetwerk < Referenties
>
I
in de wijk. In de buurparken is ruimte voor speelplekken, ontmoetingsruimten en verblijfsplekken. De inrichting van de buurtparken is natuurlijk van karakter gecombineerd met gemaaid gazon voor gebruiksruimte.
De buurtparken en pleinen + profielen
J
Profiel I
Profiel J
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
45
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
46
4. Stedenbouwkundig plan
Voorbeeld verkaveling Ter verkenning en voorbereiding van het beeldkwaliteitsplan is een gedetailleerde voorbeeldverkaveling gemaakt. Deze is nodig om een exploitatieberekening te kunnen maken, maar ook praktische zaken op te kunnen lossen zoals de inpassing van de waterstructuur, waterberging en stroken voor < Voorbeeldverkaveling De Lange Weeren > Legenda
kabels en leidingen. Daarnaast zijn verkeerskundige uitwerkingen gemaakt om vast te kunnen stellen of het mogelijk is aan de verkeerskundige eisen en de parkeernormen van de gemeente te voldoen. Aan de hand van deze voorbeeldverkaveling kunnen gemeente en ontwikkelaars overeenstemming bereiken over allerlei praktische zaken. Deze voorbeeldverkaveling is niet bindend maar toont de gewenste kwaliteiten in de verkaveling. Daarnaast is het een praktisch hulpmiddel bij het onderzoeken van de haalbaarheid van het ruimtelijke programma. Deze voorbeeldverkaveling maakt inzichtelijk welk effect wijzigingen in dit programma kunnen hebben en wat de daarbij horende ruimtelijke consequenties en oplossingsrichtingen bij de gefaseerde stedenbouwkundige uitwerking van De lange Weeren kunnen zijn. Op de volgende pagina's worden de verkavelingsprincipes in de voorbeeldverkaveling nader toegelicht.
Water
Parkeerhoven
Vochtig schraalland
Parkeerkoffers
Riet & plas-dras
Vrijliggend fietspad
Ecologische oevers
Kindlint
Openbaar groen
Speelplaatsen
Centrumplein
Sportveld
Buurtpleinen
Grondgebonden woningen en achtertuinen
Hoofdstraat
Appartementen
Dwarsstraat
Elzensingel
Woonstraat
Wilgenlaan
Erven
Vlonderpad
0
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
100
200
47
4. Stedenbouwkundig plan
Voorbeeld verkaveling
verspringing rijwoningen (1 meter)
voortuin maximaal 3 meter diep
steiger aan het water
mogelijk geschakelde garage met kap
aandacht voor kopgevel rijwoning
5
4 1
2
6
3 minimaal één zijde openbaar groen langs sloot
onderbreken lange zichtlijnen d.m.v verspringing straat
gevel in zichtlijn
ruimte voor laadpalen in parkeerkoffer (30 cm)
parkeerplekken (3 x 6 meter) voor bedrijfsbussen
maximaal 5 meter opening tussen hagen
1. Voorbeeldverkaveling wooneiland smal
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
48
4. Stedenbouwkundig plan
Voorbeeld verkaveling
mogelijkheid appartementen geschakeld met rijwoningen voorkanten gericht naar het buurpark
parkeerhub voor auto's en bedrijfsbussen
ruimte voor verbreden groenstructuur
kappen gericht naar het landschap: nieuw dorpssilhouet
brede haag rondom parkeerkoffer
recreëren in en aan het water
vlonderpad tussen het riet
goed verbonden langzaamverkeersnetwerk
ruimte voor speelvoorzieningen
zoveel mogelijk parkeren op eigen terrein
verspringing straat met kopgevel in zichtlijn
haag rondom parkeerplekken aan de straat
groen ingepaste parkeergelegenheid in hart wooneiland
openbare groenstructuur langs het water
gevarieerde positie op het kavel
