Toelichting Bijlage 12 Projectvoorstel

Projectvoorstel

Energiepark Groensebos Sint Joost, gemeente Echt-Susteren

Projectvoorstel Energiepark Groensebos Sint Joost, gemeente Echt-Susteren

Rapportnummer:

P204744.010.R7/WSC

Initiatiefnemer:

Energiepark Groensebos B.V.

Contactpersoon:

de heer Franc Goertz

Telefoon/ e-mail:

06 – 51 49 44 78 / goertz.franc@gmail.com

Status:

Definitief, versie R7

Datum:

25 februari 2021

Pouderoyen Tonnaer is een handelsnaam van Pouderoyen BV Kerkstraat 2 6095 BE Baexem T 0475 - 459 260 info@pouderoyentonnaer.nl pouderoyentonnaer.nl

Op onze dienstverlening zijn de DNR 2011 van toepassing die u vindt op pouderoyentonnaer.nl

Inhoud 1

Inleiding .............................................................................................................. 3 1.1 Grondslag................................................................................................................................ 3 1.2 Projectlocatie.......................................................................................................................... 3 1.3 Schuilgelegenheid................................................................................................................... 5 1.4 Kansrijke locatie...................................................................................................................... 6

2

Landschappelijke inrichting ................................................................................. 7

3

Multifunctioneel ruimtegebruik ........................................................................ 10

4

Profijtplan ......................................................................................................... 12

5

Communicatieplan ............................................................................................ 15

6

Participatieplan ................................................................................................. 17 6.1 Financiële participatie .......................................................................................................... 17 6.2 Planning ................................................................................................................................ 18 6.3 Inspraak via gebiedsraad ...................................................................................................... 18

7

Procesplan ........................................................................................................ 21

Bijlagen: 1) Landschapsplan Energiepark Groensebos, versie 23 februari 2021 (door LKM-commissie ondertekend exemplaar) 2) Communicatieplan, versie 25 februari 2021

1 Inleiding 1.1

Grondslag

Door twee lokale energiecoöperaties, te weten Coöperatie Groensebos en Energiecoöperatie Echt Susteren Energie (ESE), wordt de realisatie van energiepark Groensebos tussen de Heerdstraat en de Groensebosweg in de gemeente Echt-Susteren voorbereid. Hiervoor is door beide coöperaties een aparte besloten vennootschap Energiepark Groensebos B.V. opgericht. In dat kader is, passend binnen de ‘beoordelingsmatrix zonneparken’ van 14 november 2019, het projectplan Groensebos op basis van de pijlers 1, 2 en 3 en algemeen uitgewerkt en op 8 mei 2020 ingediend. - Pijler 1: landschappelijke en ruimtelijke inrichting - Pijler 2: (Financiële) participatie - Pijler 3: Maatschappelijk draagvlak - Algemeen: Zicht op realisatie in 2022 Op basis van de inhoudelijke afwegingen is het projectplan voor energiepark Groensebos als een van de vijf beste initiatieven beoordeeld. De realisatie van dit energiepark in het buitengebied van de gemeente Echt-Susteren is echter strijdig met het geldend bestemmingsplan. Om energiepark Groensebos planologisch te realiseren is zowel een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk en dient een omgevingsvergunning activiteit ‘Bouwen’ te worden aangevraagd. Mogelijk dat voor de graafwerkzaamheden ook een omgevingsvergunning activiteit ‘Werken’ moet worden aangevraagd.

De definitieve bouwvergunning is onlosmakelijk verbonden met de aanvraag voor de SDE++-subsidie (najaarsronde 2021). Om de planologische procedure voor de wijziging van het bestemmingsplan formeel in gang te kunnen zetten, wordt een anterieure overeenkomt tussen de gemeente Echt-Susteren en initiatiefnemer Energiepark Groensebos B.V. gesloten. Onderdeel hiervan is het onderhavige projectvoorstel. Dit projectvoorstel is opgebouwd uit een aantal paragrafen uit voornoemd projectplan, die op onderdelen verder zijn uitgewerkt. Bovengenoemde energiecoöperaties hebben NaGa Solar uit Maastricht ingeschakeld om hun te ondersteunen met de realisatie van het project tot en met COD (commercial operation date). Dus totdat het project werkend wordt opgeleverd. Naga Solar krijgt geen belang als eigenaar of participant in het te ontwikkelen project. NaGa Solar zal ook geen lid worden van energie Coöperatie Groensebos of energie coöperatie Echt-Susteren en ook niet als financier optreden voor een van deze coöperaties.

1.2

Projectlocatie

De projectlocatie voor energiepark Groensebos bevindt zich tussen Heerdstraat en de Groensebosweg in de (zuid)oosthoek van het kerkdorp Sint Joost in de gemeente Echt-Susteren. De projectlocatie bestaat uit een 4-tal agrarische percelen die kadastraal bekend zijn als gemeente Echt, sectie L, nummers 4, 5, 14 en 226 met oppervlaktes van respectievelijk 19.550 m², 13.530 m², 42.900 m² en 27.620 m². Het gezamenlijk oppervlak bedraagt 10,36 ha. Perceel L-14 ligt oostelijk en de overige drie percelen L-4, L-5 en L-226 westelijk van de Hoofdbroekweg.

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

3

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Zodoende bestaat het energiepark min of meer uit drie deellocaties. Totaal zijn circa 20.000 zonnepanelen voorzien, die gezamenlijk ongeveer 10.900 MWh per jaar opwekken. Hiermee kunnen zo'n 3.600 huishoudens van elektriciteit worden voorzien.

Afbeelding 1

Situering van het energiepark Groensebos (rood omlijnd)

Afbeelding 2

Kadastrale situatie energiepark Groensebos (rood omlijnd)

4

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

1.3

Schuilgelegenheid

Door Energiepark Groensebos B.V. wordt in de zuidoosthoek van het energiepark een schuilgelegenheid met educatieve en informatieve panelen geïntegreerd. Deze schuilgelegenheid wordt in een strook langs de Heerdstraat, aan het snijpunt van de drukke recreatieve routes, gerealiseerd als:  connectiepunt tussen verduurzaming en maatschappelijk draagvlak;  bezoekplek voor diverse scholen, Hogescholen en wellicht TU Delft en/of TU Eindhoven;  educatie over energietransitie en de werking van zonne-energie;  aansluiten bij het Toeristisch platform “Het smalste stukje Nederland”, met een uitgezette fietsroute en gelukspuntenroute;  aansluiten bij cittaslow keurmerk;  uitleg en informatie over energietransitie en energieprojecten op deze locatie en elders in de gemeente;  uitzetten bijenkolonies door plaatsing bijenkasten door de lokale imker. De schuilgelegenheid zal vorm krijgen als een 8 meter lange stenen muur bestaande uit schanskorven gevuld met maaskeien. Deze muur zal wat doorkijkjes bevatten om alzijdig zicht op de omgeving te behouden. Er wordt een overkapping van 8 x 4 meter voorzien zodat de informatieborden over de projectlocatie en de toegepaste oplossingen tot verduurzaming of verhogen van ecologische waarden beschut kunnen worden geraadpleegd.

De schuilgelegenheid is ‘hufterproof’ en voor passanten op de Heersstraat van nabij goed zichtbaar door de open inrichting onder de beuken, zodat vrij zicht behouden blijft. Dit is ook van belang voor het veilig kunnen op- en afrijden van de Hoofdbroekweg en de oversteek die fietsers maken naar het fietspad aan de zuidzijde van de Heerdstraat. Oostelijk van de schuilgelegenheid bevinden zich verschillende teeltvelden onder zonnepanelen. Hier zullen – vooral voor educatieve en experimentele doeleinden – verschillende lage gewassen worden geteeld, zoals zoete aardappelen, bessen, bramen, frambozen, aalbessen en natuurlijk asperges.

