Jaarrekening 2024 deel I en II definitieve versie incl. verklaring

17.000

29.000

Nadeelcompensatie

22.400

Duurzaamheid lasten

48.000

Onderwijs

Bijdrage regionaal bureau leerplicht

13.000

Cultuur en sport

Exploitatie binnensport

34.000

SPUK sport Activiteiten en projecten welzijn en cultuur Sportbeoefening Sociaal domein

Monitoringssysteem

15.000 32.000 41.000

8.900

Social return on investment (SROI)

14.200

MFC Roosteren

9.600

Bijdrage onderhoud gemeenschapshui-

30.600

Deel I - 26 -

Programma

Omschrijving

Positief

Negatief

zen

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Speelvoorzieningen

25.400

Leges ruimtelijke plannen

15.700

Advieskosten ruimtelijke plannen

32.500

Economische zaken en Grondexploitaties Zend en reclame masten

Algemene dekkingsmiddelen

19.000

Eigendommen algemeen

37.000

Onvoorziene lasten en reserveringen

42.000

Mutatie voorziening belasting debiteuren Mutatie voorziening dubieuze debiteuren Overhead

Facilitaire kosten

45.000 42.000

43.000

Beheer buiten Edisonweg onderhoud

Saldo

48.000 12.000

534.200

417.500

6.588.522

3.215.500

3.373.022

Programma bevolking en bestuur Lasten en Baten secretarieleges (voordeel 66.300) De ontvangen leges zijn 194.300 hoger dan geraamd. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de hogere opbrengst reisdocumenten en reisdocumenten niet-ingezetenen. In de begroting was rekening gehouden met de zogenaamde paspoortpiek maar dit bleek achteraf te voorzichtig. Hier staat tegenover dat de lasten van de secretarieleges 128.000 nadelig zijn omdat de uitgaven voor reisdocumenten en reisdocumenten niet-ingezetenen naar rato hoger zijn. In totaal heeft dit een positief effect van 66.300 op het saldo. Pensioenverplichtingen aan (oud-)wethouders (nadeel 1.002.000) De hoogte van de pensioenvoorziening is op basis van actuariële berekeningen bepaald. Hierbij wordt rekening gehouden met factoren zoals levensverwachting, rentestand en toekomstige uitkeringsverplichtingen. Door onder andere een daling van de rente en toevoegen van deelnemers is gebleken dat de voorziening onvoldoende was om de toekomstige verplichtingen te dekken en daarom moet de gemeente in 2024 een bedrag van 1.002.000 storten. Programma openbare orde en veiligheid Programma Beheer Openbare Ruimte Wegen algemeen (voordeel 82.000) Als gevolg van de introductie van het systeem GBI World is latentie ontstaan bij het uitvoeren van het beheerssysteem ( 42.000).

Tevens heeft een lagere aanbesteding bermen geleid tot een positief resultaat ( 40.000).

Deel I - 27 -

Personeelskosten gedekt door voorziening afval (voordeel 184.000) In 2024 is er voor een bedrag van 184.000 meer doorberekend naar afval, hetgeen gedekt is door de voorziening afval en een voordelig effect heeft op het rekeningsaldo 2024. Personeelskosten gedekt door voorziening riolering (voordeel 149.000) In 2024 is er voor een bedrag van 149.000 meer doorberekend naar riolering, hetgeen gedekt is door de voorziening riolering. Dit heeft een voordelig effect op het rekeningsaldo 2024. Programma Onderwijs Programma Cultuur en sport Kermissen en markten (nadeel 53.000) De kosten voor elektriciteit zijn door prijsstijgingen hoger uitgevallen dan begroot en hierdoor is een nadeel van 53.000 ontstaan. Onderhoud diverse accommodaties cultuur en sport (voordeel 57.000) In 2024 is er een nieuw Meerjarig Onderhoudsplan vastgesteld (MJOP), waarbij de budgetten voor klein onderhoud zijn bijgesteld. De uitgaven voor klein onderhoud vertonen echter een niet voorspelbaar verloop, waarbij is gebleken dat in 2024 de uitgaven voor klein onderhoud lager zijn gebleken dan de beschikbare budgetten. Programma Sociaal Domein Resultaat jeugdhulp (nadeel 137.200) Het totale tekort binnen de jeugdhulp bedraagt 137.200. De stijging van de kosten voor jeugdhulp blijft door indexaties, de instroom en complexiteit moeilijk te sturen. De stijging is vooral te zien in segment 4 ambulant individueel.

Hier tellen naast de prijs per etmaal ook de aantallen jeugdigen. Binnen de jeugdbescherming en jeugdreclassering is sprake van meer uitgaven door hogere aantallen. Verder nam het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van een het landelijk transitiearrangement in 2024 verder toe. Budget sociaal domein algemeen (voordeel 141.300) Binnen het taakveld sociaal domein is een bedrag geraamd voor algemene kosten binnen het sociaal domein. Vooraf is moeilijk in te schatten in hoeverre dit budget gebruikt gaat worden. Dit budget is in het kader van de 2e bestuursrapportage 2024 voor 200.000 ingezet voor de dekking van tekorten binnen jeugdhulp en voor 19.000 voor de dekking van kosten voor de individuele studietoeslag. Daarnaast zijn hieruit voor 19.250 kosten gedekt ten behoeve van het project SoFi-e verheldert met data. Andere diverse uitgaven hebben betrekking op projectondersteuning, advisering en ondersteuning voor de nieuwe taakstelling Westrom, een aanpassing in Op de Slek en kerstpakketten voor vrijwilligers. Er hebben in 2024 geen grote inkooptrajecten gelopen waarvoor (externe) projectleiding noodzakelijk was. Resultaat participatie (voordeel 392.000) Het totale overschot binnen participatie bedraagt 392.000.

Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. De BUIG inkomsten baseert het Rijk op daadwerkelijke bestedingen in het jaar 2022 in combinatie met de voorspellingen van het CPB over de werkloosheid en kans op bijstand. In 2024 ontving de gemeente Echt-Susteren meer BUIG dan de werkelijke uitgaven. Verder zijn de kosten binnen het minimabeleid lager dan geraamd door met namen het budget bijzondere bijstand personen <65 jaar. Binnen het participatie budget zijn de uitgaven hoger dan geraamd door hogere advieskosten en opleidingskosten en door hogere kosten voor de individuele studietoeslag. Uitvoeringskosten samenwerkingsverbanden (voordeel 187.700) Binnen de regionale Samenwerking binnen Midden-Limburg hebben een aantal wijzigingen in de personele bezetting plaatsgevonden. De openstaande vacatures zijn niet direct met nieuwe medewerkers

Deel I - 28 -

ingevuld en er heeft geen inhuur plaatsgevonden op een aantal plekken waarvoor wel was voorzien in de begroting. Hierdoor zijn de kosten voor samenwerkingsverbanden in 2024 lager uitgekomen dan begroot. Vluchtelingen i.v.m. noodtoestand Oekraïne (voordeel 524.500) Het totale overschot binnen het budget voor de opvang van Oekraïners bedraagt 524.500. De gemeente heeft in goed overleg met Menswel Sport en COA snel en relatief eenvoudig voldoende opvangplekken kunnen realiseren. Daarom zijn kosten lager uitgevallen dan het ontvangen normbedrag. Resultaat inburgering (voordeel 607.100) Het totale overschot binnen het budget voor inburgering participatie is 607.100. Vanuit de specifieke uitkering wet inburgering 2021 ontving de gemeente voldoende middelen om de kosten mee te dekken in 2024. Kosten die niet onder de specifieke uitkering wet inburgering 2021 verantwoord mogen worden, dekt de gemeente vanuit het lokale budget. Resultaat beschermd wonen (voordeel 313.400) Het totale overschot binnen het budget voor beschermd wonen bedraagt 313.400. Op het einde van het jaar maakt de modulaire gemeenschappelijke regeling (MGR) een nieuwe verdeling van het saldo op basis van de regionale begroting beschermd wonen, maatschappelijke opvang, bemoeizorg en preventie. De gemeente ontvangt vanuit het saldo over 2024 228.800 meer dan geraamd.

Verder zijn de uitvoeringskosten van de MGR, bijdrage aan de MER-SD en andere uitgaven lager uitgevallen ( 84.600) dan geraamd. Resultaat algemeen jeugdbeleid (voordeel 166.400) Het totale overschot binnen het budget voor algemeen jeugdbeleid is 166.400. In de 1e bestuursrapportage 2024 is 100.000 terug overgeheveld naar het budget voor algemeen jeugdbeleid vanuit overige gezondheidszorg. Door de komst van de specifieke uitkering GALA waren deze middelen niet meer nodig. Verder ontving de gemeente een bedrag vanuit de Gemeente Venlo als regiogemeente vanuit de specifieke uitkering IZA. Verenigingsgebouwen, jeugd- en gemeenschapshuizen (voordeel 101.400) Bij de 1e bestuursrapportage 2024 is 90.000 vanuit de integrale aanpak gebiedsaanpassing Salvatorplein Susteren bijgeraamd en een bedrag van 30.000 voor het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van gemeenschapshuis Nieuwstadt. Vanwege latentie in de werkzaamheden is slechts 6.500 besteed. Naast een aantal kleine onderhoudswerkzaamheden heeft in 2024 de financiële afrekening van 11.500 plaatsgevonden van de uitbreidingswerkzaamheden aan Gemeenschapshuis de Koppel waar in 2023 de betreffende budgetten ter beschikking waren gesteld. Onderhoud div. accommodaties sociaal domein (voordeel 121.000) In 2024 is er een nieuw Meerjarig Onderhoudsplan vastgesteld (MJOP), waarbij de budgetten voor klein onderhoud zijn bijgesteld.

De uitgaven voor klein onderhoud vertonen echter een niet voorspelbaar verloop, waarbij is gebleken dat in 2024 de uitgaven voor klein onderhoud lager zijn gebleken dan de beschikbare budgetten. Programma ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Woonwagens (voordeel 66.200) Vanwege andere prioriteiten zijn de beschikbaar gestelde (restant)budgetten ten behoeve van het opstellen van de (integrale) aanpak voor de woonwagenlocatie Groensebos te Sint Joost in 2024 niet besteed. Programma omgevingsrecht Leges omgevingsrecht (nadeel 452.000) In 2024 zijn er meer dwangsommen opgelegd door beschikking kostenverhaal bestuursdwang, hetgeen een voordeel van 62.000 betekent voor het rekeningsaldo. De bouwleges zijn 495.000 lager uitge-

