Quickscan Veiligheid

Quickscan

.

Totstandkoming Integraal Veiligheidsplan Echt-Susteren

RKC Echt-Susteren, 8 juli 2020 • Dien Mueters MSc, BBA • drs. Herman van Santen 1

Colofon De rekenkamercommissie Echt-Susteren is een onafhankelijk orgaan dat onderzoek doet naar de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gevoerde bestuur van de gemeente EchtSusteren. De rekenkamercommissie bestaat uit drie raadsleden en twee externe leden. De commissie wordt bijgestaan door de raadsgriffier. Samenstelling rekenkamercommissie: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Voorzitter Extern lid Raadslid Raadslid Raadslid

Herman van Santen Dien Mueters Ben Bisschops Julien Penders Thijs Wetemans

Het onderzoek is uitgevoerd door de externe leden van de rekenkamercommissie: Dien Mueters en Herman van Santen. https://www.echt-susteren.nl/rekenkamercommissie Vragen aan de rekenkamercommissie (over dit rapport) kunnen gesteld worden aan de rekenkamercommissie p/a de griffie.

2

Inhoudsopgave Inleiding .............................................................................................................................................................................................5 Aanleiding ....................................................................................................................................................................................5 Doel.................................................................................................................................................................................................5 Onderzoeksverantwoording .................................................................................................................................................5 Leeswijzer .....................................................................................................................................................................................6 Achtergrond .....................................................................................................................................................................................8 Regierol gemeente op lokale veiligheid: IVP .................................................................................................................8 Samenhang IVP Echt-Susteren met veiligheidsregio

............................................................................................... 10 Samenhang IVP Echt-Susteren met regionaal beleidsplan ................................................................................... 10 Bevindingen .................................................................................................................................................................................. 12 Hoe ziet het proces van totstandkoming van het IVP eruit? ................................................................................ 12 Processtap één: startnotitie – hoe is de opstart verlopen? ................................................................................... 13 Processtap twee: veiligheidsanalyse: hoe is de evaluatie verlopen? ................................................................. 13 Processtap drie – hoe zijn de prioriteiten vastgesteld? .......................................................................................... 16 Processtap vier – hoe is de vaststelling van het IVP verlopen? ........................................................................... 16 Processtap vijf – hoe is het uitvoeringsplan opgezet? ............................................................................................

17 Welke functionarissen spelen een rol bij de totstandkoming van het IVP? ................................................... 17 Tevredenheid over (de invloed van de gemeenteraad op) het totstandkomingsproces van het IVP.. 17 Conclusies ...................................................................................................................................................................................... 19 Wat gaat goed? ....................................................................................................................................................................... 19 Wat kan beter? ........................................................................................................................................................................ 19 Wat moet beter? ..................................................................................................................................................................... 19 Aanbevelingen ............................................................................................................................................................................. 20 Bronnen ..........................................................................................................................................................................................

22 Bijlage – Bestudeerde bronnen ............................................................................................................................................. 23 Bijlage – Analyse doelen in P&C-cyclus............................................................................................................................. 24 Bijlage – Matrix veiligheidsvelden versus doelen IVP ................................................................................................... 25 Bijlage – Samenhang prioriteiten voormalig/vigerend IVP ....................................................................................... 26

3

Inleiding

4

Inleiding De kaft van dit rapport omvat een kaart van de gemeente Echt-Susteren. Veiligheid eindigt echter niet bij de gemeentegrens. Naarmate het schaalniveau stijgt - lokaal, regionaal, landelijk - is het voor de gemeenteraad lastiger om direct invloed uit te oefenen (CCV, 2018). In dit rapport ligt de focus op de lokale veiligheid, waarvan de gemeente de regisseur is. Veiligheid is een belangrijk thema, omdat het directe invloed heeft op de leefbaarheid van alle 31.681 inwoners van de gemeente Echt-Susteren.

Aanleiding Om op een juiste wijze invulling te geven aan de regierol op het lokale integrale veiligheidsbeleid werkt de gemeente Echt-Susteren met een Integraal Veiligheidsplan (IVP). Dit plan schetst de prioriteiten van de gemeente op het gebied van veiligheid. Het IVP wordt telkens vastgesteld voor een periode van vier jaar en bevat een scala aan doelstellingen. Het vigerende IVP van de gemeente Echt-Susteren heeft betrekking op de periode 2019-2022. In dit plan is te lezen dat het “veiligheidsbeleid 2015-2018 een belangrijk ijkpunt” hiervoor is geweest (p. 2, IVP 2019-2022). Middels een quickscan wil de rekenkamercommissie inzichtelijk krijgen in hoeverre een evaluatie van het voormalige IVP is uitgevoerd en of deze als input is gebruikt voor het vigerende IVP. De rekenkamercommissie heeft in de IVP’s geen gespecificeerde evaluatie aangetroffen. Het doel van de quickscan is om een eerste globale analyse uit te voeren, die al dan niet aanleiding geeft voor een vervolgonderzoek omtrent dit onderwerp.

Doel Het doel van de quickscan is om de gemeenteraad inzicht te geven in het proces van het tot stand komen van het Integraal Veiligheidsplan 2019-2022 en de wijze waarop de gemeenteraad zijn volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende taak kan uitoefenen. De volgende vragen staan centraal in dit rapport: ➢ Welke functionarissen hebben een rol gehad bij de totstandkoming van het IVP 2019-2022? Welke afspraken zijn hierover gemaakt? Heeft de gemeenteraad hierbij een rol gehad; zo ja welke; zo nee, waarom niet? ➢ Is er een evaluatie uitgevoerd naar de realisatie van de doelstellingen van het IVP 2015-2018? Zo ja: - Blijkt uit de evaluatie of de doelstellingen uit het vorige IVP zijn behaald? 1 - Op welke wijze heeft de evaluatie als input gediend voor het IVP 2019-2022? Zo nee: - Welke redenen liggen ten grondslag aan het niet uitvoeren van de evaluatie? ➢ Is het proces van totstandkoming van het IVP 2019-2022 naar het oordeel van de gemeenteraad naar tevredenheid verlopen? Waar blijkt dit uit? ➢ Welke conclusies en aanbevelingen kunnen geformuleerd worden ten aanzien van het proces van het tot stand komen van het IVP 2019-2022?

Onderzoeksverantwoording Het onderzoek is kwalitatief van aard en bestaat uit twee fasen. De eerste fase betreft een documentenstudie. Relevante documenten rondom de totstandkoming van het IVP zijn hierbij onderzocht. In de bijlage is een overzicht van de bestudeerde bronnen terug te vinden. De documenten

1 Indien dit niet vast te stellen is: Een inhoudelijke beoordeling omtrent of de doelen van het voormalige IVP zijn

behaald vormt geen onderdeel van het onderzoek.

5

zijn grotendeels aangeleverd door de organisatie via de griffie. Deze fase is daarmee in kaart gebracht via desk research. De tweede fase betreft de afname van een aantal interviews met sleutelpersonen, te weten: de burgemeester, de gemeentesecretaris, twee raadsleden2 en de beleidsadviseur integrale veiligheid.3 De respondenten zijn via de griffie persoonlijk benaderd en hebben vooraf een aanbiedingsbrief met informatie over de onderzoeksopzet ontvangen. Deze fase is daarmee in kaart gebracht middels field research. Er is voor gekozen om de interviews vertrouwelijk te verwerken. Dit betekent dat er geen rechtstreeks tot personen herleidbare uitspraken in dit rapport zijn opgenomen. 4 Uit de onderzochte documentatie blijkt dat de totstandkomingsprocessen van de IVP’s van de gemeenten Echt-Susteren en Maasgouw waar mogelijk op elkaar afgestemd zijn t.b.v. inhoudelijke en efficiency-voordelen. De rol van de gemeente Maasgouw is niet nader onderzocht door de rekenkamercommissie.