Afbeelding 3

Impressie schuilgelegenheid: schanskorfwand met doorkijkgaten

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

5

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

1.4

Kansrijke locatie

De realisatie van energiepark Groensebos op deze locaties tussen de Heerdstraat en Groensebosweg biedt vanuit verschillende perspectieven volop kansen voor dit gebied én de directe omgeving:  Het jonge ontginningslandschap, waarin de locatie ligt, wordt door de gemeente Echt-Susteren als het meest geschikte landschap beschouwd voor zonneparken. Dit landschap heeft voldoende ‘laadvermogen’ voor een energiepark;  Toegevoegde landschapselementen zijn gebiedseigen en werken versterkend, divers en vanzelfsprekend. Huidige agrarische productielandschap wordt ecologisch waardevol ingericht;  De dominantie van landschapsvreemde folie-afdekking van de aspergebedden wordt ingewisseld voor een rijk en groen beeld. De verdampingsgraad zal, in vergelijking met de huidige akker, sterk afnemen en waterinfiltratie neemt toe. Uitspoeling en versnelde afvoer, met ook bodemerosie tot gevolg, worden beëindigd. Regenwaterinfiltratie voedt vervolgens het natte beeksysteem van de nabijgelegen Putbeek, waardoor natuurlijke processen in en buiten de planlocatie herstellen.

Hierdoor draagt het energiepark bij aan herstel van het natuurlijk watersysteem en bodemleven;  De maat en schaal van de locatie van circa 10 hectare leidt tot een substantiële invulling van de groene doelen: een samenhangend, groot park met tegelijkertijd goede landschappelijk inpassingsmogelijkheden;  In dit gebied bevinden zich géén cultuurhistorische of natuurlijke waarden;  Het aanwezige verkavelingspatroon wordt gerespecteerd, waarbij de zonnepanelen zoveel als mogelijk de richting van het bestaande kavelpatroon middels noord-zuid en oost-west opstelling volgen;  Binnen een afstand van enkele honderden meters ten opzichte van de projectlocatie bevinden zich géén (burger)woningen. Vanuit die optiek is geen sprake van overlast en kan het plan sneller op draagvlak van bewoners rekenen;  In de zuidoosthoek van het energiepark Groensebos wordt een schuilgelegenheid geïntegreerd. Deze schuilgelegenheid vormt een aanknopingspunt voor terugkerend bezoek op het snijpunt van meerdere recreatieroutes in het gebied.

De schuilgelegenheid bevat informatieve en educatieve panelen over het landschap, de natuur en de energietransitie geplaatst;  Vanwege de ligging in het ‘smalste stukje Nederland’ en de aanwezigheid van een veelvoud van recreatieve fiets-, wandel- en ook ruiterroutes, kan heel gemakkelijk worden aangesloten bij dit toeristisch netwerk en bij het Toeristisch platform. Hiermee wil men aansluiten bij het internationale bidbook cittaslow keurmerk; wat ook ruimharig door gemeente Echt-Susteren wordt uitgedragen. Mede vanwege de verkoop van eigen teelt (zacht fruit) van streekproducten krijgt deze plek en extra dimensie;  Nabij dit bezoekerscentrum wordt circa 1.500 m² als proeftuin ingericht door zonnepanelen in te zetten als teelt ondersteunende voorziening (TOV). Hiermee wordt een pilot gestart en geëxperimenteerd met de teelt van zacht fruit en asperges onder ‘glas’;  Door de gekozen financiële constructie wordt het energiepark 100% lokale eigendom van Coöperatie Groensebos en Energiecoöperatie Echt-Susteren-Energie. Kortom een energiepark op deze locatie zorgt voor toegevoegde waarden in dit gebied met extra kansen voor bewoners van Echt-Susteren, financiële (participatie) mogelijkheden alsmede natuurontwikkeling, bodemherstel en nieuwe recreatieve routes. Met dit energiepark wordt een extra laag aan dit bestaande landschap toegevoegd.

Dit meervoudig ruimtegebruik is mogelijk, zonder dat functionele landbouwgrond verloren gaat!

6

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

2 Landschappelijke inrichting Landschapsverandering Door de energietransitie zal ons landschap zichtbaar veranderen. Daar waar nu nog het agrarische bedrijf en agrarisch gebruik landschapsbeeld bepalend is, zullen dat op termijn meer mozaïekachtige landschappen, met mengingen van windparken, zonnevelden et cetera worden. Deze maatschappelijke koerswijziging biedt naast weerstand ook kansen; zeker voor de nieuwe generaties. Lokale ondernemers en agrariërs, die onze toekomstige energie dichtbij willen gaan produceren, staan op. Deze ontwikkeling biedt kansen voor zowel landschap, natuur als ook recreatie. Hoe dan ook is een zonnepark, in de tijdslijn van landschappen, maar een tijdelijk fenomeen, dat na 25 jaar weer wordt opgeheven. Wij houden daar rekening mee en spelen hier op in, door de landschappelijke inpassing van elk afzonderlijk energiepark niet alleen functioneel te laten zijn gedurende de exploitatie, maar ook een landschappelijke toevoeging te laten zijn nadat het energiepark wordt ontmanteld en weggenomen. Zo wordt een landschap opgeleverd met stevig doorgroeide hagen op de terreinranden, passend in en ter versterking van de ruimtelijke structuur ter plaatse; een beter landschappelijk casco voor toekomstige ontwikkelingen dan nu aanwezig is.

De projectlocatie in het landschap Het landschappelijk beeld is dat van een half open tot open landschap, met wegen gemarkeerd door lanen en een enkel solitair gelegen erf aan de Heerdstraat. De projectlocatie bestaat uit een aantal landbouwpercelen die tot een agrarisch productielandschap behoren waarin blokverkaveling, enkele robuuste bosranden en laanstructuren en per perceel wisselende teeltvormen met teeltondersteunende voorzieningen beeldbepalend zijn. Het gebied heeft uitsluitend een agrarische functie en wordt voor routegebonden vormen van recreatie gebruikt. Natuur- en stiltegebieden liggen op enige afstaande van het projectgebied. Voor een goede landschappelijke inpassing van het energiepark wordt gebruik gemaakt van gebiedseigen en karakteristieke elementen in de vorm van hagen, houtwallen, wegbegeleidende laanaanplant en kruiden- en faunarijke ondergroei. Deze elementen zullen bijdragen aan de karakteristiek van het landschappelijk mozaïek, zoals dat kenmerkend is voor de agrarische gronden in dit gebied. De randen van de percelen worden landschappelijk versterkt en kunnen behouden blijven, ook nadat het energiepark wordt beëindigd. Het casco van grotere schaal wordt gevormd door de robuuste en grootschalige boscomplexen en lanen langs de wegen.

Bijdrage recreatieve routes Aan de rand van en in het projectgebied bevinden zich een aantal recreatieve wandel- en fiets- en ruiterroutes, waar veelvuldig gebruik van wordt gemaakt. Naast themaroutes en rondgangen, gaat er ook een knooppuntennetwerk door en langs het plangebied. Belangrijke routes gaan naar de natuurgebieden en de dorpskernen rond het plangebied maar ook naar de ten noorden van de planlocatie gelegen verblijfsrecreatieve camping Reigershorst.