visuele en fysieke verbinding met het landschap
plein aan het open landschap
geen parkeren langs groenstructuur
multifunctionele invulling in parkeerhub
2. Voorbeeldverkaveling wooneiland breed
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
3. Voorbeeldverkaveling wooneiland dorpsrand
49
4. Stedenbouwkundig plan
Voorbeeld verkaveling
voorzijdes gericht naar het buurtpark
groene erfafscheiding d.m.v. haag
parkeren voor bedrijfsbussen in het hof
entree rijwoning op de kopgevel
kappen gericht naar de dorpsweide
mogelijkheid geschakelde bergingen met een kap
voldoende afstand rondom alzijdig
haag rondom tuin appartementengebouw
woonerf grenst aan het noordpark
groene erfafscheiding d.m.v. hagen
voorzijdes gericht op het woonerf
vrijliggend pad in de groenzone
ruimte voor speelvoorzieningen
groen en bomen bij een belangrijke zichtlijn
appartementengebouw ruimte voor speelvoorzieningen
groen buurtpark door de wijk
4. Voorbeeldverkaveling wooneiland dorpsstraat
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
parkeren langs de hoofdweg
gevel in zichtlijn
5. Voorbeeldverkaveling wooneiland erf
50
4. Stedenbouwkundig plan
Voorbeeld verkaveling
sport en schoolgebouw begrenzen parkeerterrein
verspringing in gebouw om korrelgrootte te breken
groene inpassing parkeerplaatsen
ruimte voor laden en lossen supermarkt
groene langzaam verkeersverbinding tussen Blokgouw en dorpsweide (auto vrij)
rijwoningen begrenzen parkeerterrein vrijliggend fietspad in het kindlint
schoolplein onderdeel van het kindlint
kiss and ride onderdeel van het schoolplein
bijzondere aandacht voor bruggen aan hoofdweg
entree supermarkt aan het dorpsplein brede haag rondom schoolplein 6. Voorbeeldverkaveling dorpshart
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
dorpsweide
ruimte voor terrassen op het dorpsplein plek voor recreatie aan het water
markant appartementengebouw op een belangrijke zichtas
appartementen in het groen
51
5| Mobiliteit
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
52
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
53
5. Mobiliteit
Mobiliteitsvisie
toekomstige werklocatie
Fiets Bus Auto
R
Regiohub
S
Stadshub potentiële locatie busstation Volendam
W
Wijkhub
B
Buurthub
B
Fietsbrug
T
Fietstunnel
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
54
4. Stedenbouwkundig plan
Mobiliteitsvisie
< Kaart mobiliteitsvisie
> Impressie
Om te komen tot duurzame mobiliteit gelden onderstaande
3. Veraangenamen
mobiliteitsambities voor De Lange Weeren. Deze ambities zijn
• De openbare ruimte in de Lange Weeren is aantrekkelijk om te
gerangschikt conform de vijf thema’s van het ‘smart mobility wiel’.
verblijven (groen, rust, ruimte, uitstraling) met een goede balans
Zie ook het Mobiliteitsprogramma van Eisen De Lange Weeren van
tussen de verblijfs-, stallings- en verkeersruimte.
Goudappel.
• De inrichting van het gebied geeft prioriteit aan actieve mobiliteit. Voetgangers en fietsers hebben prioriteit op straat. Straten zijn
1. Verdichten:
autoluw en auto’s worden snel aan de randen afgevangen. Parkeren
• In de Lange Weeren is er ruimte voor een mix van verschillende
vindt met name uit het zicht plaats.
voorzieningen (woningen, supermarkt, zorg, onderwijs, sport). De mix aan functies maakt het gebied aantrekkelijk en (sociaal) veilig.
