Jaarrekening deel I
Tekst van het document
Op Businesspark ML is voor de laatste bedrijfskavel van ca. 1,6 ha, te weten de zuidelijke kopkavel, een koopovereenkomst gesloten. Na verlening van de inmiddels aangevraagde omgevingsvergunning wordt de akte gepasseerd. Hiermee zijn alle kavels op Businesspark Midden Limburg verkocht. Grondexploitaties Wonen De woningbehoefte in Echt-Susteren wordt niet zozeer bepaald door het aantal inwoners, aangezien dit vrij stabiel blijft. Belangrijker is de veranderende bevolkingssamenstelling, zoals ontgroening (relatief minder jongeren), vergrijzing, migratie en de afname van de gemiddelde huishoudengrootte. Hierdoor blijft de vraag naar woningen aanhouden. Vanuit de markt, maar ook door een proactieve faciliterende rol van de gemeente, ontstaan initiatieven om gronden in exploitatie te brengen en nieuwe woningen te ontwikkelen. Daarnaast veranderen de woonwensen. In vrijwel alle gemeenten in Midden-Limburg is een duidelijke behoefte aan grondgebonden woningen en appartementen met een lift. Ook groeit de vraag naar betaalbare starterswoningen en flexibele woonvormen voor jongeren en kleine huishoudens (één- of tweepersoonshuishoudens). Mensen die willen verhuizen binnen Echt-Susteren geven veelal de voorkeur aan wonen in grotere kernen met voorzieningen.
De focus voor de komende jaren lag en ligt op het bouwen van kwalitatief passende woningen op de juiste locaties, afgestemd op de lokale maar ook de bovenlokale behoeften. Bedrijventerreinen De gemeente Echt-Susteren is vanwege haar centrale ligging en uitstekende bereikbaarheid een uitermate geschikte vestigingsplaats voor grootschalige bedrijvigheid. Vanuit economisch perspectief heeft dit de gemeente veel gebracht. De opbrengsten uit (actieve) grondexploitaties hebben het mogelijk gemaakt om te investeren in de samenleving. Met het oog op de toekomst verschuift de focus naar de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen. Vanuit de wens om een evenwicht te behouden tussen economische ontwikkeling, de arbeidsmarkt en het behoud van het landelijke en natuurrijke buitengebied, ontwikkelt de gemeente geen nieuwe bedrijventerreinen meer. De laatste concrete uitbreidingen betreffen bedrijventerreinen die al zijn gerealiseerd of in ontwikkeling zijn, te weten De Berk III en bedrijventerrein Het Vonderen. Op deze terreinen wordt ruimte geboden aan nieuwe ondernemers, waarbij op De Berk III nadrukkelijk wordt ingezet op lokale ondernemers. Met deze aanpak biedt de gemeente letterlijk ruimte aan bedrijven die op hun huidige locatie onvoldoende mogelijkheden hebben om te groeien en zich verder te ontwikkelen.
Prognoses grondexploitaties en vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de vennootschapsbelasting (Vpb) voor de gemeente ingevoerd en worden fiscale winsten met Vpb belast. In 2025 is onder begeleiding van een fiscaal adviesbureau een aangifte over de winst van het boekjaar 2023 ingediend. Overeenkomstig het bepaalde in de nota reserves en voorzieningen wordt de over het grondbedrijf te betalen Vpb betaald uit de algemene reserve grondbedrijf. Prognoses grondexploitaties In onderstaande tabel worden de in exploitatie zijnde projecten weergegeven. Opgenomen hierin zijn de boekwaarden per 31-12-2025, de geraamde eindresultaten op eindwaarde, de winstnemingen tot en met 2024 (in overeenstemming met jaarrekening 2024) en het geraamde resultaat (op eindwaarde) minus de al genomen winstnemingen tot en met 2024. De verwachte (eind)resultaten vloeien voort uit de door de raad in december 2025 vastgestelde herzieningen en herberekeningen van de betreffende grondexploitaties. Let wel dat uit de afdrachten van de positieve resultaten aan de Algemene Reserve Grondbedrijf ook weer Vpb- moet worden afgedragen. De in de reserve te storten resultaten zijn daarom niet geheel inzetbaar voor de overige reserveringsdoelen.
Geraamd Boekwaarde | Totaal | Reeds | resultaat Complexen in exploitatie | 31-12-2025 | geraamde | genomen | minus resultaat (in | winsten t/m | genomen (in €) | €) | 2024 (in €) | winsten t/m 2024 (in €) Nr. B05 | Herstructurering de Loop * | 613.617 | 13.717 | N.v.t. | 13.717 B27 | Businesspark Midden Limburg | 65.105 | -1.904.506 | 1.900.425 | -4.081 B46 | Bocage | -22.122 | -427.138 | 218.976 | -208.162 B47 | Livar Experience Centre | 87.156 | -188.767 | 0 | -188.767 B49 | Bloemenhof (Dakpannenlocatie | Afgesloten Cuijpers Echt) * B50 | Uitbreiding bedrijventerrein de | 4.547.164 | -2.353.128 | 40 | -2.353.088 Berk III B51 | RvR Weijenpasweg | 58.841 | -90.278 | 0 | -90.278 Deel I - 202 - Boekwaarde | Geraamd Totaal | Reeds | resultaat Complexen in exploitatie | 31-12-2025 | geraamde | genomen | minus resultaat (in | winsten t/m | genomen (in €) | €) | 2024 (in €) | winsten t/m 2024 (in €) Nr. B52 | Bedrijvenpark de Loop Echt ** | -743.360 | -686.963 | 197.267 | -489.696 B53 | Louerveld Susteren ** | 515.818 | -1.951.657 | 0 | -1.951.657 B54 | Oud Roosteren * | 1.337.874 | 345.292 | N.v.t. | 345.292 Totaal | 6.460.093 | -7.243.428 | 2.316.708 | -4.926.720 - /- | betekent een positief resultaat (opbrengsten hoger dan kosten) * | Voor dit geprognotiseerde verlies is een voorziening getroffen, zie ‘voorziening verliezen grondexploitaties’.