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

7

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Tot voor kort reden fietsers op de hoofdrijbaan van de Heerdstraat, waar 80 km per uur gereden mag worden. Om een meer veilige situatie tot stand te brengen voor deze recreatief intensief benutte route, is vrij recent voorzien in de aanleg van een vrijliggend fietspad. Ook daarbij is de kap van bomen zo veel als mogelijk vermeden; een doel dat bij het energiepark volledig wordt ingevuld. Op de kruising van recreatieve routes aan de Heerdstraat en Hoofdbroekweg wordt een schuilgelegenheid geïntegreerd (zie ook paragraaf 1.3) met info-panelen over landschap, cultuurhistorie en energielandschappen (die de tand des tijds kunnen doorstaan). Effecten op dorpsranden en woonlocaties Het plangebied wordt aan de zuidzijde door bospercelen en een beukenlaan en aan de noordzijde door een eikenlaan ingesloten en omgeven. Aan de oostzijde is een relatief open zichtrelatie tussen de kernrand van Montfort en het plangebied, dat op meer dan ca. 1,5 kilometer afstand van de kernrand is gelegen. Bij dergelijke afstanden zal er geen zicht zijn op het energiepark, zeker niet wanneer dit aan de rand voorzien wordt van de voorgestelde aanplant. De andere zijden rond het park bestaan op korte of ruimere afstand uit bossen, zonder tussenliggend dorpen of woongebieden.

De meest nabijgelegen bebouwde erven binnen dit bereik liggen op een afstand van 450 meter en 650 meter respectievelijk Heerdstraat 73 en Heerdstraat 69. Overige woonobjecten liggen op grotere afstand met tussenliggend meerdere bossen of andere opgaande beplantingen. Dit is een zeer gunstig aspect: een unieke kans om een 10 hectare groot energiepark te ontwikkelen zonder enig effect op omwonenden. Conclusie In deze Visueel Ruimtelijke Analyse (VRA) is de noodzaak en mogelijkheid tot ruimtelijke inpassing i.c. plaatsing van de energiepark onderzocht. Geconcludeerd is dat, gegeven de programmatische opzet, tot een zeer aanvaardbare inpassing gekomen kan worden binnen het door initiatiefnemers voorgestane plangebied, zonder onevenredige impact op landschappelijke structuren en kenmerken in de wijdere omgeving. De inpassing van dit energiepark in het landschap gaat uit van het behouden en versterken van het waardevolle landschap. Het bestaande landschap is hierin te beschouwen als een casco waarin het energiepark als een nieuwe, tijdelijke landgebruiksfunctie kan worden geïntegreerd. Dit past in de dynamiek van voortdurend wisselende teelten op de velden. Wanneer het energiepark na verloop van tijd verdwijnt, blijft het landschappelijke casco in een verbeterde vorm voortbestaan.

Een nieuwe passende landgebruiksvorm kan worden ingepast zonder dat de landschapsstructuur hierdoor verloren gaat. Ondertussen is het bodemleven sterk verbeterd. De landschappelijke inpassing van het energiepark heeft voornamelijk betrekking op de randen van het plangebied. Zichten vanuit de omgeving worden daarbij subtiel en passend in het landschap ingepast. Het energiepark is daardoor redelijk vanzelfsprekend in het landschap gevoegd en vormt geen vreemde, industriële dissonant. Door het inzaaien en inplanten van een variëteit aan soorten, wordt de huidige monocultuur van asperges in vegetatie vervangen door een meer divers, ecologisch robuust vegetatiepakket. Daarmee ontstaat een basis voor meer soortenrijkdom aansluitend op de natuurwaarden in de omgeving.

8

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Om tot een goede en optimale landschappelijke en ruimtelijke inbedding te komen op verschillende schaalniveaus, is een concreet landschapsplan uitgewerkt. Dit landschapsplan is op 26 januari 2021 aan de LKM-commissie van de gemeente Echt-Susteren uitgebreid toegelicht. De gewenste aanpassingen zijn verwerkt en op 23 februari 2021 opnieuw door de LKM-commissie behandeld en akkoord bevonden. Het door de LKM-commissie voor akkoord ondertekend exemplaar van het definitieve landschapsplan, versie 23 februari 2021, is als bijlage 1 aan dit projectvoorstel toegevoegd. Onderstaande afbeelding geeft schematisch de te realiseren inrichting van de betreffende percelen weer.

Afbeelding 4

Beoogde landschappelijke inrichting projectlocatie (versie 23-02-2021)

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

9

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

3 Multifunctioneel ruimtegebruik Ten aanzien van het meervoudig c.q. multifunctioneel ruimtegebruik heeft onderhavige projectlocatie een aantal sterke punten. 1. Teelt onder zonnepanelen Het zuidoostelijk deel van perceel L-14, oostelijk van de Hoofdbroekweg wordt over een oppervlak van circa 1.500 m² als pilotgebied ingericht voor teelt van bijvoorbeeld zacht fruit en asperges onder de zonnepanelen. De zonnepanelen fungeren hierbij als teelt ondersteunende voorzieningen (TOV), waardoor agrarisch dubbel ruimtegebruik wordt gewaarborgd. 2. Ecologisch inrichten terrein In het energiepark wordt gekozen voor zowel een zuidopstelling als een oost-westopstelling. Het grote voordeel hiervan is dat energie, verdeeld over de dag meer gelijkmatig aan het Enexis-net van wordt aangeboden dan bij een klassieke opstelling in één richting. 3. Infiltratie hemelwater Door voldoende ruimte tussen de rijen PV-panelen te creëren kan het hemelwater na afvloeiing van de panelen gemakkelijk infiltreren in de bodem. Dit komt de bodemkwaliteit (bodemregeneratie) en daarmee ook de biodiversiteit uitermate te goede. Hierdoor ontstaat geen ‘woestijnlandschap’ onder de panelen. Dit wordt versterkt door de opzet van het planvoornemen (zie ook paragraaf 2). 4.

Toepassing Glas-Glas-zonnepanelen Door toepassing van zogenaamde glas-glas zonnepanelen ‘valt’ het zon- en daglicht door de zonnepanelen direct op het maaiveld onder de panelen. Dit impliceert een substantiële verbetering van de biodiversiteit en natuurontwikkeling ten opzichte van reguliere ‘dichte’ zonnepanelen. Licht onder de panelen zorgt voor groeimogelijkheden van planten en daarmee ook de aantrekking van (kleine) (zoog)-dieren. Doordat ook hemelwater kan infiltreren en wordt verspreid, ontstaat een goed bodemleven onder de zonnepanelen. De toepassing van glas-glas zonnepanelen, met een aanschafwaarde die hoger ligt dan standaard zonnepanelen, vormt dus een zeer belangrijke schakel in het totaalconcept voor het (bodem)-leven onder de zonnepanelen. 5. Schuilgelegenheid met educatieve en informatieve panelen Door de lokale energiecoöperaties Groensebos en Echt Susteren Energie wordt, een strook langs de Heerdstraat aan het snijpunt van de drukke recreatieve routes, een schuilgelegenheid geïntegreerd in het energiepark. Deze schuilgelegenheid wordt vooral vanuit veiligheidsoogpunt ‘hufterproof’ gemaakt. De schuilgelegenheid zal vorm krijgen als een 8 meter lange stenen muur bestaande uit schanskorven gevuld met maaskeien. Deze muur zal wat doorkijkjes bevatten om alzijdig zicht op de omgeving te behouden.

Er wordt een overkapping van 8 x 4 meter voorzien zodat de informatieborden over de projectlocatie en de toegepaste oplossingen tot verduurzaming of verhogen van ecologische waarden beschut kunnen worden geraadpleegd (zie ook afbeelding 3, paragraaf 1.3).

10

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

6. Versterking biodiversiteit De biodiversiteit van de projectlocatie wordt vergroot door het terrein onder en rondom de panelen in te zaaien met kruidenrijke en bloemrijke grasmengsels. Dit biedt kansen voor bloemen, insecten en kleine knaagdieren. Uit diverse onderzoeken blijkt dat dit positieve effecten oplevert op het gebied van biodiversiteit. Aanvullingen zoals de hagen en struwelen, voedselbos, zitstokken voor uilen en roofvogels en een bijenhotel zullen dit effect verder versterken. Gefaseerd en extensief terreinbeheer leiden tot een voldoende divers en afwisselend groen terrein. Verder is het van belang hier te benoemen dat de circa 10 meter brede berm tussen het nieuwe, vrijliggende fietspad aan de Heerdstraat en de akkers, op termijn, in het kader van de bestemmingsplan, als natuurberm wordt ingericht. Deze natuurberm wordt, ter versterking van de biodiversiteit, ook ingezaaid met kruidenrijke en bloemrijke grasmengsels.