Deel I - 29 -

vallen dan begroot en er zijn in 2024 geen aanslagen opgelegd wegens omgevingsvergunningen i.v.m. brandveiligheid ( 19.000). Bijdrage MER OD (voordeel 767.000) In de begroting was rekening gehouden met een fors hogere bijdrage aan de MER Omgevingsdienst (MER OD) als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Reserve SC MER OD (nadeel 251.000) De additionele kosten als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn uitgebleven en daarom is een onttrekking aan de reserve van 251.000 niet noodzakelijk. Programma economische zaken en grondexploitaties Landschapsbescherming (voordeel 80.000) Het positief saldo is het gevolg doordat de schuilhutten in 2024 niet zijn gerealiseerd door capaciteitsproblemen bij de leverancier. Pachtzaken (voordeel 84.000) De pachtprijs is van rechtswege herzien door het pachtprijzenbesluit. De pachtprijs voor reguliere pacht is verhoogd van 550 ha naar 660 per ha. Programma algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering gemeentefonds 2024 (voordeel 315.000) Via de decembercirculaire 2024 zijn een aantal bedragen beschikbaar gekomen die bestemd zijn voor het jaar 2024. Het gaat om een totaal bedrag van 315.000. Omdat verwacht wordt dat de algemene uitkering 2024 te hoog is vastgesteld, is in 2025 een stelpost opgenomen van 300.000. Waarschijnlijk wordt dit bedrag verrekend via de meicirculaire 2025.

In de gemeentebegroting 2024 is dit niet meer begrotingstechnisch verwerkt kunnen worden. Algemene uitkering - lasten en baten voorgaande jaren (nadeel 118.000) In 2024 is er via de algemene uitkering een bedrag van 88.375 ontvangen met betrekking tot voorgaande jaren, welke als incidentele baat opgenomen wordt. In de begroting was hiervoor opgenomen 71.100. Per saldo een voordeel van 17.275. Aan lasten voorgaande jaren is geboekt 256.202 terwijl hiervoor geraamd was 121.131. Een nadelig verschil van 135.071. Het totale nadeel is derhalve 117.796. het verschil ontstaat doordat ná de laatste begrotingswijziging nog een aantal verrekeningen voorgaande jaren hebben plaatsgevonden. Algemene uitkering- participatie (voordeel 122.000) Ná de laatste begrotingswijziging heeft nog een verrekening plaatsgevonden, van de participatiebijdrage. Voor onze gemeente een bedrag van 122.000 positief. Ook hier is gebleken is dat ná de laatste begrotingswijziging nog bedragen verrekend zijn. Lasten heffingen en invordering gemeentelijke belastingen (voordeel 120.000) De bijdrage aan de BsGW is 80.000 lager uitgevallen door een positief rekeningresultaat dat naar rato wordt teruggegeven aan de deelnemende gemeenten. Daarnaast is er een voordeel van 30.000 ontstaan door een BTW teruggave waarmee geen rekening is gehouden in de begroting omdat de omvang pas na afloop van het boekjaar bekend is.

OZB woningen en niet woningen (nadeel 60.000) De baten van de ozb niet woningen waren in 2024 51.000 lager dan verwacht dit werd met name veroorzaakt door de lagere baten zakelijk gerechtigden. De ozb baten woningen over 2024 zijn 9.000 lager dan geraamd.

Deel I - 30 -

Forensenbelasting (voordeel 69.000) De opbrengst van de forensenbelasting over 2024 is 45.000 hoger dan geraamd en de baten over voorgaande jaren bedroegen 24.000. Bij de jaarafsluiting is er sprake van een meeropbrengst ten opzichte van het geraamde van 69.000. Overhead Personeelskosten (nadeel 436.000) De overschrijding op de overige personele lasten van 96.000 worden met name veroorzaakt door de kosten van opleidingen. Bij de 2e bestuursrapportage 2024 was het budget omhoog bijgesteld maar dit bleek achteraf onvoldoende. Helaas zijn de kosten voor de beveiliging van medewerkers fors toegenomen dat heeft tot een overschrijding geleid. Aan de andere kant is er minder gebruik gemaakt van de mogelijkheid voor de inrichting van een thuiswerkplek waardoor het budget een overschot liet zien. Volgens de BBV (Besluit Begroten en Verantwoorden) moeten de voorzieningen met betrekking tot het verlof hoger worden opgenomen. In voorgaande jaren werd er rekening gehouden met een drempel welke vanaf 2024 is vervallen. Dit zorgt voor een incidentele storting in de voorzieningen verlofsparen en voorziening overmatig verlof van 340.000 hetgeen een nadelig effect op het resultaat heeft. Automatisering (voordeel 87.000) De budgetten voor automatisering hebben betrekking op internet, leasekosten en licentiekosten. De automatiseringskosten zijn voor een bedrag van 87.000 lager dan begroot.

