Toelichting separate Bijlage 4 Infiltratieonderzoek

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt

Rapportnummer:

E230050.005/RKR

Datum:

17 februari 2023

Naam opdrachtgever:

Hartjes Ontwikkelvisie,

Adres opdrachtgever:

Kapelaan Verdonschotstraat 55, 6104 BL te KONINGSBOSCH

Contactpersoon Aelmans Eco B.V.: Collegiale toets:

KvK 14048216 BTW NL8022.45.262.B.01 Bankrekening 15.48.06.137 BIC RABONL2U IBAN NL27 RABO 0154 8061 37

Aelmans Eco B.V. Kerkstraat 4 6367 JE Voerendaal T (045) 575 32 55

Kerkstraat 2 6095 BE Baexem T (0475) 459 260

info@aelmans.com

www.aelmans.com

Op onze dienstverlening zijn de algemene voorwaarden van Aelmans Eco B.V. van toepassing die u vindt op www.aelmans.com

Inhoud 1

Inleiding .............................................................................................................. 1 1.1 Opdrachtverlening .................................................................................................................. 1 1.2 Doel van het onderzoek.......................................................................................................... 1 1.3 Opzet van het onderzoek en de rapportage .......................................................................... 1

2

Schema�sering van de ondergrond ..................................................................... 3 2.1 Veldtesten .............................................................................................................................. 3 2.2 Classifica�e resultaten............................................................................................................ 4

3

Mogelijkheden voor infiltra�e ............................................................................. 6 3.1 Algemeen................................................................................................................................ 6 3.2 Toetsing .................................................................................................................................. 6 3.3 Duiding.................................................................................................................................... 7

4

Conclusie en aanbevelingen .............................................................................. 10

Figuur 1

Zoekgebied met situering infiltra�epunten

Bijlage 1

Boorlogs

Bijlage 2

Meetwaarden veldtesten en uitwerking middels Hooghoudt

E230050.005/RKR

1 Inleiding 1.1

Opdrachtverlening

Aelmans Eco B.V. hee� van , namens Hartjes Ontwikkelvisie, het verzoek gekregen onderzoek te doen naar de waterdoorlatendheid van de ondergrond op het adres Sint Janswal 2a te Nieuwstadt. In geval van een klacht over de uitvoering van onze werkzaamheden vragen wij u om dit, bij voorkeur via email (info@aelmans.com), aan ons te melden. Ook staat het u vrij om klachten te melden bij onze cer�fica�e-instelling Normec Cer�fica�e (info-cert@normec.nl).

1.2

Doel van het onderzoek

Het doel van een onderzoek naar de waterdoorlatendheid van de ondergrond, is vaststellen of infiltra�e van regenwater in de bodem ter plaatse van de onderzoek loca�e opportuun is. Eén en ander in het kader van duurzaam bouwen en het ontwerpen met regenwater. De doorlatendheid van de bodem is een van de bepalende factoren voor het dimensioneren en het (blijven) func�oneren van infiltra�e- en drainagesystemen. Daarnaast speelt de doorlatendheid een belangrijke rol bij grondwateroverlast. Inzicht in doorlatendheid is dus van groot belang bij de planvoorbereiding voor hemelwaterinfiltra�e of grondwaterdrainage.

1.3

Opzet van het onderzoek en de rapportage

De opdrachtgever is voornemens op het perceel aan de Sint Janswal 2a te Nieuwstadt nieuwbouw te plegen. Momenteel betre� het perceel een braakliggend terrein. Teneinde het infiltra�evermogen op de loca�e te onderzoeken, wordt een onderzoek verricht, welk ten doel hee� de waterdoorlatendheid van de ondergrond te bepalen. Deze kan op verschillende manieren worden onderzocht o.a.: -

ex-situ, off-site; labotesten (o.a. constant head of falling head test, a�ankelijk van de grondslag); in-situ, on-site; veldtesten (bijv. omgekeerde boorgatmethode, Ksat, falling head, sokeaway test).

Het bepalen van de geschiktheid van de bodem voor infiltra�e alsmede het vaststellen van de infiltra�esnelheid en bepaling van de Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand maken onderdeel uit van dit onderzoek. Op basis van onderhavig onderzoek wordt nog een watertoets verricht.