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

11

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

4 Profijtplan Het profijtplan (financiële participatie) is door de Energiecoöperatie Echt Susteren Energie (ESE) tijdens de digitale omgevingsdialoog op 20 januari 2021 uitvoering toegelicht en besproken. De ideeën, wensen en voorkeuren uit de omgevingsdialoog vormen de basis voor dit profijtplan. Onderstaand participatiemodel voor de lokale omgeving is een eerste concept. Het uiteindelijke participatiemodel wordt vastgesteld in samenwerking met de omgeving en wordt vastgelegd voor aanvang van de realisatie van het energiepark. Met name de direct omwonende en de directe omgeving van het energiepark Groensebos, de kerkdorpen Maria Hoop en Sint Joost, worden uitgenodigd om het participatiemodel verder vorm te geven. Hiernaast wordt een omgevingsfonds opgezet. In dit omgevingsfonds wordt jaarlijks een bedrag gedoneerd. Terugvloeien gelden naar gemeenschap Uitgangspunt voor de realisatie van het Energiepark Groensebos is een 100% lokaal initiatief, zonder investeerder, waarbij het eigendom van het energiepark 100% lokaal is en derhalve ook de gelden voor 100% terugvloeien naar de lokale gemeenschap. Eigendom In de opzet van het energiepark besloten vennootschap Energiepark Groensebos B.V. opgericht. Deze B.V. kent als enige aandeelhouders de Coöperatie Groensebos en de Energie coöperatie Echt Susteren.

Uitgangspunt is dat beide partijen op het moment van in productie name van het energiepark, voor 50% participeren in deze BV en beide partijen derhalve 50% van de benodigde investeringen voor haar rekening hebben genomen. De partijen bezitten op dat moment ieder 50% van de aandelen van de BV waardoor er sprake is van 100% lokaal eigendom.

Coöperatie

Energie Coöperatie

Groense Bos

Echt-Susteren

50% eigendom

50% eigendom

Energiepark Groense Bos B.V.

Afbeelding 5

12

Grafische weergave eigendom Energiepark Groensebos B.V.

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Financiering De financiële middelen worden door de Coöperatie Groensebos verkregen door inbreng van de leden van de coöperatie en door het aantrekken van vreemd vermogen. De Energie coöperatie Echt Susteren verkrijgt de noodzakelijke financiële middelen door enerzijds financiële participatie van de leden van de coöperatie, van de inwoners en de bedrijven in de gemeente Echt-Susteren en anderzijds door het aantrekken van vreemd vermogen. Omgevingsfonds Ten behoeve van de omgeving wordt een omgevingsfonds opgezet. Jaarlijks wordt € 0,40 per jaarlijks geproduceerde MWh door de zonneweide afgedragen aan dit omgevingsfonds. Het exacte bedrag wordt jaarlijks na afloop van het boekjaar bepaald aan de hand van de formeel gerealiseerde productiecijfers. In de anterieure overeenkomst met gemeente Echt-Susteren zullen hier specifieke afspraken over worden gemaakt. De bestemming van de gelden van dit fonds mag alleen de lokale gemeenschap dienen en de gelden worden uitsluitend gebruikt voor maatschappelijk/publieke doeleinden. Het project zal het bedrag storten in een zelfstandig gebiedsfonds, dat zal worden beheerd door de gemeente Echt-Susteren. In de komende maanden zal de gemeente dit gebiedsfonds verder uitwerken en komen er meer details over de doelstelling, structuur en organisatie beschikbaar. Naar verwachting zal in 2023 een eerste donatie aan dit fonds plaats vinden.

Winstbestemming De winstbestemming van het energiepark zal bepaald worden door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de B.V.. De verdeling van dividend zal conform aandeelverhouding zijn. De organisatie van het omgevingsfonds wordt in overleg met de gemeente verder uitgewerkt. Het voorstel voor de winstbestemming zal er als volgt uitzien:  Deel van de winst voor de algemene reserve en bijzondere reserves;  € 0,40 per opgewekte MWh voor het omgevingsfonds;  Deel van de winst voor Coöperatie Groensebos, uit te keren aan de participatiehouders;  Deel van de winst voor Energiecoöperatie Echt Susteren Energie: o Uit te keren aan participatiehouders (zie financiële participatie). De intentie is om de deelnemers een vast percentage te geven, plus winst/dividend op hun deel van de investering; o Te besteden aan lokale duurzaamheidsprojecten. Zowel het omgevingsfonds, alsook de opbrengsten voor de Energiecoöperatie Echt Susteren Energie en de Coöperatie Groensebos, zullen terugvloeien naar de lokale gemeenschap en lokale duurzaamheidsprojecten (in de breedste zin van het woord). Investeringscalculatie (indicatief) Om een gevoel te krijgen bij de business case, volgt hieronder een opsomming van kosten (aannames, schattingen), alsmede kosten. Een en ander wordt in een later stadium verder uitgewerkt.

Inschatting:  Indicatief (met een mate van onzekerheid) zal de investering in 10 hectare energiepark circa € 7.500.000,- bedragen;  De energieopbrengst uit het park zal circa 10 miljoen kilowattuur zijn;

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

13

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

 

Uitgaande van circa 7,5 cent per kilowatuur (SDE, verkoop energie en GVO’s), zal het park circa € 750.000,- per jaar omzetten; De exploitatiekosten bestaan onder andere, maar niet uitsluitend, uit onderhoud en monitoring van het park, periodieke kosten netaansluiting, verzekering en administratiekosten. Totaal worden deze OPEX-bedragen geschat op circa € 150.000,- per jaar.

Communicatie over het profijtplan De Energiecoöperatie ESE verzorgt samen met de Coöperatie Groensebos de communicatie naar mogelijke leden over de coöperatieve mogelijkheden in het project. Het hele project wordt actief gecommuniceerd met de lokale omgeving. De ligging van de projectlocatie laat zien dat het aantal direct belanghebbenden klein is. Met al deze belanghebbenden wordt intensief gecommuniceerd door middel van persoonlijke gesprekken en (digitale) informatie- en inspraakavonden. Communicatie is verder uitgewerkt in hoofdstuk 5.

14

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

5 Communicatieplan Het communicatieplan is opgesteld op basis van de thema-analyse en de stakeholder-analyse zoals opgenomen in paragraaf 2 van pijler 3 ‘maatschappelijk draagvlak’ van het projectplan 2.0. Echter niet alle stakeholders willen of kunnen op dezelfde wijze een hun inbreng leveren bij het tot stand komen van dit energiepark, en dat is ook niet nodig. Bij het kiezen van de dialoogvorm met de diverse stakeholders, hebben wij in eerste instantie onderscheid gemaakt tussen twee dialoogvormen, zijnde 1) Informeren en 2) Consulteren. Een derde dialoogvorm die wij onderscheiden is 3) Participeren. Ad.1 Informeren – alle stakeholders Bij informeren ligt de nadruk op informatieoverdracht. Goede informatieoverdracht is essentieel voor het behalen van ons hoofddoel: “De ontwikkeling van een energiepark die wordt gedragen door de gemeenschap en die een toegevoegde waarde aan dit gebied kan leveren”. Als mensen beter geïnformeerd zijn, begrijpen zij beter waarom het initiatief nodig is en wat het voor hen gaat betekenen. Goede en accurate informatievoorziening over wat het energiepark precies inhoud, kan discussies en onrust voorkomen. Daarnaast is het van groot belang om stakeholders goed te informeren over wat zij wel en niet kunnen verwachten. Goede informatievoorziening vereist aansluiting bij de behoefte en het niveau van de doelgroep.