Leeswijzer In dit rapport wordt allereerst ingegaan op het veiligheidsveld (achtergrond). Deze informatie vormt het (theoretische) fundament van dit rapport en wordt gebruikt om het proces van totstandkoming in EchtSusteren mee te ‘spiegelen’. De bevindingen van de documentenstudie en de interviews worden in het daaropvolgende hoofdstuk gepresenteerd, waarna de conclusies en aanbevelingen volgen.

2 Er is zowel een raadslid van de oppositie- als coalitiepartij geïnterviewd.

Vanwege de coronacrisis zijn alle interviews digitaal afgenomen. Het interview met de burgemeester en de beleidsadviseur is gezamenlijk afgenomen. Alle interviews zijn afgenomen in de maand mei 2020. 4 De beleidsadviseur en gemeentesecretaris worden in dit rapport aangeduid met ‘ambtelijk’ en de burgemeester met ‘college’. 3

6

Achtergrond

7

Achtergrond In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het veiligheidsveld (wie heeft welke rol), waarbij met name gefocust wordt op de lokale veiligheid. Hierbij is middels blauwe kaders uitgelicht op welke wijze de gemeenteraad betrokken kan of moet worden. Tevens wordt in dit hoofdstuk ingezoomd op de samenhang van het IVP met het regionale beleidsplan van de politie-eenheid Limburg en het beleidsplan van de veiligheidsregio Limburg-Noord. De informatie uit dit hoofdstuk fungeert als (theoretisch) fundament voor dit onderzoek. In het volgende hoofdstuk wordt aan de hand van deze ‘kapstok’ ingezoomd op de situatie in Echt-Susteren.

Regierol gemeente op lokale veiligheid: IVP De gemeenteraad stelt eenmaal in de vier jaar de doelen vast die de gemeente nastreeft op het gebied van veiligheid. In de meeste gemeenten, zo ook in Echt-Susteren, gebeurt dit in het IVP. Het IVP wordt veelal gemaakt volgens de methode ‘Kernbeleid Veiligheid’, een handreiking aan gemeenten van de VNG (2017). Deze methode geeft onder meer aan wanneer de gemeenteraad in actie moet komen in het proces van de totstandkoming van het IVP (CCV, z.d.-a). Het Kernbeleid Veiligheid omvat daarnaast een indeling van de vijf veiligheidsvelden die te onderscheiden zijn binnen het integrale veiligheidsterrein (VNG, 2017): - Veilige woon- en leefomgeving; - Bedrijvigheid en veiligheid; - Jeugd en veiligheid; - Fysieke veiligheid; - Integriteit en veiligheid. Totstandkoming IVP Bij de totstandkoming van het IVP is het van belang dat zowel interne als externe partners betrokken worden, omdat dit zorgt voor ‘scherper’ beleid en meer draagvlak. Voor wat betreft de interne partners kan gedacht worden aan het college, de gemeenteraad, de werkgroep, de portefeuillehouder en de afdeling VTH.

Voor wat betreft de externe partners kan gedacht worden aan inwoners, ondernemers, politie, brandweer, Openbaar Ministerie, Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord, Veiligheidshuis, RIEC, woningcorporaties, buurgemeenten, provincie en instellingen zoals onderwijs, GGD, verslavingszorg.5 De totstandkoming van een IVP kan worden opgesplitst in vijf processtappen: (1) organisatie en startnotitie, (2) veiligheidsanalyse, (3) prioriteiten en doelen, (4) opstellen plan en (5) uitvoeringsplan6 (VNG, 2017). 1.

De eerste stap omvat het opstellen van een startnotitie (bij voorkeur door interne sleutelpersonen). In de startnotitie wordt vaak aangegeven welke interne en externe partners betrokken worden, wat de rol van de gemeenteraad is, wat de processtappen zijn en welke producten opgeleverd worden. De gemeenteraad kan eventueel de startnotitie vaststellen (VNG, 2017).

2.

Bij de tweede stap - de veiligheidsanalyse - is het inventariseren van objectieve (cijfermatige data) en subjectieve (kwalitatieve oordelen zoals een enquête onder inwoners) veiligheidsgegevens van belang (Rozenberg & Verkaik, 2012). “Voor elk veiligheidsthema binnen de vijf veiligheidsvelden

5 In het Kernbeleid Veiligheid is door de VNG voor elk veiligheidsthema de rol van de gemeente en partners

benoemd. 6 De VNG heeft deze stap opgesplitst in twee stappen. In dit rapport zijn de stappen samengevoegd, aangezien de rol van de gemeenteraad bij deze stappen beperkt is.

8

wordt geïnventariseerd welke veiligheidsproblematiek zich voordoet, hoe de huidige aanpak eruit ziet, en welke aanvullende acties/beleidsversterkingen wenselijk zijn. In vervolg daarop wordt per veiligheidsveld bepaald welke prioriteiten voor het nieuwe beleid plausibel zijn.” (VNG, 2017, p. 7). Als dit juist wordt gedaan (in ieder geval de huidige aanpak analyseren) dan “is er geen aparte evaluatie van het aflopende beleid nodig - de veiligheidsanalyse is zelf sterk evaluatief” (VNG, 2017, p. 7). Raadsleden kunnen eventueel consultief worden betrokken in deze fase van de veiligheidsanalyse. De resultaten van een evaluatie helpen de gemeenteraad bij het beslissen of bijvoorbeeld andere prioriteiten gesteld moeten worden (Rozenberg & Verkaik, 2012). De veiligheidsanalyse helpt de gemeenteraad om te weten wat er speelt op het terrein van leefbaarheid en veiligheid. 3.

De derde stap betreft het stellen van doelen en prioriteiten, aangezien effectief werken aan veiligheidsvraagstukken het maken van keuzes vereist. Het betrekken van inwoners bij het stellen van lokale prioriteiten is zeer gewenst en komt de effectiviteit van veiligheidsbeleid ten goede (Rozenberg & Verkaik, 2012; VNG, 2017). Prioritering van de doelen uit het IVP vindt bij voorkeur door de gemeenteraad (of commissie) plaats (VNG, z.d.-a). Uit landelijk onderzoek blijkt echter dat raadsleden zich vaak niet bewust zijn van de formele rol om deze prioriteiten te stellen (Nederlandse vereniging voor raadsleden, 2018).

4.

De vierde stap omvat het opstellen van het IVP op basis van voorgaande stappen, waarbij meestal ingegaan wordt op de uitgangssituatie, strategische doelen en uitgangspunten, prioriteiten, overige thema’s, coördinatie en begroting. De gemeenteraad stelt het IVP vast. De Driehoek (burgemeester, Officier van Justitie en basisteamchef van de politie) heeft geen formele rol hierbij (VNG, 2017).

5.

