1 De Lange Weeren ontwikkelkader.pdf
Tekst van het document
ontwikkelkader april 2021
Voorwoord We leven in een bijzondere tijd van grote veranderingen. Duurzaam-
Het ontwikkelkader voor de Lange Weeren laat volgens ons zien dat
heid is in korte tijd een belangrijk begrip geworden, mensen leven
dit kan. Het ontwikkelkader is op een speciale manier en met veel
bewuster, sportiever en gezonder. We zien dat de klimaatverandering
vakmanschap tot stand gekomen. Natuur-en recreatieorganisaties
eisen stelt aan onze directe woonomgeving. We willen immers in een
hebben ons van het eerste begin geadviseerd hoe de omgeving eruit
groene wijk wonen waar geen wateroverlast is en waar in de zomer
moet komen te zien. Via participatie hebben een goed beeld gekregen
voldoende schaduw is voor mens en dier. Wonen, recreëren en natuur
hoe omwonenden en hoe woningzoekenden over thema’s denken. We
liggen het liefst zo dicht mogelijk bij elkaar.
hebben zoveel als mogelijk de suggesties en opmerkingen verwerkt
Elektrisch aangedreven auto’s en fietsen, zonnepanelen op daken. 10 jaar geleden was dit nog relatief onbekend en nu weten we niet beter.
met als doel om van De Lange Weeren een prettige toekomstbestendige woonwijk te maken.
De lat ligt hoog; een nieuwe woonwijk moet aan alles voldoen, passen bij de Volendamse identiteit en daarnaast nog ruimte bieden om zichzelf te verbeteren in de toekomst.
Graag nodigen wij u uit om het ontwikkelkader voor De Lange Weeren te lezen.
Scholtens Projecten II BV, Wognum.
2
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 3
Inhoudsopgave
Colofon Team De Lange Weeren De productie is tot stand gekomen in opdracht van en in samenwerking met Scholtens Projecten II BV. Stedenbouw: Inbo Urban Strategy Landschapsarchitectuur: Felixx landscape architects Mobiliteitsadvies: Witteveen en Bos Wateradvies: Nelen & Schuurmans Gebiedseconomie: Stadkwadraat Participatie: De Wijde Blik Versie 28 april 2021
DISCLAIMER: Door omstandigheden is dit ontwikkelkader tot stand gekomen onder zeer hoge tijdsdruk. Mogelijk treft u onvolledigheden en of taal/typfouten aan. Deze zullen worden gecorrigeerd in een volgende versie.
4
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
INLEIDING EN LEESWIJZER
6
4.5
Parkeren
90
1.
OPGAVE
12
4.6
Speelvoorzieningen
92
1.1
Wateropgave
14
4.7
Overgang naar bestaand stedelijk gebied
94
1.2
Mobiliteitsopgave
16
5.
VERKAVELING EN WOONPROGRAMMA
96
1.3
Ontsluiten en verbinden
18
5.1
Woonzonering
98
1.4
Landschappelijke inpassing
20
5.2
Woonprogramma
110
1.5
Duurzaamheidsopgave
24
5.3
Proefverkaveling
112
1.6
Woningbouwopgave
26
5.4
Voorzieningen
116
1.7
Integrale kwaliteitsimpuls
27
5.5
Ruimte voor specials
118
1.8
Ambities voor De Lange Weeren
28
6.
PLANKAART
120
2.
ONTWIKKELKADER
30
6.1
Proefverkaveling
124
2.1
Ruimtelijke principes
32
6.2
Proefverkaveling met toponiemen
126
2.2
Ruimtelijk raamwerk
34
6.3
Openbare ruimte en ontsluiting
128
2.3
Planlagen
36
6.4
Proefverkaveling en woonprogramma
130
2.4
Toetsingskader
38
6.5
Voorzieningen
132
3.
GROENBLAUWE STRUCTUUR
42
7.
VERVOLG
134
3.1
Waterberging
44
7.1
Fasering
136
3.2
Hittestress
52
7.2
Conclusies en vervolgstappen
138
3.3
Groenblauwe loper
54
7.3
Integrale kwaliteitsimpuls
140
3.4
Flanken
56
7.4
Aandachtspunten brede duurzaamheid
142
3.5
Biodiversiteit
64
4.
OPENBARE RUIMTE EN ONTSLUITING
68
4.1
Ontsluitingsstructuur
70
4.2
Langzaam verkeersverbindingen
72
4.3
Doorwaadbaarheid en gezondheidscircuit
4.4
Profielen
74 76
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 5
Inleiding en leeswijzer
INLEIDING
ambities, het beleid en de opgaven die een rol spe-
bouwlocatie De Lange Weeren rekening moet wor-
Dit document is het ontwikkelkader voor De Lange
len bij de planvorming en, in het verlengde daar-
den gehouden met een stedenbouwkundige af-
Weeren met stedenbouwkundige en landschap-
van, de onderzoeken die het plan ondersteunen. Tot
ronding ter verbetering van de huidige ruimtelijke
pelijke onderbouwing en verbeelding dat dient als
slot wordt toegelicht wat een ontwikkelkader is en
kwaliteit met in ieder geval voldoende openheid in
uitgangspunt voor de ontwikkeling van woonwijk
hoe dat in dit document heeft vorm gekregen.
relatie tot de Purmer.
ACHTERGROND
Een en ander leidt in de structuurvisie van Edam-
Wat is de achtergrond van De Lange Weeren en hoe
Volendam uit 2009 tot een scherpere definitie van
past de wijk in lokaal en provinciaal beleid? De fei-
de woningbouwlocatie. De toekomstige woonwijk
Een nieuwe wijk dient zeer zorgvuldig in het land-
telijke start van De Lange Weeren is te vinden in de
ligt in het verlengde van de bestaande bebouwing
schap en de omgeving te worden ingepast. Bouwen
structuurvisie van 1992 van de gemeente Edam-Vo-
en grenst aan de Blokgouw. Het beeld laat een ver-
in een veenweidegebied is geen vanzelfsprekend-
lendam. Op provinciaal niveau wordt De Lange Wee-
lenging van het stedelijk gebied ten opzichte van
heid en bouwen op de laaggelegen grond brengt een
ren als woningbouwlocatie bevestigd. Op 17 februa-
de huidige situatie zien. In het bestuursakkoord
serieuze wateropgave met zich mee. Medio augus-
ri 2003 is het streekplan Noord-Holland Zuid door
van de gemeente Edam-Volendam van 2012 wordt
tus 2020 is door Scholtens een raamwerkplan opge-
provinciale staten vastgesteld.
de komst van de woonwijk onder voorwaarden af-
‘De Lange Weeren’. De nieuwe woonwijk die aan de westkant van Edam-Volendam moet verrijzen is de afgelopen jaren in stapjes dichterbij gekomen.
steld waarbij op zorgvuldige wijze de relatie tussen
De Lange Weeren
het typische veenweidelandschap, de lange slagen,
In 2003 is het gebied dat is in geklemd tussen de
gesproken.
Blokgouw, de Zeddeweg, de Monnickerdammer-
De grond grenzend aan de Blokgouw is sinds 20
jaagweg en de Dijkgraaf Poschlaan aangeduid als
jaar eigendom van Scholtens Projecten II BV, met als
zoekgebied voor woningbouw. In de actualisering
doel daar, in lijn met provinciaal en gemeentelijk
Dit ontwikkelkader schept ruimte om volgens hel-
van het streekplan uit 2007 wordt, consistent hier-
beleid, een nieuwe woonwijk te bouwen. Een deel
dere ambities en uitgangspunten en in lijn met be-
mee, aangegeven dat De Lange Weeren, met het oog
van de grond valt samen met de woningbouwlocatie
leidskaders van verschillende relevante overheden
op de toekomstige woningbouw, uitgesloten is van
en een deel daarbuiten, in de flanken.
een wijk voor de toekomst te bouwen. Hieronder
de rijksbufferzone.
watergangen, de nieuwe bebouwing en openbare ruimte is vastgelegd.
wordt allereerst de voorgeschiedenis en achtergrond van de woningbouwlocatie ‘De Lange Weeren’ toegelicht. Vervolgens wordt kort ingegaan op de
Het is evident dat de realisatie van De Lange Weeren
Al eerder, in de streekplan uitwerking ‘Waterlands
een project van een lange adem is. Hierin spelen
Wonen’ uit 2006, wordt aangegeven dat bij woning-
verschillende factoren een rol. Kort gezegd is het bouwen van een wijk van deze schaal een complexe
6
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 7
operatie. Op de drie door de provincie in 2003 aan-
del van een raadsinformatiebrief geïnformeerd over
schap hebben geleid tot het formuleren van zeven
AANVULLENDE ONDERBOUWING EN PARTICIPATIE
participatietraject onder huidige en toekomstige ge-
gewezen woningbouwlocaties zijn vooralsnog geen
de stand van zaken.