** | Het betreft hier gemengde grondexploitaties. Het resultaat van de actieve grondexploitatie ‘Bedrijvenpark de Loop’ wordt geraamd op € 686.963 en het geraamde resultaat van de faciliterende grondexploitatie ‘Bedrijvenpark de Loop’ op € 312.081. Het resultaat van de actieve grondexploitatie ‘Louerveld Susteren’ wordt geraamd op € 1.951.657 en het geraamde resultaat van de faciliterende grondexploitatie op € 40.743. De gepresenteerde geraamde resultaten, zijn de resultatenrekening houdend met subsidies en zijn exclusief de winstnemingen 2025 volgens de Poc-methode. Toelichting complexen in exploitatie B05 | Herstructurering bedrijventerrein ‘de Loop’ Op dit bedrijventerrein is nog één gemeentelijke kavel te koop. Deze is gelegen naast de Gamma. Voor deze kavel heeft zich in 2025 een gegadigde gemeld, waarmee vergaande gesprekken lopende zijn. B027 Businesspark Midden Limburg (BPML) De gemeente ontvangt volgens de met OML afgesloten overeenkomst nog een vergoeding bovenwijkse voorzieningen na levering van de laatste bedrijfskavel. B46 | Bocage De grondexploitatie zelf vindt plaats via de eerder beschreven PPS-constructie. De gemeente ontvangt vanuit de grondexploitatie van de samenwerkingsmaatschappij Bocage per m² verkochte bouwgrond een vergoeding bovenwijkse voorzieningen, zo ook in 2025. Deze inkomsten volgen de planning en gronduitgifte van de grondexploitatie.
B47 | Livar Experience Centre De gemeente is een verkoopovereenkomst aangegaan met de Holding Sus-Scrofa voor de verkoop van 41.680 m² landbouwgrond aan de Zandweg in Maria Hoop om ter plaatse een Livar Experience Centre te kunnen realiseren. Het bijbehorende bestemmingsplan ‘Abdij Lilbosch/ LIVAR Experience Centre’ is door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vernietigd. Er is een nieuw bestemmingsplan opgesteld. Het nieuwe bestemmingsplan Swaantjes- en Zandweg is op 30 mei 2024 door de raad vastgesteld. Tegen het bestemmingsplan is beroep aangetekend bij de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De afdeling heeft op 8 april 2026 een tussenuitspraak gedaan, waarin zij hebben aangegeven dat het bestemmingsplan binnen 26 weken nader gemotiveerd of aangepast moet worden. De eigendomsoverdracht van de gronden vindt uiterlijk 12 maanden na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan plaats. De grondexploitatie is in de raadsvergadering van december 2025 geactualiseerd. Deel I - 203 - Deel I - 204 - B49 Bloemenhof (Dakpannenlocatie Cuijpers) Het project is afgerond en in 2025 is het openbare gebied opgeleverd. Daarmee wordt de grondexploitatie in 2025 afgesloten. Bloemenhof (Dakpannenlocatie Cuijpers) is een verlieslatende grondexploitatie, met uiteindelijk een verlies van € 54.847.
Voor het geschatte verlies is een voorziening gevormd en bij de afsluiting is de voorziening ingezet om het verlies te dekken. B50 Uitbreiding bedrijventerrein de Berk III Dit project bestaat uit de ontwikkeling van ca. 45 bedrijfskavels voor het MKB. In november 2023 zijn het bestemmingsplan en exploitatieplan door de raad vastgesteld en onherroepelijk geworden. In de raadsvergadering van december 2025 is de geactualiseerde grondexploitatie door de gemeenteraad vastgesteld. In 2025 zijn alle gronden binnen het plangebied verworven. Verder is in 2025 de uitvoering van het detecteren en het ruimen van explosieven afgerond. De uitvoering van het archeologisch proefsleuvenonderzoek is eveneens afgerond en er zijn geen bijzondere vondsten gedaan. De aanbestedingsprocedure voor het bouwrijp maken/ aanleg infra is medio december 2025 opgestart. B51 Ruimte voor ruimte Weijenpasweg St. Joost Op 7 maart 2022 heeft de gemeente met Ruimte voor Ruimte Limburg CV (hierna: Ruimte voor Ruimte) een exploitatieovereenkomst gesloten in verband met de realisatie van 5 Ruimte voor Ruimte woningen aan de Weijenpasweg in Sint Joost. Binnen het plangebied ligt voorts één gemeentelijke kavel met een oppervlakte van ca. 635 m2. De grondexploitatie voor deze ontwikkeling met 6 woningbouwkavels is geopend bij de eerste bestuursrapportage 2022. De opbrengst van de gemeentelijke kavel is voor de gemeente.