De vijfde stap omvat de uitvoering, waaronder het opstellen van een uitvoeringsplan valt en de doorvertaling van beleid (voortgangsrapportages/overleg). “De uitvoering van het IVP wordt vaak verwoord in een jaarlijks of tweejaarlijks uitvoeringsplan (JUP). In dit plan wordt concreet wie wat wanneer gaat doen” (CCV, z.d.-a). Daar waar in het IVP de effectdoelstellingen staan, omvat het uitvoeringsplan meer tastbare prestatie-indicatoren. Het college stelt het uitvoeringsplan vast en de gemeenteraad ontvangt dit ter informatie (VNG, 2017). De gemeenteraad kan de voortgangsrapportages of stand van zaken rondom de uitvoering opvragen.

Rol van de gemeenteraad Uit de voorgaande alinea’s blijkt dat de hoofdtaak van de gemeenteraad bij de totstandkoming van het IVP tot uiting komt. Zo dient de gemeenteraad te weten wat er speelt op het terrein van leefbaarheid en veiligheid (volksvergenwoordigende taak), veiligheidsprioriteiten te stellen en het IVP vast te stellen (kaderstellende taak), en de stand van zaken van de uitvoering van het IVP te volgen via evaluatie of voortgangsrapportages (controlerende taak). Rol van de burgemeester De burgemeester heeft voor wat betreft het IVP richting de gemeenteraad een algemene verantwoordings- en inlichtingenplicht (Gemeentewet, art. 180). De burgemeester is immers als zelfstandig orgaan belast met het handhaven van de openbare orde en veiligheid (Gemeentewet, art. 172). “Delegatie naar andere bestuurders is dan ook niet mogelijk” (CCV, z.d.-b;). “Dit neemt overigens niet weg dat ook de wethouders een rol op veiligheid hebben, aangezien veiligheid in bijna alle aspecten

9

van beleid terugkomt” (CCV, z.d.-a). Voor wat betreft het beleidsbepalende element van het IVP is de burgemeester meestal portefeuillehouder als lid van het college. Het college is hierbij dus eindverantwoordelijk.

Samenhang IVP Echt-Susteren met veiligheidsregio Er zijn binnen de provincie/eenheid Limburg een aantal relevante veiligheidspartners te onderscheiden: RIEC, brandweer, het Openbaar Ministerie, vijf veiligheidshuizen, het platform veilig ondernemen en twee veiligheidsregio’s: Noord-Limburg en Zuid-Limburg. De veiligheidsregio Limburg-Noord regelt en coördineert de crisisbeheersing en de rampenbestrijding voor een aantal gemeenten, waaronder ook Echt-Susteren. De veiligheidsregio Limburg-Noord gaat alleen over de crisis- en rampenbestrijding, terwijl het IVP alle veiligheidsaspecten van de gemeente Echt-Susteren omvat. Crisis- en rampenbestrijding valt onder het veiligheidsveld ‘fysieke veiligheid’ van het IVP. Als zich binnen de gemeente Echt-Susteren een ramp voordoet, is de burgemeester (bestuurlijk) verantwoordelijk voor de bestrijding (van de gevolgen) van de ramp. Als een ramp groter is dan de gemeente Echt-Susteren dient de burgemeester de coördinatie van de ramp over te laten aan de voorzitter van de veiligheidsregio Noord-Limburg (CCV, 2018, p. 12). Eenmaal in de vier jaar stelt de veiligheidsregio Limburg-Noord een beleidsplan op. Het vigerende plan heeft betrekking op 2020-2023 en is mede gebaseerd op het risicoprofiel.

Dit risicoprofiel dient met alle gemeenteraden besproken te zijn alvorens de veiligheidsregio hiermee kan instemmen (Wet op de veiligheidsregio’s, artikel 15, lid 3).

Samenhang IVP Echt-Susteren met regionaal beleidsplan Tenminste eenmaal in de vier jaren dient er een regionaal beleidsplan opgesteld te worden voor de politie-eenheid Limburg (Politiewet, art. 39 lid 1). Dit plan bevat een overzicht van de verdeling van de politiesterkte binnen de regio, het aantal wijkagenten en hoe die in het gebied zijn verdeeld (VNG, z.d.). Voorafgaand aan de vaststelling van het regionale beleidsplan dient de burgemeester van Echt-Susteren de gemeenteraad te horen over het ontwerpbeleidsplan (Politiewet, art. 39 lid 2). Het regionaal bestuurlijk overleg van Limburg (burgemeesters, politiechef en de Hoofdofficier van Justitie) heeft de keuze gemaakt om voor 2019 een eenjarig beleidsplan te hanteren, zodat voor de periode 2020-2023 een meerjarenplan opgesteld kon worden. Door deze keuze is een betere afstemming mogelijk tussen de beleidscycli van het lokale niveau (IVP) en het regionale niveau (regionaal beleidsplan). De inhoud van de vastgestelde IVP’s van de gemeenten kan daardoor als input dienen voor het regionale meerjarenbeleidsplan (Politie-eenheid Limburg, 2019). Een aantal provincies kent een regionaal samenwerkingsverband ter ondersteuning van de uitvoering van de regionale prioriteiten. De politie-eenheid Limburg kent zo’n samenwerkingsverband niet.

10

Bevindingen

11

Bevindingen In dit hoofdstuk wordt ingezoomd op de processtappen die zijn doorlopen bij de totstandkoming van het IVP.7 Hierbij is middels blauwe kaders uitgelicht op welke wijze de gemeenteraad betrokken is. Tevens wordt ingegaan op de functionarissen die een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van het IVP. De informatie uit voorgaande hoofdstuk fungeert als ‘kapstok’ voor dit hoofdstuk. In dit hoofdstuk zijn bepaalde bevindingen middels blauwe tekst uitgelicht. De informatie uit dit hoofdstuk is gebaseerd op de documentenstudie en afgenomen interviews. Hierbij dient opgemerkt te worden dat het vigerende IVP alleen via het raadsinformatiesysteem te vinden is (en bijvoorbeeld niet via de gemeentelijke website of Google).

Hoe ziet het proces van totstandkoming van het IVP eruit? De gemeente Echt-Susteren heeft het proces rondom het opstellen van het IVP (o.a. vanwege tijdsinvestering en goede ervaringen in het verleden) uitbesteed aan een extern bureau: BMC. De beleidsadviseur integrale veiligheid van de gemeente Echt-Susteren heeft het gehele proces gemonitord. In onderstaand schema zijn de belangrijkste ijkmomenten van het proces van totstandkoming schematisch weergegeven. In dit hoofdstuk worden de verschillende stappen nader toegelicht. De doorlooptijd van ‘start’ (startgesprek op 6 september 2017) tot vaststelling van het IVP (13 december 2018) is een kleine anderhalf jaar. De gemeenteraad is voor het eerst betrokken in het proces op 24 oktober 2018 en heeft zo’n anderhalve maand later het IVP vastgesteld. 6 september 2017 Startgesprek extern bureau BMC - beleidsadviseur veiligheid gemeente 17 november 2017 Offerte BMC met afspraken rondom aanpak IVP (planning en begroting)

Rol voor gemeenteraad: nee

1 februari 2018 Opstellen IVP (analyse) door bureau BMC: analyse cijfermateriaal en documenten, interviews met partners, klankbordsessie etc. 24 oktober 2018 Presentatie aan Commissie Algemene Zaken omtrent prioriteiten IVP 28 november 2018 IVP besproken in Commissie Algemene Zaken

Rol voor gemeenteraad: ja

13 december 2018 IVP vastgesteld gedurende raadsvergadering 21 mei 2019 Uitvoeringsplan behorend bij IVP vastgesteld door B&W Tabel: Schematische weergave proces van totstandkoming IVP In het vorige hoofdstuk is uitgewerkt dat veel gemeenten de methode ‘Kernbeleid Veiligheid’ gebruiken voor de totstandkoming van het IVP. Bij de gemeente Echt-Susteren is deze methode ook ingezet. BMC 7 In dit hoofdstuk wordt met IVP gedoeld op het vigerende beleidsplan van de gemeente Echt-Susteren (tenzij

expliciet anders aangegeven).

