Rapport Partnerselectie Afvalbeheer

28

C. Functioneren en presteren Beide partijen functioneren naar behoren. Ook vormen (de verschillen tussen) de financiële indicaties geen aanleiding voor een voorkeurskeuze. Beide partijen hebben een realistische calculatie voorgelegd. De financiële transparantie verschilt wél: bij RD Maasland is de basis een vast tarief per huishouden voor alle diensten (op basis van de programmabegroting). RWM biedt meer detailinzicht in de tariefstelling en onderliggende capaciteitsinzet per dienst. Verder valt op dat RWM in haar propositie meer aandacht geeft aan de relevante sectorontwikkelingen (en actiever bezig is met implementeren hiervan). RWM en haar gemeenten zijn bovendien al bezig met het voorbereiden van de volgende stap richting 30 kg per inwoner. RD Maasland is sinds kort gestart met vergelijkbare beleidsmaatregelen als Echt-Susteren. Per saldo presteert RWM momenteel beter in afvalprestatie dan RD Maasland. D. Governance De zeggenschap in het bestuur van RD Maasland is op basis van gelijkwaardigheid. De organisatie wordt vooral gestuurd via de programmabegroting. Het succes van dit model vergt dat gemeenten (in grote lijnen) dezelfde uitvoeringskeuzen maken, waarbij gemeenten onderling overeenstemming moeten zien te bereiken/behouden. Bij RWM is meer onderscheid tussen opdrachtgeverschap en eigenaarschap.

In de rol van opdrachtgever kan de gemeente op zakelijke wijze afspraken maken en monitoren met de uitvoeringsorganisatie. De rol van eigenaar is bij RWM complexer georganiseerd. De gemeente Echt-Susteren wordt aandeelhouder en heeft medezeggenschap. In de governance is geregeld dat de (grote) gemeente Sittard-Geleen weliswaar meer zeggenschap heeft, maar niet bepalend is. Professioneel toezicht wordt door een RvC geleverd. Beide constructies zijn acceptabel (en hebben aandachtspunten). Qua sturing geven wij de voorkeur aan het model van RWM. Dit biedt een passende invloed én geeft de gemeente meer directe sturing op de dienstverlening. De gemeente heeft in de DVO voldoende sturingsinstrumentarium hiervoor en heeft voldoende invloed en zeggenschap op de aard en omvang van dienstverlening. E. Regionale oriëntatie en samenwerking Beide partijen werken al samen (met elkaar en de andere samenwerkingsverbanden). In de praktijk zijn er verschillen zichtbaar in de mate, waarin partijen actief zoekende zijn naar samenwerking. RWM is momenteel actiever en meer zichtbaar in de verschillende samenwerkingsgremia. Voor de gemeente Echt-Susteren is de regionale oriëntatie sterker gericht op Maasland (dan op de Westelijke Mijnstreek). De gemeente Echt-Susteren past goed binnen deze bestuurlijke regio; mede omdat zij al deelneemt in o.a. RD Maasland, Servicecentrum MER en Westrom.

101229 – Partnerselectie Afvalbeheer gemeente Echt-Susteren

29

Belangrijkste constatering is echter dat beide partijen zich positief uitspreken over de noodzaak van samenwerking; met name bij het ontwikkelen van grondstoffenmanagement (provinciaal via ASL en regionaal met de andere samenwerkingsverbanden).

Afweging en advies Wij adviseren een keuze voor RWM. Met keuze voor RWM kiest Echt-Susteren voor: 

Een zakelijke relatie, waarin beleidsautonome keuzen mogelijk zijn. Dit is van belang omdat de gemeente Echt-Susteren in staat moet zijn om – afwijkend van het samenwerkingscollectief – andere beleidskeuzen te maken om rekening te houden met de lokaal-bestuurlijke wensen. Dit laat onverlet dat het mogelijk en (zelfs) wenselijk is om samen te blijven streven naar voldoende beleidsharmonisatie en uniforme uitvoeringskeuzen.



Een transparante, controleerbare dienstverlening: in kosten en te leveren prestatie. De gemeente Echt-Susteren komt vanuit een marktcontract en is gewend aan een zakelijke sturing met inzicht in kosten en prestatie. Ook voor de lange termijn is van belang dat de gemeente zicht houdt hierop. De DVO-relatie biedt voldoende waarborgen voor sturing op dienstverlening.



Voldoende waarborgen in continuïteit en schaalgrootte. Eén van de aanleidingen voor dit onderzoek is het besef dat er veel ontwikkelingen gaande zijn, waarop de gemeente zich wil voorbereiden. Voor veel ontwikkelingen is de gemeente én het samenwerkingsverband afhankelijk van voldoende schaal om deze te kunnen opvangen. RWM biedt meer schaalgrootte en heeft meer mogelijkheden om kwetsbaarheden op te vangen15.