In verband hiermee draagt de gemeente bij in de kosten voor de aanleg van de benodigde infrastructuur welke in opdracht van Ruimte voor Ruimte wordt gerealiseerd. Om de bouw van de 6 woningen mogelijk te maken is een bestemmingsplan in procedure gebracht. Dit bestemmingsplan is inmiddels onherroepelijk. Ruimte voor Ruimte heeft voor de realisatie van woningen op haar kavels een verkoopovereenkomst met een bouwer/ontwikkelaar uit Deventer gesloten. De ontwikkelaar heeft voor deze kavels diverse woningbouwtypen ontworpen waaruit mensen kunnen kiezen. De verkoop van de betreffende kavels met woningen vindt door de ontwikkelaar plaats. Om de verkoop en de bouw van alle 6 de kavels door één partij en op uniforme wijze te laten plaats vinden verkoopt de gemeente haar kavel ook aan de ontwikkelaar. De opbrengst van deze kavel was geraamd in boekjaar 2025, hetgeen niet is gelukt. Dit wordt boekjaar 2026. B52 Bedrijvenpark de Loop Echt De gemeente is een anterieure exploitatie- en verkoopovereenkomst aangegaan met Intospace voor de realisatie van een bedrijvenpark ten noorden van het bestaande terrein De Loop-west. Het bestemmingsplan is in december 2022 door de gemeenteraad vastgesteld en ook is de omgevingsvergunning voor het bouwen verleend. Het bestemmingsplan en alle benodigde vergunningen zijn onherroepelijk.
In de raadsvergadering van juli 2023 is het gemeentelijke grondexploitatiecomplex geopend. In 2024 zijn de gemeentelijke gronden verkocht en zijn ook de overige opbrengsten binnengekomen. De start van de bouw heeft plaatsgevonden in 2024. De eerste 4 gebouwen zijn in 2025 gerealiseerd en gefaseerd door de logistieke dienstverlener Arvato in gebruik genomen. Volgens planning wordt in 2026 het laatste gebouw aan de zuidzijde van de Slagmolen opgeleverd en in gebruik genomen. B53 Louerveld Susteren De gemeente Echt-Susteren gaat samen met Mulleners Vastgoed bv de woningbouwlocatie 'Louerveld' in Susteren ontwikkelen. Hiervoor hebben partijen een anterieure overeenkomst gesloten. Het plan omvat de bouw van 167 grondgebonden woningen voor verschillende doelgroepen in diverse prijssegmenten. Er zal een mix aan woningtypen worden gebouwd, zowel rijwoningen, twee-onder-een-kapwoningen, patiowoningen, vrijstaande woningen als ook een aantal vrije bouwkavels. Met de ontwikkeling van deze woningen in Susteren wordt een bijdrage geleverd aan de invulling van de actuele en urgente woningbehoefte én aan de afspraken vanuit de Woondeal Limburg, die in maart 2023 is ondertekend door onder meer de Limburgse gemeenten en de provincie Limburg. Van deze 167 woningen wordt twee derde Deel I - 205 - deel in het betaalbare segment gerealiseerd, in overeenstemming met de afspraken in de Woondeal.
Hierbij zijn er afspraken gemaakt tussen Mulleners en ZOwonen over de realisatie van 26 sociale woningen in het plan. 30 woningen van de 167 woningen worden in eigen regie door de gemeente ontwikkeld. Het bestemmingsplan en alle benodigde vergunningen zijn onherroepelijk. In de raadsvergadering van 5 juni 2025 is ingestemd met de voorgestelde exploitatiebegroting. In 2026 wordt gestart met het bouwrijp maken van de locatie en gaan de eerste woningen in de verkoop. B54 Oud Roosteren Voor de verbetering van de leefbaarheid van de inwoners van Oud Roosteren heeft de gemeente na een lange onderhandeling, begin 2024 de voormalige agrarische locaties op Oud Roosteren 15 en 24 aangekocht. Het uiteindelijke doel voor de locaties is om deze te saneren en woningbouw te realiseren. Met Danlaw vastgoed BV is een anterieure en een koopovereenkomst voor de herontwikkeling van deze locatie gesloten. Deze overeenkomsten hebben betrekking op de ontwikkeling van 9 woningen en herontwikkeling van twee bestaande woningen. Oud Roosteren 24 wordt door de initiatiefnemer voor de duur van maximaal drie jaar ingezet als opvanglocatie voor ontheemde Oekraïners. Op Oud Roosteren 15 rust een recht van gebruik en bewoning voor de huidige bewoner waarbij deze in de woning mag blijven wonen. In de raadsvergadering van 11 december 2025 is ingestemd met de grondexploitatie.