Nieuwe markt (voordeel 73.000) Het voordeel bij het stadhuis wordt voor een bedrag van 140.000 veroorzaakt door lagere onderhoudskosten en minder aanschaffingen. Verder zijn de kosten voor elektriciteit, gasverbruik en verzekeringen voor een bedrag van 67.000 hoger dan begroot. Vervoermiddelen (voordeel 190.000) De leasekosten voor het wagenpark van de buitendienst zijn lager uitgevallen dan begroot hierdoor is een voordeel ontstaan van 225.000. In verband met de verduurzaming van de vervoermiddelen is het leasebudget opgehoogd met 200.000 maar de uitvoering is vertraagd. De kosten van belastingen en inhuren transport vallen gunstig uit, dit levert een voordeel op ten opzichte van de begroting van 9.000. Daartegenover staan hogere kosten voor brandstof 24.000 en onderhoud 20.000. Diversen Kapitaallasten - afschrijvingen (voordeel 688.000) De werkelijke afschrijvingslasten 2024 (exclusief riolering) zijn 688.000 lager dan begroot, hetgeen resulteert in een positief resultaat. De lagere afschrijvingslasten worden veroorzaakt door latentie in de uitvoering van een aantal projecten. Het benoemde voordeel van 688.000 is exclusief 35.100 voordeel op de afschrijvingslasten van riolering. Deze 35.100 zijn meegenomen bij programma Beheer openbare ruimte.

Reserve afschrijvingslasten investeringen (nadeel 170.800) De afschrijvingslasten van een aantal investeringen worden gedekt uit de reserve afschrijvingslasten investeringen. Lagere afschrijvingslasten met betrekking tot deze investeringen betekent dat er ook een lagere inzet vanuit de reserve afschrijvingslasten investeringen nodig is, hetgeen een nadelig effect heeft op het jaarrekeningsaldo. Treasury - rente (voordeel 205.000) Binnen het taakveld treasury is per saldo een voordeel behaald van 205.000 op rente baten en lasten. Dit voordeel bestaat uit hogere ontvangsten dan begroot voor o.a. rente van banken en Enexis Holding ( 46.000) en ontvangen rente op uitgezette kasgeldleningen ( 123.000). Voor het afsluiten van de kasgeldleningen is in totaal 3.000 betaald voor bemiddelingskosten, hetgeen niet was geraamd. De rentelasten 2024 waren 23.000 lager dan begroot. Ook in de toerekening van rente aan de grondex-

Deel I - 31 -

ploitatiecomplexen en aan de reserves met betrekking tot de grondexploitaties is sprake van een voordelig effect, resp. 9.000 en 7.000. Administratieve rente (nadeel 118.000) Ten aanzien van de administratieve rente wordt opgemerkt: voor de berekening van het riooltarief wordt rekening gehouden met rentelasten. Door de lage rente gedurende het jaar 2024 wordt geen rente toegerekend aan riool. Dit betekent dat ten opzichte van de begroting 118.000 niet doorberekend wordt. Diversen (voordeel 94.722) De kleinere onder- en overschrijdingen over de diverse programma’s leiden tot een positief resultaat van 94.722.

Deel I - 32 -

4. Auditing en control

Programmaverantwoording

2024 Deel I - 33 -

Deel I - 34 -

4. Auditing en control 4.1 Termen Doeltreffendheid Doelmatigheid Rechtmatigheid Getrouwheid

Wordt het beoogde doel/resultaat gerealiseerd? Wordt het beoogde doel/resultaat met zo min mogelijk geld gerealiseerd? Wordt het beoogde doel/resultaat binnen de geldende wet- en regelgeving gerealiseerd? Geeft de verantwoording een tijdig, juist en volledig beeld?

4.2 Audithuis In de gemeente vindt auditing plaats door diverse organen, die gezamenlijk aangeduid worden als het audithuis. De organen van het audithuis voeren onderzoeken uit naar de doeltreffendheid, doelmatigheid, rechtmatigheid van het gevoerde bestuur, beleid en beheer. Ook naar de getrouwheid van de verantwoording die daarover wordt afgelegd. Elk orgaan vindt zijn oorsprong in een specifiek juridisch kader, dat aangeeft namens welk orgaan er wat onderzocht moet worden. Dat betekent dat ieder orgaan een eigenstandige rol, bevoegdheid en verantwoordelijkheid heeft en aan een specifieke opdrachtgever rapporteert. In onderstaande tabel wordt de opbouw van het audithuis samengevat: Orgaan Rekenkamer

Externe accountant

Cluster Concern (team B&O) Cluster Interne Controle (team Financien) ¹)

Juridisch kader Artikel 182 Gemeentewet Verordening Rekenkamer EchtSusteren 2023 d.d. 1 juni 2023. Artikel 213 Gemeentewet Controleverordening ex art 213 Gemeentewet d.d. 9 november 2023 Artikel 213a Gemeentewet Verordening ex art 213a Gemeentewet Echt-Susteren d.d. 9 november 2023 Financiële Verordening ex art 212 Gemeentewet Echt-Susteren d.d. 9 november 2023

Onderzoeksrichting

Opdrachtgever

Doelmatigheid Doeltreffendheid Rechtmatigheid Getrouwheid Rechtmatigheid

Raad

Doelmatigheid Doeltreffendheid

College

Getrouwheid Rechtmatigheid

Management

Raad

¹) vanaf 1 juli 2017 is interne controle ondergebracht in de Gemeenschappelijke Regeling Servicecentrum MER

