Toelichting Bijlage 2 Landschapsplan
Tekst van het document
Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar - maart 2021
Landschapsplan Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar 046-017 ir. L.A.W. (Leander) van Berkel bnt ir. D. (Dominik) Kriska maart 2021
Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1. Aanleiding 4 1.2. Planlocatie 4 2. Analyse 6 2.1. Historie
6
2.2. Landschap en landschapselementen
7
2.3. Perceelranden en omgeving
7
3. Landschappelijke inpassing
8
3.1. Uitgangspunten 8 3.2. Landschapsplan 8 3.3. Ecologische meerwaarde
17
4. Voedselbos 20 4.1. Inleiding 20 4.2. Programma van wensen
20
4.3. Ontwerp toelichting 21 4.4. Beheer in voedselbos
24
4.5. Educatie en Sociaal
24
BIjlage 1: Voedselbos ontwerp
25
Bijlage 2: Voedselbos beplantingslijst
26
BIjlage 3: Voedselbos soortenlijst
28
BIjlage 4: Voedselbos referentiebeelden
29
Bijlage 5: Bodemverstoring beplantingsplan
30
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
3
1. Inleiding 1.1.
Aanleiding
Solarpark Echt-Susteren BV heeft het voornemen de zonneweide “Hoeve de Ruif” te realiseren in de gemeente Echt-Susteren. Voor dit voornemen is een collectie van percelen van circa 4,9 hectare aan de Maasbrachterweg te Echt als ontwikkellocatie gevonden. Door de aanwezigheid van de hoogspanningsmasten, de hoogspanningskabels, het kanaal en de visuele impact van het nabij gelegen industrieterreinen en infrastructuur, wordt deze plek beschouwd als ideale locatie voor de realisatie van een kleinschalige zonneweide dat nadrukkelijk aansluit op de karakteristieken van het omliggende landschap. Met het, in dit document, voorgestelde landschappelijk ontwerp van de zonneweide beoogd Solarpark Echt-Susteren BV te komen tot een waardevolle landschappelijke inpassing van de voorgestelde ontwikkeling waarbij tevens een waardevolle ecologische meerwaarde voor het gebied wordt gecreëerd. 1.2.
Plangebied
Het plangebied is gelegen in het noordwesten van de gemeente EchtSusteren, tussen het gehucht Berkelaar en de kern Maasbracht. De betreffende percelen liggen ingeklemd tussen de Maasbrachterweg
Planlocatie aan de Maasbrachterweg.
in het oosten en de dijk langs het Julianakanaal in het westen en een tweetal agrarische bedrijven aan de noord- en zuidzijde. Het plangebied ligt in een relatief klein, open maar middels een landschapshaag gedeeltelijk omzoomd perceel, in een verder relatief dicht bebouwd en beplant landschap. In een zone direct rond het plangebied komen een beperkt aantal woonlocaties voor. De locatie wordt momenteel gebruikt als grasland voor het houden van sport- en recreatie paarden.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
4
Maasbracht
Stevensweert
Berkelaar
Sint Joost
Echt Ligging planlocatie (luchtfoto PDOK). 046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
5
2. Analyse 2.1.
Historie
Het plangebied ligt in de deels vergraven ‘resultante’ van het
20 20
19 90
19 70
19 50
19 00
18 50
infrastructuur-landschap dat tussen de Maasbrachterweg en het kanaal is ontstaan. Dit heeft geleid tot een nieuwe landschappelijke structuur, als gevolg van de versnijdingen die zijn ontstaan bij de aanleg van het kanaal. Zie de illustrerende beeldenreeks hiernaast, die deze verandering weergeeft. Hierdoor is geen historisch waardevolle percelering aanwezig en door de wegbeplantingen, perceelbeplantingen en de laanaanplant langs het kanaal, is de zone westelijk van de Maasbrachterweg veranderd in een jonger coulissen-landschap, zonder manifeste openheid, vergezichten of andere kenmerken van grotere akkercomplexen. Aan de andere zijde van de Maasbrachterweg zijn meerdere boomgaarden aangeplant, die tot verdere verdichting van het landschap zullen leiden.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
6
2.2.
Landschap & landschapselementen
2.3.
Perceelranden en omgeving
Het landschap kenmerkt zich door de aanwezigheid van oude open
Het plangebied ligt in klein een open perceel in een verder relatief dicht
akkercomplexen met Maasgeulen. Dit afwisselend patroon van open
bebouwd en beplant landschap. In een zone directe rond het plangebied
akkercomplexen met singels langs de randen geeft veel diepte en
komen een beperkt aantal woonlocaties voor, van waaruit geen direct
verschillen in maat en schaal. De velden zijn van oorsprong grote, open
zicht is naar de zonneweide. Meest van belang is het zicht vanaf de
akkerbouwgebieden, slechts doorsneden door veldwegen. De meeste
Maasbrachterweg. Er is geen zicht vanaf de rijkswegen of provinciale
grote akkercomplexen zijn nu ingenomen door bedrijventerreinen of
wegen op de planlocatie. De Maasbrachterweg loopt langs de locatie
wooncomplexen. Langs de randen van de velden lagen de eerste
evenals een pad/weg parallel aan de dijk langs het kanaal.
nederzettingen. De grotere oude stroomgeulen (meanders) zijn al vroeg geëxploiteerd voor de winning van klei. Rond 1900 is er sprake van industriële kleiwinning. Ook elders zijn restanten van oppervlakkige kleiwinning te vinden, zoals ten westen van Echt. In de economische geschiedenis van Echt-Susteren heeft de kleiwarenindustrie, die ontstond eind 19e eeuw, een grote rol gespeeld en gezorgd voor veel welvaart. De Oude Ontginningen worden (deels) gekenmerkt door ‘harde’ grootschalige lijnvormige elementen: het Julianakanaal, de A2 en de spoorweg Roermond-Maastricht. Zicht vanuit de Maasbrachterweg richting noorden. Het plangebied (links) en de fruitboomgaard aan de overkant (rechts).
Zicht vanuit de zuid-west hoek van het plangebied richting Julianakanaal (links) en Maasbrachterweg (rechts).
Zicht vanuit de Maasbrachterweg richting zuiden plangebied (rechts) en de fruitboomgaard aan de overkant (links).
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
7
3. Landschappelijke inpassing 3.1.
Uitgangspunten
3.2.