12

hanteert voor het totstandkomingsproces van het IVP drie processtappen, namelijk: analyse, prioritering en beleidsuitwerking. In het vorige hoofdstuk zijn vijf processtappen gedefinieerd. Hoewel de stappen ‘startnotitie’ en ‘uitvoeringsplan’ niet expliciet door BMC als stap zijn gedefinieerd, komen deze wel in het proces van totstandkoming aan de orde. Voor elke processtap wordt in dit hoofdstuk de gang van zaken binnen Echt-Susteren toegelicht. De ijkmomenten zoals in de tabel hiervoor weergegeven, komen hierbij ook aan bod.

Processtap één: startnotitie – hoe is de opstart verlopen? Op 6 september 2017 heeft de beleidsadviseur integrale veiligheid deelgenomen aan een startgesprek met BMC over de voorbereiding van het nieuwe IVP met bijbehorend uitvoeringsplan. Tijdens dit gesprek is door de gemeente vooral kenbaar gemaakt dat de veiligheidspartners een belangrijke rol dienen te krijgen in het totstandkomingsproces. Op basis van het startgesprek is op 17 november 2017 door BMC een offerte gedeeld, waarin de te zetten stappen met bijbehorend tijdsbeslag en kosten voor het IVP en uitvoeringsplan van de gemeente Echt-Susteren zijn uitgewerkt. Inhoudelijk kan de offerte die BMC aan de gemeente heeft verstrekt als ‘startnotitie’ worden aangemerkt. In de offerte is namelijk de aanpak van de totstandkoming van het IVP uitgewerkt. De gemeenteraad is niet betrokken bij het startgesprek of de voorbereiding daarvan. De offerte is niet (ter informatie of vaststelling) met de gemeenteraad gedeeld. Door een geïnterviewd raadslid is aangegeven dat het van meerwaarde zou zijn als (bijvoorbeeld via een raadsinformatiebrief) vooraf informatie over de ‘aanbesteding’ en aanpak zou worden verstrekt aan de gemeenteraad.

Processtap twee: veiligheidsanalyse: hoe is de evaluatie verlopen? Uit de documenten en interviews blijkt dat – conform de methode Kernbeleid Veiligheid – zowel het veiligheidsbeeld op de veiligheidsvelden als de lopende aanpak is geanalyseerd. Ten behoeve van de veiligheidsanalyse zijn zowel partners als documenten geraadpleegd door BMC. De informatie die dit heeft opgeleverd is door BMC geanalyseerd. Alle respondenten hebben de indruk dat deze analyse door BMC op een gedegen manier is uitgevoerd. Hieronder wordt nader ingegaan op de wijze waarop de partners en documenten een rol hebben gespeeld in het proces. Raadplegen van partners Uit de interviews en documentatie blijkt dat zowel interne als externe partners betrokken zijn bij de totstandkoming van het IVP. De diverse (kern)partners die in het ‘Kernbeleid Veiligheid’ worden geadviseerd om mee samen te werken (zie vorige hoofdstuk) worden ook genoemd in het IVP: -

Politie (basisteam Echt, Eenheid Limburg); Openbaar Ministerie (arrondissement Limburg); Veiligheidsregio Limburg-Noord; Veiligheidshuis Midden-Limburg; RIEC Limburg; Maatschappelijke partners, zoals ondernemers;

-

Regionale uitvoeringsdienst LimburgNoord; Bureau Halt; Verschillende zorg- en welzijnsinstellingen; Onderwijsinstellingen; Woningcorporaties; Bewoners.

De respondenten zijn niet specifiek bevraagd naar de individuele rol van deze partners (en of deze een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van het IVP of dat het gaat om de partners betrokken bij de uitvoering van het IVP). Uit de interviews blijkt dat een breed scala aan partners voorafgaand aan het IVP is geraadpleegd door BMC, waarbij door de respondenten meermaals partners worden uitgelicht

13

die ook in voorgaande opsomming staan uitgewerkt. De uitvoerige rol die de partners hebben gehad bij de voorbereiding van het IVP wordt door diverse respondenten als waardevol aangemerkt. Uit de offerte van BMC blijkt dat het plan was om de partners in de analysefase te betrekken doormiddel van: - Het uitvoeren van interviews met interne en externe partners (totaal: plusminus 15); - Het bilaterale toetsen (per mail/telefoon) bij interne en externe partners; - Klankbordsessie.8 Uit de interviews blijkt dat omwille van objectiviteit de keuze is gemaakt om ambtenaren vanuit de gemeente geen rol te geven bij voorgaande activiteiten. De beleidsadviseur heeft de uitvoering van voorgaande stappen gemonitord en heeft tevens zicht gehad op de resultaten hiervan. De geïnterviewde raadsleden hebben aangegeven ermee bekend te zijn dat partners in het proces zijn betrokken, maar zijn niet specifiek op de hoogte van de wijze waarop zij een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van het IVP. Zoals eerder aangegeven zijn de respondenten eensgezind als het gaat om het vertrouwen dat zij hebben in de wijze waarop door BMC de partners zijn geraadpleegd. Een raadslid geeft hierover aan: “Ik heb de indruk dat het betrekken van partijen in de totstandkoming van het product gestructureerd en goed verloopt in zijn algemeenheid” (persoonlijke communicatie, 19-052020).

De gemeenteraad is door BMC niet als ‘partner’ consultatief geraadpleegd in het kader van de veiligheidsanalyse. De geïnterviewde raadsleden geven aan dat er naar hun idee ook behoefte is bij (een delegatie van) de gemeenteraad om consultatief betrokken te worden / vooraf input te leveren voor het IVP via bijvoorbeeld een klankbordgroep. Raadplegen van informatieproducten Uit de interviews en onderzochte bronnen blijkt dat naast de input van interne en externe partners ook andere bronnen (‘informatieproducten’) zijn gebruikt voor de veiligheidsanalyse. De volgende informatieproducten worden in verschillende documenten genoemd: - Veiligheidsmonitor 2017 (CBS); - Aflopende IVP; - Gebiedsscan 2017 (Politie); - Coalitieakkoord; - Ondermijningsbeeld van het RIEC; - Regionale beleidskaders9. De Veiligheidsmonitor wordt door een aantal respondenten aangemerkt als een belangrijk informatieproduct voor het IVP. Het is bij de onderzoekers niet bekend of voorgaande opsomming volledig is, aangezien een overzicht van alle informatieproducten niet in de documentatie is terug te vinden. Vanuit de geïnterviewde raadsleden is aangegeven dat zij het ontvangen van een dergelijk overzicht van toegevoegde waarde zouden vinden, want “dan zou je daar als raad wellicht nog een keer op kunnen ingaan en op terug kunnen komen” (persoonlijke communicatie, 19-05-2020).