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

1

E230050.005/RKR

Als er bij de gemeente geen informa�e bekend is over de waterdoorlatendheid van de bodem, dan is een uitgebreid onderzoek wenselijk. Het onderzoek dat wij aanbieden is afgeleid van de Leidraad Riolering Module C2510, ‘Doorlatendheidsonderzoek voor infiltra�e en drainage’. Werkzaamheden worden verricht volgens de vigerende normen en richtlijnen. De boringen zijn effec�ef verricht onder BRL 2101 regime en zijn conform de NEN-EN-ISO 22475-1 uitgevoerd en beschreven volgens de NEN-EN-ISO 14688-1:2019; Geotechnisch onderzoek en beproeving - Iden�fica�e en classifica�e van grond - Deel 1: Iden�fica�e en beschrijving (incl. Nederlandse bijlage:2019).

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

2

E230050.005/RKR

2 Schema�sering van de ondergrond 2.1

Veldtesten

In de Leidraad riolering module C2510 ‘Doorlatendheidsonderzoek voor infiltra�e en drainage’ (februari 2011) is een onderzoeksopzet opgenomen die gehanteerd is bij het uitgevoerde veldonderzoek. Deze module beperkt zich tot verzadigde doorlatendheid in stedelijk gebied, tot 3 à 4 m -mv. In rela�e tot de oppervlakte van het plangebied én er van uitgaande dat de GHG na opleveren terrein dieper zit dan maaiveld -1,5 meter zijn. Op 9 februari 2023 zijn in totaal 3 boringen gemaakt tot op maximaal een diepte van maaiveld -3 meter. Ter hoogte van alle [3] boringen zijn, op einddiepte, infiltra�e proeven uitgevoerd. De boorstaten zijn in de bijlage 1 opgenomen. De samples zijn geïden�ficeerd conform de NEN-EN-ISO14688-1, beschrijvingsklasse B2. Middels veldtesten vindt de afleiding plaats van de doorlaa�actor voor infiltra�e. Op de projectloca�e zijn dus (in-situ) in totaal 3 doorlatendheidsproeven uitgevoerd. Hiertoe wordt tot op een bepaalde diepte een boring met bekende boordiameter uitgevoerd in, met name, de onverzadigde zone (= boven het grondwater). Vervolgens is in korte �jd het boorgat gevuld met een vooraf vastgestelde hoeveelheid water. De zakking van de waterstand in het boorgat is in de �jd waargenomen.

Indien opportuun wordt de test één tot tweemaal herhaald (een eerste me�ng gee� meestal een hogere doorlatendheid, omdat de aanwezige grond dan nog niet verzadigd is, bij de volgende me�ngen raakt de grond langzaam verzadigd waarbij de laatste me�ng normaliter maatgevend is voor de doorlatendheid). De proeven zijn uitgewerkt conform de omgekeerde Hooghoudt. In tabel 1-1 zijn de resultaten van de proeven weergegeven. In tabel 1-2 is dan een representa�ef profiel opgenomen omtrent de eerste 15 meter beneden het maaiveld ter plaatse. De meetwaarden zijn in bijlage 2 opgenomen. Situering van de infiltra�eproeven volgens figuur 1. Tabel 1-1: Resultaten doorlatendheidsproeven Nummer proef / boring IP-01

IP-02

X

188087

188093

188080

Y

338591

338093

338577

Z (m +NAP)

35,05

35,14

Site Coördinaten

IP-03

Sint Janswal 2a te Nieuwstadt

Diepte boring (m-mv)

34,87 3

Grondwater (m-mv)

2,40

2,45

2,40

Testdiepte (m-mv)

<2,40

<2,45

<2,40

Diameter boring (mm)

70

Grondsoort

Silt, slap, zwak zandig

Silt, slap, zwak zandig tot op maaiveld -1,5 meter daaronder zand, sterk grindig

Doorlaa�actor (m/d) Hooghoudt

1,44

0,76

2,22

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

3

E230050.005/RKR

Tabel 1-2: Resultaten van bodem uit BRO REGIS II v2.2 BRO REGIS II v2.2

[RD] 188076, 338582 NAP +34.73 m 34.73 m - 33.66 m +NA Forma�e van Boxtel: Kleiige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit leem en een spoor klei, fijn en midden zand kv-waarde: 5.0E-3 ≤ kv < 1.0E-2 m/d, c-waarde 1.0E2 ≤ c < 5.0E2 dagen 33.66 m – 33.27 m +NAP Forma�e van Boxtel, zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit midden en fijn zand, met weinig zandige klei en grof zand en een spoor klei, veen en grind; kh-waarde: 5.0E0 ≤ kh < 1.0E1 m/d 33.27 m – 25.18 m +NAP Forma�e van Beegden, zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit grof zand, grind en midden zand, met weinig zandige klei en fijn zand, een spoor klei en kans op stenen, keien en blokken kh-waarde: 1.0E2 ≤ kh < 2.0E2 m/d 25.18 m – 22.51 m +NAP Forma�e van Beegden, kleiige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit zandige klei en klei, met weinig fijn en midden zand en een spoor veen, grof zand en grind kv-waarde: 1.0E-2 ≤ kv < 5.0E-2 m/d, c-waarde 1.0E2 ≤ c < 5.0E2 dagen 22.51 m – 19.73 m +NAP Forma�e van Beegden, zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit grof zand, grind en midden zand, met weinig zandige klei en fijn zand, een spoor klei en kans op stenen, keien en blokken kh-waarde: 2.0E2 ≤ kh < 1.0E9 m/d