opgaven voor de nieuwe wijk: (1) de wateropgave,
Met het oog op de totstandkoming van het ontwik-
bruikers uit met als doel het publiek te informeren,
(2) de mobiliteitsopgave, (3) recreatieve ontsluiting,
kelkader is een serie onderzoeken uitgevoerd om de
draagvlak te onderzoeken en (specifieke) ingredi-
(4) zorgvuldige landschappelijke inpassing, (5) de
planvorming te onderbouwen. Adviesbureau Nelen
ënten voor planoptimalisatie op te halen (woon-
duurzaamheidsopgave, (6) het leveren van een in-
& Schuurmans heeft een analyse gemaakt van de
wensen, ‘do’s en don’ts’). Dit proces loopt parallel
tegrale kwaliteitsimpuls aan de omgeving en (7) de
wateropgave en heeft het plan getoetst aan (gemo-
met de oplevering van het ontwikkelkader en sor-
woningbouwopgave. In het hierop volgende hoofd-
delleerde) extreme weersomstandigheden. Op basis
teert in feite voor op doorontwikkeling van het plan.
stuk worden de zeven opgaven nader toegelicht en
van die toetsing is het plan geoptimaliseerd. In dit
Ook dit rapport is naast het ontwikkelkader te lezen.
beargumenteerd vanuit de beleidskaders.
ontwikkelkader wordt summier aan de uitkomsten
https://www.langeweeren.info/
woningen gerealiseerd.
AMBITIE, BELEID EN OPGAVEN
Voor de aanleg van De Lange Weeren was de reali-
De herstart komt niet uit de lucht vallen. In 2017
satie van de derde ontsluitingsweg van Edam-Vo-
is door de gemeenteraad de ambitie geformuleerd
lendam een belangrijke stap. Sinds er duidelijkheid
een wijk te maken die net zo sterk onderdeel is van
is ontstaan over deze ontsluitingsweg in 2018 is het
Volendam als van het landschap. Die ambitie staat
project in een stroomversnelling geraakt.
nog steeds, maar de uitwerking daarvan vraagt om
HERSTART: MGA-PROCES
vernieuwing. Thema’s als klimaatbestendigheid, landschappelijke
De ondertitel van het ontwikkelkader, ‘Wonen in
zelfstandig document en is naast dit ontwikkelka-
waarden, circulariteit en woningnood hebben al-
het landschap’, geeft het zwaartepunt van de plan-
der te lezen. Ditzelfde geldt voor de mobiliteitsana-
leen maar aan belang en urgentie gewonnen. Die
vorming goed weer. De landschappelijke inpassing
lyse die is uitgevoerd door adviesbureau Witteveen
thema’s raken de planvorming rondom De Lange
speelt een sleutelrol in het adresseren van de ver-
en Bos. Dit bureau heeft een integraal mobiliteits-
Weeren en vragen om zorgvuldige antwoorden en
schillende opgaven en het vormgeven aan de op-
concept opgesteld, de aansluiting op de Zeddeweg
een excellent plan.
lossingen.
geanalyseerd en heeft het plan getoetst op het ge-
ces. In mei 2020 heeft astemming plaats gevonden
Hiertoe is het van belang de ambities en het beleid
UITWERKINGSNIVEAU
bied van connectiviteit, doorwaadbaarheid en par-
tussen MRA , regio en de provincie. In juni 2020 is
van de verschillende relevante overheden scherp
Dit ontwikkelkader heeft een hoog uitwerkingsni-
door Scholtens een inspiratiesessie georganiseerd
te hebben. Bij het opstellen van het ontwikkelka-
veau zoals duidelijk wordt in de proefverkaveling
met de verschillende betrokken partijen: gemeente,
der is kennis genomen van het beleid van de pro-
in hoofdstuk 6. Het voorliggende ontwikkelkader
provincie, waterschap, recreatieschap, Landschap
vincie Noord-Holland, gemeente Edam-Volendam,
bevat bijvoorbeeld gedetailleerde straatprofielen,
NH en adviseurs. De ambities die toen zijn uitge-
hoogheemraadschap
telmodellen en woningaantallen. Dat heeft een dui-
sproken hebben vorm gekregen in een landschap-
recreatieschap
metropoolre-
delijke functie. Het biedt namelijk concreet inzicht
pelijk raamwerk dat in augustus 2020 is opgeleverd.
gio Amsterdam, vervoersregio Amsterdam en re-
in de oplossingsrichtingen voor de verschillende
Dit raamwerk werd door de provincie Noord Holland
Tot slot voert bureau De Wijde Blik in opdracht van
gio Zaanstreek-Waterland. De beleidsanalyse en
opgaven, zoals klimaatbestendigheid, de verdeling
positief ontvangen. De gemeenteraad is door mid-
Scholtens en in samenspraak met de gemeente een
samenspraak met gemeente, provincie en water-
van woningen over het plan en de relatie tot het
Hernieuwde ambities in 2020 van zowel provincie, gemeente als ontwikkelaar hebben echter geleid tot een herstart van de planvorming. De provincie heeft gevraagd om een volwaardig alternatief in de geest van het bestuursakkoord uit 2012 en de gemeente heeft dat opgepakt door middel van een MGA-pro-
biodiversiteit,
duurzaamheid,
gerefereerd. De volledige waterrapportage is een
Hollands
Noorderkwartier,
Twiske-Waterland,
keren. Ook op basis van deze toetsing en analyse is het plan geoptimaliseerd. Financieel adviesbureau Stadkwadraat heeft de notitie ‘De Lange Weeren extra ruimtelijke kwaliteit gebiedsontwikkeling’ opgesteld. In paragraaf 8.4 worden de belangrijkste conclusies hieruit gedeeld.
landschap.
8
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 9
Opbouw ontwikkelkader
WAT IS EEN ONTWIKKELKADER?
HOE IS DIT ONTWIKKELKADER OPGEBOUWD?
Het doel van het ontwikkelkader is om de kaders
Dit document bestaat uit acht hoofdstukken. In het
voor de programmatische en de gewenste ruimte-
eerste hoofdstuk worden de verschillende opgaven,
lijke invulling te geven van De Lange Weeren. Het
geïntroduceerd. In hoofdstuk 2 wordt het raam-
ontwikkelkader verschaft helderheid en duidelijk-
werk toegelicht en de ontwerpprincipes die daar-
heid over de te volgen richting voor de gebieden
aan ten grondslag liggen. Het raamwerk bestaat uit
wat betreft locatie, functie en dichtheid en vormt
drie lagen: een groenblauwe structuur; de openbare
daarmee het inhoudelijk vertrekpunt. Binnen dat
ruimte en ontsluiting; en een verkavelingsplan met
kader wordt het gebied verder ontwikkeld. De exac-
woonprogramma en voorzieningen. Deze planlagen
te invulling kan veranderen door een veranderende
worden toegelicht in respectievelijk de hoofdstuk-
markt, trends, een crisis, zolang de ontwikkelingen
ken 3, 4 en 5. Hoofdstuk 6 toont het plan in zijn ge-
maar passen binnen het kader.
heel. Het ontwikkelkader sluit af met conclusies en
Dit ontwikkelkader is opgesteld in samenspraak
vervolgstappen in hoofdstuk 7.
met de gemeente Edam-Volendam en voldoet aan het gemeentelijk planproces. Het ontwikkelkader draagt bij aan het doel om tot woningbouw komen op deze locatie, omdat deze woningen zo ontzettend hard nodig zijn in de gemeente en daarbuiten. Het ontwikkelkader dat voor u ligt geeft invulling aan de doelen en ambities die zijn vastgelegd in de gemeentelijke totaalvisie De Lange Weeren. Het ont-
INPUT Beleidsambities van de verschillende relevante overheden, samenspraak met diezelfde overheden en de technische en financiële haalbaarheid vormen de input voor het formuleren van ambities voor De Lange Weeren.