De organen van het audithuis rapporteren in de eerste plaats aan hun respectievelijke opdrachtgever, maar uiteindelijk staan zij allen ten dienste van de gemeente Echt-Susteren als geheel en van de continue verbetering van de gemeente in de brede zin. In de volgende subparagrafen wordt ingegaan op de onderzoeken die door, namens of in samenwerking met organen van het audithuis zijn uitgevoerd in 2024. 4.2.1 Rekenkamer Volgens artikel 182 van de Gemeentewet onderzoekt de rekenkamer de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur. Op 27 september 2022 heeft de Eerste Kamer het wetsontwerp “versterking decentrale rekenkamers” goedgekeurd. Bepaald werd dat elke gemeente per 1 januari 2023 een onafhankelijke rekenkamer diende te hebben. Er gold een overgangsjaar tot het einde van 2023. De gemeenteraad van Echt-Susteren koos voor een zelfstandige lokale rekenkamer. De “Verordening rekenkamer Echt-Susteren 2023” werd op 1 juni 2023 vastgesteld, waarin is vastgelegd dat de rekenkamer bestaat uit één lid met daarnaast een klankbordgroep bestaande uit één ver-

Deel I - 35 -

tegenwoordiger per raadsfractie. De voormalige rekenkamercommissie hield daarmee op te bestaan. Op 28 september 2023 werd de heer S.H.M. Strous benoemd als lid van de rekenkamer. In 2024 heeft de rekenkamer onderzoek gedaan naar het woonbeleid en de implementatie daarvan binnen de gemeente Echt-Susteren. De aanleiding voor dit onderzoek zijn vragen die rezen over de totstandkoming en uitvoering van de prestatieafspraken met de wooncorporaties. Met het opstellen van een woonvisie en het maken van prestatieafspraken vult de gemeente haar woonbeleid in en kan zij invloed uitoefenen op de woningcorporaties en andere partijen, zoals projectontwikkelaars en zorginstellingen. Daarnaast geeft de gemeente ook op andere terreinen invulling aan het woonbeleid, zoals voor speciale doelgroepen, bijvoorbeeld voor mensen die zorg behoeven, statushouders, arbeidsmigranten en woonwagenbewoners. De doelstelling van het onderzoek is het beoordelen van de doeltreffendheid van het woonbeleid. Met doeltreffendheid wordt bedoeld: de mate waarin de gewenste prestaties en de beoogde maatschappelijke effecten en gestelde doelen van het beleid daadwerkelijk worden behaald. Het resultaat van het onderzoek levert gegevens op, die de uitvoering van het beleid helder maken en verschillen tussen beleid en uitvoering inzichtelijk maken. Het rapport is in juli 2024 opgeleverd.

Het rapport presenteert de volgende conclusies: 1. De doeltreffendheid van het woonbeleid is aanwijsbaar op een groot aantal onderdelen van het woonbeleid. Op enkele onderdelen is de doeltreffendheid niet aantoonbaar. 2. De doeltreffendheid van de prestatieafspraken is op gekwantificeerde afspraken duidelijk aanwijsbaar. De doeltreffendheid op afspraken met een kwalitatief doel is niet aantoonbaar, omdat de afspraken niet specifiek en meetbaar zijn geformuleerd en er niet overal een tijdsplanning is aangegeven. 3. De raad ervaart de rol van kaderstellend orgaan te weinig, terwijl die rol er feitelijk wel is: De gemeenteraad stelt via raadsbesluiten beleid vast. 4. De raad kan haar controlerende rol niet voor 100% vervullen, omdat de verantwoording op onderdelen niet correspondeert met de vastgestelde plannen. 5. De raad heeft voldoende mogelijkheden om haar volksvertegenwoordigende rol in te vullen. Artikel 185a Gemeentewet bepaalt dat: “‘Het college zendt de raad jaarlijks een overzicht van de aan het college gedane voorstellen van de rekenkamer, vergezeld van zijn standpunt daaromtrent en van de wijze waarop aan de voorstellen vervolg is gegeven.” Aan de voorstellen uit het rapport wordt invulling gegeven door: a. De raad wil op de juiste wijze invulling geven aan haar kaderstellende en controlerende rol, maar heeft daarvoor gerichte informatiedeling nodig.

Deels gebeurt dit nu via de P&C-cyclus (begroting en jaarrekening), gericht op de financiële en kwantitatieve planning en verantwoording. Daarnaast zijn de laatste jaren regelmatig informatiebijeenkomsten voor de commissie en de raad georganiseerd. Het college wil dit laatste structureel regelen en eens per jaar een informatieavond organiseren. Doel van dit structurele overleg is dan om de raad uitgebreid te informeren over de volkshuisvestelijke opgave en de doelstellingen van beleid hierin. b. De gemeenteraad is uitgenodigd om aan te sluiten bij de commissie Maatschappij, waar de cijfers van de woonzorganalyse gepresenteerd zijn. Deze manier van informatiedeling aan de voorkant van een beleidsproces bij toekomstige ontwikkelingen/opgaves zal geborgd worden. c. Aan de gemeenteraad is tijdens een raadsconferentie inzake het woonbeleid (2025) voorgesteld om een raadswerkgroep Volkshuisvesting te formeren. Op deze manier kan de gemeenteraad geïnformeerd worden, meedenken en input leveren op de huidige en toekomstige opgaven ten aanzien van volkshuisvesting. Dit voorstel werd positief ontvangen door de gemeenteraad.