2.2

Classifica�e resultaten

De doorlatendheid van de ondergrond kan worden geclassificeerd als vermeld in tabel 1-3 (bron: Cultuurtechnisch Vademecum). De doorlaa�actoren van de geteste laag op de zoekloca�e zijn volgens deze classifica�e en de Hooghoudt-uitwerking vrij goed tot goed. De doorlaa�actoren komen overeen met de waarden van k voor zeer fijn zand (k = 1 - 0,1 m/d) en fijn zand (k = 10 - 1 m/d).

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

4

E230050.005/RKR

Tabel 1-3: Classifica�e doorlatendheid k (m/d) van

klasse tot < 0,01

Zeer slecht

0,01

0,10

Slecht

0,10

0,50

Ma�g

0,50

1,00

Vrij goed

1,00

10

Goed

>10

Zeer goed

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

5

E230050.005/RKR

3 Mogelijkheden voor infiltra�e 3.1

Algemeen

Over het algemeen wordt gesteld, dat infiltra�e van neerslagwater interessant is indien: -

de doorlatendheid groter is dan ca. 0,3 m/d*; het grondwater dieper dan 0,5 à 0,7 meter minus maaiveld aanwezig is; het in te leiden neerslagwater niet is verontreinigd.

* Infiltra�e van neerslagwater behoort bij lagere doorlatendheden ook tot de mogelijkheden, mits hiervoor voldoende ruimte wordt gereserveerd om de geringe doorlatendheid te compenseren. Bij lagere doorlatendheden zal een voorziening voornamelijk als buffer dienen.

3.2

Toetsing

In tabel 1-1 zijn de maatgevende doorlatendheden weergegeven ter plaatse van de geteste bodemlaag op de zoekloca�e. De bodem is geclassificeerd en de doorlatendheid voldoet, ter hoogte van al de testen, aan de eerste eis. Aan de tweede eis wordt voldaan, aangezien het grondwater zich op een diepte van ≥ 2 meter min maaiveld bevindt. Aan de derde eis kan worden voldaan door alleen schoon regenwater te infiltreren. Voor infiltra�e van het water zal een zand- en slibvangsysteem moeten worden aangebracht. De mogelijkheden voor infiltra�e zijn als volgt: 1. Oppervlakkige infiltra�e via doorlatende verharde oppervlakten. Hierbij zal rekening moeten worden gehouden met een geroerde toplaag. Deze zal moeten worden verwijderd en door goed doorlatend materiaal worden vervangen. Oppervlakkige infiltra�e is sterk onderhoudsgevoelig en over het algemeen geen economisch aantrekkelijke op�e. Uitzondering hierop betre� een zogenaamde waterbergende weg (Aquaflow). 2. Infiltra�e in de ondiepe ondergrond. Hierbij valt te denken aan infiltra�e via een greppel (wadi) infiltra�ekoffers, pu�en en of infiltra�eriool. Dit behoort tot de mogelijkheden, de doorlatendheid van de ondiepe ondergrond is voldoende. 3. Infiltra�e naar de diepere ondergrond. Dit kan middels grindpalen etc. naar diepere zand-/ grindlagen. Dit zal zeker tot de mogelijkheden behoren, maar zou nader moeten worden onderzocht.

Infiltra�e beneden NAP +22 m lijkt ons opportuun.