AMBITIES Deze ambities staan, thematisch geordend, steeds aan het begin van elke paragraaf van het hierna volgende hoofdstuk. TOETSINGSKADERS In hoofdstuk 2 wordt het ontwikkelkader gepresenteerd in de vorm van een ruimtelijk raamwerk en een lijst van stellingen, kaders en uitgangspunten, gekoppeld aan de ambities. In de planuitwerking in de hoofdstukken 3 tot en met 5 worden de kaders en ambities verder toegelicht in woord en beeld. UITWERKING EN VERVOLG
wikkelkader legt de kaders vast die voor de verdere
In hoofdstukken 6 tot en 7 wordt voorzien in een
uitwerking dienen als toetsingskader.
verder uitgewerkte proefverkaveling, en een omschrijving van de kwaliteitsimpuls met vooruitblik naar het vervolgtraject.
10
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 11
1.
opgave
De Lange Weeren wonen in het landschap De Lange Weeren is het gebied aan de westrand van Volendam. Hier moet op het grondgebied van Scholtens een woonwijk van ca. 940 woningen komen. Het woonprogramma moet afgestemd zijn op zowel de lokale als regionale vraag naar woningen, conform afspraken die zijn gemaakt op provinciaal, regionaal en lokaal niveau. Op de kaart rechts is het grondgebied van Scholtens
FLANKEN: •
wateropgave
•
landschappelijke invulling
•
ontsluiting
•
bijzondere voorzieningen
weergegeven. Het gebied bestaat uit een middengebied, waarin het woonprogramma moet landen, en twee flanken, waarin de ontsluiting en een deel van de wateropgave moet worden opgelost. In dit hoofdstuk worden de zeven verschillende opgaven toegelicht en de ambities voor het plan geformuleerd.
12
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
WOONGEBIED: •
groen en water
•
openbare ruimte
•
voorzieningen
•
wonen
1.1 Wateropgave AMBITIE: 1.
De Lange Weeren moet een klimaatbestendige wijk worden.
2.
De Lange Weeren kan in de meest extreme weersomstandigheden wateroverlast worden voorkomen.
3.
Het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en het verminderen van wateroverlast gaan in De Lange Weeren hand in hand.
meest urgente ontwikkelingen in de leefomgeving
ling gegeven aan een toekomstbestendige en water-
van Noord-Holland gezien.
robuuste groeneblauwe stadsuitbreiding.
Het besef groeit dat waterover- en onderlast niet
De provinciale Watervisie 2021 ‘Buiten de oevers’
langer alleen is op te lossen door het aanpassen
(2015) betoogt een integrale aanpak van de waterop-
van de riolering. Om extreme buien doelmatig te
gave, waarbij het verbeteren van ruimtelijke kwali-
verwerken zal het plangebied en de gehele buiten-
teit en het verminderen van wateroverlast hand in
ruimte ingezet moeten worden. We hebben het dan
hand gaan.
bijvoorbeeld over het aanleggen van meer groene voorzieningen, bergingsbassins en oppervlaktewater in stad of dorp, het vergroenen van daken en tuinen, en aanpassen van bestaande parken en plei-
Het veranderende klimaat brengt grote uitdagin-
nen zodat deze (meer) water kunnen bergen.
In lijn met de Deltavisie HHNK 2012 en Waterprogramma 2016-2021 is Scholtens proactief in gesprek gegaan met het Waterschap. Dit heeft het belang van een klimaatbestendige wijk bevestigd. De maatregelen die in dit ontwikkelkader zijn voorgesteld zijn in
gen met zich mee voor de hemelwater- en grond-
In het ‘Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2018-
samenspraak met de gemeente en het waterschap
waterzorg. Dit geldt zowel voor het landelijk als het
2022’ (2018) prioriteert gemeente Edam-Volendam
tot stand gekomen.
stedelijk gebied. We zien dat de extreme regenbui-
klimaatadaptatie dan ook door middel van een
en steeds intenser en frequenter worden, met veel
breed pakket aan maatregelen, waaronder het sti-
overlast en schade tot gevolg. Ook het vasthouden
muleren van groendaken en het vergroten van ber-
van het gewenst grondwaterpeil wordt moeilijker tij-
gingscapaciteit.
dens lange periodes van droogte die onder invloed
De adviseurs van Neelen Schuurman hebben vervolgens op basis van de normeren en randvoorwaarden richtlijnen vastgesteld en getoetst dat de Lange weeren zoals voorgesteld in dit ontwikkelka-
van klimaatverandering langer zullen duren (Del-
Met de ontwikkeling van De Lange Weeren wordt
der voldoet aan alle criteria van klimaatbestendig-
tavisie HHNK 2012). In de Omgevingsvisie NH2050
daarom zowel binnen het toekomstig woongebied
heid en waterrobuustheid.
(2018) wordt klimaatverandering als een van de acht
als daarbuiten, in de aangrenzende flanken, invul-
14
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
De Lange Weeren moet een klimaatbestendige wijk worden
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 15
1.2 Mobiliteitsopgave AMBITIE: 4.
De Lange Weeren is goed ontsloten vanuit Vo-
door de verkeersadviseurs van Witteveen en Bos
op het uitstekende bus netwerk van Edam-Volen-
AANSLUITING OP ONTSLUITINGSWEGEN
dat dit niet leidt tot een extra belasting van het
een mobiliteitsconcept opgesteld.
dam.
De wens vanuit het project De Lange Weeren is om
provinciale wegennet.
lendam en de regio.
Dit mobiliteitsconcept biedt een integrale oplossing
Het wezenlijk aspect in de mobiliteitsopgave is de
Langzaam verkeer wordt gestimuleerd door
waarin alle aspecten van bereikbaarheid en ver-
manier waarop de wijk is aangesloten op het hoofd-
goede verbindingen en korte afstanden.
bondenheid in samenhang een plek krijgen: auto-
wegennetwerk. In het kader rechts wordt de voor-
6.
De Lange Weeren is goed bereikbaar met het OV.
verkeer, ov, langzaam verkeer, circulatie en door-
keur hiervoor toegelicht.
7.
De Lange Weeren is voor gemotoriseerd verkeer
waadbaarheid, parkeeroplossing, deelsystemen en
aan de noordzijde ontsloten via de derde ont-
laadmogelijkheid.
5.
sluitingsweg en aan de zuidzijde indien mogelijk via de Zeddeweg. 8.
De Lange Weeren is voorbereid op een mogelijke uitbreiding in de toekomst.
Het verbeteren van de OV-bereikbaarheid is een belangrijke ambitie. Dit is in lijn met provinciaal beleid: in de Omgevingsvisie NH2050 (2018) wordt mobiliteit, net als klimaatverandering, als een van de acht belangrijkste invloeden op de leefomgeving gezien.
De Lange Weeren moet een goed bereikbare wijk
Het afstemmen van ruimtelijke ontwikkelingen op
worden. Niet alleen voor autoverkeer, maar ook, en
de (capaciteit van) infrastructuur is een belangrijke
misschien wel vooral, voor langzaam verkeer en OV.
opgave. De provincie wil dat nieuwe ontwikkelingen
Behalve bereikbaarheid moet de ontsluitings- en
zoveel mogelijk bij bestaande weg-, energie-, data-
verkeersstructuur van de wijk ook bijdragen aan de
en OV-knooppunten worden gerealiseerd. Ook de
verwevenheid met Volendam, met name de aan-
MRA zet hier vol op in (Concept MRA Agenda 2.0,
grenzende wijk Blokgouw. Met het oog hierop is
2019). De Lange Weeren moet dus zeker aansluiten
ook in de eindsituatie een aansluiting voor gemo-
• autoverkeer
• deelconcepten
• langzaam verkeer • laadpalen • ov • circulatie
• parkeerbehoefte
Een verbinding aan de noord- en zuidzijde
toriseerd wegverkeer op de 3e Ontsluitingsweg en
geeft de mogelijkheid om een openbaar ver-
de Zeddeweg te hebben. De voornaamste redenen
voer busroute door de wijk te laten rijden al
hiervoor zijn:
dan niet in combinatie met een OV-hub bij de
•
ingrediënten mobiliteitsplan:
•
Zeddeweg. De Vervoersregio Amsterdam (VRA)
Robuustheid van het verkeerssysteem in het
geeft aan dat lijn 314 mogelijk door de wijk
geval van een calamiteit op de 3e Ontsluitings-
zou kunnen worden gelegd als goede regiona-
weg; •
le verbinding. De OV-knoop zou wat betreft de
Een gelijkmatige verdeling van het verkeer in
VRA bij voorkeur dicht bij de wijk moeten lig-
de wijk. Het plangebied is uitgelegd via een hoofdontsluiting die via zijtakken de woonblokken ontsluit. Bij alleen een aansluiting op
gen; •
middel van een vrijliggend fietspad vormgege-
de 3e Ontsluitingsweg ontstaat een nagenoeg
ven wordt, biedt meer een beleving van soci-
doodlopend stuk aan de zuidkant van de wijk,
ale veiligheid op het fietspad dan wanneer dit
terwijl in die situatie de volledige berekende
alleen een fietspad in een verder landelijke
woongebonden verkeersproductie van 5.450 voertuigen aan de noordkant van de wijk ontsloten wordt. Door de wijk op twee plekken te
omgeving zou zijn. •
van Witteveen+Bos ( memo toelichting verkeersmodelstudie aansluiting Zeddeweg) blijkt
Ook blijkt uit analyse dat een fietpad tot aan de Achterdichting een belangrijke bijdrage kan
ontsluiten ontstaat een meer gelijkmatige verdeling van het verkeer door de wijk. Uit studies
Een verbinding richting Zeddeweg die door
leveren aan de regionale fietsbereikbaarheid. •
Mocht in de toekomst blijken dat de Lange Weeren alsnog uitgebreid moet worden dan heeft het plan van Scholtens hiermee alvast rekening gehouden.