Landschapsplan
Om te komen tot een goede landschappelijke inpassing worden de
Het landschapsplan voegt een aantal ingrepen toe in het landschap die de
volgende uitgangspunten gehanteerd:
natuurwaarde van het gebied versterken en de landschappelijke kenmerken
-
Zonneweide opstellen in parallelle lijnen: zuidgericht met
respecteert en/of verduidelijkt.
eenzijdige panelen. -
-
-
-
-
-
Ruime opstellingen met 4 meter afstand tussen de rijen
Hagen
panelen, voor voldoende daglicht op de bodem en behoud
De bestaande hagen, die de projectlocatie al deels omsluiten, worden behouden
hemelwaterinfiltratie.
en aangevuld. Van begin af aan geeft dit een goede ruimtelijke inpassing van
Lengten en breedten van de opstellingen voegen naar het
de zonneweide. Om tot een sluitende afscherming te komen worden ook enkele
landschappelijk mozaïek van kavels en aan de randen van
gaten in de hagen gevuld en aanvullend hagen toegevoegd, volgens bijgevoegd
de kavels, voor zover grenzend aan of zichtbaar vanuit
beplantingsplan voor de landschappelijke inpassing. Het basisprincipe voor
het openbaar domein, een voldoende brede strook voor
de landschappelijke inpassing van de ca. 2 meter hoge struweelhagen is
landschappelijke inpassing te benutten.
dat er een dichte en 4 meter breed uit te groeien struweel wordt aangeplant,
Bijgaand park voegt zich naar de schaal en maat zoals bepaald
bestaande uit 3 plantrijen met een onderlinge afstand van 1 meter tussen de
door de structurerende elementen kanaal, Maasbrachterweg
rijen. Het afschermende hekwerk rond de zonneweide wordt aan de binnenzijde
en verkavelingsstructuur tussen beide structuurdragers en de
(onzichtbaar) van de hagen gesitueerd. De hagen zijn qua samenstelling
agrarische bedrijfslocaties.
divers en afgestemd op de wensen en eisen vanuit de belendende percelen.
De beplanting wordt beperkt tot de hoogte van de zonneweide
Alle hagen kennen een menging van meerdere gebiedseigen struikvormers,
- ca. 1,8 tot 2 meter boven maaiveld - zodat ‘over de beplanting
groepsgewijs gemengd binnen de 3 rijen brede aanplant. Aan de zuidzijde
heen’ zicht blijft naar het dijklichaam ten westen van het
wordt vanwege de wens om geen direct zicht te hebben op het aangrenzende
plangebied.
agrarische erf, 50% van de aanplant in de vorm van beuk gerealiseerd, zodat
Ter vergroting van de landschappelijke waarden en ecologische
een winterdichte brede haag ontstaat. Ook wordt hier op de hoogte van het
diversiteit, wordt een gemengde aanplant van gebiedseigen
aangrenzende erf de haaghoogte op 2,5 meter gehouden, omdat hier het
struikvormers geadviseerd, waarvan een deel bloeiend en
terrein iets lager ligt dan het aansluitende erf. Zo wordt de inpassing van de
vruchtdragend of notendragend is.
zonneweide, bezien vanaf de zijde van dat erf, goed ingevuld. De overige
Toevoegen van een voedselbos (zie ook bijlage bij dit
soorten worden beperkt toegepast. Aan de noordzijde wordt vanwege de
landschapsplan).
aangrenzende paardenweides geen veldesdoorn toegepast omdat paarden dit niet verdragen. Voor het overige worden de hagen gelijkmatig aangeplant met een menging van soorten conform bijgevoegd beplantingsplan.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
8
9
Profiel 1
Profiel 2 046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
10
Profiel 3
Profiel 4 046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
11
Beplantingsschema Hagen
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
12
Vak
Omvang
Lat. Naam
Ned Naam
Procent
Plantafstand
Plantmaat
Verband
Aantal
K1 Struweel
210
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
175/200
verschoven groepen van 8
210
Struweel
210
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
25
0.25 in de rij, 1.00 tussen de rij
175/200
verschoven groepen van 8
840
Struweel
105
m1
Prunus spinosa
Sleedorn
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
Struweel
105
m1
Acer campestre
Veldesdoorn
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
Struweel
105
m1
Corylus avellana
Hazelaar
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
Struweel
105
m1
Euonymus europaeus
Wilde kardinaalsmuts
12.5
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
105
K2 Struweel
154
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
154
m1
Prunus spinosa
Sleedorn
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
154
m1
Corylus avellana
Hazelaar
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
154
m1
Euonymus europaeus
Wilde kardinaalsmuts
25
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
154
Struweel
200
m1
Fagus sylvatica
Gewone beuk
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Prunus spinosa
Sleedorn
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Acer campestre
Veldesdoorn
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Corylus avellana
Hazelaar
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
Struweel
200
m1
Euonymus europaeus
Wilde kardinaalsmuts
20
1.00 in de rij, 1.00 tussen de rij
100/125
verschoven groepen van 8
200
B.R.Grasland
45000
m2
Bloemrijk grasland: cruydthoeck Bloemenmengsel M5
-
200 g per are
zaden
evenredig verspreid
90 kg
K3
M
Beplantingslijst
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
13
Bloem- en kruidenrijk grasland Wat vast staat is dat tussen de zuidgerichte rijen ruime vrije banen open blijven voor beheer en onderhoud en om binnen het park een ecologisch rijk en divers bloem- en kruidenrijk grasland tot ontwikkeling te laten komen. Door tussen de rijen met zonnepanelen 4 meter vrije ruimte aan te houden, kan meer dan voldoende licht, lucht en water de bodem bereiken. Voor een goede ruimtelijke inpassing worden de omvormers, kabels en andere technische benodigdheden onder de panelen (uit het zicht) aangebracht. Het bloemrijk en kruidenrijk grasland komt zowel onder als buiten de panelen (tussen de rijen en in de vrije ruimte tussen de opstelling en de terreinranden) tot ontwikkeling. Door de variatie in bezonning en schaduwrijke plekken, ontstaat na het inzaaien van een bloemrijk mengsel bij oplevering spontaan een diverse beplantingssamenstelling.
Detail montagesysteem Zonnepanelen.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
14
Voedselbos De verrichte analyse wijst uit, dat zich geen situaties voordoen die leiden tot een onaanvaardbaar ruimtelijk beeld. Vanuit dorpen en woonlocaties in het landelijk gebied rond de zonneweide is geen
Rij 1
noemenswaardig zicht op het park of delen daarvan. Voor zover er
Cs
Cs
Cs
Rij 2
al een zeer klein, diagonaal zicht zou zijn vanuit de woningen aan de oostzijde van de weg naar het plangebied, wordt dit zicht ingevuld met
Rij 3
een visueel aantrekkelijk voedselbos. Deze voedselbos is gebaseerd
Zj
Zj
Zj
Zj
Zj
op natuurprincipes om op een extensieve manier hoogwaardig voedsel
Rij 4
te verbouwen bestaande uit fruit, noten, zaden, bladeren, bloemen en/
Fc
Fc
of bloemknoppen. Er wordt een bosrand gecreëerd met meerdere lagen
Fc Rij 5
vegetatie (gelaagdheid). Omdat er vooral met meerjarige gewassen
Aa
Aa
Aa
gewerkt wordt kan er bodemvruchtbaarheid ontstaan. Het bodemleven
Rij 6
ontwikkeld zich naarmate er minder (bodem)bewerkingen plaatsvinden.