Er is geen aparte rapportage beschikbaar waarin wordt teruggeblikt op de bevindingen die de analyse van informatieproducten heeft opgeleverd (als input voor het IVP). Harde en zachte data Uit voorgaande alinea’s blijkt dat voor de veiligheidsanalyse zowel gebruikt is gemaakt van harde data (cijfermateriaal voortvloeiend uit informatieproducten) als zachte data (subjectieve informatie voortvloeiend uit gesprekken met partners). De respondenten vanuit ambtelijk en het college geven aan dat de resultaten voortvloeiend uit de harde en zachte data een bevestiging vormde van wat men al

8 Middels dit onderzoek is niet vastgesteld/onderzocht of deze activiteiten daadwerkelijk zijn uitgevoerd. 9 Het betreft het Regionaal Veiligheidsplan 2020-2023 en het Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Limburg-

Noord 2016-2019.

14

wist: “Het zou natuurlijk ontzettend vreemd zijn als er iets nieuws uit de inventarisatie kwam. Dan deden we ons werk niet goed” (persoonlijke communicatie, 20-05-2020). Voorgenoemde respondenten verklaren dit integrale informatiebeeld door de fijne (vrijwel dagdagelijkse) samenwerking ‘als team’ en met andere partners. Dit ervaart men als meer waardevol dan het IVP ‘als product’ an sich. De respondenten vanuit ambtelijk en het college hebben een verschillende mening als het gaat om of documenten of partners een meer belangrijke bron vormen voor het IVP. Door één respondent wordt uitdrukkelijk aangegeven dat de ‘harde data’ meer relevant is, want dan “is het in ieder geval cijfermatig onderbouwd. Dat is wat harder dan gesprekken met allerlei betrokken gevoerd worden. Dat is toch vaker wat meer subjectief van aard” (persoonlijke communicatie, 08-05-2020)”. Dit terwijl de twee andere respondenten vooral de input van partners als belangrijkste onderdeel van de analyse aanmerken: “Cijfers zeggen lang niet alles, daar hoort ook uitleg bij. Het belangrijkste wat wij hebben gedaan in mijn ogen is onze directe partners bevragen” (persoonlijke communicatie, 20-05-2020). Resultaten van de veiligheidsanalyse (evaluatie) Door BMC is een evaluatie – veiligheidsanalyse – uitgevoerd.

Er is geen aparte rapportage beschikbaar waarin de resultaten van deze evaluatie (raadplegen van partners en informatieproducten) staan uitgewerkt. De conclusies die deze evaluatie heeft opgeleverd, zijn op hoofdlijnen in de documentatie10 terug te vinden. Zo is globaal uitgewerkt op welke punten de lopende aanpak goed verloopt en wat de problematiek voor wat betreft de vijf veiligheidsvelden is. Deze uitwerking is echter weinig concreet, waardoor het voor de onderzoekers onvoldoende inzichtelijk is in hoeverre deze data heeft geleid tot inhoudelijke aanpassing van het IVP. Tevens is op basis van de beschikbare documentatie onvoldoende herleidbaar of alle doelstellingen uit het voorgaande IVP (2015-2018) zijn behaald. Ter illustratie: In het IVP 2015-2018 staan meetbare doelstellingen voor het jaar 2018 opgenomen. Een voorbeeld hiervan is dat de indicator ‘incidenten drank- en drugsoverlast en woonoverlast’ (per 1000 inwoners) op basis van de BHV Politie in 2018 een waarde lager dient te hebben dan 5. Het is niet bekend of dergelijke doelen zijn behaald. Aan de respondenten is de vraag gesteld of de doelen van het vorige IVP zijn behaald. De geïnterviewde raadsleden geven aan: -

“Nee, ik heb geen zicht of de doelen of het vorige plan zijn behaald” (persoonlijke communicatie, 19-05-2020). “Er is volgens mij geen analyse geweest - en dat miste ik toen wel – van dit waren onze doelstellingen vier jaar geleden en dit hebben we gerealiseerd” (persoonlijke communicatie, 14-05-2020).

De respondenten vanuit ambtelijk en het college reageren hierop onder meer als volgt: -

-

“In de evaluatie is cijfermatig in beeld gebracht wat de resultaten zijn. Die zijn ook afgezet tegen de doelstellingen van het plan. Daar blijkt uit dat de doelstellingen behaald zijn. (…) Er zijn partijen intern en extern betrokken, die hebben ook bevestigd dat de doelstellingen gehaald zijn” (persoonlijke communicatie, 08-052020). “Via de budgetcyclus wordt telkens aangegeven ‘dit hebben we gehaald’ en ‘dit hebben we niet gehaald” (persoonlijke communicatie, 20-05-2020).

Volgens deze respondenten is het voor de gemeenteraad inzichtelijk of de doelen zijn behaald, aangezien er over gerapporteerd wordt via de planning- en control (P&C) cyclus. De onderzoekers hebben gezien voorgaande discrepantie (reactie raad versus ambtelijk/college) aanvullend onderzocht of de raadsleden via P&C cyclus op de hoogte hadden kunnen zijn van de status van de doelen.11 In de bijlage van dit rapport zijn deze bevindingen uitgewerkt. Uit deze analyse blijkt 10 Hier wordt gedoeld op de oorspronkelijk onderzochte documentatie zoals aangeleverd door de organisatie via

de griffie en uitgewerkt in de bijlage van dit rapport. 11 Hiertoe zijn de jaarrekening uit 2016, 2017 en 2018 en de programmabegroting uit 2016, 2017 en 2018 onderzocht en vergeleken met de doelstellingen uit het voormalige IVP (2015-2018).

15

dat op basis van de jaarrekening/programmabegroting het voor de gemeenteraad niet mogelijk was om voor alle doelstellingen van het voormalige IVP te bepalen of deze behaald zijn. Tevens is er sprake van onvoldoende samenhang tussen de doelen genoemd in de verschillende documenten. Uit de interviews blijkt dat de raadsleden het wenselijk zouden vinden om meer gestructureerd (bijvoorbeeld jaarlijks of voorafgaand aan het nieuwe IVP) informatie te ontvangen over de status van de doelstellingen, om zodoende ook een nulmeting te bepalen c.q. een trend te ontdekken. Ook vanuit ambtelijk wordt aangegeven dat het voor de toekomst een idee kan zijn om “op één pagina de doelstellingen voor de aankomende tijd” weer te geven (persoonlijke communicatie, 20-05-2020).

Processtap drie – hoe zijn de prioriteiten vastgesteld? Formeel gezien zijn de prioriteiten vastgesteld door de gemeenteraad (bij de vaststelling van het IVP, zie volgende processtap). In de praktijk zijn de prioriteiten bepaald op basis van de voorverkenning van BMC, die zijn opgevolgd door/afgestemd met ambtelijk en het college. Hieraan heeft de gemeenteraad geen bijdrage geleverd. De prioriteiten zijn via de commissie Algemene Zaken op 24 oktober 2018 aan de gemeenteraad gepresenteerd. Over deze bijeenkomst zijn de respondenten niet geheel tevreden, maar dat had meer te maken met de spreekstijl van de externe medewerker van BMC. Alle respondenten geven aan dat de prioriteiten de juiste veiligheidsaspecten raken; en dat deze voldoende draagvlak (zowel intern als extern) hebben. Er zijn in totaliteit drie prioriteiten terug te vinden in het plan. Dit aantal doet recht aan het prioritaire karakter. Er zijn door de gemeente ook een aantal overige strategische thema’s geformuleerd. In het IVP is een duidelijke knip gemaakt tussen deze zogenaamde “going concern thema’s” en de prioriteiten. De prioriteiten zijn in het IVP (daar waar mogelijk) met concrete, meetbare doelstellingen weergegeven, die op de lokale situatie zijn toegespitst. Een voorbeeld hiervan is de norm voor het totaal aantal woninginbraken: de uitgangswaarde is 93 en de streefwaarde is 80 (IVP, p. 13).