16
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 17
1.3 Ontsluiten en verbinden
9.
Via De Lange Weeren worden bestaande natuur- en recreatienetwerken verbonden en uitgebreid.
10. Langzaam verkeersverbindingen met de Blokgouw worden waar mogelijk verbonden en gecontinueerd.
LEGENDA
Het gebied De Lange Weeren is onderdeel van het
wikkelen van de nieuwe wijk dit landschap beter te
veenweidelandschap en de droogmakerijen dat En-
ontsluiten voor recreatie en tegelijk het landschap
semble Waterland wordt genoemd. Dit is een her-
en de natuur onderdeel te laten zijn van de wijk.
kenbaar Noord-Hollands landschap dat een grote populariteit geniet. Ensemble Waterland heeft regionale (metropolitaan landschap Amsterdam), nationale (voormalig Nationaal Landschap Laag Holland) en internationale (UNESCO werelderfgoed) aantrekkingskracht. Dat zie je terug in vele wandel- en fiets-
in op het maken van robuuste ecologische verbindingen (specifiek voor kustgebieden). Maar ook in visie van de MRA (Opgaven, 2019) en Zaanstreek-Waterland (ZaWa) (Economische visie en agenda, 2019; Samenwerkingsagenda, 2017)
veenpolder landschap met lange weeren
fietsroute 3e ontsluitingsweg
He
kk en
rou
routes. Het is een kans en uitdaging om bij het ont-
In de Omgevingsvisie NH2050 (2018) zet de provincie
te
AMBITIE:
CO te S E ou N U tsr fie
Uitbreiden en verbinden van bestaande natuur- en recreatienetwerken
•
zicht op landschap vanuit de wijk 18
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
oute r g n i Pal
verbonden met kaasboerderij ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 19
1.4 Landschappelijke inpassing AMBITIE: 11.
De Lange Weeren wordt landschappelijk ingepast.
12.
De landschappelijke structuur van lange lijnen is zichtbaar in het plan.
13.
De cultuur- en natuurwaarden worden waar mogelijk versterkt.
14.
De woonbeleving sluit aan op de landschappelijke kwaliteiten van het veenweidelandschap.
15.
In alle relevante beleidskaders van alle bestuurslagen wordt de waarde en het belang van het landschap erkent en de vesterking van de kwaliteiten ervan geprioriteerd. Een greep: ‘Onze ambitie is het benoemen, behouden en versterken van de unieke kwaliteiten van de diverse landschappen en de cultuurhistorie.’ (Omgevingvisie NH2050). Er worden, terecht, hoge eisen gesteld aan nieuwe stedelijke
Maak De Lange Weeren zichtbaar in het plan
ontwikkelingen en de relatie tussen stad en land.
De hoofdontsluiting wordt vormgegeven als een dorpslint.
16. In het raamwerk is een venster op het land-
Bron: Provincie Noord Holland 2018
schap opgenomen. Totaalvisie De LANGE WEEREN
Totaalvisie De LANGE WEEREN
Landschap Beets
Oosthuizen
De dijken, de verbindingen tussen de dijken, de aanwezigheid van water en
de kenmerkende polder en veenweidestructuren zijn bepalend geweest voor Schardam Het landschap in de omgeving is opgebouwd uit veenweidegebied, polders, dijken, stedenbouwkundige ordeningsprincipes die voor deze regio kenmerkend zijn. watergangen en veenstromen zoals de IJe. Het landschap is gevormd door de relatie met de voormalige Zuiderzee. De aanwezigheid van het vele water in de regio heeft Dorpslinten zijn onlosmakelijk verbonden met het Noord-Hollandse landschap. Het het ontstaan van infrastructuur altijd sterk Linten beïnvloed. Dit geldt voor de historische zijn lineaire structuren die zijn ontstaan als organisch gegroeide, vaak historische paden langs en over de dijken, maar ook voor de meer ‘recente’ provinciale weg routes en ontginningsassen. Elk lint heeft een ‘structuurdrager’ waaraan het lint is die ter hoogte van de Lange Weeren de slinger van de ringvaart rond gegroeid, meestal een dijk, een weg,de eenPurmer kanaal of een vaart. De woningen zijn op volgt. [5] deze structuurdrager georiënteerd en het lint ontleent daar, samen met de opbouw
Warder
Hobrede
Verstedelijking in landschap
van het landschap, zijn verschijningsvorm en identiteit aan.[6] We zouden in onze
gemeente langs de dijken en verbindingen damdorpen, dijklinten, ringdijkdorpen, Veenweidegebied polderlinten en dorpslinten door het veenweidegebied kunnen onderscheiden.[5] “Het veen is ontstaan als veenkussen achter de strandwallen. Omstreeks 500 v.Chr. had dit veenpakket haar grootste omvang.Werven De natuurlijke ontwatering vond plaats Op plekken waar zijn waterbepalend van tijd totgeweest tijd vrij spel via veenstromen (dieën). Deze natuurlijke afwateringen bij had, maakte men in onze regio nederzettingen op werven (terpen). Ontginners van veen verhoogden in deze regio de ontginning. Loodrecht op de veenstromen werden sloten gegraven, die de basis IJe bijvoorbeeld hun huisplaatsen met veen- en kleiplaggen. Van deze ‘veenterpen’ vormden voor het strookvormig verkavelingspatroon. verkaveling liggen er nogDeze enkeleeeuwenoude tientallen in regio Waterland. Maar ook op Marken zijn mooie het proces van veenoxidatie en klink Middelie is nog vrijwel intact. Door de ontginning startte voorbeelden van werven bewaard gebleven, zoals de Rozewerf. “Onder invloed van de bodemdaling en de zeespiegelstijging vonden hier bij hevige stormen grote waardoor het maaiveld daalde.” [6] overstromingen plaats. Grote stukken veen sloegen weg en bij een stormvloed in 1164 werd Marken een eiland. Kleiafzetting van eerdere overstromingen zorgde
Kwadijk
Het veenweidegebied Edam wordt ter hoogte van het gekenmerkt door een ‘werven’ (terpen) op om droge voor hetplangebied behoud van Marken en mensen wierpen [6] het cultuurlandschap, grote mate van openheid en door de langevoeten smallete lijnen van houden.” waardoor er een sterke ruimtelijke beleving heerst. Purmer Volendam
Ontginningsstructuren als onderlegger In Nederland wordt ook de landschappelijke onderlegger vaak als basis voor een stedenbouwkundig plan gebruikt. Vaak als nadere uitbreiding van een reeds bestaande nederzetting. Een zeer bekend voorbeeld daarvan is de Jordaan in Amsterdam. Maar ook in onze gemeente zijn goede voorbeelden, zoals het recente Waterrijk in Oosthuizen. [5] [6]
Bron: Handboek Inrichting Openbare Ruimte gemeente Edam-Volendam, pg. 22 Bron: Leidraad Landschap en Cultuurhistorie, Provincie Noord-Holland 2018
17
Landschapsstructuren en Dorpslinten 20
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
[5] [6]
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
Bron: Handboek Inrichting Openbare Ruimte gemeente Edam-Volendam, pg. 22 Bron: Leidraad Landschap en Cultuurhistorie, Provincie Noord-Holland 2018
15
| 21
gemiddelde breedtemaat 60 m
In de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (2018)
De lange lijnen zijn bepalend voor het aanzien van
krijgen nieuwe betekenis en invulling in de nieuwe
wordt het karakteristieke veenweidelandschap be-
dit veenweidelandschap. De naam De Lange Weeren
wijk. De Lange Weeren met de lange lijnen vormen
schreven. Dit wordt ook aangehaald in de totaalvi-
is niet toevallig gekozen; gegeven de landschaps
basis voor nieuwe plannen. De wijk voegt zich zorg-
sie voor de Lange Weeren van de Gemeente Edam-
analyse van de Provincie Noord Holland bevin-
vuldig naar het strakke ritme van het historische
Volendam. Kenmerkend voor het landschap is een
den de langste lijnen zich ter plaatse van De Lange
landschap.