Pd
Pd
Door het uitsluiten van (chemische)bestrijding en kunstmest kan er
Rij 7
een natuurlijk evenwicht ontstaan waar ecologische relaties natuurlijke
Ca
bestrijding uitvoeren. Voor het voedselbos is een specifiek deelplan
Ca Rij 8
Ca
uitgewerkt door CNME, dat als bijlage bij deze landschappelijke inpassing is opgenomen.
Bijlage 5 Titel: Zonneweide Hoeve de Ruif Beplantingsplan voedselbos Schaal: 1:250 Formaat: A3 Datum: 05-01-2021 Tekenaar: Mark Franck
Ontwerp Voedselbos.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
15
Wandelpad Aan de zuidrand van de zonneweide, doorlopend langs de westrand tot voorbij de bestaande hoogspanningsmast, buiten het veiligheidshekwerk rond de zonneweide, wordt een openbaar wandelpad (struinpad) aangelegd. Dit pad, in de vorm van een uitgemaaide grasbaan, is na afstemming met omwonenden alleen bedoeld voor voetgangers. Daartoe worden aan de eindpunten van het pad bij het kanaal en de Maasbrachterweg hekken geplaatst die de paden alleen toegankelijk maken voor wandelaars en die fietsers en crossers weren. Ook zal er een bord worden geplaatst waarop is aangegeven dat het pad alleen tussen zonsopgang en zonsondergang benut mag worden. Zie bijgaande referentie voor de beoogde afsluitende voorziening. Met dit pad ontstaat een recreatieve verbinding tussen de Maasbrachterweg en het Julianakanaal. Dit struinpad loopt langs de rijk samengestelde hagen rond de zonneweide. Aan de zuidzijde zal een extra rasterhekwerk worden gerealiseerd om te voorkomen dat wandelaars door de haag heen naar het zuidelijke perceel zouden kunnen doorsteken. Aan de binnenzijde van het pad wordt een geschoren smalle haag voorzien, waarachter het veiligheidshekwerk
Referentie klaphek met fietsbarriere en bordjes toegankelijkheid.
van de zonneweide staat. Het pad wordt uitsluitend gemaaid en wordt onverhard, passend in het landschap, aangelegd. Eventueel zicht op de zonneweide zal her en der worden gerealiseerd door onderbrekingen in de geschoren haag.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
16
Dubbel grondgebruik
3.3.
Ecologische meerwaarde
De zonneweide biedt op deze locatie de mogelijkheid om dubbel grondgebruik te realiseren in de vorm van natuurlijk terreinbeheer,
Maatregelen voor flora
wellicht in combinatie met extensieve begrazing door schapen. Eventueel
Door het inzaaien en inplanten van een variëteit aan soorten, wordt de
zal dit in combinatie met extensief maaibeheer plaatsvinden (zie beheer
huidige monocultuur in vegetatie geleidelijk vervangen door een meer
en onderhoud hierna).
divers, ecologisch robuust vegetatiepakket. Daarmee ontstaat een basis voor meer soortenrijkdom. Dit is alleen al voor de locatie zelf van waarde,
Toekomstig beeld
maar ook als ecologische stapsteen naast andere lijnen en elementen
De zonneweide heeft een tijdelijk karakter en zal na een periode
van ecologische waarde in deze omgeving. Hagen en struwelen bestaan
van 25-30 jaar weer uit het landschap verdwijnen. Door het nieuwe
uit een mengsel van gebiedseigen beplantingen (aan te vullen bij de
gebruik van het agrarisch perceel, het stopzetten van de bemesting
reeds bestaande hagen, zie beplantingsplan) passend bij de standplaats
en het aangepaste beheer wordt de natuurlijke dynamiek hersteld. Het
met bloemdragende en vruchtdragende struik- en struweelsoorten zoals
aanpassen van het beheer waarbij de vegetatie gemaaid en geruimd
Fagus sylvatica, Prunus spinosa, Acer campestre, Corylus avellana
wordt zorgt voor een verschraling de grond en hiermee voor een
en Euonymus europaeus. Het bloemen- en kruidenrijke grasland zal
gevarieerde, gebiedseigen en grotere soortenrijkdom. Dit betekent dat
bestaan uit kamgrasvegetatie en de meer algemene witbol-graslanden.
er, na ontmanteling van de zonneweide, met geringe aanpassingen in
Diverse soorten ruigte en struweel kunnen in dit grasland voorkomen.
het landschap de verdere natuurontwikkeling kan worden gestimuleerd
Het grasland wordt extensief beweid of gehooid en niet bemest. Hiermee
omdat de structurele kaders voor een verdere natuurontwikkeling binnen
wordt de sterke landelijke teruggang van vlinderachtigen, bijen en vele
het voorgestelde landschapsplan zijn voorzien.
andere insecten gecompenseerd. Bloemen- en kruidenrijk grasland omvat graslanden die kruidenrijk zijn, maar niet tot de schraallanden vochtig hooiland, zilt grasland en overstromingsgrasland of glanshaverhooiland behoren, omdat de groeistandplaats daarvoor van nature niet nat genoeg is.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
17
Het toe te passen mengsel voor drogere standplaatsen kan voorkomen
aanvullende aanplant. Overgangen van kruiden- en faunarijk grasland
op diverse bodems van vochtig tot droog en heeft doorgaans een
naar zoomvegetatie bij de hagen en struweelhagen aan de terreinranden
(matig) voedselrijk karakter. Het is daarom ook prima toepasbaar op
zal als vanzelf ontstaan. Het bloemrijk grasland wordt 1 of 2 keer per
de bestaande paardenweides, in combinatie met verschralingsbeheer.
jaar gemaaid, waarbij het maaisel, nadat het even heeft gelegen om
Dergelijk bloemen- en kruidenrijk grasland komt in vrijwel alle
bloemzaden af te laten vallen, wordt afgevoerd.