Vanuit de geïnterviewde raadsleden wordt aangegeven dat deze doelen meer ambitieus geformuleerd kunnen worden. Door een andere respondent wordt aangegeven dat doelen op het gebied van veiligheid “nooit ambitieus genoeg zijn” (persoonlijke communicatie, 2005-2020), aangezien in een ideaalscenario er geen geweld, diefstal enzovoort zou plaatsvinden in de samenleving. In de bijlage van dit rapport is een matrix opgenomen die weergeeft op welke wijze de prioriteiten en going concern thema’s samenhangen met de vijf veiligheidsvelden en bijbehorende thema’s, zoals gedefinieerd in het Kernbeleid Veiligheid van de VNG. Uit de matrix blijkt dat alle veiligheidsvelden en bijbehorende thema’s terugkomen in het IVP. Het IVP raakt daarmee alle aspecten die van belang zijn als het gaat om veiligheid. De respondenten zijn op de hoogte van de samenhang tussen de prioriteiten van het voormalige en vigerende IVP, die deels ook te maken heeft met de geografische ligging van Echt-Susteren (en voor bepaalde structurele uitdagingen op het gebied van veiligheid zorgt). Deze samenhang blijkt ook uit de tabel zoals terug te vinden in de bijlage. De gemeenteraad heeft de prioriteiten van het IVP vastgesteld, maar niet bepaald.

Processtap vier – hoe is de vaststelling van het IVP verlopen? Op 28 november 2018 is het concept IVP besproken in de commissie Algemene Zaken, waarbij de burgemeester een toelichting heeft gegeven op bepaalde punten naar aanleiding van vragen. Het IVP is unaniem door de gemeenteraad vastgesteld op 13 december 2018. Voor wat betreft de behandeling van het IVP in de gemeenteraadsvergadering kan opgemerkt worden dat een aantal inhoudelijke vragen zijn gesteld, die niet gerelateerd zijn aan het totstandkomingsproces.

16

Processtap vijf – hoe is het uitvoeringsplan opgezet? Het IVP12 schetst een beeld van de veiligheidsaanpak op strategisch niveau. In het bijbehorende uitvoeringsplan13 is onder meer een uitwerking opgenomen omtrent de specifieke activiteiten, financiële consequenties en planning. Het uitvoeringsplan is op 21 mei 2019 vastgesteld door het college en met de gemeenteraad ter informatie gedeeld. De gemeenteraad wordt via de P&C-cyclus geïnformeerd over de voortgang. Eerder in dit rapport is hier reeds aandacht aan besteed. Bij uitzondering (in geval van afwijkingen) wordt de gemeenteraad ook aanvullend via bijvoorbeeld een raadsinformatiebrief geïnformeerd. ➢

Het uitvoeringsplan is met de gemeenteraad ter informatie gedeeld.

Welke functionarissen spelen een rol bij de totstandkoming van het IVP? Hieronder worden de belangrijkste functionarissen14 die een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van het IVP genoemd: - BMC: De gemeente heeft de keuze gemaakt om het opstellen van het IVP uit te besteden aan het externe bureau BMC. Hiertoe heeft vooraf afstemming plaatsgevonden tussen onder meer de senior adviseur veiligheid van BMC en de beleidsadviseur integrale veiligheid van de gemeente. - Burgemeester: De burgemeester is portefeuillehouder voor (openbare orde en) veiligheid; en kan als resultaat verantwoordelijk worden aangemerkt. Het proces van totstandkoming van het IVP ligt in het domein van de gemeentesecretaris; en kan daarmee als een college verantwoordelijkheid worden aangemerkt. - Gemeenteraad: De gemeenteraad heeft onder meer als formele taak om het IVP vast te stellen. - Gemeentesecretaris: De gemeentesecretaris is op procesniveau bij het totstandkomingsproces van het IVP betrokken; en staat iets meer op afstand van het gehele traject. De gemeentesecretaris is op de hoogte van de wijze waarop het proces van totstandkoming is ingericht. - Beleidsadviseur integrale veiligheid: De beleidsadviseur heeft het proces van totstandkoming van het IVP integraal gemonitord.

- Veiligheidspartners: Zoals in dit hoofdstuk uitgewerkt zijn diverse veiligheidspartners door BMC geraadpleegd in het proces van totstandkoming. Te denken valt aan vertegenwoordigers vanuit de Politie, de veiligheidsregio, het RIEC en het Openbaar Ministerie.

In hoeverre zijn de respondenten tevreden over (de invloed van de gemeenteraad op) het proces van totstandkoming van het IVP? Zoals eerder in dit hoofdstuk opgemerkt zijn alle respondenten tevreden over de wijze waarop door BMC invulling is gegeven aan het proces van totstandkoming van het IVP. Als wordt ingezoomd op de rol van de gemeenteraad binnen dit proces, dan verandert dit beeld. De geïnterviewde raadsleden geven aan, zoals eerder in dit hoofdstuk uitgewerkt, onder meer een terugkoppeling te missen omtrent of de doelen van het IVP zijn behaald. Zo geeft een raadslid aan: “Ik denk dat het externe bureau het werk goed gedaan heeft. Dat ze de juiste zaken hebben gedaan met de juiste personen. Alleen de raad is een beetje buitenspel gebleven” (persoonlijke communicatie, 14-05-2020). Ook wordt aangegeven: “De input van de raad eigenlijk zeer beperkt. Het wordt gepresenteerd en dan is het plan er al. Vervolgens mogen we er nog iets over vinden. De rol voor de raad zou groter mogen zijn dan dat” (persoonlijke communicatie, 14-05-2020). Volgens de geïnterviewde respondenten vanuit ambtelijk en het college heeft de gemeenteraad voldoende invloed kunnen uitoefenen op het veiligheidsbeleid.

12 De begroting behorend bij het IVP is niet door de rekenkamercommissie ontvangen/onderzocht.

13 De inhoud en totstandkoming van het uitvoeringsplan vormt geen onderdeel van dit onderzoek, aangezien de

gemeenteraad niet over het ‘hoe’ gaat. 14 In de praktijk zijn er meer functionarissen aan te wijzen die op enige wijze een rol hebben gespeeld bij het proces van totstandkoming van het IVP. Hier wordt ingezoomd op de belangrijkste.

17

Conclusies & aanbevelingen

18

Conclusies Op basis van het vorige hoofdstuk worden de belangrijkste conclusies gepresenteerd.