structuur van lange sloten, een zogenaamde sla-
Weeren. De slagenverkaveling kan voor wat betreft
genverkaveling. Dit slagenlandschap is al heel lang
maatvoering worden doorgezet naar een Hollandse
geleden (vanaf 12de eeuw) door veenontginning ge-
woningbouwverkaveling. Nederland kent veel voor-
wonnen voor agrarische functie en nog steeds vindt
beelden (historisch en nieuwbouw) van slagenver-
er extensieve veeteelt plaats.
kavelingen. De oeroude lijnen uit de waterstructuur
In analogie met de historische landschaps-typologiën in Noord-Holland zal de hoofdonsluitingsweg voor De Lange Weeren tussen de derde ontsluitingsweg en de Zeddeweg worden vormgegeven en ontworpen als een dorpslint.
De watergangen vormen een verrijking voor de wijk, de woonbeleving en klimaatbestendigheid
22
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ritme en dynamiek van het slagenlandschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 23
1.5 Duurzaamheidsopgave AMBITIE: 17.
of cultureel zijn. Het effect op de planvorming zijn
De Lange Weeren wordt volgens een integrale, samenhangende
duurzaamheidsbenadering
ontworpen en gerealiseerd.
praktische maatregelen. Deze brede duurzaamheidsbenadering steunt op 7 pijlers (zie afbeelding rechts): •
community based development
Een nieuwe woonwijk in Nederland kan alleen maar
•
nieuwe collectiviteit
volgens hoge duurzaamheidsstandaarden worden
•
energieneutraliteit
gebouwd. Voor De Lange Weeren is dat niet anders.
•
smart mobility
De gemeente Edam-Volendam toont in het Uitvoe-
•
klimaatadaptief
ringsprogramma Duurzaamheid 2018-2022 een
•
natuurinclusief
hoog ambitieniveau voor zichzelf en voor nieuwe
•
metabolisme
De Lange Weeren is een voorbeeldwijk in duurzaamheid
metabolisme circulair omgaan met grondstoffen en sluiten van kringlopen
energieneutraal
community based development toekomstige bewoners geven samen vorm aan woonomgeving
nieuwe collectiviteit
evenwicht energieproductie en energieconsumptie
bewoners activeren de openbare ruimte
ontwikkelingen binnen de gemeente. De verschillende aspecten hebben in de planvorDuurzaamheid in De Lange Weeren is niet alleen
ming een van elkaar verschillend tijdpad. Zo komen
maar een zonnepaneel op het dak, maar wordt be-
klimaatbestendigheid en natuurinclusiviteit in dit
naderd vanuit een integrale, samenhangende visie.
ontwikkelkader aan bod, terwijl materiaalstromen
Duurzaamheid heeft niet alleen betrekking op ma-
en community based development in een later sta-
teriële of financiële aspecten, maar kan ook sociaal
dium aan de orde komen.
smart mobility
klimaatbestendigheid
aandacht voor nieuwe concepten en gedeelde oplossingen
natuurinclusief ruimte voor flora en fauna in de wijk
24
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
waterberging en beheersing microklimaat in het groenblauwe raamwerk
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 25
1.6 Woningbouwopgave AMBITIE: 18. De Lange Weeren draagt adequaat bij aan de verlichting van de woningnood en woningbe19.
1.7 Integrale kwaliteitsimpuls baarheid, financiële haalbaarheid en actuele vraag spelen een rol bij de bepaling van het uiteindelijke aantal.
hoefte.
In nauw overleg met de gemeente Edam-Volendam
De Lange Weeren biedt een divers woningaan-
wordt de woonprogrammering afgestemd. De Lange
bod voor verschillende doelgroepen
Weeren wordt een woonwijk met zeer diverse woon-
20. Het woonprogramma van De Lange Weeren
milieus en woningaanbod: zo wordt er gebouwd voor
sluit aan op lokale, regionale en provinciale af-
jong en oud, voor starters en doorstromers, kleine
spraken.
en grote woningen, appartementen, rijwoningen, 2
De Lange Weeren heeft een voorzieningenni-
onder 1 kapwoningen en vrije kavels.
21.
veau dat zorgvuldig is afgestemd met de gemeente.
De regionale vraag naar woningen vormt, naast de lokale behoefte, een belangrijk uitgangspunt voor de programmatische invulling van De Lange Wee-
Bij de ontwikkeling van De Lange Weeren wordt rekening gehouden met een programma tussen 740 en 1100 woningen. Op basis van een evenwichtige proefverkaveling heeft Scholtens het woningaantal op 940 woningen vastgesteld. Ruimtelijke inpas-
ren. Het programma van De Lange Weeren wordt dan ook regionaal afgestemd waarbij rekening gehouden wordt met de relatief grote vraag naar grondgebonden woningen en (wat kleinere) appartementen voor kleine- en eenpersoonshuishoudens voor met name voor starters en senioren. Het woonprogramma moet zowel aan de lokale (woonvisie Edam-Volendam)) als regionale uitgangspunten voldoen.
26
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
AMBITIE: 22. De openbare ruimte in De Lange Weeren krijgt een uitzonderlijke kwaliteit. 23. De Lange Weeren krijgt een gebiedsoverstijgende kwaliteitsimpuls. 24. Rondom De Lange Weeren worden landschaps-, recreatie-, en natuurwaarden versterkt.
Volgens de nieuwe koers die is uitgezet in het bestuursakkoord en die is beschreven in de inleiding zijn afspraken gemaakt over het toevoegen van een kwaliteitsimpuls die het (directe) belang van de wijk overstijgt. De reden hiervoor is dat de wijk in een bijzonder en kwetsbaar landschap ligt. Bouwen in dat landschap mag niet vanzelfsprekend zijn. Door het toevoegen van uitzonderlijke kwaliteit in de openbare ruimte, bijvoorbeeld door het stimuleren van recreatie, biodiversiteit en klimaatbestendigheid, kan de wijk het landschap aan betekenis en rijk-
ingrediënten kwaliteitsimpuls: * uitzonderlijke kwaliteit openbare ruimte * gebiedsoverstijgend * versterking van landschaps-, recreatie-, en natuurwaarden
dom laten winnen. Opgaven als de wateropgave en recreatie kunnen via een integrale kwaliteitsimpuls slim aan elkaar worden verbonden.
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 27
1.8 Ambities voor De Lange Weeren 1.
De Lange Weeren moet een klimaatbestendige wijk worden.
2.
De Lange Weeren kan in de meest extreme weersomstandigheden wateroverlast worden voorkomen.
3.
Het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en het verminderen van wateroverlast gaan in De Lange Weeren hand in hand.
4.
De Lange Weeren is goed ontsloten vanuit Volendam en de regio.
5.
Langzaam verkeer wordt gestimuleerd door goede verbindingen en korte afstanden.
6.
De Lange Weeren is goed bereikbaar met het OV.
7.
De Lange Weeren is voor gemotoriseerd verkeer ontsloten aan de noordzijde via de derde ontsluitingsweg en aan de zuidzijde indien mogelijk via de Zeddeweg.
8.
De Lange Weeren is voorbereid op een mogelijke uitbreiding in de toekomst.
9.
Via De Lange Weeren worden bestaande natuur- en recreatienetwerken verbonden en uitgebreid.
10. Langzaam verkeersverbindingen met de Blokgouw worden waar mogelijk verbonden en gecontinueerd. 11.
De Lange Weeren wordt landschappelijk ingepast.
12.
De landschappelijke structuur van lange lijnen is zichtbaar in het plan.
13.
De cultuur- en natuurwaarden worden waar mogelijk versterkt.
14.
De woonbeleving sluit aan op de landschappelijke kwaliteiten van het veenweidelandschap.