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

6

E230050.005/RKR

3.3

Duiding

Uit voorgaande paragraaf blijkt, dat infiltra�e van schoon regenwater in de ondiepe grond mogelijk is. Het grondwater bevindt zich op een diepte van meer dan maaiveld -0,7 meter en de doorlatendheid is voldoende. Tijdens de uitvoering van de testen werd het grondwater op een diepte van maaiveld -2,4 meter aangetroffen. Dit is echter een momentopname. Om een betere inscha�ng te maken van het grondwatergedrag is eigenlijk een langere meetreeks noodzakelijk, waaruit dan de GHG en GLG kan worden afgeleid. De gemiddelde seizoen fluctua�e van het grondwaterpeil is, zoals aangegeven te karakteriseren met twee variabelen: de gemiddelde hoogste [GHG] en de gemiddelde laagste grondwaterstand [GLG], uitgedrukt in meter onder maaiveld [m -mv]. Deze twee variabelen werden geïntroduceerd door van Heesen in 1970, die voorstelde om de GHG en GLG te berekenen als het gemiddelde van de drie hoogste/laagste peilen per jaar van minimaal acht jaren, waarbij de grondwaterstand tweemaal per maand wordt gemeten (op of omstreeks de 14de en 28ste dag). Met ‘jaren’ worden hier geen kalenderjaren, maar wel hydrologische jaren bedoeld, die beginnen op 1 april en eindigen op 31 maart. Indien onvoldoende meetgegevens beschikbaar zijn, kan een meetreeks worden aangevuld, met behulp van meteorologische data en een �jdsreeksmodel.

GHG en GLG zijn maar betekenisvol wanneer seizoen fluctua�es terug te vinden zijn in de �jdsreeks van grondwaterpeilen. Dat is niet al�jd het geval. Onderhavig veldwerk is in februari 2023 uitgevoerd, het grondwaterpeil fluctueert gedurende het jaar. Gewoonlijk wordt de hoogste grondwaterstand (GWS) eind maart bereikt en de laagste GWS doorgaans eind september. Daarnaast varieert het grondwaterpeil van jaar tot jaar. Het waterpeil dat bijvoorbeeld eind maart wordt bereikt, is a�ankelijk van de weerscondi�es in de periode die eraan vooraf gaat en die weerscondi�es zijn elk jaar lichtjes anders. Ter hoogte van het bouwplan aan de Sint Janswal 2a te Nieuwstadt zelf, zijn in de literatuur (o.a. BRO REGIS II v2.2) géén meetreeksen gekend. De dichtstbijzijnde reeksen zijn op 420 meter (B60A0373-001) én 450 meter (B60A2742-001) ten noordwesten aan de Kampweg gelegen, zie figuur 1 hieronder (onderhavige loca�e in de rechterbenedenhoek).

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

7

E230050.005/RKR

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

8

E230050.005/RKR

Uit deze reeksen zijn GHG ‘s van NAP +32,30 m en NAP +32,70 m af te leiden. Onderhavig plan ligt zuidoostelijk van deze me�ngen omstreeks 188085, 338500 [XY] en kent een maaiveldhoogte van circa NAP +35 m [Z]. De grondwaterstand, ten �jde van het onderzoek, was omstreeks NAP +32,65 m gelegen. Op basis van deze gegevens stellen wij voor een GHG aan te houden van NAP +32,70 m (en een GLG van NAP +31,20 m).

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

9

E230050.005/RKR

4 Conclusie en aanbevelingen Uit de gemeten doorlatendheden blijkt, dat infiltra�e van neerslagwater tot de mogelijkheden behoort ter hoogte van de Sint Janswal 2a te Nieuwstadt. Het infiltreren zou dus direct in de ondiepe ondergrond moeten kunnen plaatsvinden. Een gereguleerde voeding/afvloeiing middels bijvoorbeeld een wadi en / of grindkoffers is opportuun. Ubachsberg, gemeente Voerendaal, 17 februari 2023

Aelmans Eco B.V.

Rapport opgesteld door:

Projectleider/adviseur geotechniek & geohydrologie

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond Sint Janswal 2a te Nieuwstadt Aelmans Eco B.V.

10

Bijlage 1 Boorlogs

Projectcode: E230050 Projectnaam: T.b.v. infiltratieonderzoek a/d Sint Janswal 2a te Nieuwstad Boring:

IP01

Boring:

IP02

Datum:

10-2-2023

Datum:

10-2-2023

N.A.P.[m]

35.04

N.A.P.[m]

35.13

0 8

3500

50

3450

100

3400

klinker Klinker

0 8

3500

Silt, slap, zwak zandig, brokken baksteen, sterk grindhoudend, donkerbruin, Edelmanboor Silt, slap, zwak zandig, sterk grindhoudend, lichtzwart, Edelmanboor Silt, slap, zwak zandig, sterk grindhoudend, cremegrijs, Machinale Boring

50

3450

100

klinker Klinker Silt, slap, zwak zandig, brokken baksteen, sterk grindhoudend, donkerbruin, Edelmanboor Silt, slap, zwak zandig, zwak grindhoudend, lichtzwart, Edelmanboor Silt, slap, zwak zandig, zwak grindhoudend, cremegrijs, Machinale Boring