landschapstypen voor. Toch is het areaal de laatste veertig jaar enorm afgenomen door de gangbare landbouwpraktijk: sterke bemesting
Belangrijk voor overleving van ongewervelden is dat altijd minimaal
gecombineerd met periodiek doodspuiten van de grasmat en opnieuw
10% blijft staan, dus niet gemaaid wordt. Daarvan zal altijd sprake
inzaaien met hoog productieve grasvariëteiten. De meeste overgebleven
zijn door onder de stellages van de panelen telkens andere delen
kruidenrijke graslanden liggen in overhoekjes van het agrarische gebied
ongemaaid te laten. Waar het bloemrijk grasland grenst aan de hagen
of komen voor in natuurgebieden. Daar kan kruidenrijk grasland een
aan de terreinranden, zal een zoomvegetatie worden ontwikkeld door de
tijdelijk fase zijn als de benodigde abiotische omstandigheden voor
betreffende strook gefaseerd te maaien (1 keer per 2-3 jaar). Dit levert
schraallanden niet of nog niet gerealiseerd kunnen worden.
een geleidelijke overgang met meer biodiversiteit op. Ook dit kan per zijde van het plangebied gefaseerd plaatsvinden. De hagen rond het
Kortom: een optimale ecologische invulling die als vanzelf bij
terrein zullen in een cyclus van 3 jaar gefaseerd worden gedund, waarbij
extensief beheer zal leiden tot bodemverschraling en regeneratie van
jaarlijks 1/3 deel van de aanplant wordt gedund of ingeboet, waar deze
bodemleven (zie ook hierna). Bloemen- en kruidenrijk grasland wordt
te hoog of te breed wordt. Op deze wijze is er doorlopend een gesloten
bij een goede kwaliteit gekenmerkt door variatie in structuur (ruigte
struweel aanwezig en kan de breedte en hoogte worden aangehouden
en plaatselijk struweel, hogere en lage vegetatie) en een kruidenrijke
die in het eindbeeld gewenst worden. Door dit gefaseerde beheer zal de
graslandbegroeiing die rijk is aan kleine fauna. Gradiënten binnen
takkenstructuur zich geleidelijk verdichten.
(grond)waterpeil en voedselrijkdom zorgen voor diverse vegetatietypen. Deze gradiënten zijn reeds op locatie in het veld aanwezig. Het betreft grasland, de grasachtigen (monocotylen) zijn dominant, maar kruiden (dicotylen) en mossen hebben een oppervlakteaandeel van tenminste 20%. Er wordt geen bemesting toegepast. Door behoud van bestaande perceelrandbeplanting is er vanaf het begin reeds een goed groen kader voor het park, dat in de tijd nog zal groeien door de
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
18
Optie periodieke schapenbegrazing
Maatregelen voor fauna
Bij jaarrond begrazen/beweiden (april - oktober) is de kans voor flora
Bloemrijke graslanden trekken veel algemene soorten aan zoals insecten
en fauna nihil. Daarom wordt hier geadviseert dat in plaats van het
(vlinders, bijen, hommels, zweefvliegen, sprinkhanen en kevers), die
bovengenoemde maaibeheer het ook een optie is om voor periodieke
op hun beurt weer insectenetende vogels aantrekken. Insectenrijke
schapenbegrazing te kiezen. Dit houdt in dat na het inzaaien; 2 tot 3
graslanden langs struweelranden of bomenrijen zijn jachtplekken voor
perioden van max. vier weken de zonneweide mag worden begrasd. Het
vleermuizen. Bloemrijke graslanden vormen het leefgebied van diverse
aantal schapen is hierbij maximaal 15 per hectare. Het is overigens ook
zoogdieren, zoals (spits)muizen, konijn, haas en egel. Daarnaast zullen
mogelijk enkele delen van het gebied buiten de schapenbegrazing te
er in het plangebied enkele inrichtingsmaatregelen getroffen worden die
laten vallen. En daar te maaien en afvoeren.
voor specifieke soorten een meerwaarde vormen:
Vorm
Periodieke beweiding extensief (10-15 schapen/ha) binnen vast raster
Definitie
Bij periodieke beweiding met 10-15 schapen per ha kan in een seizoen met twee á drie perioden van maximaal vier weken worden beweid, afhankelijk van de gewasproductie. Ook wel wisselbeweiding of perceelsbeweiding genoemd Doel Deze vorm maakt het mogelijk met lagere aantallen schapen toch beweiding uit te voeren waarbij het gewas meer kans krijgt voor een goede ontwikkeling.
Effect
Gewas Het gewas kan tussen de beweidingsperiodes herstellen en tot ontwikkeling komen. Mits de tijdstippen goed worden gekozen kan de volledige bloei en zaadzetting plaatsvinden. Bij een meer gevarieerde , soortenrijke dijkvegatatie kan de soortenrijkdom worden behouden of zelfs verder worden verhoogd dooor niet te begrazen tijdena de bloei en zaadzetting (grofweg: 15 mei - 21 juni). Een soortenrijk weiland geeft meestal een relatief lage biomassaproductie waardoor het uitblijven van beweiden gedurende een aantal weken geen kwaad kan.
-
Steenuil: realisatie foerageergebied door extensief maaibeheer, kruidenzomen, planten met bessen/noten/vruchten in de hagen en het voedselbos en op enkele plaatsen in de hagen hoge paaltjes (zitplaatsen) niet dicht langs de weg (donkerte en rust);
-
Kerkuil: realisatie foerageergebied door open plekken met korte vegetatie, kruidenzomen, struweel, voedselbos met planten met bessen/noten/vruchten, paaltjes als zit- en uitkijkpost, houtstapels, takkenrillen;
-
Kleine marters: realisatie van foerageergebied aan de randen van het terrein bij en onder struiken/hagen, plekken met hoge bloemrijke vegetatie, dichte begroeiing, rommelhoekjes, takkenrillen;
-
Das: realisatie van foerageergebied in het grasland met delen met een korte vegetatie, struiken met bessen/noten/vruchten, struiken/hagen en het voedselbos met valfruit;
Flora en Fauna De kans voor ontwikkeling van bijzondere plantsoorten is (bijna) vergelijkbaar met die van maaien en afvoeren, mits de tijdstippen goed worden gekozen.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
19
-
Bijen en zweefvliegen: insectenhotel in het voedselbos,
Houtrot trekt schimmels en daardoor insecten aan. De insecten dienen
foerageergebied door toepassing van stuifmeel- en
als voedsel voor onder andere vogels, vleermuizen en grondgebonden
nectarbloemen, extensief en gefaseerd maaibeheer,
zoogdieren.
vergraafbare open zandgrond in de zon (onder/aan de rand van -
-
hagen en op bezonde randen naast zonnepanelen;
Aanvullende maatregelen Steenuil
Grondgebonden zoogdieren (egel, konijn): leefgebied,
Er is onlangs een steenuilenonderzoek uitgevoerd waaruit blijkt dat er
verblijfplaatsen in kruidenzomen, extensief maaibeheer,
geen steenuilenkoppels zijn binnen een schaal van 350 meter rondom
struweel, takkenrillen, heggen en hagen;
het plangebied. Er wordt voor nu geconcludeerd dat het plangebied
Vleermuizen: realisatie foerageergebied in kruidenzomen,
niet als foerageergebied voor steenuilen kan worden aangewezen.
struiken/hagen.