Informeren gebeurt mede aan de hand van beeldmateriaal zoals het landschapsplan, zichtlijnen op de locatie, uitleg over de formele planologische procedure met mogelijkheden tot bezwaar, en (financiële) participatie mogelijkheden (dit laatste in samenwerking met de energiecoöperatie); Alle omwonenden en eigenaren van direct aangrenzende percelen worden door of zijn inmiddels door het communicatieteam benaderd. Het doel is de standpunten van deze stakeholders te peilen, hoe zij tegenover de plannen staan en hoe zij eventuele voorgaande communicatie hebben ervaren. Om deze stakeholders verder te betrekken bij de ontwikkelingen wordt ook en gebiedsraad geformeerd (zie paragraaf 6.3). Op deze wijze kunnen deze stakeholders actiever deelnemen en invloed uitoefenen in de stap consulteren en ook later het participeren. Nadat alle omwonenden en direct belanghebbenden persoonlijk zijn geïnformeerd, is het initiatief kenbaar gemaakt in de lokale media ‘De Limburger’ en is een informerende brief over dit plan naar alle omwonenden in een straal van een kilometer gestuurd. Gelijktijdig met publicatie in de traditionele media is de website https://zonnepark-groensebos.nl/ met e-mailadres geopend. Zodoende kunnen belangstellenden ook via email hun reacties kenbaar maken.

Als onderdeel van informeren is het initiatief en het landschapsplan op 20 januari 2021 (digitaal) toegelicht aan de (direct) omwonenden en uitgenodigde stakeholders. Belangrijkste aandachtspunten zijn als volgt samen te vatten:  Locatie en ligging van de cluster zonneweide;  Invulling van de locatie middels verschillende opstellingen;  Recreatie en educatiemogelijkheden bij de schuilgelegenheid;

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

15

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

  

Ecologische verbinding maken met de bestaande natuur en hiermee het creëren van toegevoegde ecologische waarde; Participatieplannen van de energiecoöperatie ESE; Gemeentelijke procedures rondom de realisatie van dit energiepark.

Alle reacties en suggesties zijn verzameld en verwerkt in het communicatieplan dat als bijlage 2 aan dit projectvoorstel is toegevoegd. In dat document zijn ook de vervolgstappen inzake communicatie verder uitgewerkt  Doorlopend: update website en nieuwsbrieven;  08-01-2021: uitnodiging webinar 20-01-2021 (brief en e-mail);  12-01-2021: presentatie definitief ontwerp in ’t Weakblaad;  20-01-2021: eerste omwonenden bijeenkomst (webinar)  22-02-2021: online toelichting (webinar) definitief ontwerp energiepark;  Februari/maart 2021: vorming gebiedsraad;  Tweede kwartaal 2021: brochure participatiemogelijkheden; Zoals uit bovenstaande blijkt is voor de realisatie van dit plan sterk ingezet op communicatie. Uit de reacties die tot op heden via de verschillende communicatiekanalen zijn opgehaald blijkt dat, waar de omgeving in het begin nogal sceptisch was, het er nu op lijkt dat er voldoende draagvlak is voor dit energiepark. Het is een evenwichtig plan dat samen met de omgeving is en verder wordt vormgegeven. Voor meer details over communicatie verwijzen wij naar het communicatieplan dat als bijlage 2 is toegevoegd.

16

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

6 Participatieplan Inwoners en bedrijven van de gemeente Echt-Susteren, en primair de inwoners van de kerkdorpen Mariahoop en Sint Joost, wordt de mogelijkheid geboden financieel te participeren in energiepark Groensebos. Daarnaast wordt de mogelijkheid geboden inspraak te krijgen bij de ontwikkeling en de realisatie van het energiepark.

6.1

Financiële participatie

De directe omgeving kan op een tweetal wijzen financieel participeren in het energiepark: 1. Participatie via Coöperatie Groensebos De leden van de coöperatie kunnen via een financiële inbreng in deze coöperatie aandelen verkrijgen van de coöperatie. De coöperatie belegt vervolgens deze gelden in het energiepark Groensebos. Het eigendomsrecht wordt voor haar deel door de Coöperatie Groensebos uitgevoerd. Het gevoerde beleid wordt minimaal één keer per jaar ter goedkeuring voorgelegd aan haar leden. 2. Participatie via Echt-Susteren Energie Coöperatie ‘Echt Duurzaam’ U.A. Bewoners en bedrijven van de gemeente Echt-Susteren krijgen de mogelijkheid financieel te participeren in het energiepark. De participatiebewijzen worden uitgegeven door Echt-Susteren Energie Coöperatie 'Echt Duurzaam' U.A. De op deze wijze verkregen gelden worden voor 100% en direct geïnvesteerd in het energiepark. Het eigendomsrecht van dat gedeelte van het energiepark wordt door Echt-Susteren Energie Coöperatie 'Echt Duurzaam' U.A., namens de participatiehouders, uitgevoerd. Het gevoerde beleid wordt minimaal één keer per jaar ter goedkeuring voorgelegd aan de participatiehouders. Participatiehouders zijn automatisch lid van Echt-Susteren Energie Coöperatie 'Echt Duurzaam' U.A.

Om zoveel mogelijk inwoners van de gemeente Echt-Susteren te laten participeren in het energiepark, wordt de nominale waarde van één participatiebewijs € 100,-. Het verwachte jaarlijkse rendement is minimaal 3% tot 4% en wordt bepaald bij uitgifte. Hiernaast geven de participatiebewijzen recht op winstdeling en medezeggenschap. De volgorde van toekenning van participatiebewijzen is als volgt:  Schil 1: Direct aanwonenden, omliggende grondeigenaren, inwoners en bedrijven kerkdorpen Sint Joost en Mariahoop;  Schil 2: Overige inwoners en bedrijven gemeente Echt-Susteren;  Schil 3: Inwoners en bedrijven Maasgouw en Roerdalen;  Schil 4: Als onvoldoende participaties worden gerealiseerd in de schillen 1 t/m 3, wordt in overleg met de gemeente Echt-Susteren bepaald welke acties nodig zijn om alsnog het gewenste aantal participaties te kunnen verkrijgen. Bovenstaande volgorde houdt in dat inwoners en bedrijven voorrang krijgen bij de toekenning van participatiebewijzen ten opzichte van inwoners en bedrijven van een navolgende schil. Hiernaast geldt, indien het aantal beschikbare participaties binnen een schil overschreven, worden dan worden inschrijvingen t/m € 5.000 voor 100% toegekend en inschrijvingen meer dan € 5.000 proportioneel.

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

17

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

6.2

Planning

Planning januari – augustus 2021  Door de Energiecoöperatie Echt-Susteren worden de algemene voorwaarden voor de participaties samengesteld. Hiervoor wordt samengewerkt met de gemeente en gebruik gemaakt van de kennis die bij RESCOOP Limburg en bij Energie Samen aanwezig is;  De juridische kaders en randvoorwaarden voor de participaties worden in kaart gebracht zodat bij vervolg acties hiermee rekening kan worden gehouden. Ook hier wordt gebruik gemaakt van kennis die bij andere coöperaties aanwezig is;  Inventarisatie van de mogelijkheden de participaties, belastingtechnisch, als groene belegging te zien. Hierdoor ontstaat voor particulieren de mogelijkheid een additionele vrijstelling te verkrijgen voor de vermogensrendementsheffing;  Voor de participatiemogelijkheden wordt door de Energiecoöperatie Echt-Susteren in samenwerking met Naga Solar een prospectus samengesteld. In deze prospectus wordt een duidelijk beeld gegeven van de business case, de te verwachten rendementen en de risico’s en op welke wijze ingeschreven kan worden;  Notariële werkwijze en procedures bepalen.