15.
De hoofdontsluiting wordt vormgegeven als een dorpslint.
16. In het raamwerk is een venster op het landschap opgenomen. 17.
De Lange Weeren wordt volgens een integrale, samenhangende duurzaamheidsbenadering ontworpen en gerealiseerd.
18. De Lange Weeren draagt adequaat bij aan de verlichting van de woningnood en woningbehoefte. 19.
De Lange Weeren biedt een divers woningaanbod voor verschillende doelgroepen
20. Het woonprogramma van De Lange Weeren sluit aan op lokale, regionale en provinciale afspraken. 21.
De Lange Weeren heeft een voorzieningenniveau dat zorgvuldig is afgestemd met de gemeente.
22. De openbare ruimte in De Lange Weeren krijgt een uitzonderlijke kwaliteit. 23. De Lange Weeren krijgt een gebiedsoverstijgende kwaliteitsimpuls. 24. Rondom De Lange Weeren worden landschaps-, recreatie-, en natuur waarden versterkt.
28
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 29
2.
ontwikkelkader
Het ontwikkelkader vertrekt vanuit een zorgvuldig vormgegeven landschappelijk en stedenbouwkundig raamwerk waarin een aantal zaken zijn vastgelegd: •
Watergangen
•
Groenstroken
•
Ontsluitingsstructuren
•
Langzaam verkeersverbindingen
•
Relatie met het landschap
•
Bouwvelden (vrij indeelbare ruimte waar parkeren wonen en voorzieningen een plek krijgen)
•
Verhouding openbare ruimte en privé ruimte (uitgeefbaar)
Het raamwerk is een doorontwikkeling van de visie die medio augustus 2020 is vastgelegd en besproken met de provincie Noord-Holland (ARO en PRIP). In dit hoofdstuk wordt het raamwerk toegelicht aan hand van vijf ruimtelijke principes en worden de planlagen geïntroduceerd die de basis vormen van het ontwikkelkader.
30
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 31
2.1 Ruimtelijke principes De opgaven uit hoofdstuk 1 worden geadresseerd door middel van vijf ruimtelijke principes (geen een-op-een vertalingen van opgave naar oplossing, maar integrale ontwerpoplossingen). De ruimtelijke
landschap als onderlegger
groenblauwe loper
hiërarchie in ontsluiting
verbinding met Blokgouw
ruimtelijke typologien
De lange watergangen komen terug in het plan; met speciale aandacht voor de diagonale watergang centraal in het plan als verbijzondering van de ruimtelijke structuur.
De groenblauwe loper vormt de ruggengraat van het plan; de loper ligt centraal in de wijk, zodat het groen voor iedereen dichtbij is; de loper verbreedt zich bij de flanken en centraal in de wijk; de groenblauwe loper kan door de centrale ligging veel water bergen door middel van een verlaagd maaiveld.
De Lange Weeren kent een overzichtelijke, hiërarchische ontsluitingsstructuur; de hoofdontsluiting loopt via het dorpslint aan westelijke zijde.
De Lange Weeren sluit goed aan op Blokgouw, zowel ruimtelijk, landschappelijk als door middel van bruikbare en plezierige langzaam verkeersverbindingen.
Op basis van de landschappelijke onderlegger en de relatie met het omringende open landschap wordt het plangebied onderverdeeld in elkaar versterkende ruimtelijke typologiën; Dorpslint, groen-blauwe loper en de slagen verkavelingen. tezamen vormen zijn een aantrekkelijke reeks van buurtjes.
principes vormen de basis en leidraad voor het ontwerp van het plan: •
Landschap als onderlegger
•
Groenblauwe loper
•
Hiërarchie in ontsluiting
•
Verbinding met Blokgouw
•
Verdeling in buurten
32
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 33
2.2 Ruimtelijk raamwerk De ruimtelijke principes laten zich vertalen in een raamwerk voor de nieuwe wijk. De overzichtskaart laat het landschappelijk raamwerk zien, gemonteerd in de plattegrond van Edam-Volendam. De Lange Weeren voegt een jaarring toe aan het weefsel van buurten en is de eerste wijk die op landschappelijke grondslag ontworpen is. Een unicum voor Volendam.
Verfijnd raamwerk: goed aangesloten op Volendam en het landschap
34
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 35
2.3 Planlagen
verkaveling en woonprogramma •
woningen
•
voorzieningen
•
parkeren
Het raamwerk bestaat uit drie planlagen: groenblauwe structuur, openbare ruimte en ontsluiting en verkaveling en woonprogramma. In de hoofdstukken 3, 4 en 5 worden deze planlagen met bijbehorende planonderdelen nader toegelicht.
openbare ruimte en ontsluiting
De Lange Weeren is opgebouwd uit drie lagen
•
autoverkeer
•
ov
•
langzaam verkeer
groenblauwe structuur
36
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
•
waterberging
•
groenblauwe loper
•
natuurinclusiviteit
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 37
2.4 Toetsingskader Wateropgave
Mobiliteitsopgave
Ontsluiten en verbinden
Landschappelijke inpassing
AMBITIE:
AMBITIE:
AMBITIE:
AMBITIE:
1.
De Lange Weeren moet een klimaatbestendige wijk worden.
4.
De Lange Weeren is goed ontsloten vanuit Volendam en de regio.
8.
De Lange Weeren is voorbereid op mogelijke uitbreiding in de toe-
11.
De Lange Weeren wordt landschappelijk ingepast.
2.
De Lange Weeren kan in de meest extreme weersomstandigheden
5.
In De Lange Weeren wordt de OV-bereikbaarheid verbeterd.
komst.
12.
De landschappelijke structuur van lange lijnen is zichtbaar in het
wateroverlast worden voorkomen.
6.
Langzaam verkeer wordt gestimuleerd door goede verbindingen en
3.
Het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en het verminderen van wateroverlast gaan in De Lange Weeren hand in hand.
9.
korte afstanden. 7.
De Lange Weeren is voor gemotoriseerd verkeer ontsloten aan de
Via De Lange Weeren worden bestaande natuur- en recreatienetwerken verbonden en uitgebreid.
10. Langzaam verkeersverbindingen met de Blokgouw worden waar
noordzijde via de derde ontsluitingsweg en aan de zuidzijde indien
plan. 13.
De cultuur- en natuurwaarden worden waar mogelijk versterkt.
14.
De woonbeleving sluit aan op de landschappelijke kwaliteiten
mogelijk verbonden en gecontinueerd.
mogelijk via de Zeddeweg.
van het veenweidelandschap. 15.
De hoofdontsluiting wordt vormgegeven als een dorpslint.
16. In het raamwerk is een venster op het landschap opgenomen. • •
Klimaatbestendigheid in De Lange Weeren bestaat uit een breed pakket
•
aan maatregelen.;
door middel van vier langzaam verkeerroutes en aansluiting op het
De Lange Weeren wordt aangelegd met op sommige plekken een lokaal
regionale recreatieve fietsnetwerk;
verlaagd maaiveld om onder extreme omstandigheden water te kun-
•
nen bergen (T=1000 situatie); • •
In de groenblauwe loper wordt bergingscapaciteit gecombineerd met
•
(optimale doorwaadbaarheid en connectiviteit).