Wat gaat goed? •

•

•

• •

•

Binnen de gemeente is aandacht voor alle processtappen die relevant zijn bij de totstandkoming van het IVP: startnotitie opstellen, veiligheidsanalyse (= evaluatie) uitvoeren, prioriteiten bepalen, IVP vaststellen en uitvoeringsplan uitwerken. Het proces van totstandkoming van het IVP is uitbesteed aan BMC. Er is tevredenheid over de gedegen wijze waarop door het externe bureau hier invulling aan is gegeven. Door de beleidsadviseur integrale veiligheid is het proces integraal gemonitord. Bij het verzamelen van input voor de veiligheidsanalyse van het IVP zijn zowel objectieve veiligheidsgegevens (informatieproducten zoals de veiligheidsmonitor) als subjectieve veiligheidsgegevens (raadplegen van partners) gebruikt om de veiligheidsbeleving en veiligheidsthema’s inzichtelijk te maken. Er is een breed scala aan zowel interne als externe partners in het proces betrokken. De bevraagde functionarissen vanuit ambtelijk en het college zijn trots op de constructieve, interne samenwerking en het integrale informatiebeeld over veiligheid dat zij hebben. De gemeente kent een IVP met meetbare prioriteiten, waarbij aandacht is voor alle te onderscheiden veiligheidsthema’s (zoals gedefinieerd door de VNG). Naast de prioriteiten zijn er ‘going concern’ thema’s geformuleerd.

De kaderstellende taak van de gemeenteraad komt tot uiting bij de formele vaststelling van (de prioriteiten van) het IVP. Het IVP is unaniem vastgesteld op 13 december 2018. Hieraan voorafgaand zijn twee commissievergaderingen (24 oktober 2018 en 28 november 2018) geweest. Het uitvoeringsplan is met de gemeenteraad ter informatie gedeeld.

Wat kan beter? • • •

Het vigerende IVP is voor burgers alleen vindbaar via het raadsinformatiesysteem (en bijvoorbeeld niet via de gemeentelijke website of Google). In de documentatie is geen volledig overzicht opgenomen omtrent welke partners en welke informatieproducten exact betrokken zijn bij het totstandkomingsproces van het IVP. De geïnterviewde raadsleden hebben de behoefte om eerder in het proces van totstandkoming betrokken te worden (voordat het IVP in concept gereed is), zodat meer inhoudelijk invloed kan worden uitgeoefend.

Wat moet beter? •

Voor de gemeenteraad is het niet mogelijk om vast te stellen of alle doelen zoals opgenomen in het voormalige IVP (2015-2018) zijn behaald. Er is geen aparte rapportage beschikbaar waarin de resultaten van de veiligheidsanalyse (raadplegen van partners en informatieproducten) staan uitgewerkt. Documentatie die via de P&C-cyclus15 jaarlijks wordt versterkt aan de gemeenteraad omvat informatie over een aantal indicatoren, maar niet over alle doelen zoals opgenomen het IVP. Er is daarbij sprake van onvoldoende samenhang tussen de indicatoren genoemd in de verschillende documenten. Uit het onderzoek blijkt dat de bevraagde raadsleden informatie over de status van de doelstellingen missen.

15 Onderzocht zijn de jaarrekening en programmabegroting van 2016, 2017 en 2018.

19

Aanbevelingen Middels de volgende aanbevelingen kan de (kaderstellende en controlerende) taak van de gemeenteraad in het proces van totstandkoming van het IVP versterkt worden. •

Bespreek als gemeenteraad op welke momenten betrokkenheid in het proces van totstandkoming van het IVP gewenst is en stem dit af met de portefeuillehouder. Suggesties: o Vraag als gemeenteraad vooraf een startnotitie op aan de portefeuillehouder om zodoende zicht te hebben op en/of richting te geven aan het proces. Stel de startnotitie eventueel als gemeenteraad vast. o Bespreek met de portefeuillehouder dat (een delegatie uit) de gemeenteraad, bijvoorbeeld via een klankbordgroep, tijdens de veiligheidsanalyse van het IVP consultatief een rol krijgt. o Vraag aan de portefeuillehouder om als (delegatie uit16) de gemeenteraad betrokken te worden bij de inhoudelijke afweging met betrekking tot het bepalen van de prioriteiten van het IVP.

•

Bespreek met de portefeuillehouder op welke wijze wordt gerapporteerd over de resultaten van de veiligheidsanalyse en meer specifiek de status van de doelen van het IVP. Suggesties: o Vraag om een ‘infographic’, waarop overzichtelijk alle doelstellingen (verleden-voornemenstatus-prognose) staan weergegeven.17 o Vraag om een rapportage omtrent de resultaten van de veiligheidsanalyse. Hierbij kan het format van de VNG ondersteuning bieden. Op basis van de rapportage dient bepaald te worden op welke wijze de input van partners en informatieproducten tot aanpassing van het IVP heeft geleid. o Vraag om via de P&C-cyclus informatie te verschaffen over de status van alle doelen van het IVP. Vraag hierbij om een knip tussen doelen uit het IVP en eventuele overige indicatoren op het gebied van integrale veiligheid. Bij voorgaande suggesties is het ‘hoe’ van ondergeschikt belang aan het ‘wat’.

16 De inhoudelijke weging is aan de volledige gemeenteraad. Dat kan nooit gedelegeerd worden. 17 Het verhaal achter de cijfers (een verklaring) kan eventueel in een gesprek aan de orde komen.

20

Bronnen & bijlagen

21

Bronnen Rapportages & artikelen: ➢ CCV. (2018). Focus op veiligheid. Geraadpleegd van https://hetccv.nl/fileadmin/user_upload/Focusop-veiligheid-voor-raadsleden-mei-2018.pdf ➢ CCV. (z.d.-a). Integraal veiligheidsbeleid. Geraadpleegd op 21 maart 2020, van https://www.raadsledenenveiligheid.nl/veiligheidsbeleid ➢ CCV. (z.d.-b). Invloed op burgemeester. Geraadpleegd op 22 maart 2020, van https://www.raadsledenenveiligheid.nl/veiligheid-en-politiek/invloed-op-burgemeester ➢ Nederlandse vereniging voor raadsleden. (2018). Rapportage Veiligheid . Geraadpleegd van https://www.raadsleden.nl/sites/www.raadsleden.nl/files/documenten/rapportage_veiligheid__nederlandse_vereniging_voor_raadsleden.pdf ➢ Politie-eenheid Limburg. (2019). Jaarplan 2019 Eenheid Limburg. Geraadpleegd van https://www.regioburgemeesters.nl/save482/ ➢ Rozenberg, P. F., & Verkaik, N. C. M. (2012). Een onderzoek naar het Integraal Veiligheidsplan. Geraadpleegd van https://docplayer.nl/6912435-Quick-scan-ivp-s-een-onderzoek-naar-hetintegraal-veiligheidsplan-drs-p-f-rozenberg-mpa-n-c-m-verkaik-msc.html ➢ VNG. (2017). Handreiking voor gemeenten - Kernbeleid Veiligheid 2017. Geraadpleegd van https://vng.nl/sites/default/files/kernbeleid-veiligheid-2017.pdf ➢ VNG. (z.d.). Raadgever Lokaal integraal veiligheidsbeleid.