De grond en opstallen worden gefaseerd verkocht. In het eerste kwartaal van 2026 wordt de woning die als opvanglocatie gaat dienen verkocht en in het tweede kwartaal worden de opstallen gesloopt. De verdere ontwikkeling vindt na de sloop plaats. Risicobeheersing Volgens de nota Risicomanagement worden van de grondexploitaties periodiek (o.a. bij de jaarrekening en begroting) op een systematische wijze de risicodragende gebeurtenissen geïnventariseerd, de kans op optreden en het effect daarvan ingeschat, de al bestaande beheersmaatregelen in kaart gebracht en tenslotte het restrisico gekwantificeerd. Deze restrisico’s vormen de grondslag en worden meegenomen bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit resp. het weerstandvermogen. Verder wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Winst- en verliesnemingen, voorziening en reserves grondexploitaties. Winstnemingen In 2025 is volgens de ‘Percentage of completion – methode’ (Poc-methode) € 78.681 aan winst genomen.
GRONDEXPLOITATIES WINSTGEVENDE PROJECTEN VERLIESGEVENDE PROJECTEN VOORZIENING VERLIEZEN GRONDEXPLOITATIES ALGEMENE RESERVE GRONDBEDRIJF EN RESERVE WINST GRONDEXPLOITATIES Winstneming Aanvulling tekort Verliesneming Deel I - 206 - Winstnemingen 2025 Bedrag in € B05 Herstructurering de Loop -5.810 B27 Businesspark Midden-Limburg - 2.547 B46 Bocage 23.270 B50 Uitbreiding bedrijventerrein de Berk III 275 B52 Bedrijvenpark de Loop Echt 58.140 B53 Louerveld Susteren 5.353 Totaal 78.681 Winstneming bij grondexploitaties geschiedt volgens de Poc-methode omdat deze is voorgeschreven door de Commissie BBV. De gemeente hanteert een voorzichtiger beleid. Hetgeen inhoudt dat er ook daadwerkelijk sprake moet zijn van gerealiseerde winsten (rekening houdende met de nog te realiseren kosten). Het verschil tussen de verplichte winstneming volgens Poc-methode en de door de gemeente gehanteerde winstneming wordt toegevoegd aan een aparte reserve “Winst Grondexploitaties” (RWG). Zodra winsten ook volgens gemeentelijk beleid als gerealiseerd gelden, worden deze bij de afsluiting van het boekjaar vanuit de RWG overgeboekt naar de Algemene Reserve Grondbedrijf (ARG). Op de RWG ligt een claim voor het nog aan de ARG over te boeken bedrag. Overboekingen vanuit de RWG kunnen dus enkel naar de ARG plaatsvinden.
Verliesnemingen Als tekorten zijn geconstateerd of worden voorzien, is op basis van het voorzichtigheidsprincipe de voorziening verliezen grondexploitaties (aan)gevuld ter hoogte van het (te verwachten) verlies. In 2025 heeft er een verliesneming plaatsgevonden van € 54.847 met betrekking tot grondexploitatie ‘Bloemenhof (Dakpannenlocatie Cuijpers)’. Voorziening verliezen grondexploitaties De voorziening verliezen grondexploitaties moet voldoende groot zijn om in de exploitatietekorten te voorzien. Voeding geschiedt vanuit de Algemene Reserve Grondbedrijf (ARG), maar kan ook vanuit andere reserves c.q. middelen plaatsvinden. De gemeente Echt-Susteren bepaalt (voorzichtigheidshalve) de hoogte van deze verliesvoorziening op eindwaarde (inclusief rente op einde looptijd). Ultimo 2025 is er sprake van de navolgende verliesgevende complexen: Nr. Complexen Verwacht resultaat op eindwaarde (in €) B05 Herstructurering de Loop 13.717 B54 Louerveld Susteren 345.292 Totaal 359.009 Genoemde verliezen vloeien voort uit in 2025 bijgestelde exploitatiebegrotingen Reserves grondexploitaties De grondexploitatie gerelateerde reserves zijn de Algemene Reserve Grondbedrijf (ARG) en de daarmee verbonden Reserve Winst Grondexploitaties (RWG). De ARG dient als buffer voor de grondexploitaties.
Winstnemingen, al dan niet tussentijds, worden (indien nodig via de Reserve Winst Grondexploitaties) toegevoegd aan de ARG. Daar tegenover staat dat de Voorziening verliezen grondexploitaties ten laste van de ARG wordt gevoed. Algemene reserve Grondbedrijf (ARG) Op basis van geactualiseerde grondexploitaties/herberekeningen en daarnaast ook rekening houdend met onttrekkingen, bijvoorbeeld voor de genoemde verliesvoorziening, claims en stortingen, wordt in de tabel op bladzijde 260 een meerjarig overzicht van de ARG weergegeven voor de jaren 2025 tot en met 2029. RWG Reserve Winst grondexploitaties (RWG) | Bedrag in € Stand per 1-1-2025 | 112.233 Poc winst Louerveld Susteren 2025 | 5.353 Poc winst Uitbreiding bedrijventerrein de Berk III 2025 | 275 Poc winst de Loop (terugdraaien in het verleden genomen winsten, de | -5.810 grondexploitatie is na actualisatie in 2025 verlieslatend) Stand per 31-12-2025 | 112.051 Voorbereidingskrediet faciliterende en actieve grondexploitaties. Wanneer de gemeente overweegt om zelf, of in samenwerking met een projectontwikkelaar, een (uitleg)gebied te (laten)ontwikkelen, moeten hiervoor, met name in de initiatief- en voorbereidingsfase, kosten worden gemaakt. Vervolgens kan definitief worden besloten om de gronden al dan niet in exploitatie te nemen of de exploitatie daarvan te faciliteren.