Planning september 2021 – maart 2022  Publicaties, de Limburger, Weakblad, over participatie mogelijkheden;  Verspreiding bij alle huishoudens en bedrijven binnen de gemeente, van de prospectus;  Het verzorgen van informatiebijeenkomsten, wijkgericht, over de participatie mogelijkheden;  Openstellen van de mogelijkheid tot inschrijven voor inwoners en bedrijven gemeente EchtSusteren;  Inschrijvingen beoordelen;  Mogelijkheid inschrijvingen uitbreiden indien nodig. Planning december 2021 – mei 2022  Participaties toekennen;  Storting participatie gelden;  Herkomst gelden beoordelen.

6.3

Inspraak via gebiedsraad

Bewoners en bedrijven uit de directe omgeving wordt de mogelijkheid geboden inspraak te krijgen bij de ontwikkeling en realisatie van het energiepark. Hiervoor wordt een gebiedsraad geformeerd, die een essentieel onderdeel van de omgevingsdialoog vormt. De gebiedsraad adviseert de initiatiefnemer over de zaken zoals landschappelijke inrichting van het park en de invulling van het profijtplan en de terugvloeiing van gelden naar de gemeenschap. Gebiedsraad Samenwerking tussen en betrokkenheid van inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en overheid is onontbeerlijk om de transitie naar een duurzame energievoorziening te laten slagen. Om dit concreet vorm te geven en te formaliseren wordt een gebiedsraad opgericht. Via deze gebiedsraad wordt de omgeving op gestructureerde wijze betrokken zijn bij het energiepark.

18

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Dit zorgt voor korte lijnen tussen betrokkenen, het vergemakkelijkt dat de omgeving inbreng kan hebben in het plan en de gemeente kan dankzij dit gestructureerde omgevingsproces ook op zorgvuldige wijze de inbreng van de omgeving laten meewegen in de uiteindelijke besluitvorming. In een verdere fase kan worden overwogen de gebiedsraad te splitsen naar deskundigheden. Hierbij wordt gedacht aan verschillende werkgroepen: 1. Directe omgevingswerkgroep; 2. Nature inclusive en agrivoltaics groep; 3. Recreatie- en educatiegroep; 4. Financiële participatiegroep. Of en in hoeverre de werkgroep worden geformeerd is geheel afhankelijk van efficiency, behoefte en effectiviteit. De eerste potentiële leden voor de werkgroepen zijn al benaderd en bereid gevonden hierin te willen meewerken.

Verdere uitwerking zal de komende maanden plaats vinden Doelen gebiedsraad Beoordelen van de plannen voor het energiepark, advisering aan initiatiefnemer over landschappelijke inrichting, invulling profijtplan en terugvloeiing van gelden naar de gemeenschap;  Positief kritisch meedenken over een kwalitatief goede inrichting van het totale plangebied;  Bevorderen van de inspraak door de omgeving, inbreng van gebiedskennis, verschillende belangen en extra creativiteit in het project;  De omgeving inzicht geven in wat er bij komt kijken om een recreatief en agrivoltaics energiepark te realiseren en wat de (on)mogelijkheden zijn;  Verbinding met en inbreng van stakeholders in het projectgebied;  Voorstellen van alternatieven, binnen de fysieke plangrenzen;  Beoordelen van wensen, ideeën, bezwaren (zorgen) en opmerking die tijdens de informatieavonden verzameld zijn;  Toezien op de realisatie van het energiepark.

Organisatie en samenstelling  De leiding is in handen van een voorzitter;  De gebiedsraad wordt samengesteld op basis van een evenwichtige mix van stakeholders zoals omwonenden, lokale (agrarische) ondernemers, leden van de Energiecoöperaties Groensebos en Echt-Susteren Energie en Natuur en Milieu Federatie Limburg;  Het idee is dat de gebiedsraad een representatieve weerspiegeling is van de beroepsbevolking in leeftijd, expertise en belangen;  De gebiedsraad heeft geen juridische status, het is een particulier initiatief;  Leden van de gebiedsraad committeren zich aan de opgestelde spelregels;  Om de effectiviteit en slagvaardigheid van de gebiedsraad bevorderen, wordt het aantal leden beperkt tot maximaal acht;  De initiatiefnemer/ omgevingsmanager is adviserend aanwezig bij overleggen vanuit betrokkenheid met de omgevingspartijen en de koppeling tussen de diverse pijlers van het project in de gaten te houden.

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

19

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Werkwijze  Samen zijn de leden verantwoordelijk voor het succes van het klankbord;  Deelname is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. De voorzitter zal de verwachtingen van de leden regelmatig peilen;  Positief kritisch en oplossingsgericht meedenken zijn de kernwoorden voor de werkhouding van de leden: Samen wordt gezocht naar de goede balans waarin alle belangen en wettelijke eisen optimaal tot hun recht komen;  De gebiedsraad is open en transparant, wat betekent: o Verwachtingen zijn helder uitgesproken; o Heldere communicatie vanuit initiatiefnemer over de stand van zaken m.b.t. voortgang, ontwerp en eventuele onderzoeken; o Iedereen moet vrij kunnen praten en de mogelijkheid hebben het niet eens te zijn met elkaar; o De voorzitter is de enige spreekbuis van de gebiedsraad. Leden van de gebiedsraad kunnen alleen op persoonlijke titel naar buiten communiceren.  In het advies streeft de gebiedsraad naar consensus, al is dit geen doel op zich. Bij tegengestelde meningen en/of belangen wordt dit in het advies helder en beargumenteerd verwoord. Er is geen sprake van een verplicht eindbesluit of oordeel. Meedenken is niet per definitie hetzelfde als ermee instemmen. Dit zal ook duidelijk worden weergegeven in het advies;  In de advisering wordt tijd ingeruimd voor het raadplegen van ieders achterban.

Praktische zaken  De initiatiefnemer regelt per vergadering een geschikte locatie, bij voorkeur nabij het plangebied;  De stukken worden tijdig verstrekt;  De beschikbare stukken voor de klankbordgroep worden als vertrouwelijk behandeld, tenzij anders aangegeven;  Deelname aan de gebiedsraad gebeurt op vrijwillige basis, wat inhoudt dat hier geen vergoeding tegenover staat Planning  Gedurende de maanden januari t/m maart 2021 wordt de gebiedsraad door beide energiecoöperaties Groensebos en ESE samengesteld. Hierna kunnen de overleggen worden gepland;  De overleggen hebben voldoende tussentijd om de leden in staat te stellen stukken te lezen en te beoordelen;  In de voorbereiding naar de realisatie van het energiepark vindt maandelijks overleg plaats, indien nodig en gewenst. Gedurende de realisatie van het park vindt dit overleg waarschijnlijk elke twee maanden plaats;  De gebiedsraad blijft actief tot het park in exploitatie wordt genomen.

20

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

7 Procesplan De realisatie van energiepark Groensebos in het buitengebied van de gemeente Echt-Susteren is strijdig met het geldend bestemmingsplan. Om dit energiepark planologisch te realiseren is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk. Belangrijk is te benoemen dat de bestemming ‘Agrarisch’ ongewijzigd blijft en dat functieaanduiding ‘zonnepark’ wordt toegevoegd. Voor de bouw van het energiepark dient een omgevingsvergunning activiteit ‘bouwen’ te worden aangevraagd. Deze omgevingsvergunning ‘Bouwen’ is ook nodig voor het aanvragen van de SDE-subsidie. Gezien het feit dat de uitgebreide ruimtelijke procedure moet worden doorlopen, is het streven de openstellingsronde van de SDE++ najaar 2021 te benutten voor dit project.