Deel I - 36 -

d. Het rapport beschrijft dat de doeltreffendheid van de prestatieafspraken op gekwantificeerde afspraken duidelijk aanwijsbaar is, maar de doeltreffendheid op afspraken met een kwalitatief doel niet aantoonbaar is. Dit, omdat de afspraken niet specifiek en meetbaar zijn geformuleerd en er niet overal een tijdsplanning is aangegeven. Aan deze conclusie / aanbeveling is al grotendeels invulling gegeven bij de opstelling van de prestatieafspraken 2024. Ook wordt graag gehoor gegeven aan de benoemde aanbeveling om bij de opstelling van de prestatieafspraken 2025 de kwalitatieve doelen zo concreet mogelijk te omschrijven, zodat ze op een goede manier beoordeeld kunnen worden. Ook wordt de verantwoordelijkheid van de uitvoerende partij(en) per prestatieafspraak duidelijk gedefinieerd. e. In de prestatieafspraken 2025 is afgesproken dat gemeente en corporaties verschillende indicatoren in kaart brengen om integraal naar de diverse thema's te kijken, zowel terugkijkend naar de ontwikkeling, als vooruitkijkend door middel van een prognose. Op basis hiervan wordt bepaald wat dit concreet betekent voor de gewenste ontwikkeling, bijsturingen toekomstige concrete prestatieafspraken. We ontwikkelen dit door naar een rapportage en dashboard welke we jaarlijks actualiseren.

Dit geeft ons de informatie om te bepalen op welke (volkshuisvestelijke) onderdelen we willen/moeten inzetten/ bijsturen. 4.2.2 Externe accountant Volgens artikel 213 van de Gemeentewet wijst de raad een of meer accountants aan belast met de controle van de jaarrekening en het daarbij verstrekken van een controleverklaring en het uitbrengen van een rapport van bevindingen. De accountant controleert dus, in opdracht van de raad, de jaarrekening en verstrekt een verklaring waarin hij een oordeel geeft over het getrouwe beeld (en de rechtmatigheid van de Sisa-bijlage). Controleprotocol 2024 De raad geeft in een controleprotocol aan binnen welke kaders de controle door de accountant moet plaatsvinden. Het controleprotocol 2024 is vastgesteld in de raadsvergadering van 13 maart 2025. Aanwijzing accountant 2023-2026 De gemeenten Maasgouw, Echt-Susteren en Roerdalen, alsmede het Servicecentrum MER, hebben een gezamenlijke aanbesteding gedaan voor de uitvoering van de accountantsdiensten 2023-2026. Overeenkomstig het vigerende inkoopbeleid heeft de beoordelingscommissie de Europese aanbestedingsprocedure gevolgd. Op 1 juni 2023 heeft de gemeenteraad besloten om het accountantskantoor RSM Netherlands Accountants N.V. aan te wijzen als accountant voor de controle van de jaarrekeningen 2023, 2024, 2025 en 2026, met optionele verlenging van maximaal 4 jaar.

Interimcontrole: Managementletter 2024 In de Managementletter (ML) 2024 geeft de accountant de uitkomsten van zijn interimcontrole weer. De interimcontrole is in de eerste plaats gericht op de beheersorganisatie. Daarom is de managementletter ook gericht aan het college van burgemeester en wethouders en aan het management. Zij worden hierdoor in de gelegenheid gesteld om waar nodig bij te sturen op de beheersorganisatie, zodat de kans op fouten in de jaarrekening zo klein mogelijk is. RSM werkt met de kleuren rood-oranje-groen bij de opmerkingen. Rood heeft direct aandacht nodig, oranje betreft een aandachtspunt op de middellange termijn en groen betreft een adviespunt om de administratieve organisatie verder te verbeteren. Deze informatie is bedoeld voor de directie en het college. De accountant heeft op een aantal punten ingezoomd: Externe ontwikkelingen: de inhuur van zelfstandigen; implementatie cybersecurity (NIS2).

Deel I - 37 -

Interne ontwikkelingen: IT-beheersmaatregelen; Interne controle Jeugdzorg; beheersing van aanbestedingen. De ML is besproken met de accountantscommissie op 10 februari 2025. Eindejaarscontrole: Rapport van bevindingen en controleverklaringen In het Rapport van bevindingen geeft de accountant de uitkomsten van zijn eindejaarscontrole weer. Hij vermeldt dat de in de programmarekening 2024 opgenomen balans en rekening van baten en lasten een getrouwe weergave laten zien van de financiële positie en het resultaat van de gemeente EchtSusteren. En ook dat het jaarverslag 2024 en de jaarrekening 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording zijn ingericht. 4.2.3 Uitgevoerde onderzoeken Door artikel 213a Gemeentewet en de daaruit voortvloeiende Verordening ex art 213a Gemeentewet Echt-Susteren d.d. 9 november 2023 moet het college periodiek onderzoek doen naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door hem gevoerde bestuur. Deze onderzoeken zijn in 2024 intern uitgevoerd door derden, in samenwerking met of gecoördineerd door subcluster control of door derden. Het subcluster control was in 2024 gepositioneerd als stafonderdeel onder directe aansturing van de gemeentesecretaris/algemeen directeur. De subcluster control kan zich in zijn rol echter volledig onafhankelijk opstellen, waardoor voldoende objectiviteit is gewaarborgd.