4. Verknopen
• Daarnaast zorgt de mix aan voorzieningen in het gebied ervoor
• De HOV-halte krijgt een cruciale rol in het gebied en moet een
dat inwoners geen lange afstanden hoeven af te leggen om hun
veilige en sociale omgeving worden om het gebruik ervan aan te
dagelijkse bestemmingen te bereiken. Voetgangers en fietsers
moedigen. Het streven is naar een omgeving waar mensen zich
hebben hiermee prioriteit binnen de Lange Weeren.
comfortabel voelen en waar de sociale veiligheid gewaarborgd is.
• Het gebied bevat een gedifferentieerd aanbod dat iets
• Er worden duurzame alternatieven aangeboden om het autobezit
toevoegt aan de huidige type woningen in de woningvoorraad.
van de inwoners te beperken. Dit gebeurt onder andere door het
De ontwikkeling levert een belangrijke bijdrage aan de behoefte
realiseren van een mobiliteitshub waar verschillende vormen van
aan betaalbare woningen. Een goede mix aan type woningen
deelmobiliteit worden aangeboden op flexibele wijze.
biedt plaats voor mensen uit verschillende levensfases, en biedt
• Het gebruik van deelmobiliteit wordt gestimuleerd. Toekomstige
doorgroeimogelijkheden binnen de buurt.
bewoners worden in een vroeg stadium geïnformeerd en meegenomen.
2. Verbinden:
Openbaar vervoer in de wijk
• Het principe van duurzame mobiliteit is leidend binnen de
5. Verleiden
Lange Weeren. Dit betekent de aanwezigheid van een fijnmazig,
• In de Lange Weeren wordt een passende parkeernorm gehanteerd
toegankelijk en (sociaal) veilig voetgangers- en fietsnetwerk met
om overlast te voorkomen en de leefbaarheid van de wijk te
goede aansluitingen op de bestaande infrastructuur. Er zijn goede
waarborgen. Dit zorgt ervoor dat het aantal parkeerplaatsen in
routes richting de belangrijke voorzieningen in de omgeving, zoals
verhouding staat tot de behoeften van de bewoners en bezoekers.
de HOV-knoop.
• Om de impact van parkeren tot een minimum te beperken, worden
• Met de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk wordt de rol van
tweede auto's en bestelbusjes op afstand aan de rand van de
de HOV-halte aanzienlijk belangrijker. De HOV halte is makkelijk en
deelgebieden opgevangen. Dit helpt om de straten vrij te houden
goed te bereiken voor voetgangers en fietsen waardoor
van overmatig geparkeerde voertuigen.
OV-gebruik wordt gestimuleerd.
• Ruimtegebruik door parkeren wordt zoveel mogelijk beperkt.
• Er is sociale cohesie tussen de Lange Weeren en de Blokgouw.
De parkeervoorzieningen van verschillende functies worden
Lange Weeren is geïntegreerd in het bredere netwerk van Volendam
samengebracht om het dubbelgebruik te stimuleren.
en wordt niet alleen beschouwd als een aparte wijk, maar als een
• Het stallen van de fiets in de Lange Weeren is makkelijk. De
integraal onderdeel van de gemeenschap.
fietsparkeervoorzieningen zijn goed bereikbaar, op korte afstand
• De fietsroutes naar het centrum van Volendam zijn aanzienlijk
van voorzieningen en bieden veel comfort en veilige opties tot
korter dan autoroutes, waardoor duurzame mobiliteit wordt
stallen.
gestimuleerd. • De wegen binnen de Lange Weeren worden ingericht als autoluwe woonstraten en erftoegangswegen met een lage snelheid van het autoverkeer. Kruispunten op de bestaande infrastructuur worden robuust en veilig vormgegeven met voldoende afwikkelingskwaliteit. Mobiliteitshubs in de vorm van multifunctionele parkeerschuren en groene parkeerhoven met ruimte voor elektrische laadvoorzieningen en stalling bedrijfsbussen BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
55
5. Mobiliteit
Verkeersstructuur
Voetgangers
Fietsnetwerk
Hoofdstraat, openbaar vervoer, gemotoriseerd verkeer en deelmobiliteit
Fijnmazig netwerk van wandelpaden en trottoirs, op vier plekken verbonden
Fijnmazig fietsnetwerk, op drie plekken verbonden met de Blokgouw en
Hoofdstraat als voorrangsstraat in twee richtingen, 30 km/u , gelegen aan het
met de Blokgouw.
middels voet-fietstunnels verbonden aan het regionaal fietsnetwerk.
park.