(Ontwerp)bestemmingsplan Om in deze situatie tot een vastgesteld bestemmingsplan te komen wordt eerst een ontwerpbestemmingsplan gemaakt dat, na onderlinge afstemming, door de gemeente Echt-Susteren zes weken ter visie wordt gelegd. In deze periode kunnen belanghebbenden zienswijzen indienen. Nadat de ingekomen zienswijzen zijn beantwoord, stelt de gemeenteraad het bestemmingsplan vast. Bij ongewijzigde vaststelling wordt het vaststellingsbesluit binnen twee weken gepubliceerd. Bij gewijzigde vaststelling vindt dit na maximaal zeven weken plaats. Na publicatie start de beroepstermijn van zes weken. Het vaststellingsbesluit staat open voor beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.  Geen beroep Indien geen beroep is ingesteld treedt het bestemmingsplan een dag na afloop van de beroepstermijn in werking. Het bestemmingsplan is dan tevens onherroepelijk.  Wel beroep en geen voorlopige voorziening Indien wel beroep is ingesteld, maar geen verzoek om voorlopige voorziening is ingediend, treedt het bestemmingsplan een dag na afloop van de beroepstermijn in werking, maar is dan nog niet onherroepelijk. De gemeente mag een omgevingsvergunning (voorheen bouwvergunning) verlenen.

Een initiatiefnemer mag bouwen of het nieuwe gebruik starten, maar loopt wel het risico dat het gebouwde gesloopt moet worden of het nieuwe gebruik gestaakt, als de rechter het vaststellingsbesluit vernietigd. Het bestemmingsplan is pas onherroepelijk nadat de rechter heeft beslist op het ingestelde beroep.  Beroep en voorlopige voorziening Indien beroep is ingesteld en verzoek om voorlopige voorziening is ingediend, dan treedt het bestemmingsplan niet in werking totdat de rechter op dat verzoek heeft beslist. Als de (voorzieningen)rechter heeft besloten dan is het bestemmingsplan op dat moment tevens onherroepelijk. SDE++ In de meeste gevallen wordt gebruik gemaakt van de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE), die zich richt op bedrijven en (non-profit)instellingen. Hiermee stimuleert het ministerie van EZK de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in Nederland. De SDE-subsidie voor een veldopstelling kan echter pas worden aangevraagd op basis van een omgevingsvergunning voor het kunnen realiseren van de installatie.

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

21

P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Gezien de planning wordt vooralsnog gekoerst op de openstelling van subsidieregeling SDE++ (met verbrede mogelijkheden) die staat hoogstwaarschijnlijk gepland voor najaar 2021.

Vergunningfase Gedurende de vergunningsfase worden direct omwonenden geïnformeerd via een nieuwsbrief en de website. Dit is verder beschreven in het bijgevoegde communicatieplan (bijlage 2). Realisatie Na het verkrijgen van de benodigde vergunningen en SDE++ subsidie, zal de realisatie van energiepark Groensebos worden opgestart. Vooraf worden relevante 0-metingen uitgevoerd (bodem, flora en fauna, terreininrichting, etc.). Verder wordt getracht om zoveel mogelijk met lokale ondernemers en leveranciers te werken (mits competitief en kwalitatief vergelijkbaar). Daarbij valt ook te denken aan behoeftes aan bijvoorbeeld voedsel en dergelijke tijdens de bouwfase. Voor de planning van de daadwerkelijke bouw is er een afhankelijkheid van onder andere:  Benodigde aanbestedingstijd;  Beschikbaarheid contractors;  Beschikbaarheid onderdelen voor het energiepark;  Voorkeuren omwonenden (afstemming via de klankbordgroep);  Keuzes voor daadwerkelijke detail invulling van het voedselbos zullen gemaakt worden in nauwe samenwerking met de direct omwonenden van het energiepark. Met name de omwonenden, die direct zicht hebben op het geplande voedselbos (met name direct naast voedselbos en schuin er tegenover).

Beheer en onderhoud Voor het beheer en het onderhoud van de installatie van energiepark Groensebos, zal zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van lokaal beschikbare leveranciers en ondernemers. Hierbij kan gedacht worden aan aspecten als:  Onderhoud struwelen (bomen en hagen);  Aankoop en plaatsing van de groeninrichting zoals bijvoorbeeld de bomen, struiken, planten en kruidenrijk grasland;  Ontwikkeling en beplanting voedselbos;  Maaien of begrazing door schapen of andere dieren;  Plaatsen bewaking en hekken. Ontmanteling (over 25 jaar) Uitgangspunt van energiepark Groensebos is een complete ontmanteling na de gebruiks-periode van 25 jaar. Aspecten die zullen worden meegenomen zijn:  Terugbrengen van de grond in agrarische functie;  Afstemming met omwonenden en gemeente wat te doen met de nieuwe landschappelijke elementen, zoals de struwelen, bomen en hagen, schuilgelegenheid en de teelt van zacht fruit;  De juridische entiteit wordt ontbonden/opgeheven, tenzij er redenen zijn om dat niet te doen;  De projectlocatie wordt, in overleg met minimaal de volgende partijen, schoon opgeleverd: o Grondeigenaar o Direct omwonenden; o Project BV; o Gemeente Echt-Susteren.

22

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P204744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

Projectvoorstel energiepark Groensebos te Sint Joost P202744.010.R7/WSC, 25 februari 2021

23

akkoord, 24022021

Landschapsplan Energiepark Groensebos Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost - februari 2021

Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost P204744 ir. L.A.W. (Leander) van Berkel bnt ir. D. (Dominik) Kriska februari 2021

Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1. Aanleiding 4 1.2. Plangebied 4  2. Analyse 6 2.1. Historie

6

2.2. Landschap en landschapselementen

8

2.3. Recreatieve routes 9 2.4. Ecologische structuur 10 2.5. Perceelranden en omgeving

12

3. Beleid 17 3.1. Bestemmingsplan ‘Cultuurhistorie Echt-Susteren’ 17 4. Landschappelijke inpassing

19

4.1. Uitgangspunten 19 4.2. Landschapsplan 19 4.3. Veldopstelling en inrichting randen

32

4.4. Effecten op dorpsranden en woonlocaties

35

4.5. Schuilgelegenheid met informatieborden als educatief rustpunt

36

4.6. Ecologische ontwerpprincipes landschappelijke inpassing

38

4.7. Creëren van een verzorgd totaalbeeld

39

4.8. Ademruimte voor de bodem

41

4.9. Maatregelen fauna 41 4.10. Tot slot 42

P204744 Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost

3

1. Inleiding 1.1.

Aanleiding

Energiecoöperatie Groensebos en Echt-Susteren Energie hebben het voornemen om tussen Sint Joost en Montfort Energiepark Groensebos te ontwikkelen. Het plangebied is gelegen in het gebied “Groensebos”, tussen de Heerdstraat en Groensebosweg, waar een cluster zonneweides van samen 10 hectare groot wordt voorzien. Onderhavig initiatief is één van de 5 pilots die door de gemeente Echt-Susteren is aangewezen als te realiseren project. Naar aanleiding van de positieve grondhouding vanuit de gemeente zijn initiatiefnemers voornemens het energiepark te realiseren conform voorliggend nader uitgewerkt landschapsplan. Het landschapsplan zal tevens deel gaan uitmaken van het bestemmingsplan voor de zonneweides. 1.2.

Plangebied

Het beoogde plangebied ligt tussen Sint Joost en Montfort op meer dan een kilometer afstand van beide dorpsranden, in een gebied dat deel uitmaakt van de jonge ontginningen van de “Landduinen”. Het plangebied beslaat 4 kadastrale percelen, samen ca. 10 hectare groot, gelegen aan de Groensebosweg, (noordzijde), aan weerszijden van de Hoofdbroekweg en aan de Heerdstraat (zuidzijde). De percelen maken

Plangebied aan de Heerdstraat en Groensebosweg.

deel uit van een agrarisch productielandschap waarin blokverkaveling, enkele robuuste bosranden en laanstructuren en per perceel wisselende teeltvormen met teeltondersteunende voorzieningen beeldbepalend zijn. Natuur- en stiltegebieden zijn op enige afstand van het plangebied gelegen.