In 2024 zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd die naar hun aard en/of inhoud gelabeld kunnen worden als onderzoeken vanwege artikel 213a Gemeentewet en de Verordening ex art 213a Gemeentewet Echt-Susteren, en dus (direct of indirect) gericht waren op de doelmatigheid en/of doeltreffendheid. De belangrijkste daarvan worden hierna kort toegelicht. Onderzoeksresultaten BTW-labelling en mengpercentage In 2024 is een fiscaal onderzoek opgestart. Het gaat om onderzoek naar de BTW-labelling en het mengpercentage BTW 2023. De onderzoeken zijn afgerond en de rapporten zijn ingediend bij de belastingdienst. De belastingdienst heeft de rapporten zonder opmerkingen vastgesteld. Vennootschapsbelasting In 2024 heeft de voorlopige aangifte plaatsgevonden van de vennootschapsbelasting over 2022. De aangifte over 2023 wordt naar verwachting medio 2025 afgerond. De aangiftes worden verzorgd door een externe fiscalist. Definitieve vaststelling van de aangiftes kan nog een paar jaar duren. Tax Control Framework In 2024 heeft een fiscale nulmeting plaatsgevonden naar aanleiding van onder meer de fiscale ontwikkelingen op het gebied van horizontaal toezicht. De bestaande convenanten zijn door de Belastingdienst landelijk opgezegd in 2022 en 2023 waarna in afstemming met de Belastingdienst nieuwe convenanten doorontwikkeling horizontaal toezicht worden gesloten.

Hiervoor moet de organisatie aantoonbaar fiscaal in control zijn. In het overleg met de Belastingdienst d.d. 23 mei 2024 heeft de Belastingdienst haar verwachtingen in relatie tot het Tax Control Framework (de fiscale beheersing) uitgesproken. Afgesproken is om de Belastingdienst mee te nemen in de fiscale ontwikkelingen bij de gemeenten en SC MER. In het 2e en 3e kwartaal 2024 heeft het SC MER samen met de gemeenten en een extern fiscaal adviesbureau een fiscale nulmeting uitgevoerd. Daarmee is de fiscale positie van het SC MER en de gemeenten procesmatig in kaart gebracht. Het in kaart brengen van de fiscale processen en werkwijzen is uitgevoerd middels het opstellen van een fiscale risicomatrix. Op basis hiervan zijn de in de praktijk meest relevante fiscale onderwerpen beoordeeld en is inzichtelijk gemaakt in hoeverre het SC MER en gemeenten (reeds) ‘in control’ zijn. Ook is in kaart gebracht waar nog risico’s worden gelopen en optimalisaties mogelijk zijn. Met ‘in control’ wordt bedoeld dat de organisaties in voldoende mate de fiscale processen vastleggen, uitvoeren en controleren. Op deze

Deel I - 38 -

manier wordt de kans op materiële fouten in de administratie en/of aangiften geminimaliseerd. De nulmeting is uitgevoerd voor de loonheffingen, btw / bcf en vennootschapsbelasting. Onderzoek gesloten Beurzen In 2021 is het onderzoek gestart naar het zogenaamde “gesloten Beurzen” principe. Het onderzoek kent een langere doorlooptijd en bevindt zich in een afrondende fase. Het onderzoek richt zich op: inzicht geven in de echte apparaatskosten van Servicecentrum MER en in de verdeling daarvan over de deelnemende gemeenten; inzicht geven in mogelijke marktwerking als gevolg van leveringen door de deelnemende gemeenten aan Servicecentrum MER, en de juridische, financieel-administratieve en fiscale consequenties daarvan. Telefonisch bereikbaarheidsonderzoek In mei/juni 2024 is een telefonisch bereikbaarheidsonderzoek uitgevoerd om inzicht te krijgen in hoe goed de gemeente Echt-Susteren telefonisch bereikbaar is. De resultaten van dit onderzoek hebben concrete verbeterpunten opgeleverd. Deze verbeterpunten worden in 2025 doorgevoerd in de organisatie. Eind 2025 wordt opnieuw een telefonisch bereikbaarheidsonderzoek uitgevoerd om te kijken of de verbeteringen ook leiden tot betere resultaten. 0-meting onder inwoners In mei/juni 2024 is een 0-meting onder onze inwoners uitgevoerd.

Deze 0-meting laat zien waar onze inwoners vinden dat de dienstverlening van de gemeente Echt-Susteren al goed gaat en waar deze nog verbeterd moet worden. Dit is noodzakelijk om passende dienstverlening te kunnen bieden aan de inwoners. De resultaten van de 0-meting geven concreet aan welke processen/producten verbeterd moeten worden. Hier wordt in 2025 mee gestart. Onderzoek bemensing KCC In 2024 is onderzoek gedaan naar de structurele functies binnen het KCC. Hieruit bleek dat enkele cruciale rollen zoals coördinator front office en toezichthouder adresonderzoeken BRP, niet structureel belegd waren. Dit had impact op de continuïteit en borging van de werkzaamheden. Op basis van deze uitkomsten zijn deze functies vast opgenomen in de formatie. Media-onderzoek De gemeente Echt-Susteren streeft ernaar om haar inwoners zo goed mogelijk te informeren. Daarvoor is een aantal kanalen beschikbaar. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de gemeentelijke website, de gemeentelijke social media kanalen of de gemeentelijke pagina’s in ‘t Waekblaad. Om te achterhalen welke onderwerpen via welke kanalen de voorkeur hebben voor inwoners, heeft de gemeente een mediaonderzoek uitgevoerd. Dit gebeurt, sinds 2019, eens in de vijf jaar. Het onafhankelijk onderzoeksbureau Etil heeft het onderzoek begeleid en geanalyseerd.