Keuze voor inhoudelijk ontzorgen, maar ook voor voldoende beleidsregie. De gemeente Echt-Susteren wil ontzorgd worden in dienstverlening en de bijbehorende beleidsontwikkeling. Binnen de regio van RWM is meer beleidskracht aanwezig: inhoudelijk bij RWM en beleidsmatig via de deelnemende gemeenten. Bovendien biedt de constructie met RWM meer handvatten voor Echt-Susteren om beleidsregisserend op te treden (minder afhankelijkheid van het collectief).



Keuze voor flexibiliteit en duidelijkheid Bij toetreding tot RWM kiest Echt-Susteren voor een constructie, waarin al meerdere afspraken zijn geconcretiseerd; tot en met de optie van uittreding toe. Bovendien biedt RWM ook mogelijkheden om – desgewenst – meer taken op te dragen aan de uitvoeringsorganisatie.

15

In geval van RWM is er een kans dat Beekdaelen uittreedt. In dat geval is nog steeds sprake van een grotere schaal bij RWM, die toeneemt door toetreding Echt-Susteren.

101229 – Partnerselectie Afvalbeheer gemeente Echt-Susteren

30

Nota bene: een andere afweging is uiteraard ook mogelijk. Eventuele argumenten die voor college of raad aanleiding kan geven tot keuze voor RD Maasland zijn: 

De gemeente Echt-Susteren past beter in de regio van Rd Maasland;



De gemeente Echt-Susteren wenst meer directe bestuurlijke betrokkenheid (voorkeurskeuze voor de gemeenschappelijke regeling);



De gemeente Echt-Susteren wenst samenwerking op basis van (vergaande) gelijkwaardigheid (gelijke zeggenschap) en solidariteit (zoveel mogelijk in één tarief).

Vervolgtraject Bij keuze voor RWM is het vervolgtraject als volgt te voorzien: Interne gemeentelijke besluitvorming: 

Voorgenomen collegebesluit (26 oktober 2021)



Wensen en bedenkingen gemeenteraad (15 december 2021)



Definitief besluit (21 december 2021)

In de periode tussen het voogenomen collegebesluit en de raadsbehandeling verzoekt Echt-Susteren de aandeelhouders van RWM om te besluiten over toetreding. Daarbij zijn de resterende bespreekpunten met RWM af te handelen. De uitkomsten kunnen worden ingebracht tijdens de raadsbehandeling. Het gaat hier in ieder geval om: 

De aandelenverhouding (gewone en prioriteitsaandelen);



De waardering van het te verkrijgen aandelenpakket;



De keuze omtrent en waardering van in te brengen activa;



De planning vanaf definitief besluit; zie volgend punt.

Traject tot toetreding tot RWM N.V. Na definitief collegebesluit moet de toetreding worden geïmplementeerd. Dit vergt de volgende handelingen: 

Besluit van de AVA RWM tot uitgifte van aandelen;



Ter inzagelegging aandeelhoudersbesluit;



Feitelijke uitgifte van aandelen via notariële akte;



Toetreding van de gemeente als aandeelhouder van RWM;



Sluiten van de basis- en productovereenkomst;



Wijziging van de gemeentelijke afvalstoffenverordening.

Vanaf 21 december 2021 hebben de gemeente Echt-Susteren en RWM voldoende zekerheid over de toetreding. Vanaf dat moment is het mogelijk om de voorbereiding te starten voor het overnemen van de dienstverlening per januari 2023.

101229 – Partnerselectie Afvalbeheer gemeente Echt-Susteren

31

BIJLAGE 1. VRAGENLIJST PARTNERSELECTIE Als onderdeel van de partnerselectie zijn de potentiële partners gevraagd om in te gaan op relevante onderwerpen en vraagpunten voor de gemeente Echt-Susteren. Deze zijn gebaseerd op het (in fase 1 vastgestelde) beoordelingskader. Dit betreft – per criterium – de volgende vragen16: A. Profiel Specifiek verzoeken wij u om in te gaan op de volgende onderwerpen c.q. vragen: 

Wat is de impact of meerwaarde van uw strategie en profiel voor gemeente EchtSusteren?



Welke diensten levert u? En welke diensten levert u nadrukkelijk niet?



Waar ligt de knip tussen gemeente en samenwerking? Wat ligt nog bij de gemeente?



Waar ligt het eigendom van de afval- en grondstofstromen (na toetreding)?

B. Beleidskeuzen Specifiek verzoeken wij u om in te gaan op de volgende onderwerpen c.q. vragen: 

Beleidsautonomie: De gemeenten bepalen (eventueel in onderlinge afstemming) hun beleid en zijn hierin autonoom. De inzameldienst heeft kennis van de markt en is proactief in het ontwikkelen en optimaliseren van afvalbeheer en beleid. Hoe kan dit op een goede manier samengaan?



Welke beleidskeuzen hebben de (bij uw samenwerking aangesloten) gemeenten gemaakt? En in hoeverre vormen eventuele verschillen met de beleidskeuze van Echt-Susteren een belemmering?