Desondanks wordt er in dit landschapsplan rekening gehouden met de
Toepassing van voldoende open omheiningen rond het terrein,
aanname dat het gebied in de toekomst veel insecten zal aantrekken en
waar kleine zoogdieren onderdoor kunnen en de zonneweide
in het vervolg mogelijkerwijs de steenuil zou kunnen aantrekken. Om dit
vrij in en uit kunnen.
verder te bevorderen worden volgende beheersmaatregelen voorgesteld:
In de zonneweide worden gespreid vier palen als uitkijkpost voor de
-
steenuil en andere vogelsoorten geplaatst en in het voedselbos een
begrazen of maaien. In het langere gras zitten dan veel
bijenhotel en uilenkast. De minimaal benodigde paden voor beheer en onderhoud en de hoeken aan de buitenzijde van de panelenopstelling
De grasmat binnen het plangebied om en om de helft laten prooidieren en in het kortere gras kan de steenuil goed jagen.
-
In een afgelegen grazig hoekje het gras laten doorgroeien en
worden voldoende ruim gehouden, om te kunnen manoeuvreren met
allen in de nazomer maaien. Dit kan bijvoorbeeld in een schaal
(beheers)voertuigen. Aan de binnenzijde van de struweelhagen (maar
van 25 meter rondom de voet van de hoogspanningsmast
buiten het publiekstoegankelijke voedselbos en het wandelpad) en aan de buitenzijde van het wandelpad wordt het hekwerk geplaatst
binnen het plangebied. -
Een voldoende breedte tussen de paneelrijen (4 meter) zodat
met onderdoorgangen voor klein wild. Extensief en ook gefaseerd
de steenuil hier ook vliegend tussen panelen kan gaan jagen op
maaibeheer (deels korter gemaaid en deels ruiger) draagt bij aan
kortere grasdelen.
de soortenrijkdom in zowel flora als fauna. Het bewust laten liggen/
-
Potentiele nestplekken voor de steenuil zijn al gefaliciteerd door
aanbrengen van (delen van het) snoeihout tussen de panelen en in
de aanplant van brede struikzones en diverse bomen binnen
het voedselbos is ook van belang voor het bevorderen biodiversiteit.
het aangrenzende voedselbos.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
20
4. Voedselbos 4.1.
Inleiding
4.2.
Het doel van dit hoofdstuk is om het ontwerp voor het voedselbos
Programma van wensen -
toe te lichten. In bijlage 1 vindt u het ontwerp, formaat A3, schaal 1:250. In bijlage 2 de plantlijst voor het voedselbos en bijlage 3 bevat
Landschappelijk inpassing van de geplande zonneweide t.a.v. omgeving;
-
referentiefoto’s. Tijdens het lezen van dit rapport valt op dat alle aspecten
Biodiversiteit: de zonneweide bevat meerdere natuurlijke elementen om biodiversiteit te stimuleren, daardoor is het idee
die aan bod komen elkaar raken of versterken. Dit is inherent aan een
ontstaan om een voedselbos te integreren in het plan;
goed en geïntegreerd ontwerp gebaseerd op natuurprincipes zoals
-
Directe omwonende willen een natuurlijke uitzicht;
diversiteit en veerkracht. Het dient meerdere functies en meerdere
-
Pilot voedselbos: in deze omvang, ca 1.500m2, is om
functies worden gedragen door één element. Waar mogelijk wordt
professionele ervaring op te doen. Indien gewenst kan in de
tekstueel verwezen naar andere paragrafen.
toekomst deze pilot worden voorgezet of uitgebreid zodat er inkomsten uit kunnen worden vergaard;
4.1.1.
Wat is een voedselbos
-
Educatie en draagvlak: middels dit voedselbos ontstaat er een
Een voedselbos is een door de mens ontworpen systeem gebaseerd
levend voorbeeld hoe duurzame landbouw er uit kan zien.
op natuurprincipes om op een extensieve manier hoogwaardig voedsel
Educatie kan bijdragen om de noodzaak en het ‘waarom’ en
te verbouwen bestaande uit fruit, noten, zaden, bladeren, bloemen en/
‘hoe’ uit te leggen.
of bloemknoppen. Er wordt een bosrand gecreëerd met meerdere lagen vegetatie (gelaagdheid). Omdat er vooral met meerjarige gewassen gewerkt wordt kan er bodemvruchtbaarheid ontstaan. Het bodemleven ontwikkeld zich naarmate er minder bodembewerkingen plaatsvinden. Door het uitsluiten van (chemische)bestrijding en kunstmest kan er een natuurlijk evenwicht ontstaan waar ecologische relaties natuurlijke bestrijding uitvoeren. Dit proces van bodemontwikkeling heet successie. Eenjarige landbouw vindt plaats in het pioniersstadium van een bodem en begint elk jaar met kale grond en eindigt met kale grond. Een voedselbos bevindt zich in het stadium van ruigte en beginnend bos. De bodem moet dan al dusdanig ontwikkeld zijn dat die vegetatie hier goed op kan gedijen. Zie illustratie voor de weergave van successie van bodem en planten.
Successie van bodem en planten
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
21
4.3.
Ontwerp toelichting
4.3.1.
Omgeving
Giftige vegetatie
De betreffende kavel ligt in Berkelaar, gemeente Echt-Susteren, in de
In aangrenzende weides waar vee gehouden wordt dient rekening
buurt van het rivieren landschap van rivier de Maas. De directe omgeving
gehouden te worden met giftige vegetatie. Respectievelijk gedroogd
bevat richtinggevende infrastructuur zoals het Julianakanaal, A2 snelweg
Jacobskruiskruid en Esdoorn zaden zijn giftig voor runderen en paarden.
en spoorlijn. Daartussen ligt een wijds agrarische landschap welke bestaat uit een zanderige bodem waar zowel eenjarige als meerjarige
Regenwaterinfiltratie
teelten op worden verbouwd.
Gezien de hoogteligging van het voedselbos is het niet mogelijk om hemelwater dat afstroomt van naburige percelen of greppels op te
4.3.2.
Sectoren
vangen voor infiltratie binnen het voedselbos.