Bij een actieve grondexploitatie ontwikkelt de gemeente de gronden zelf en bij een faciliterende grondexploitatie faciliteert de gemeente de randvoorwaarden voor een gewenste ontwikkeling van gronden door een derde partij. Het algemeen budgetrecht is een raadsbevoegdheid. Normaliter mag het college geen kosten voor grondexploitaties maken, voordat de raad hiervoor middelen ter beschikking heeft gesteld. De raad kan het college echter de ruimte bieden om binnen kaders zelfstandig financiële besluiten hierover te nemen. Gezien de doorlooptijden van raadsvoorstellen is het ondoenlijk om met name bij het veelvoud aan kleinere projecten, per project een voorbereidingskrediet door de raad te laten vaststellen voordat voorbereidende kosten kunnen worden gemaakt.
Om toch in de voorbereidingsfase al kosten te kunnen maken, deze op juiste wijze te registreren en dekking daarvoor te regelen, is het volgende vastgesteld: Limiet De raad geeft het college de ruimte om jaarlijks zonder voorafgaande tussenkomst van de raad tot een totaalbedrag van maximaal € 100.000 bestedingen te doen voor de voorbereiding van actieve- en faciliterende grondexploitaties, dit met inachtneming van de volgende voorwaarden die het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) over voorbereidingskosten dwingend voorschrijft: | De kosten moeten passen binnen de kostensoortenlijst van het Besluit ruimtelijke ordening/bijlage IV bij het Omgevingsbesluit; en | De kosten mogen maximaal 5 jaar geactiveerd blijven. Na maximaal 5 jaar moeten de kosten hebben geleid tot een actieve of faciliterende grondexploitatie of worden afgeboekt ten laste van het jaarresultaat. Of er moet een voorziening worden getroffen. De in de beginfase te maken voorbereidingskosten zijn meestal planontwikkelingskosten, maar kunnen ook bestaan uit o.a. beheerskosten of sloopkosten.
Afhankelijk van de indeling in een actieve dan wel faciliterende grondexploitatie, worden kosten die al worden gemaakt voordat het grondexploitatiecomplex mag worden geopend, volgens het nieuwe Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verantwoord onder ‘Immateriële Vaste Activa (ImVA)’ danwel ‘Overlopende activa/passiva’. Overgang naar exploitatie danwel afboeking Worden deze plannen daadwerkelijk in ontwikkeling genomen, dan worden de onder ImVA geactiveerde voorbereidingskosten of overlopende activa overgeheveld naar het actieve of faciliterende grondexploitatiecomplex. De op ImVA danwel overlopende activa verantwoorde kosten waarvan de 5 jaars-termijn in het actuele boekjaar verstrijkt, worden in dat actuele boekjaar afgeboekt ten laste van het jaarresultaat. Als dekking wordt hiervoor de Algemene reserve grondbedrijf gebruikt. Indien er een voorziening is gevormd, hoeven deze kosten niet te worden afgeboekt, maar kunnen later alsnog worden ingebracht in de grondexploitatie als de raad daartoe heeft besloten. Deel I - 208 - Deel I - 208 - Risicobeheersing Om te voorkomen dat op enig moment meer voorbereidingskosten worden gemaakt dan de Algemene reserve grondbedrijf kan afdekken, wordt met de verantwoording van kosten op het voorbereidingskrediet telkenmale ook een claim opgenomen op de Algemene reserve grondbedrijf.
Voorziening voorbereidingskosten grondexploitaties > 5 jaar In 2024 heeft de raad besloten om de voorziening ‘Voorbereidingskosten grondexploitaties > 5 jaar’ te vormen en hieraan € 1.778 toe te voegen, zijnde de in boekjaar 2019 verantwoorde voorbereidingskosten (waarvan de maximale activeringsgrens van 5 jaar is verstreken) over locatie Vonderen. In 2025 is de voorziening aangevuld met de in boekjaar 2020 verantwoorde en geactiveerde voorbereidingskosten m.b.t. de locatie Vonderen zijnde € 17.423. De voorziening ‘Voorbereidingskosten grondexploitaties > 5 jaar’ bevat per 31-12-2025 in totaliteit € 19.201 aan middelen. MEERJARENRAMING ALGEMENE RESERVE GRONDBEDRIJF (ARG) Bedragen in € | per 01-012025202620272028 | 2029 Stand Algemene Reserve Grondbedrijf (ARG) | (1) | 7.546.353 a) | 6.436.152 | 7.846.801 | 8.405.479 | 8.951.479 STORTINGEN INZAKE PROJECTEN | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 VAN PROJECT- | VAN PROJECT- VAN PROJECT- VAN PROJECT- VAN PROJECT- RESULTAAT | RESULTAAT | RESULTAAT | RESULTAAT | RESULTAAT NAAR ARG | NAAR ARG | NAAR ARG | NAAR ARG | NAAR ARG Bocage | 23.270 | 45.000 | 45.000 | 45.000 | 45.000 BPML / BT St.