Ontspannen wandelpaden met natuurlijk karakter
Gecombineerde wandel-fietspaden met recreatief karakter door de wijk
Hoofdstraat uitgevoerd in klinkerverharding, afgewisseld langsparkeren en bomen
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
56
5. Mobiliteit
Verkeersstructuur
Hoofdontsluiting gemotoriseerd verkeer
Woonstraten en erven
Parkeren
Hoofdstraat en dwarsstraten in twee richtingen, 30 km/u met trottoirs aan
Woonstraten in éénrichting en woonerven.
Divers aanbod aan parkeeroplossingen waaronder straatparkeren, groene
weerszijden.
parkeerhoven en parkeerschuren.
Groene parkeerstroken en trottoirs aan weerszijden
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
Ontspannen woonstraten, trottoir aan een zijde
Groene parkeeroplossingen in parkeerkoffers en parkeerhoven
57
4. Stedenbouwkundig plan
Profiel hoofdstraat De hoofdstraat vormt de centrale as en hoofdontsluiting van de wijk. Desondanks is de hoofdstraat een ontspannen dorpsstraat waar aan gewoond wordt, waar de wijkvoorzieningen aan zijn gelegen en waar op de bus gestapt kan worden. De hoofdstraat is een erftoegangsweg met voorrangsregeling waar fietsers en gemotoriseerd verkeer, inclusief de bus, in twee richtingen gedeeld gebruiken maken van de rijbaan. Op de hoofdstraat geldt een maximale snelheid van 30 km/u. Parallel aan de hoofdstraat, in het aanliggende park ligt een vrijliggend fietspad. De woningen staan aan een trottoir met bomen en langsparkeervakken. De rijbaan is uitgevoerd in klinkerverharding. Voor materialisatie zie hoofdstuk Beeldkwaliteitsplan. Aan de parkzijde ligt een smal voetpad van minimaal 1.5 m.
Ontspannen hoofdstraat met woningen
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
58
4. Stedenbouwkundig plan
Profiel dwarsstraten De dwarsstraten vormen samen met de hoofdstraat de ontsluiting van de verschillende woonbuurten. De dwarsstraten zijn erftoegangswegen met een maximale snelheid van 30 km/u. Aan weerszijden van de rijbaan is een trottoir. Parkeren gebeurt op groene parkeerstroken afgewisseld met plantvakken met bomen. De overgang tussen tuinen en het openbaar gebied wordt gemarkeerd met een haag. Ter plaatse van de parkeerstroken voorkomt een haag dat de koplampen de woningen inschijnen bij in- en uitparkeren.
Groene parkeerstroken en trottoirs aan weerszijden
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
59
4. Stedenbouwkundig plan
Profiel woonstraten De woonstraten zijn erftoegangswegen in éénrichting met een maximale snelheid van 15 km/u. Aan één zijde is een trottoir van 1.5m aanwezig. De overgang tussen tuinen en het openbaar gebied wordt gemarkeerd met een haag.
Ontspannen woonstraten, trottoir aan één zijde
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
60
Twee molgoten Rijbaan 3m 4,5 4,5 4,5
1,5 1,5 1,5 4,5
1,5
1.25
2
4. Stedenbouwkundig plan
Profiel erven
2
5551
5
666
6 22 2
De erven worden ingericht als woonerf met een 1.25
3
2 11 1 33 3 1 22 2 3en maximale snelheid van 15 km/u. Fietsers, voetgangers
gemotoriseerd verkeer delen de ruimte. Molgoten regelen de afwatering en geleden de ruimte. De overgang tussen tuinen en het openbaar gebied wordt gemarkeerd met een haag. De maximale weglengte van een erf mag 40 m. bedragen.