Naast de genoemde wensen in hoofdstuk 2 zijn er nog andere factoren
Water vasthouden in het perceel is essentieel om droge periode te
om rekening mee te houden bij het maken van een succesvol ontwerp
overbruggen en om
voor een voedselbos. Deze worden sectoren genoemd. Dit zijn invloeden
gradiënten te creëren. Het regenwater dat valt in het voedselbos kan
van buitenaf die een positieve of negatieve uitwerking hebben.
infiltreren wat verdamping en uitdroging beperkt in droge perioden.
Drift Drift van gewasbeschermingsmiddelen welke op omliggende percelen gespoten worden heeft schadelijke gevolgen voor het voedselbos. Daarom is het noodzakelijk om deze zijden en aan de dominante windrichting (Zuidwesten) een natuurlijke haag of struweel te realiseren. Dit is reeds opgenomen in het landschapsontwerp. Tevens biedt deze haag ook refuge aan kleine zoogdieren, vogels en insecten.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
22
4.3.3.
Vegetatie
Structuur
Polycultuur
Zoals vermeld in hoofdstuk 1 wordt een bosrand gesimuleerd waarin een
Door een polycultuur toe te passen wordt het principe van de natuurlijke
opbouwende en repeterende gelaagdheid van meerjarige beplanting
bosrand gesimuleerd waardoor er ecologische verbindingen tot stand
gedijt. In randen of overgangen tussen verschillende landschappen of
komen en zorgen voor een natuurlijke balans, zoals eerder omschreven.
landgebruik schuilt de meeste diversiteit. In een climax bos is te weinig
Diversiteit is hierbij van belang om ziektes en om verspreiding van
licht voor een succesvolle ondergroei en op een monocultuur akker is
ziektes te beperken. Om het oogsten te vergemakkelijken wordt er in
geen diversiteit waardoor weinig ecologische relaties die de vegetatie
rijen geplant en er wordt per rij één soort boom aangeplant.
kunnen beschermen of bevorderen. Deze repetitie is te zien door de 8 rijen beplanting die in het ontwerp terugkomen. De aanwezige rij
Ecologie
jongvolwassen Haagbeuken en Eik ten Noorden van het perceel zijn
Door extensief beheer en productie ontstaat er veel ruimte voor de
ecologische waardevol. De hogere bomen zijn in het Noorden gesitueerd
ecologische verbindingen boven maaiveld. Denk hierbij aan kleine
en de kleinere bomen in het Zuiden zodat zoveel mogelijk zonlicht op
zoogdieren zoals das, marterachtigen, eekhoorn, muis, egel en vos.
de kronen van de bomen valt. De plantafstand tussen de ingetekende
Daarnaast zal het voedselbos ook (roof)vogels aantrekken. Het
bomen is 1,5x ruimer als in een traditionele hoogstamfruitboomgaard
bos is een schuilplaats, broedplaats en voorziet gedeeltelijk in de
i.v.m. het nodige zonlicht voor de onderlaag van struiken en vaste
voedselbehoefte voor gevogelte. Insecten gedijen bij overstaande
planten. Tussen de rijen kan een doorgang behouden worden welke past
gewassen waar geregeld kruiden in bloei komen en waar oude
bij het in te zetten materieel of mechanisatie.
bloeistengels gebruikt worden als overwinteringsplek.
Aan de Noordzijde van elke rij is de struiklaag gepland welke minder zonuren nodig heeft en halfschaduw kan verdragen. Aan de Zuidzijde van elke rij zijn de vaste planten gepland omdat deze meer zon nodig hebben. De plantlijst is in bijlage 2 te vinden Eventuele beperkingen m.b.t. hoogspanningsleidingen zijn op dit moment van schrijven niet bekend en daardoor niet meegenomen in dit ontwerp.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
23
4.3.4.
Ontsluiting en omheining
Zoals hierboven de diergroepen beschreven die zich bovengrond
Via het fietspad aan Maasbrachterweg kan het voedselbos worden
vertonen, zo zijn er ook de ondergrondse relaties die een belangrijke rol
betreden. In overleg met de eigenaar van het perceel wordt besloten
vervullen. De bodem is namelijk de basis voor gezonde planten en een
of en in welke mate het terrein toegankelijk wordt gemaakt. Dit om
gezond voedsel. Het bodemleven floreert bij diversiteit en stabiliteit. Hoe
enige sociale controle te behouden over de bezoekers van het
meer meerjarige gewassen er zullen groeien, des te meer schimmels,
voedselbos. De toegang kan worden gemaakt middels een eiken houten
bacteriën, wormen, slakken, mollen, pissebedden, spinnen, miljoenpoten,
landhek. De reeds gekozen 3-rijen Limburgse gemengde haag in het
duizendpoten, kevers en mieren zullen verschijnen en hun werk doen,
landschapsontwerp voldoet ook om het voedselbos te omzomen waar
ieder op hun eigen niveau binnen deze voedselketen. Door deze
nodig. De huidige haag parallel aan de Maasbrachterweg bestaat enkel
activiteiten wordt de bodem rijker, luchtiger, houdt meer water vast, bevat
uit Meidoorn. Zoals eerder opgemerkt i.v.m. paarden geen (veld)esdoorn
meer organische materiaal, is beter droogte bestendig en absorbeert
opnemen in het haagsortiment. Toe te passen afrasteringen rondom
meer regenwater bij hevige regenwater. Hoe minder intensief het beheer,
de zonneweide en het voedselbos zijn voor klein wild geen hindernis,
des te meer ecologisch evenwicht er ontstaan.
waardoor vrije uitwisseling mogelijk is.
De zonneweide en voedselbos worden ingepast met een Limburgs
4.3.5.
gemengd struweel van ca. 4m breed. Dit landschapselement levert een
De aanwezige haagbeuken ten Noorden van het perceel geven de
waardevolle bijdrage als schuil- en broedplek, voedsel voor vogels en
nodige beschutting voor de directe buur, Mw. Verwijlen. Indien nodig
migratielijnen voor kleine zoogdieren zodat deze zich ongezien en veilig
om inkijk te verminderen kan gefaseerd hakhoutbeheer ingezet worden
kunnen verplaatsen. Op de zonneweide wordt een kruiden- en bloemrijk
om verjonging te krijgen in de bomenrij. Daarnaast kan een Limburgse
grasland ingezaaid wat de biodiversiteit sterk zal bevorderen.
gemengde haag aangeplant worden, parallel aan deze bomenrij, om
Inpassing voedselbos in landschapsontwerp en omgeving
inkijk te beperken. In het voedselbos kan in overleg met de lokale vogelwerkgroep een vogelkast worden geplaats om roofvogels aan te trekken voor ecologisch
Het voedselbos zorgt voor een gelaagdheid in vegetatie bestaande
evenwicht.
uit vaste planten, struikvormers, kleine bomen, grotere bomen en klimplanten. Na aanplant zal alles gaan groeien zodat er een natuurlijk uitzicht ontstaat voor de bewoners vanaf Maasbrachterweg 86 t/m 100 en wordt het directe zicht ontnomen op de zonneweide.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
24
4.4.