10% van het middengebied bestaat uit oppervlaktewater;
•
Via nader uit te werken regelgeving in het bestemmingsplan wordt teveel verharding van tuinen tegengegaan. Groene daken en water-retentie in combinatie met zonnepanelen
•
wordt nader onderzocht; •
De profielen van de openbare ruimte in de hele wijk worden uitgevoerd
•
•
De hiërarchische ontsluitingsstructuur, die bestaat uit de hoofdontslui-
schap;
De flanken met afmeting van 6,3 ha. aan de noordzijde en 5,2 Ha. aan
bebouwing die in veenweidelandschappen regelmatig voorkomen; •
Verkaveling op basis van het veenweidelandschap vormt de oorsprong
De flanken worden door middel van paden ontsloten voor recreatief
een luchtige versie van is; •
van het plan; nader te onderzoeken.
en overstroombare rietlanden;
Elektrisch rijden wordt gestimuleerd en gefaciliteerd door middel van 1
•
In het plan worden ca. 1300 bomen geplant (zoveel mogelijk inheems);
laadpaal per parkeerkoffer;
•
In de flanken worden natuurwaarden versterkt ten opzichte van de huidige situatie;
De overgang naar het landschap wordt door de luchtige, ontspannen bebouwing aan de randen verzacht;
De natuurwaarden in de flanken en de groenblauwe loper worden versterkt door natuurvriendelijke oevers, ecologisch maaibeleid en beheer
De wijk wordt vanaf de derde ontsluitingsweg ontsloten door middel
De verkaveling in lange lijnen refereert aan de langgerekte linten van
van het Hollands Bouwblok, waar de verkaveling van De Lange Weeren
gebruik; •
•
de zuidzijde worden uitgevoerd als aantrekkelijk recreatiegebied;
Er wordt ingezet op het aanbieden van deelmobiliteit bij de oplevering
van een hoofdontsluiting en aan Zeddeweg indien mogelijk ;
met brede groenstroken. Voor woonstraten wordt uitgegaan van 2,25
•
De Lange Weeren wordt conform lokale, regionale en provinciale ambities ontsloten door middel van een (elekrische) OV-verbinding;
•
•
In het landschappelijk raamwerk zijn de lange, doorgaande watergangen vastgelegd, die kenmerkend zijn voor het onderliggende land-
werk;
De ruimtelijke opzet van de wijk is geoptimaliseerd voor langzaam
•
fietspad dat is aangesloten op regionale fietsroutes;
alternatief voor autogebruik;
In de flanken wordt een substantiële waterbergingscapactiteit gereali-
•
•
Centraal door de wijk, langs de groenblauwe loper, loopt een vrijliggend
ting, inprikkers en woonstraten is vastgelegd in landschappelijk raam-
verkeer door tussenverbindingen in de bouwvelden om de 100 meter. •
•
Fietsen en wandelenwordt door deze aantakkingen gestimuleerd als
een aantrekkelijke, avontuurlijke openbare ruimte; seerd: ca. 2,5 ha;
•
De Lange Weeren is hecht verbonden met Volendam en voorzieningen
•
Voor de randen geldt een bijzondere, verder uit te werken beeldkwaliteit;
•
De bebouwing en openbare ruimte wordt natuurinclusief uitgevoerd (te denken valt aan het faciliteren van nestgelegenheid);
•
Ca. 19% van het middengebied is groen (ca. 5,6 ha);
•
Eventuele hittestress wordt voorkomen door de aanplant van geschikte
meter groen aan weerszijden, voor de inprikkers is aan weerszijde van
•
De hoeveelheid parkeerplekken is conform CROW-normen;
bomen uit eerste grootte ( stamomtrek 60-70 cm) en derde grootte (sta-
het profiel eveneens 2 meter voor groen gereserveerd. (zie profielen)
•
Parkeren vindt, naast parkeren op eigen terrein, hoofdzakelijk plaats in
momtrek 30-40 cm). Zie rapport Kwaliteits impuls van Stadkwadraat;
De hoeveelheid verharding wordt zoveel mogelijk beperkt: max. 11%
parkeerkoffers die gelijk verdeeld zijn over de wijk.
van het middengebied exclusief parkeren;
38
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 39
Duurzaamheidsopgave
Woningbouwopgave
Integrale kwaliteitsimpuls
AMBITIE:
AMBITIE:
AMBITIE:
17.
18. De Lange Weeren draagt adequaat bij aan de verlichting van de
22. De openbare ruimte in De Lange Weeren krijgt een uitzonderlijke
De Lange Weeren wordt volgens een integrale, samenhangende duurzaamheidsbenadering ontworpen en gerealiseerd.
woningnood en woningbehoefte. 19.
De Lange Weeren biedt een divers woningaanbod voor verschil-
kwaliteit. 23. De Lange Weeren krijgt een gebiedsoverstijgende kwaliteitsim-
lende doelgroepen 20. Het woonprogramma van De Lange Weeren sluit aan op lokale,
puls. 24. Rondom De Lange Weeren worden landschaps-, recreatie-, en na-
regionale en provinciale afspraken. 21.
PLANTOELICHTING De bovenstaande ambities en kaders staan in woord en beeld beschreven in de hierna volgende plantoelichting. De stellingen zijn niet noodzakerlijkerwijs direct terug te vinden in de tekstuele beschrijving. Wij achten dat niet noodzakelijk aangezien deze in paragraaf 2.4 zijn terug te vinden.
tuurwaarden versterkt.
De Lange Weeren heeft een voorzieningenniveau dat zorgvuldig is afgestemd op de lokale behoefte.
•
Alle woningen worden aardgasvrij opgeleverd;
•
Uitgangspunt is dat alle daken voorzien worden van zonnepanelen. De
•
De vrij indeelbare ruimte is ca. 17,4 ha (59%), waarvan ca. 15,6 ha uit-
recreatief netwerk een fietsbrug aangelegd die in de vormgeving niet schadelijk is voor het kwetsbare trilveen ter plaatse.
•
Er worden ca. 940 woningen gerealiseerd ( 32 woningen per ha);
verder uitgewerkt;
•
Het plan is adaptief: het programma beweegt mee met behoefte;
•
De woningen voldoen aan de BENG-normen;
•
30% van de woningen valt in de categorie sociaal;
•
De wijk wordt zoveel mogelijk circulair gebouwd; voor de bouwplannen
•
Er wordt een divers woningaanbod gerealiseerd, voor verschillende
• •
De wijk wordt gefaseerd aangelegd, beginnend van uit het zuiden en In elke fase wordt zoveel mogelijk een divers woningaanbod gerealiseerd (zie hoofdstuk 7);
niet toe leiden dat de woningen te duur worden voor de woningzoekenden, deze woningen moeten aansluiten bij de woonvraag.
Zie voor uitgebreide omschrijving rapport van Stadkwadraat.
opwerkend naar het noorden;
Conform de Green Deal Houtbouw van de MRA is de ambitie om minimaal 20% van de woningen in hout te realiseren; Deze ambitie mag er
•
doelgroepen, waaronder terugkerende Volendammers.
wordt uitgegaan van een GPR score (gemeentelijke praktijk richtlijnen) •
Ter hoogte van het Heitje van Katham wordt als verbinding met het
geefbaar (53%) en ca. 1,8 ha parkeren (6%)
mogelijkheden en verwachte opbrengst worden in een vervolgstadium
van minimaal 3 sterren.
•
•
De randen naar de omgeving worden zorgvuldig vormgegeven volgens het ‘altijd af’ principe;
•
De wijk is opgebouwd uit verschillende sferen, met elk een eigen karakteristiek. Deze worden nader in overleg met de welstand uitgewerkt in een beeldkwaliteitsplan.
•
In overleg met de gemeente wordt een plek voor voorzieningen gevonden, die in balans is met de hoeveelheid woningen;
•
De afstand van achtergevel tot achtergevel bij de overgang naar de Blokgouw bedraagt minimaal 40 meter.
40
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 41
3.
groenblauwe structuur
42
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
Landschap als onderlegger en groenblauwe loper
De groenblauwe structuur van De Lange Weeren is de basis voor de nieuwe wijk. Niet alleen is het water de primaire identiteitsdrager het zorgt ook voor waterberging en waterretentie. In de nieuwe wijk worden toekomstige waterproblemen van Volendam verlicht. De flanken van het gebied spelen hierin een belangrijke rol. Door plaatselijke maaiveldverlaging en rietlanden dragen de flanken niet alleen bij aan waterberging en biodiversiteit, maar door ontsluiting door middel van avontuurlijke paden wordt het gebied ook toegankelijk voor Volendammers.
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 43
3.1 Waterberging In De Lange Weeren wordt de waterproblematiek van Volendam verminderd Misschien wel de belangrijkste opgave bij het ontwikkelen van een nieuwe woonwijk is klimaatbestendigheid. Het weerspatroon wordt extremer. Het wordt natter, met langdurige buien en hevige stortbuien, maar ook droger en heter. De Lange Weeren moet hierop voorbereid zijn, door klimaatadaptieve openbare ruimte, die verkoeling biedt bij grote hitte en die water bergt bij extreme neerslag. Vooral dat
EXTREME NEERSLAG
referentiesituatie
De Lange Weeren is onderdeel van de pilot Visie
T1000 lang
Zuidpolder 2050 waarbij de waterbergingsopgave voor De Lange Weeren integraal bekeken wordt in relatie tot Edam-Volendam. Hierbij is het uitgangspunt dat naar de strengste normen (T=1000) die zijn
Maatgevende langdurige regenval (48 uur); valt statistisch gezien eens in 1000 jaar
aangegeven vanuit het Waterschap waterneutraliteit wordt behaald. In De Lange Weeren zal gelden dat niet alleen de bewoners zelf droge voeten houden, maar dat De Lange Weeren ook een stevige rol speelt in het opvangen van water afkomstig uit Volendam. Water Adviesbureau Nelen & Schuurmans heeft hiervoor hydraulische modelleringen uitge-
referentiesituatie
voerd die aangeven dat De Lange Weeren zelfs onder
T100 kort
de meest extreme condities de eigen broek ophoudt en tevens een aandeel heeft in de opvang en afvoer van water afkomstig uit de rest van Volendam.