3400

3350 3350

200

3300

200

Silt, slap, zwak zandig, zwak grindhoudend, standaardgrijs, Machinale Boring

Silt, slap, zwak zandig, zwak grindhoudend, standaardgrijs, Machinale Boring

3300

3250 3250

300

Boring:

IP03

Datum:

9-2-2023

N.A.P.[m]

34.87 0 8 25

3450

300

klinker Klinker Zand, siltig, standaardgeel, Edelmanboor Silt, slap, zwak zandig, brokken baksteen, zwak koolhoudend, donkerbruin, Edelmanboor

3400 120

3350 150

Silt, stevig, zwak zandig, zwak baksteenhoudend, sterk koolhoudend, zwak kalkhoudend, zwartbruin, Edelmanboor Zand, sterk grindig, geelcreme, Edelmanboor

3300

3250

3200 300

Legenda (conform NEN-EN-ISO 14688-1)

KEIEN (KEITJES)

SILT

KEIEN

geur SILT

geen geur zwakke geur

KEIEN, met grind

matige geur

SILT, met keien (keitjes)

sterke geur KEIEN, met zand

SILT, zwak grindig

KEIEN, met silt

SILT, sterk grindig

uiterste geur

olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie KEIEN, met klei

SILT, zwak zandig

matige olie-water reactie sterke olie-water reactie

SILT, sterk zandig

GRIND

uiterste olie-water reactie

GRIND

p.i.d.-waarde

KLEI GRIND met keien (keitjes)

KLEI

>0 >1

GRIND, zwak zandig

KLEI, met keien (keitjes)

>10 >100 >1000

GRIND, sterk zandig

KLEI, zwak grindig

GRIND, siltig

KLEI, sterk grindig

GRIND, kleiig

KLEI, zwak zandig

>10000

monsters

geroerd monster

KLEI, sterk zandig

ZAND

ongeroerd monster ZAND

VEEN (HUMUS, DETRITUS) ZAND, met keien (keitjes)

VEEN

ZAND, zwak grindig

VEEN, zwak zandig

ZAND, sterk grindig

VEEN, sterk zandig

ZAND, siltig

VEEN, siltig

ZAND, kleiig

VEEN, kleiig

volumering

overig bijzonder bestanddeel Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand Gemiddeld laagste grondwaterstand

Bijlage 2 Meetwaarden veldtesten en uitwerking middels Hooghoudt

Opdracht: E230050 Plaats: Nieuwstadt Project: k-waarde Sint Janswal 2a waterkolom in boorgat [cm] IP01 IP02 IP03 90 100 175 150 95 92 173 145 100 90 160 140 103 86 155 137 108 84 150 132 108 80 147 132 111 76 145 129 118 70 139 122 124 65 129 116 130 60 119 110 137 53 115 103 141 50 108 99 146 48 100 94 149 46 95 91 153 44 92 87 157 42 88 83 160 38 84 80 164 36 79 76 168 34 75 72 171 32 73 69 174 31 67 66 177 30 65 63 180 29 63 60 181 29 62 59 183 27 60 57 200 17 46 40

IP03

110

IP01 100

Waterkolom [cm]

90

80

70

60

50

40 0

100

200

300

400

500

600

700

800

900

1000

Tijd [s]

200 180

IP02

160

Waterkolom [cm]

140 120 100 80 60 40 20 0 0

100

200

300

400

500

600

700

800

900

1000

Tijd [s]

160 140

IP03 120

Waterkolom [cm]

handpeilingen [cm-mv] IP01 IP02 0 140 70 10 148 72 20 150 85 30 154 90 40 156 95 50 160 98 60 164 100 90 170 106 120 175 116 150 180 126 180 187 130 210 190 137 240 192 145 270 194 150 300 196 153 330 198 157 360 202 161 390 204 166 420 206 170 450 208 172 480 209 178 510 210 180 540 211 182 570 211 183 600 213 185 900 223 199

tijd [s]

100 80 60 40 20

diameter boorgat [cm] grondwater diepte boorgat [m-mv] [m-mv] hoeveelheid toegevoegd water [l]

IP01 7 2,4 10

IP02 7 2,45 10

IP03 7 2,4 10

bepaling doorlatendheid IP01 IP02 IP03 tan alpha: 0,000413 0,0002192 0,000638 k-waarde (Hooghoudt) 1,44 m/d 0,76 m/d 2,22 m/d

0 0

100

200

300

400

500 Tijd [s]

600

700

800

900

1000