Joost | -2.547 | 6.628 Livar Experience Centre | 0 | 188.767 Uitbreding de Berk III | 275 | 640.525 | 478.400 | 506.000 | 433.400 RvR Weijenpasweg | 0 | 90.278 Bedrijvenpark de Loop Echt | 58.140 | 743.637 Louerveld Susteren b) | 5.353 | 40.743 Mutatie ARG n.a.v. resultaten (afgeronde) projecten in betreffend jaar | (2) | 84.491 | 1.665.300 | 613.678 | 551.000 | 478.400 ONTREKKINGEN | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Div. kosten (bijv. prijzenboek) | 0 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 RWG inzake uitbreiding de Berk III | 275 RWG inzake Louerveld | 5.353 VPB last Grondbedrijf cf 2e berap 2025 | 13.191 | PM | PM | PM | PM Voorziening voorbereidingskosten grondexploitaties > 5 jaar | 17.424 Klooster Koningsbosch (cf 1e berap 2022, 1e berap 2023 | 0 | 35.000 en 2e berap 2025) Versterking economische structuur | 117.933 | 45.000 Activiteiten winkelhart programma centrum Echt | 112.058 | 100.000 | 50.000 Aanvulling voorziening verliezen grondexploitaties inzake | 13.717 herstructurering bt de Loop Aanvulling voorziening verliezen grondexploitaties inzake | 345.292 woningbouwlocatie Oud Roosteren Ontwikkeling hoek Marktstraat-Willibrordusplein Susteren cf 1e berap 2022, 2e berap 2023, 1e en 2e berap 2024, 1e berap 2025 | 5.268 | 69.651 Storting in de reserve afschrijvingslasten investeringen tbv de tijdelijke huisvesting Connect college cf 2e berap 2025 | 636.000 TOTAAL ONTREKKINGEN |
(3) | 1.266.511 | 254.651 | 55.000 | 5.000 | 5.000 TOEVOEGINGEN / STORTINGEN | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Klooster Koningsbosch cf 2e berap 2025 | 20.000 Vrijval verliesvoorziening ivm Dakpannenlocatie Cuijpers | 51.819 TOTAAL TOEVOEGINGEN / STORTINGEN | (4) | 71.819 | 0 | 0 | 0 | 0 PROGNOSE ARG excl. niet in de begroting opgenomen claims (= 1 plus 2 minus 3 plus 4) | (5) | 6.436.152 | 7.846.801 | 8.405.479 | 8.951.479 | 9.424.879 Niet in de begroting opgenomen claims | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Echt-Zuidoost: reserve kapitaalstorting en aanv. finan. kapitaalstorting, conform rbsl. dec. 2011 | 72.849 Voorbereidingskrediet faciliterende en actieve grondexploitaties c) | 64.636 | 100.000 | 100.000 | 100.000 | 100.000 Poort van Echt cf raadsbesluit juni 2021 | 727.000 Totaal niet uit de begroting blijkende claims | (6) | 864.485 | 100.000 | 100.000 | 100.000 | 100.000 PROGNOSE ARG incl. niet in de begroting | 5.571.666 | 7.746.801 | 8.305.479 | 8.851.479 | 9.324.879 opgenomen claims (= 5 minus 6) per 31-12 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 a) Betreft de ARG per 31 december 2024 conform de jaarrekening 2024 b) Een (positief) resultaat/afdracht naar de ARG wordt (tevens) pas na 2029 verwacht c) In de bovenstaande meerjarenraming is jaarlijks een claim van € 100.000 opgenomen t.b.v. het voorbereidingskrediet facilitaire en actieve grondexploitaties.
Deel I - 209 - Deel I - 210 - 9.9 Openbaarheidsparagraaf Een bestuursorgaan moet jaarlijks in de begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens over de uitvoering van de Wet open overheid (Woo) en in de jaarrekening verslag doen van de uitvoering van de Woo in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze bepaling is bedoeld om de naleving van de Woo, waaronder de bepalingen over de actieve openbaarmaking, te stimuleren. Een MER- brede projectgroep is vanuit verschillende disciplines - juridische zaken; informatisering; communicatie; dienstverlening – aan de slag met de implementatie van de Woo. Transparante en open overheid Gemeente Echt-Susteren wil een transparante en open overheid zijn. Gestreefd wordt naar een zo open mogelijke samenleving. Informatie speelt hierbij een cruciale rol. Deze moet vindbaar, inzichtelijk en herbruikbaar zijn. Actieve openbaarmaking Voor het vertrouwen van de inwoners en bedrijven is het belangrijk om als overheid betrouwbaar en transparant te zijn over besluitvorming, en dat de onderliggende afwegingen voor iedereen inzichtelijk en begrijpelijk zijn. Openheid over besluitvorming en het beschikbaar stellen van data maakt het voor de inwoners van de gemeente mogelijk om mee te doen, mee te beslissen en mee te praten en daarmee het draagvlak in de samenleving te vergroten. De Woo is per 1 mei 2022 in werking getreden.