Maatgevende korte maar hevige neerslag; valt statistisch gezien eens in 100 jaar
laatste is een uitdaging. De Lange Weeren is een laaggelegen gebied in de Zuidpolder waar, in de huidige situatie, bij extreme neerslag veel water geborgen wordt. Hierdoor heeft De Lange Weeren een belangrijke rol in het watersysteem van Volendam bij hevige neerslag. In het kader rechts wordt hier meer over uitgelegd.
44
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 45
Waterberging De watergangen in het plangebied De Lange Weeren hebben een kritische breedte van 8 meter en het aandeel oppervlaktewater in de nieuwe wijk bedraagt meer dan 4 hectare. Binnen het woongebied is er de groenblauwe loper en ten noorden en zuiden van het plangebeid zijn er de flanken om bij hevige regenval het water te kunnen bergen. In de groenblauwe loper zijn brede oevers van de watergang die lager liggen dan het maaiveld van de straten. Hier kan in geval van nood de oever overstromen en veel water worden opgevangen, zonder dat het overlast oplevert. Vergelijk het met de uiterwaarden van een rivier. Ook in de beide flanken is een (tijdelijk) peilverschil mogelijk. Een groot deel van de flanken kan dienen als wateropslag. In normale omstandigheden zijn de groenblauwe loper en de flanken een groene ruimte voor sport, spel, recreatie en natuur.
klimaatbestendige inrichting van de groenblauwe loper
46
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
waterberging in de flanken
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 47
Klimaatbestendige inrichting van de groenblauwe loper
Waterberging
impressie landschapsontwerp en groene inrichting van Felixx Landschapsarchitecten
48
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 49
Klimaatbestendige openbare ruimte
De beplanting is zoveel mogelijk inheems en past goed bij de veengrond van De Lange Weeren.
Het beperken van de hoeveelheid verharding in de wijk en de groene inrichting zorgt voor een prettig lokaal klimaat, ook op hete zomerdagen.
impressie landschapsontwerp en groene inrichting van Felixx Landschapsarchitecten
50
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 51
3.2 Hittestress Omdat het aantal warme dagen toeneemt is het
sen het stedelijk gebied en ‘landelijk’ gebied. Het
voorkomen van hittestress ook een uitgangspunt bij
hitte-eilandeffect ontstaat door een hogere mate
de planvorming. Vooral in stedelijke gebieden met
van absorptie van zonnestraling in baksteen, beton
weinig groen en veel verharding vormt hittestress
en asfalt. Groen daarentegen zorgt voor schaduw en
een probleem.
de absorptie van de warmte. Water ontrekt warmte
Door het beperken van verharding, het toevoegen
uit de lucht door verdamping.
van groen, bomenrijen, boomgroepen en losse bo-
In De Lange Weeren zal het hittestress-effect naar
men kan hittestress worden beperkt of worden voor-
verwachting niet heel groot zijn. De groene polder
komen. Het groen en de bomen zorgen voor een
waaraan het ligt en de nabijheid van het IJsselmeer
hoger luchtvochtigheidsgehalte en schaduw, wat
dempen de opwarming. Toch is het lokaal prettig om
verkoeling geeft.
op hete zomerdagen veel water in de wijk te hebben
Hittestress heeft tot gevolg dat mensen minder productief zijn, hun gedrag verandert en dat mensen zelfs kunnen overlijden. Hittestress komt vaker voor in stedelijke gebieden vanwege het zogenaamde hitte-eilandeffect; een verschil in temperatuur tus-
en grote bomen die schaduw geven. De sloten en de laanbeplantingen en de groeneblauwe loper voorzien in deze vraag. Bij aanvang van het project worden grote bomen aangeplant die goed passen bij de veengrond van De Lange Weeren.
Voorbereid op klimaatverandering
52
ca. 1300 bomen verspreid over de wijk zorgen voor koelte en een plezierig leefklimaat.
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
verblijven in de schaduw van de bomen
de groene inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan een prettig leefklimaat en het voorkomen van hittestress
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 53
3.3 Groenblauwe loper
Groenblauwe loper zuidelijk deel
De groenblauwe loper is een bijzondere en belangrijke openbare ruimte in de nieuwe wijk De Lange Weeren. In deze zone komt een aantal belangrijke onderdelen van de openbare ruimte samen: recreatieve fietsroutes, speelgelegenheid, open groene ruimte, de centrale plek in de wijk en watergangen die mede zorgen voor de waterberging in de wijk als geheel. In het midden van het plangebied bevindt zich een venster op de open weiden ten westen van de wijk. Op deze centrale plek ontstaat er een sterke visuele relatie tussen de wijk en de landschappelijke omgeving. De karakteristieke schuine lijn van de waterlopen in de originele landschappelijke ondergrond komt hierin terug als zicht op het polderlandschap. De groenblauwe loper is ingericht om de Volendamse gezelligheid, waar bewoners gesteld op zijn, ruimte te geven. Kinderen die samen spelen en volwassenen die na de werkdag samen een praatje maken of van de zon genieten, vinden hier een plek in in het groen en aan het water. De bebouwing rondom de groenblauwe loper is met de voordeur gericht naar de groene ruimte, zodanig dat er toezicht is en sociale controle.
de groene huiskamer van De Lange Weeren
impressie landschapsontwerp en groene inrichting van Felixx Landschapsarchitecten
54
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 55
3.4 Flanken Ook de noord- en zuidflanken van het plangebied spelen een belangrijke rol in de beleving van het woongebied en de overgang van landschap naar bebouwing. De flanken en het woongebied zijn zo ontworpen dat een verwevenheid van het
land-
schap en de woonwijk ontstaat. De flanken worden ingericht als een aantrekkelijk waterrijk gebied en zijn voor langzaam verkeer ontsloten vanuit de
klimaatbestendig
woonwijk. Ze spelen een belangrijke rol in de waterberging van het gebied als geheel. Om de noord- en zuidzijde van de nieuwe wijk een extra toegevoegde waarde te geven voor Volendam en omgeving is een budget gereserveerd voor recreatieve voorzieningen in deze gebieden. Te denken valt aan een parkeervoorziening bij de kaasboerderij, die ook als uitvalsbasis kan worden gebruikt voor fietsers en wandelaars. Het kan ook een wan-
natuurinclusief
delroute zijn met picknickplaatsen of een hardloopparcours. Dit zal zich later in de planontwikkeling uitkristalliseren.
recreatieve voorzieningen als onderdeel van de inrichting van de flanken
waterrijke noordflank met recreatieve wandelroutes
recreatie- informatiepunt
56
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap
| 57
Noordflank impressie waterrijke noordflank met ruimte voor natuur en recreatie.
Natuurlijke inrichting flanken geeft wonen extra dimensie
Het weidelandschap in de flanken wordt omgezet in natte natuur en bloemrijk grasland. De groenblauwe flanken worden de belangrijke entrees naar de groenblauwe wijk, een overgang tussen weide en thuiskomen. Weidegrond wordt riet, water en bloemrijk grasland, met mogelijkheden voor natuur én recreatie. De noordflank en deels ook de zuidflank zullen worden gebruikt als waterbergingszone voor extreme regenbuien. Zo zal de omgeving in de toekomst beter bestand zijn tegen regenwateroverlast, wordt de waterkwaliteit verbeterd en wordt bodemdaling tegengegaan. Op bemeste landbouwgrond groeien alleen de sterkste soorten als gras en riet en verder niet. Op een voedselarme bodem groeien veel meer bloemrijke planten en ontstaat een rijkere natuur en een mooier landschap. Om de weidebodem voedselarmer te maken, kunnen lislodden worden geplant. De lislodden worden geoogst en afgevoerd, waardoor er steeds minder voedingsstoffen in de bodem komen. Door dit beheer wordt agrarisch productieland geleidelijk natuur.
impressie landschapsontwerp en groene inrichting van Felixx Landschapsarchitecten
58
| ontwikkelkader De Lange Weeren: wonen in het landschap