5.5m 3m
16 1616
16
5.5 666
0.35m
0.9m
6
Woonstraten Woonstraten Woonstraten Woonstraten
0.9 m
4.8 m 3m
0.35 m 0.55 m
Groen woonerf
Woonstraten Woonstraten Woonstraten Woonstraten
27 2727
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
27
61
6| Duurzaamheid
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
62
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
63
6. Duurzaamheid
Klimaatbestendig bouwen Op basis van de principes van bodem en water sturend, en in samenhang met de integrale waterbergingsopgave, kiezen we ervoor om De Lange Weeren beperkt op te hogen. Hierdoor kan de bestaande kavelstructuur, de ecologie en het waterhuishouden zo veel mogelijk behouden blijven, is er minder zand nodig voor ophoging en ontstaat er meer bergingscapaciteit in de wijk. De bouwvelden zijn zo veel mogelijk bepaald aan de hand van het bestaande slotenpatroon. Binnen de bouwvelden worden enkel de benodigde oppervlaktes opgehoogd. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om de openbare straten met daarin de kabels en leidingen en de bouwkavels. De sloten blijven zo veel mogelijk gehandhaafd. Het openbaar groen komt zo veel mogelijk op huidige maaiveld te liggen. Door middel van voorbelasting wordt voor de opgehoogde delen de benodigde stabiliteit bereikt. Na de
Waterdiepte T1000 + bergingsvolume + schadepotentieel
zettingsperiode wordt het overtollige zand afgegraven en waar mogelijk hergebruikt binnen het project. Vervolgens worden de sloten verbreed tot een streefbreedte van 8
Principe beperkt ophogen, enkel waar noodzakelijk
meter en plaatselijk tot minimaal 6 meter. De bouwvelden zullen bestaan uit een getrapt profiel waarbij in het openbaar groen het huidige maaiveld (-1.40 m NAP) behouden blijft. De openbare straten komen te liggen op -1,00 m NAP om zo de benodigde drooglegging te kunnen realiseren. De tuinen en bebouwing liggen hoger ten opzichte van de straat. Zie hiervoor ook het gehanteerde hoogteprofiel op de volgende pagina. Op deze manier voorzien de watergangen en het openbaar groen in de wijk in bergingscapaciteit. De openbare straten blijven ook bij hevige regenval droog. Binnen het watersysteem van Volendam wordt overtollig oppervlaktewater afgevoerd naar polder De Lange Weeren. Wanneer de polder De Lange Weeren verzadigd raakt, bestaat het risico dat het dichtbevolkte
Huidige situatie
Huidig
en laaggelegen Volendammermeer overstroomt.
Berging 100.000 m3
Berging Schade; 20 miljoen
100.000 m3
Om dit te voorkomen, wordt de kade rondom het Volendammermeer verhoogd. Daarnaast is ten noorden van De Lange Weeren de Zuiderzeeweg aangelegd,
BUREAU B+B EN RENÉ KUIKEN
DE LANGE WEEREN
Waterdiepte T=1000 bui
Schade
€ 20 miljoen
Referentie
Toekomst
Nieuwe situatie
115.000 m3 (potentieel > 200.000m3)
Berging potentieel 200.000 m3 Schade; 3 miljoen
€ 3 miljoen 64
6. Duurzaamheid
Klimaatbestendig bouwen wat gevolgen heeft voor het functioneren van het watersysteem van Volendam. Het uitgangspunt voor de ontwikkeling van de wijk De Lange Weeren is het integraal oplossen van de < Stedenbouwkundig
gecombineerde waterbergingsopgave van Volendam, die wordt geschat op 150.000 m3.
plan
Om te beoordelen of het ontwerp van De Lange Weeren > Ruimtelijke principes