Beheer in voedselbos
4.5.
Educatie en sociaal
Zoals eerder aangegeven wordt er extensief onderhoud gepleegd.
Voedselbossen zijn heel erg in ontwikkeling en daarom is educatie
Werkpaden voor klein materieel dient begaanbaar te blijven. De
nodig om het ‘waarom’ en ‘hoe’ uit te leggen. Lokale basisscholen,
overige oppervlakte mag zich blijven ontwikkelen omwille van
middelbare scholen, MBO-opleidingen of verenigingen kunnen een
bodemvruchtbaarheid, aanmaak van organische stof en de ecologische
rondleiding krijgen met het verhaal achter deze duurzame manier van
voordelen zoals toegelicht in 3.3, alinea Ecologie. Wilde bramen worden
voedselproductie. In de context van klimaatveranderingen en CO2
wel behandeld. Deze worden uitgestoken met spitvork en met de wortels
uitstoot is een voedselbos een goede toepassing welke meerdere
te drogen gehangen waardoor afsterving volgt. De overige spontane
voordelen biedt in het verbeteren van de leefomgeving van de mens
gewassen die opkomen tussen de aangeplante beplanting worden
en andere wezens. Daarnaast is het doel is om mensen te laten
gedoogd en biedt beschutting aan de jonge aanplant zodat water lang
ervaren en beleven. Het voedselbos kan zich ontwikkelen tot een lokale
wordt vastgehouden tussen de vegetatie en in de bodem. Daarnaast is er
bezienswaardigheid waar mensen kunnen ervaren hoe een voedselbos
minder windstress en minder verdamping. Indien nodig kan pleksgewijs
er uit kan zien, welke producten uit komen en welke waarde dit toevoegt
rondom een specifiek gewas (bv. hazelaar) gemaaid worden om het
aan de biodiversiteit.
oogsten te vergemakkelijken. Indien er gemaaid wordt, wordt vrijkomend materiaal standaard niet afgevoerd. Dit materiaal is voeding voor de bodem en kan ter plekken verdeeld worden. De bodem verrijkt omdat er meer organische materiaal wordt opgebouwd. Mocht er tak- en/of snoeihout vrijkomen uit bomen of struikgewas, dan kan dit worden verwerkt in een takkenril. Een takkenril slinkt en rot langzaam weg. Het biedt huisvesting aan egels, muizen, kevers en geleedpotigen. Als er materiaal vrijkomt met holle stengels, zoals bijvoorbeeld Vlier, kan dit hout gebundeld in een solitair bijenhotel worden geplaats. Een bijenhotel is zeer goed zodat de inheemse solitaire bijen eitjes kunnen leggen in de holle stengels voor de volgende populatie. Deze specifieke bijen bestaan uit tientallen verschillende soorten die specifieke relaties hebben met wilde planten, wat goed aansluit bij het kruiden- en bloemrijke zaadmengsel dat wordt aangebracht op de zonneweide.
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
25
Bijlage 1: Voedselbos ontwerp
Rij 1
Cs
Cs
Cs
Rij 2
Rij 3
Zj
Zj
Zj
Zj
Zj Rij 4
Fc
Fc
Fc Rij 5
Aa
Aa
Aa Rij 6
Pd
Pd
Rij 7
Ca
Ca Rij 8
Ca
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
Bijlage 5 Titel: Zonneweide Hoeve de Ruif Beplantingsplan voedselbos Schaal: 1:250 Formaat: A3 Datum: 05-01-2021 Tekenaar: Mark Franck
26
Bijlage 2: Voedselbos Beplantingslijst Bijlage 4 Beplantingsplan Voedselbos Hoeve de Ruif Bomen 1e categorie Nederlandse naam Tamme kastanje Chinese dadel/Jujube
Latijnse naam Castanea sativa vs. cvar. Ziziphus jujuba
Bomen 3e categorie Nederlandse naam Krentenboompje Vijg Amandel Hazelaar
Latijnse naam Amelanchier alnifolia vs. cvar Ficus carica vs. cvar. Prunus dulcis Corylus avelana vs. cvar.
Struiken Nederlandse naam Zuurbes Honingbes Aalbes (rood/wit/roze) Zwarte bes Kruisbes Jostabes Amerikaanse blauwe bes Bosbes Cranberry/Veenbes Rimpelroos Framboos Hibiscus/Chinese roos Kardoen
Latijnse naam Berberis vulgaris vs. cvar. Lonicera caerulea vs. cvar. Ribes rubra vs. cvar. Ribes nigra Ribes uva crispa vs. cvar. Ribes jostaberry Vaccinium corymbosum ‘Bluecrop' Vaccinium corymbosum Vaccinium macrocarpon Cranberry Rosa rugosa Rubus idaeus 'Autumn Bliss' Hibiscus sinosyriacus Cynara cardunculus
Maat in Plantafstand cm/stamomtrek in m in cm Aantal 15 20/25 9 200/300
Plantafstand in m Maat in cm
Nederlandse naam Duizendblad Duitse knoflook Bonenkruid Hemelsleutel Tijm Groene asperge Aardbei Meerjarige (brons) venkel Struisvaren Vetplant
Latijnse naam Achillea millefolium Allium senescens Satureja hortensis Sedum telephium Thymus vulgaris Asparagus officinalis Fragaria × ananassa Foeniculum vulgare dulce Matteuccia struthiopteris Astragalus crassicarpus
Aantal
9 150/200 11 150/200 9 150/200 7 150/200
Aantal
1,5 60/80 1,5 40/60 1,5 40/60 1,5 40/60 1,5 40/60 3 40/60 1,5 40/60 1,5 40/60 1,5 15/20 1,5 60/80 1 40/60 3 80/100 1,5 15/20
Planten/m2 Potmaat 8 P9 12 P9 8 P9 8 P9 8 P9 1,5 P9 8 P9 3 P9 1 P9 3 P9
1 3
Verband Rij 3 lijn 3 lijn 2 lijn 3 lijn
Plantafstand in m Maat in cm
Vaste planten
Verband Rij 3 lijn 5 lijn
In alle rijen Verband voorkomend 5 lijn 5 lijn 8 lijn 8 lijn 8 lijn 10 lijn 10 lijn 10 lijn 10 lijn 5 lijn 10 lijn 3 lijn 4 lijn