De actieve openbaarmaking treedt in werking door middel van een Koninklijk Besluit per tranche. Er is sprake van vier tranches. De eerste tranche voor de actieve openbaarmaking is tijdig voor de daarvoor gestelde inwerkingtreding op 1 november 2024 gerealiseerd. De inwerkingtreding van de volgende tranches laat nog op zich wachten. Ondertussen wordt wel gewerkt aan de implementatie van de actieve openbaarmaking. Passieve openbaarmaking Naast actieve openbaarmaking bestaat ook de mogelijkheid een Woo-verzoek in te dienen en het bestuursorgaan te verzoeken om documenten openbaar te maken, ook wel passieve openbaarmaking genoemd. Een Woo-verzoek gaat over publieke informatie die door de gemeente is opgemaakt of door de gemeente is ontvangen. Iedereen kan, zonder een belang te hoeven stellen, vragen om documenten over een onderwerp openbaar te maken. Het proces rondom de passieve openbaarmaking is in kaart gebracht en het doel is deze in 2026 te implementeren. Informatiehuishouding op orde De komende jaren moet de gemeente aan de slag met het verbeteren van de informatiehuishouding om te voldoen aan de eisen van de Woo. Daardoor wordt beter voldaan aan de wettelijke termijnen die de Woo bij de afhandeling van verzoeken en is het mogelijk voor medewerkers om sneller en efficiënter te werken. Hiermee staat de gemeente aan het begin van een groot veranderproces.
Om de informatiehuishouding op orde te krijgen, is het noodzakelijk om te investeren in de bewustwording van de medewerkers. Ook zullen werkprocessen beter en slimmer ingericht moeten worden. Van belang is om te zorgen dat informatie op een vaste plek wordt bewaard en dat iedereen zich ervan bewust is wat handelen vanuit openbaarheid en transparantie met zich meebrengt bij het omgaan met informatie. Er zal worden gezorgd voor bewustwording binnen de organisatie over wat openbaar en transparant handelen betekent. Financiële middelen Het kabinet heeft financiële middelen, voor de periode 2022 tot en met 2026, vrijgemaakt om gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo te ondersteunen. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen zijn bedoeld voor actieve openbaarmaking van de documenten zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen. Deel I - 211 - 9.10 Paragraaf rechtmatigheid Vanaf boekjaar 2023 neemt het college de Rechtmatigheidsverantwoording (RMV) op in de jaarstukken.
Met de RMV legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over de rechtmatigheid van het financiële beheer in het verslagjaar. Het college verklaart dat de financiële handelingen zijn uitgevoerd in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving en de door de raad vastgestelde kaders. De rechtmatigheidsverantwoording gaat over drie rechtmatigheidscriteria, namelijk: 1. Voorwaardencriterium: dit ziet erop toe dat financiële handelingen zijn uitgevoerd in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving en gemeentelijke verordeningen. Dit betreft onder andere subsidievoorwaarden, aanbestedingsregels, mandaten en beleidsregels. 2. Begrotingscriterium: dit heeft betrekking op de vraag of de lasten, investeringen en baten passen binnen de door de gemeenteraad vastgestelde begroting en de daarbij behorende autorisaties. Overschrijdingen van geautoriseerde budgetten zijn in beginsel onrechtmatig, tenzij deze tijdig door de raad zijn geautoriseerd of passen binnen de geldende spelregels voor begrotingswijzigingen. 3. Misbruik en oneigenlijk gebruik: dit richt zich op het voorkomen en bestrijden van onterecht gebruik van gemeentelijke regelingen en middelen. Er zijn beheersingsmaatregelen getroffen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen en signaleert en corrigeert afwijkingen waar deze zich voordoen.
Eventuele afwijkingen boven de verantwoordingsgrens worden toegelicht. De RMV maakt onderdeel uit van de jaarrekening en wordt dus gecontroleerd door de extern accountant op getrouwheid. De RMV is bedoeld om de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad te versterken en het onderlinge gesprek met het college over de rechtmatigheid te bevorderen. Afwijkingen per criterium 1. Afwijkingen voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium gaat over het naleven van de eisen bij het financieel handelen. De eisen zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, waaronder de Europese aanbestedingsregelgeving. Ten aanzien van deze Europese aanbestedingsregelgeving zijn onrechtmatigheden geconstateerd voor het jaar 2025. Het gaat om een totaalbedrag van € 7.212.000. Omdat de onrechtmatigheden hoger zijn dan de goedkeuringstolerantie (2 % van de totale lasten van de jaarrekening, zijnde € 2.506.000), zijn deze meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Onderstaand een toelichting op de geconstateerde onrechtmatigheden en welke maatregelen er zijn genomen om dit in de toekomst te voorkomen. De onrechtmatigheden van 2025 bestaan enerzijds op fouten die ‘doorlopen’ vanuit 2024 en anderzijds uit nieuwe fouten. De doorlopende fouten betreffen een bedrag van € 544.095.