Hoe heeft u beleidsadvisering georganiseerd? Aan uw zijde en bij de gemeenten?

C. Functioneren Specifiek verzoeken wij u om in te gaan op de volgende onderwerpen c.q. vragen: 

Mate van uniformiteit: In hoeverre kan de inzameldienst per gemeente zich voegen naar wensen/beleid van elke gemeente? Welke mate van uniformiteit is gewenst of geëist?



Hoe is de service van de samenwerking richting de burger? Waaruit blijkt dit?



Op welke wijze heeft de samenwerking interne en/of externe prikkels georganiseerd om de dienstverlening zo efficiënt mogelijk te organiseren?



Hoe houden gemeenten controle over de kosten van de inzameldienst om daarmee de kosten voor de burger laag te houden?



Op welke wijze kan de samenwerking de continuïteit en flexibiliteit van dienstverlening waarborgen?

Uitgangspunt was dat de partijen deze vragen zelfstandig beoordelen en bepalen in hoeverre zij hierop ingaan. 16

101229 – Partnerselectie Afvalbeheer gemeente Echt-Susteren

32



Wat is de basis voor tariefstelling? Hoe komt u tot een tarief (uitleg van uw kostprijsmodel)?



Wat is het bedrijfsbeleid op het gebied van duurzaamheid, arbeidsparticipatie en circulaire economie? Wellicht met voorbeelden.

Financiële indicatie dienstverlening: Wij verzoeken u om een transparante (financiële) calculatie te maken van de volgende dienstverlening: inzameling restafval, inzameling GFT en inzameling PMD. D. Governance Specifiek verzoeken wij u om in te gaan op de volgende onderwerpen c.q. vragen: 

Op welke manier kunnen gemeenten sturen op de koers van de organisatie?



Indien van toepassing: welke aanvullende afspraken heeft u met uw deelnemers/aandeelhouders gemaakt. Bijvoorbeeld, t.a.v. minimum afname, rendement, vermogen, frictiekosten.



Welke rechten en plichten hebben gemeenten afzonderlijk?



Hoe stuurt uw organisatie op risicobeheersing. Welke risico’s dragen gemeenten zelf en welke risico’s worden gezamenlijk (in de samenwerking) gedragen.



Welke overlegstructuren met gemeente(n) op verschillende niveaus heeft u georganiseerd?

E. Toetreding en implementatie Specifiek verzoeken wij u om in te gaan op de volgende onderwerpen c.q. vragen: 

Wat is de benodigde toetredingsprocedure en voorkeursconstructie?



Wat zou toetreding inhouden voor de gemeente Echt-Susteren? Met name ook aandacht voor benodigde financiële en juridische consequenties.



Welke zienswijze heeft u op het overnemen van activa (inzamelmiddelen vooral) en lopende contracten?

101229 – Partnerselectie Afvalbeheer gemeente Echt-Susteren

33

BIJLAGE 2. BRONNENLIJST Basis voor uitvraag 

Informatiedocument Partnerselectie Echt-Susteren



Onderzoek Positionering Afvalbeheer Echt-Susteren, 21 januari 2021



Bijlagenboek Onderzoek Positionering Afvalbeheer Echt-Susteren, 18 januari 2021

Ontvangen informatie RWM “Met RWM op weg naar een duurzaam partnerschap’, presentatieboek RWM Aanvullende stukken 

Basisovereenkomst RWM



Addendum basisovereenkomst RWM



Benchmark Huishoudelijk Afval 2017, gemeente Sittard Geleen



Calculatie logistiek (indicatie), 28 mei 2021



DVO 2020 Echt-Susteren – RWM



DVO 2021 Echt-Susteren – RWM



Kwartaalrapportage per gemeente 2020 4de kwartaal (vier gemeenten)



Productovereenkomst NV RWM, eindconcept 28 oktober 2010



RWM Jaarverslag 2020



Statuten RWM (oprichtingsakte 2010)



Statutenwijziging RWM (akte november 2018)

Ontvangen informatie RD Maasland “Duurzaam samenwerken loont”, Voorstel tot uitbreiding samenwerking met de gemeente Echt-Susteren. Aanvullende stukken 

A. Tarieven ES, versie 17 mei



B. Managementrapportage 2020 aan raden



C .Afvalstromen t/m 2020, versie 29-04-2021



D1. Risicoinventarisatie RD Maasland, mei 2018



D2. AB 2012 reserves en voorzieningen



D3. Rapport Deloitte onderzoek reserves en voorzieningen



E. Benchmark Huishoudelijk Afval 2019, RD Maasland



F. Benchmarkrapportage 2016 RD Maasland



G. DVO concept Echt-Susteren vegen 5 jaar



H1. GR RD Maasland per 1 januari 2018



H2. Aanhangsel bi GR 20151026



I. Strategische verkenning RD Maasland 2018-2025



J. AB20210407 concept jaarrekening 2020

.

101229 – Partnerselectie Afvalbeheer gemeente Echt-Susteren

34