Geraadpleegd op 21 maart 2020, van https://vng.nl/artikelen/raadgever-lokaal-integraal-veiligheidsbeleid Overige bronnen: ➢ Gemeentewet ➢ Politiewet ➢ Wet op de veiligheidsregio

22

Bijlage – Bestudeerde bronnen Documenten gemeente Echt-Susteren aangeleverd door de organisatie via de griffie: ➢ Raadsvoorstel IVP gemeente Echt-Susteren 2019-2022, 13 december 2018 ➢ Raadsbesluit IVP gemeente Echt-Susteren 2019-2022, 13 december 2018 ➢ IVP gemeente Echt-Susteren 2019-2022, oktober 2018 ➢ Advies aan burgemeester en wethouders van Echt-Susteren, 21 mei 2019 ➢ Uitvoeringsplan IVP gemeente Echt-Susteren 2019-2022, concept 13 maart 2019 ➢ Offerte IVP gemeente Echt-Susteren, 17 november 2017 ➢ Presentatie IVP gemeente Echt-Susteren, 24 oktober 2018 Aanvullend bestudeerde documenten gemeente Echt-Susteren (via raadsinformatiesysteem): ➢ IVP gemeente Echt-Susteren 2015-2018, november 2014 ➢ Jaarrekening 2016 gemeente Echt-Susteren ➢ Jaarrekening 2017 gemeente Echt-Susteren ➢ Jaarrekening 2018 gemeente Echt-Susteren ➢ Programmabegroting 2016 gemeente Echt-Susteren ➢ Programmabegroting 2017 gemeente Echt-Susteren ➢ Programmabegroting 2018 gemeente Echt-Susteren ➢ Verslag vergadering Commissie Algemene Zaken, 24 oktober 2018 ➢ Verslag vergadering Commissie Algemene Zaken, 28 november 2018 Bestudeerd beeldmateriaal: ➢ Uitzending raadsvergadering 13 december 2018 gemeente Echt-Susteren (van 1:53:16 tot 2:54:35) via (https://www.youtube.com/watch?v=6Q2LN1LaOeQ)

23

Bijlage – Analyse doelen in P&C-cyclus Door de onderzoekers is geanalyseerd in hoeverre via de reguliere P&C-cyclus van de gemeente wordt teruggekoppeld over de doelstellingen zoals terug te vinden in het IVP 2015-2018. De informatie omtrent integrale veiligheid in de jaarrekening en programmabegroting van de jaren 2016, 2017 en 2018 is hiertoe onderzocht. De bevindingen zijn als volgt: In de onderzochte jaarrekeningen is voor diverse indicatoren die betrekking hebbende op integrale veiligheid de status uitgewerkt. Een aantal van deze indicatoren heeft ook raakvlak met het IVP. Zo staat in het IVP 2015-2018 bijvoorbeeld het volgende doel uitgewerkt: “We behandelen 90 casussen per jaar in het lokaal overleg met het RIEC en voeren 10 integrale controles per jaar uit met het flexteam” (p. 13). In zowel de jaarrekening van 2016, 2017 en 2018 wordt de status hiervan aangegeven, waarbij duidelijk is of de norm al dan niet behaald is. Er is geen toelichting gegeven over de oorzaak (reden waarom de norm wel of niet behaald is). In het IVP staan echter ook indicatoren die niet in de jaarrekening zijn opgenomen. In het IVP 2015-2018 staat bijvoorbeeld de indicator “incidenten drank- en drugsoverlast en woonoverlast” genoemd (p. 15) terwijl dit in de jaarrekeningen van 2016, 2017 en 2018 niet genoemd staat.

Andersom staan in de jaarrekening ook indicatoren genoemd die niet in het IVP 2015-2018 zijn terug te vinden. In de jaarrekening van 2016, 2017 en 2018 staat bijvoorbeeld “percentage bewoners dat deelneemt aan burgernet” als indicator genoemd. Burgernet is een item dat niet voorkomt in het IVP 2015-2018. Daarnaast staan in de jaarrekeningen niet consequent dezelfde indicatoren genoemd. Bijvoorbeeld: In de jaarrekening 2018 wordt bijvoorbeeld de indicator “aantal controles seksinrichtingen” genoemd (p. 70), maar in 2017 en 2016 niet. “Aantal inbraken in gemeente” staat als indicator in de jaarrekening van 2016 en 2017, maar niet in 2018. Voorgaande constateringen zijn grotendeels ook van toepassing op de programmabegroting. In de programmabegroting 2016, 2017 en 2018 staat nagenoeg dezelfde informatie als in de jaarrekeningen. Ter illustratie: In de programmabegroting 2017 staat de indicator “aantal harde kern jongeren per 10.000 jongeren” (p. 34). In 2016 en 2018 is deze indicator niet in de programmabegroting opgenomen. In het IVP staat dit doel niet expliciet genoemd. De volgende doelen, die ook in het IVP 2015-2018 staan, worden aanvullend (ten opzichte van de jaarrekening) in de programmabegroting genoemd: o het percentage slachtofferschap vermogensdelicten; o het percentage bewoners dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen woonbuurt.

24

Bijlage – Matrix veiligheidsvelden versus doelen IVP In onderstaand schema is uitgewerkt op welke wijze de vijf veiligheidsvelden met bijbehorende thema’s samenhangen met de prioriteiten en going concern thema’s zoals opgenomen in het IVP van EchtSusteren. Bij de prioriteiten en going concern thema’s is het betreffende hoofdstuknummer uit het IVP aangegeven. Voor wat betreft de prioriteit ‘overlast, geweld op het snijvlak van zorg en veiligheid’ (hoofdstuk 5.1 van het IVP) wordt gesteld dat “verschillende thema’s binnen de vijf velden in verband staan met zogenaamde ‘complexe casuïstiek’ ofwel personen/huishoudens met meervoudige sociale en veiligheidsproblematiek” (VNG, 2017, p. 6). Om deze reden is deze prioriteit in het schema gelinkt aan alle veiligheidsthema’s.

Veilige woon/ leefomgeving

Bedrijvigheid en veiligheid

Jeugd en veiligheid

Fysieke veiligheid

Integriteit en veiligheid

Prioriteiten

Going concern thema’s

5.1

6.1

5.2

5.3

6.2

6.3

6.4

6.5

Sociale kwaliteit

●

●

Fysieke kwaliteit

●

●

Objectieve veiligheid

●

●

Subjectieve veiligheid

●

●

Veilig winkelgebied

●

●

Veilige bedrijventerreinen Veilig uitgaan

●

●

●

●

Veilige evenementen

●

●

Veilig toerisme

●

●

Jeugdoverlast

●

●

Jeugdcriminaliteit

●

●

Jeugd, alcohol en drugs Veilig in en om de school

●

●

●

●

Verkeersveiligheid

●

Brandveiligheid

●

●

Externe veiligheid

●

●

Rampenbestrijding en crisisbeheersing

●

●

Polarisatie en radicalisering Georganiseerde / ondermijnde criminaliteit Veilige publieke taak

●

Informatie-veiligheid

●

●

6.6

6.7

6.8

6.9

●

● ●

●

● ●

● Ambtelijke en bestuurlijke integriteit Tabel: Matrix veiligheidsthema’s versus doelen in IVP Echt-Susteren

●

25

Bijlage – Samenhang prioriteiten voormalig/vigerend IVP In onderstaande tabel maakt inzichtelijk dat er sprake is van samenhang tussen de prioriteiten van het huidige IVP (2019-2022) en voormalige IVP (2015-2018). Prioriteiten IVP 2015-2018

Prioriteiten IVP 2019-2022

Ondermijnende/georganiseerde criminaliteit Vermogenscriminaliteit, high impact crimes (woningcriminaliteit, vervoercriminaliteit, bedrijfscriminaliteit). Woonoverlast, bedreiging geweld

Georganiseerde, ondermijnende criminaliteit Veilige en leefbare wijken en kernen (vermogenscriminaliteit, woninginbraak).

Overlast, geweld op het snijvlak van zorg & veiligheid Tabel: vergelijking prioriteiten voormalige en vigerende IVP

26

27