Dit betreffen onderstaande overeenkomsten: Advisering met betrekking tot openbare verlichting is in gezamenlijkheid aanbesteedt voor de drie organisaties en de totale opdrachtwaarde komt boven de Europese drempel uit. Voor 2025 is de fout voor de gemeente Echt-Susteren € 58.238. De opdracht voor begeleiding en ondersteuning van jongeren en jongvolwassenen (330.000) (zowel 18- als 18+) met complexe problematiek, evenals hun gezinnen, is verstrekt aan de leverancier die actief is op de gebieden waar maatschappelijke partners of professionele hulpaanbieders niet in staat zijn om de benodigde ondersteuning te bieden. De opdracht voor de uitvoering van beheertaken in bossen, natuurterreinen en landschappelijke beplantingen is aangegaan voor de periode 2023-2026, en de totale opdrachtwaarde overschrijdt de drempel van de EU-aanbestedingsgrens. De fout in 2025 bedraagt € 57.000. Het vervoer van jeugdigen in het kader van de Jeugdwet ( € 99.000) is een verplichting voor onze gemeente, waarbij wij verantwoordelijk zijn voor het organiseren van vervoer van en naar een jeugdhulplocatie wanneer gezinnen hier zelf niet in kunnen voorzien. Hiervoor is een afzonderlijke opdracht verleend, aangezien dit specifieke onderdeel niet was opgenomen in de geldende overeenkomst. De oude overeenkomst liep door tot 1 augustus 2025.
Vanaf 1 augustus is er sprake van een nieuwe, Europees aanbestede, overeenkomst. Deel I - 212 - Daarnaast zijn er in 2025 drie nieuwe fouten geconstateerd: In 2022 is de voorbereiding gestart voor project Susteren fase 1 en Nieuwstadt fase 5. In overeenstemming met onze reguliere werkwijze is dit project primair geraamd met een eigen calculatie die doorgaans marktconform is. Deze primaire raming betrof een bedrag van € 5.372.100. In navolging op de eigen raming is door een extern adviesbedrijf nog een calculatie gemaakt die fors hoger uitkwam. Bij het opstellen van de aanbesteding wordt dan ook gekeken naar het evenwicht tussen beiden ramingen. Op basis van deze inschatting is, volgens wetgeving, gekozen voor een nationaal openbare aanbesteding. De markt is inmiddels onvoorzien sterk veranderd en eenheidsprijzen zijn dermate gestegen dat de winnende inschrijving op deze aanbesteding € 6.415.000 bedroeg, en dus boven de Europese drempelbedragen is uitgekomen. Op basis van het gegunde bedrag had deze aanbesteding Europees moeten zijn in plaats van Nationaal. De opdrachtwaarde van € 6.415.000 is meegenomen als fout in de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening 2025. De onrechtmatigheid vanwege het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels hoeft hierdoor maar 1 jaar meegenomen te worden.
De lasten betreffende directievoering en toezicht bij de herinrichting Peij overschrijden de Europese aanbestedingsgrens met een bedrag van € 153.000. Het huidige contract met betrekking tot de applicaties voor Burgerzaken is, zonder aanbesteding, verlengd. De onrechtmatigheid voor 2025 bedraagt € 98.000. Er zijn geen andere afwijkingen van het voorwaardencriterium geconstateerd in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. 2. Afwijkingen begrotingscriterium: Met de controle op de juiste toepassing van het begrotingscriterium wordt getoetst of het budgetrecht van de gemeenteraad is gerespecteerd. In het controleprotocol is vastgesteld dat over- en onderschrijdingen van de baten en lasten die tijdig zijn gemeld aan de raad niet als onrechtmatig worden aangemerkt. Sommige begrotingsoverschrijdingen zijn onrechtmatig, maar worden gezien als acceptabel. Over- en onderschrijdingen van zowel lasten als baten over 2025 die ontstaan na de peildatum van de 2e bestuursrapportage 2025 kunnen niet meer voor een begrotingswijziging aan de raad worden voorgelegd. Deze over- en onderschrijdingen blijven buiten beschouwing voor het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2025. Deze verschillen worden wel toegelicht in de jaarrekening 2025 als ze hoger of lager zijn dan € 50.000. Hiervoor wordt verwezen naar hoofdstuk 3 Rekeningsaldo 2025.
Onderstaand worden per programma de begrotingsoverschrijdingen opgenomen. Programma 1 Bevolking en Bestuur: er is een overschrijding van de lasten van € 962.000. Deze overschrijding betreft voor € 942.660 de storting in de voorziening pensioenverplichtingen wethouders. Deze storting betreft een verplichte uitgave en de overschrijding is daarom acceptabel. Programma 4 Onderwijs – overschrijding van de lasten van € 166.000. Deze overschrijding wordt veroorzaakt door hogere lasten voor werkzaamheden aan het schoolgebouw de Driepas. De overschrijding op de lasten wordt direct gecompenseerd door hogere baten, bijdrage vanuit het COA, en is daarom acceptabel. Programma 8 Omgevingsrecht – overschrijding van de lasten van € 148.000. De overschrijding betreft een hogere bijdrage aan de MER-OD met betrekking tot de wet goed verhuurderschap en de vergoeding voor de gemeente Maasgouw voor de huisvesting van de MER OD. Dit betreft een acceptabele overschrijding. 3 Misbruik & Oneigenlijk gebruik De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). In 2025 zijn geen gevallen van interne fraude binnen de organisatie geconstateerd.