In alle rijen Aantal Verband voorkomend 178 driehoek 535 driehoek 178 driehoek 178 driehoek 178 driehoek 100 driehoek 535 driehoek 134 driehoek 22 driehoek 67 driehoek
5 4 6 7, 8
Hoogte
Schaduw/Z on zijde
M M M M M M M M L M M H L/H
Z S S S S S Z Z Z Z S Z Z
Hoogte L L L M L H L H M L
Schaduw/Z on zijde Z en S Z en S Z Z Z Z en S Z en S Z en S S Z
Pagina 1 van 2
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
27
Aardpeer Rode klaverzuring Canadese Kornoelje Zoutmelde Grote zandkool/wilde rucola
Helianthus tuberosum Oxalis Cornus canadensis Atriplex canescens Diplotaxis tenuifolia
Klimplanten Nederlandse naam Kiwi Kiwibes Hop Japanse wijnbes Braam (doornloos)
Latijnse naam Actinidia chinensis Actinidia arguta Humulus lupulus Rubus phoenicolasius Rubus fruticosa 'Chester Thornless
Ondersteunende, stikstofbindende planten Nederlandse naam Latijnse naam Brem Cytisus scoparius Gaspeldoorn Ulex europaeus Olijfwilg Eleagnus umbelata
5 bollen 10 P9 8 P9 8 P9 4 P9 Planten/m1 Potmaat
112 driehoek 223 driehoek 178 driehoek 178 driehoek 89 driehoek Aantal
0,25 C2 0,25 C2 0,5 C2 0,5 C2 0,5 C2
Planten/m1 Potmaat 1 C1 1 C1 1 C1
H L L M M
Verband Rij 2, bovendraad 2, bovendraad 2, bovendraad 2, benedendraad 2, benedendraad
Hoogte H H H M M
Verband willekeurig Rij
Hoogte M
4 lijn 4 lijn 8 lijn 12 lijn 12 lijn
Aantal
10 solitair 5 solitair 5 solitair
verdeeld in alle rijen, om de ca. 10m1
S Z en S S Z en S Z en S
M M
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar Pagina 2 van 2
28
Bijlage 3: Voedselbos soortenlijst Bijlage 2 Sortimentlijst Voedselbos Hoeve de Ruif e
Bomen 1 categorie Nederlandse naam Tamme kastanje Chinese dadel/Jujube
Latijnse naam Castanea sativa vs. cvar. Ziziphus jujuba
Bomen 3e categorie Nederlandse naam Krentenboompje Vijg Amandel Hazelaar
Latijnse naam Amelanchier alnifolia vs. cvar Ficus carica vs. cvar. Prunus dulcis Corylus avelana vs. cvar.
Struiken Nederlandse naam Zuurbes Honingbes Aalbes (rood/wit/roze) Zwarte bes Kruisbes Jostabes Amerikaanse blauwe bes Bosbes Cranberry/Veenbes Rimpelroos Framboos Hibiscus/Chinese roos Kardoen
Latijnse naam Berberis vulgaris vs. cvar. Lonicera caerulea vs. cvar. Ribes rubra vs. cvar. Ribes nigra Ribes uva crispa vs. cvar. Ribes jostaberry Vaccinium corymbosum ‘Bluecrop' Vaccinium corymbosum Vaccinium macrocarpon Cranberry Rosa rugosa Rubus idaeus 'Autumn Bliss' Hibiscus sinosyriacus Cynara cardunculus
Vaste planten Nederlandse naam Duizendblad Duitse knoflook Bonenkruid Hemelsleutel Tijm Groene asperge Aardbei Meerjarige (brons) venkel Struisvaren Vetplant Aardpeer Rode klaverzuring Canadese Kornoelje Zoutmelde
Latijnse naam Achillea millefolium Allium senescens Satureja hortensis Sedum telephium Thymus vulgaris Asparagus officinalis Fragaria × ananassa Foeniculum vulgare dulce Matteuccia struthiopteris Astragalus crassicarpus Helianthus tuberosum Oxalis Cornus canadensis Atriplex canescens
Pagina 1 van 2
Grote zandkool/wilde rucola
Diplotaxis tenuifolia
Klimplanten Nederlandse naam Kiwi Kiwibes Hop Japanse wijnbes Braam (doornloos)
Latijnse naam Actinidia chinensis Actinidia arguta Humulus lupulus Rubus phoenicolasius Rubus fruticosa 'Chester Thornless
Ondersteunende, stikstofbindende planten Nederlandse naam Latijnse naam Brem Cytisus scoparius Gaspeldoorn Ulex europaeus
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
29
Bijlage 4: Voedselbos referentiebeelden
Struweel >3 meter
Rijenteelt diverse hoogtes met ruw gras
2 laags rijenteelt
Hoge plantendichtheid en bijkruiden
1 laags rijenteelt laagstamfruit
Halfstam rijen >5 meter
Eetbare bloemen / bijenlint
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
Winteraanzicht struik- en/of kruidenlaag
1 laags rijenteelt
30
Bijlage 5: Bodemverstoring Beplantingsplan P198786 Bodemverstoring Beplantingsplan Zonneweide 'Hoeve de Ruif'
Bomen planten
soort beplanting
aantal
Vaste planten Klimplanten Ondersteunende stikstofbindende planten
2885 40
20/25 cm stamomtrek 18/20 cm stamomtrek 150/200 cm lengte 15/20 cm lengte 40/60 cm lengte 60/80 cm lengte 80/100 cm lengte Potmaat P9 Potmaat C2
20
Potmaat C1
Struwelen
2036
Bomen 1e categorie
3
Voedselbos
5 Bomen 3e categorie
11
Struiken
14 69 10
3
overige inpassing
Struiken planten
maat
1050
100/125 cm lengte 175/200 cm lengte
plantgat (BxLxH) cm
dieper dan 40 cm
te roeren te roeren oppervlakte oppervlakte (m²) totaal (m²)
75x75x70
ja
0.56
1.69
75x75x60
ja
0.56
2.81
50x50x50
ja
0.25
2.75
50x50x40
nee
0.25
3.50
50x50x40
nee
0.25
17.25
50x50x40
nee
0.25
2.50
50x50x40
nee
0.25
0.75
9x9x10 17x17x17
nee nee
0.0081 0.0289
23.37 1.16
11x11x11
nee
0.0121
0.242
40x40x30
nee
0.16
325.76
40x40x40
nee
0.16
168
totaal te roeren oppervlakte dieper dan 40 cm (m²) totaal te roeren oppervlakte niet dieper dan 40 cm (m²)
7.25
542.53
Hagen planten
046-017 Landschapsplan Zonneweide ‘Hoeve de Ruif’ te Berkelaar
31