P204744 Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost

4

Ligging planlocatie (luchtfoto PDOK). P204744 Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost

5

2. Analyse 2.1.

Historie

Het plangebied ligt in het landschapstype jonge heideontginningslandschap; natte heide ten noorden van het plangebied,

18 50

19 00

19 50

19 70

drogere bos- en heide in en zuidelijk van het plangebied. In de 19de en begin 20ste eeuw bestond dit landschap voornamelijk uit heidevelden met bos en was de laagte van het beekdal nog beperkt ontgonnen gebied (zie reeks historische kaarten 1850-1950). In het beeld 1850 zijn de Heerdstraat als hoofdroute door het gebied en ook de Groensebosweg als pad door de heide zichtbaar. Op de heidevelden werden schapen geweid, de mest in de stallen werd gebruikt voor grondverbetering van de akkers. Na de uitvinding van de kunstmest verviel de functie van de heidevelden en werden deze ook ontgonnen tot landbouwgebied (zichtbaar in het tijdsverloop van 1850 tot 1900). De landschappelijke structuur van het jonge ontginningslandschap is overwegend grootschaliger met een rationelere verkaveling dan de oude ontginningen. De historische structuur is nog duidelijk herkenbaar in het landschap: de wegenstructuur, kavelgrenzen en de steilrand langs de Groensebosweg zijn in een eeuw tijd nauwelijks veranderd in het plangebied. Opvallend is ook dat rond 1900 alle percelen in het plangebied nog met bos beplant waren, waarbij het middelste perceel een overgang naar het heidegebied kende.

Daarna is door de cultuurtechnische optimalisatie het laaggelegen natte heidegebied ontgonnen en met strakke lijnen cultuurtechnisch geoptimaliseerd, wat rond 1970 leidde tot de huidige verkavelingsstructuur, met minder paden door het gebied en meer uitgevlakte landbouwkavels.

P204744 Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost

6

De historische waarde en betekenis van het landschap – primair vervat in de steilranden, de oude wegen met laanbeplanting en verder

19 90

20 20

de karakteristieken van de open ontginning als jongste cultuurlaag in het landschap – wordt in het gebied gerespecteerd en vormt een te behouden en verder te versterken casco, te gebruiken bij de landschappelijke inpassing van het zonnepark. Meer nog zal het zonnepark als tijdelijke toevoeging in het landschap na beëindiging en verwijdering weer het landschappelijke casco ‘teruggeven’ en een meerwaarde vormen op het landschap zoals dat in de eeuwen hiervoor is ontstaan.

P204744 Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost

7

2.2.

Landschap & landschapselementen

Het landschappelijke beeld is dat van een half open tot open landschap, met wegen gemarkeerd door lanen en een enkel solitair gelegen erf aan de Heerdstraat. Het gebied heeft uitsluitend een agrarische functie en wordt voor routegebonden vormen van recreatie gebruikt. Ten zuiden van de projectlocatie ligt een natuurgebied, tevens stiltegebied. De oude lijnen in het landschap zijn met de volgende elementen gemarkeerd: -

Een oudere tweezijdige beukenlaan langs de Heerdstraat; (1)

-

Een enkelzijdige, oude enkele eikenlaan aan de noordzijde van de onverharde Groensebosweg; (2)

-

(1)

(2)

(3)

(4)

Een jonge tweezijdige essenlaan langs de Hoofdbroekweg, met een onderbreking in de laanaanplant ter hoogte van het middelste veld in het plangebied van het zonnepark; (3)

-

Glooiing in het westelijke en middelste perceel van het plangebied en een steilrand langs het westelijke perceel, zijde Groensebosweg. (4)

P204744 Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost

8

2.3.

Recreatieve routes

Aan de rand van en in het plangebied liggen een aantal recreatieve wandel- en fietsroutes en ook ruiterroutes, waarvan veelvuldig gebruik wordt gemaakt. Naast themaroutes en rondgangen, gaat er ook een knooppuntennetwerk door en langs het plangebied. Belangrijke routes gaan naar de natuurgebieden en de dorpskernen rond het plangebied maar ook naar de ten noorden van de planlocatie gelegen verblijfsrecreatieve camping Reigershorst. Tot voor kort reden fietsers op de hoofdrijbaan van de Heerdstraat, waar 80 km per uur gereden mag worden. Om een meer veilige situatie tot stand te brengen voor deze recreatief intensief benutte route, is vrij recent voorzien in de aanleg van een vrijliggend fietspad. Daarbij is de kap van bomen zo veel als mogelijk vermeden; een doel dat bij het zonnepark ook volledig wordt ingevuld. Op recreatief gebied zal de locatie een meerwaarde gaan vormen als het als zonnepark is ingericht. Op de kruising van routes aan de Heerdstraat en Hoofdbroekweg wordt een recreatieve en educatieve verblijfsplek ingericht (zie toelichting hierna), met zit- en picknickbanken, info-panelen over landschap, cultuurhistorie en energielandschappen (die de tand des tijds kunnen doorstaan). De initiatiefnemers richten hiertoe een

Bestaande recreatieve routes

recreatief agrophotovoltaic en natureinclusive zonnepark op, als eerder in de pilotindiening aangegeven in samenspraak en coproductie met de omgeving en lokale ondernemers. Dit omdat de ideële doelstelling van de initiatiefnemers verder reiken dan alleen het duurzaam opwekken van energie. Een meerwaarde voor de omgeving, aan de belangrijke fietsroute langs de Heerdstraat, die voornamelijk wordt gebruikt door schoolgaande jeugd en als recreatief fietspad.

P204744 Landschapsplan Energiepark Groensebos te Sint Joost

9

2.4.

Ecologische structuur

Het Provinciaal Omgevingsplan Limburg 2014 (POL 2014) is op 12 december 2014 door Provinciale Staten van de provincie Limburg vastgesteld. Het POL 2014 is vervolgens op 16 januari 2015 in werking getreden. Het POL 2014 bestaat uit een beleidsdocument en 12 themagerichte kaarten, waaronder natuur en landschap. Als gevolg van de realisatie van het zonnepark treedt geen oppervlakteaantasting en mogelijk verstoring van de aanwezige natuurwaarden op binnen de goudgroene (NNN) en zilvergroene natuurzone en de bronsgroene landschapszone. Wel leidt het zonnepark, vanwege de te realiseren ecologische en landschappelijke waarden, tot een meerwaarde op voor het functioneren van de omringende beschermde gebiedswaarden. Een duidelijke meekoppelkans is gelegen in de te realiseren aansluiting op de ‘groene ader’ die langs het nieuwe fietspad aan de Heerdstraat is voorzien. In het betreffende bestemmingsplan is daarover het volgende opgenomen. ‘Ter plaatse van de akkers blijft er tussen het fietspad en de Heerdstraat een ruime berm (circa 10 meter) over, welke ingericht wordt als natuurberm. Deze bermen worden ingezaaid met een bloemenrijk kruiden- en grasmengsel en extensief beheerd, zodat geschikt leefgebied

Ecologische structuur met beschermingszones natuur en landschap

wordt gecreëerd voor o.a. diverse insectensoorten en zodat diersoorten ook gewoon over kunnen blijven steken. De totale oppervlakte van de te realiseren natuurberm betreft circa 10.520 m2. Het fietspad doorsnijdt voor een kort deel de zilvergroene natuurzone, wat is aangeduid als ‘botanisch waardevol akkerland’ en ‘botanisch waardevol grasland’ in het provinciale natuurbeheerplan. De ontwikkeling van de natuurberm op de voormalige akkers langs de Heerdstraat vormt daarmee een versterking van de zilvergroene natuurzone en bronsgroene landschapszone.’