Op basis van de resultaten is een eerste aanzet gemaakt voor een gewijzigd publicatiebeleid, met het oog op vaststelling in 2025. De belangrijkste punten die aan bod komen om beter aan te sluiten bij de inwoners, zijn: Online first: Dit betekent het direct online (website, Facebook) publiceren van nieuwsberichten op het moment dat de nieuwswaarde het grootst is. Dit kan meermaals per dag. Op deze wijze blijven publicaties actueel en relevant. Daarna kunnen offline kanalen worden ingezet die ‘slechts’ wekelijks verschijnen, zoals bijvoorbeeld ’t Waekblaad. Digitale nieuwsbrief: In 2025 verschijnt de eerste overkoepelende digitale nieuwsbrief. Daarin komt een overzicht van reeds gepubliceerde berichten. Dit kanaal biedt mogelijkheden om in de toekomst nog gerichter informatie te verspreiden. Verdiepende verhalen: Deze verhalen geven inwoners een verdiepend kijkje in belangrijke thema’s en projecten binnen de gemeente.

Deel I - 39 -

De resultaten van het mediaonderzoek zijn via een raadsinformatiebrief in mei 2024 met de gemeenteraad gedeeld én via de gemeentelijke kanalen bij de inwoners bekendgemaakt. Onderzoek BOR Om conform het coalitieakkoord 2022-2026 een aantal onderhoudstaken weer in eigen beheer te gaan uitvoeren, heeft er in 2023 een onderzoek plaatsgevonden naar de inrichting van team Beheer Openbare Ruimte. Het onderzoeksrapport heeft in 2024 geleid naar de implementatiefase van gebiedsgericht werken. Een herinrichting van het cluster buitendienst heeft hierbij centraal gestaan waarbij zowel formatie, materieel als werkprocessen de primaire veranderingselementen zijn geweest. Ook de komende jaren zullen in het teken staan van een verder professionalisering van het gebiedsgericht werken. Renovatie gemeentehuis De gemeente Echt-Susteren is momenteel bezig met de voorbereidingen om haar gemeentehuis te renoveren en te verduurzamen. Het hoofddoel van het project is een toekomstbestendig gebouw op het gebied van duurzaamheid, beheer & onderhoud, Arbo & inrichting. Hierbij wordt er een efficiënte, veilige, gezonde en prettige werkomgeving voor medewerkers en bezoekers gecreëerd en integraal samenwerken gestimuleerd. Dit alles voor een toekomstbestendige, professionele en optimale dienstverlening voor onze burgers, bezoekers en bedrijven.

Daarnaast zijn faciliteiten als huisvesting en ICTvoorzieningen een belangrijk onderdeel van aantrekkelijk werkgeverschap en dus van belang bij het behouden en aantrekken van goed personeel op de huidige krappe arbeidsmarkt. Werkplekconcept Voor de totstandkoming van een duurzaam en toekomstgericht gemeentehuis zijn in 2024 verschillende onderzoeken uitgevoerd door een extern gespecialiseerd bureau. Deze onderzoeken omvatten een enquête onder alle medewerkers, een meting van de bezettingsgraad en bijeenkomsten met medewerkers. De verkregen input uit deze onderzoeken vormt de basis voor het bureau dat advies geeft over het toekomstige werkplekconcept. De verzamelde wensen en behoeften zijn samengevoegd en vertaald naar een werkplekconcept voor Echt-Susteren. Dit concept is gericht op activiteiten-gebaseerd werken met flexibele werkplekken in transparante teamzones. Op basis van dit concept en bijbehorende uitgangspunten heeft een interieurarchitect een voorlopig ontwerp gemaakt. Dit ontwerp is in de tweede helft van 2024 gedeeld met alle interne betrokkenen en om feedback gevraagd. Naar aanleiding van de feedback is het ontwerp waar nodig aangepast en geoptimaliseerd. Integriteitstraject: In 2024 is gestart met (de voorbereiding van) een integriteitstraject.

De bestaande gedragscodes van de gemeente Echt-Susteren zijn verouderd (2007) en veelal onbekend bij medewerkers, college en gemeenteraad. De roep om transparantie en ethisch handelen wordt steeds luider, zeker binnen overheidsorganisaties. Er is alom een brede behoefte aan meer duidelijkheid en strakkere richtlijnen. De gemeente staat daarmee voor de uitdaging het onderwerp integriteit binnen de organisatie naar een hoger niveau te tillen. Voor de begeleiding en ondersteuning van dit traject is de samenwerking opgezocht met een gespecialiseerde partij. Aan de basis van het integriteitstraject ligt een organisatiebrede integriteitsmeting die in 2025 zal plaatsvinden. Door deze meting uit te voeren binnen de totale gemeentelijke organisatie worden inzichten vanuit meerdere lagen samengebracht. Het doel van de meting is om een helder beeld te krijgen van hoe integriteit wordt beleefd binnen alle lagen van de organisatie, van de ambtenaren tot het college en de gemeenteraad. De uitkomst dient vervolgens als uitgangspunt voor gerichte interventies en beleidsaanpassingen. Procesverbetering met Lean Met de methodiek van Lean leiden we medewerkers op om in processen te denken. De dienstverlening voor onze inwoners en bedrijven moet zo veel mogelijk waarde opleveren. Daarnaast kunnen medewerkers verspillingen uit de processen halen, zodat ze meer werkplezier ervaren.

Zowel klant- als medewerkerswaarde leiden er uiteindelijk toe dat we een goede, duurzame organisatie zijn. Het continu verbeteren is en blijft een belangrijk speerpunt van de organisatie. Onze medewerkers volgen LEAN trainingen om onze medewerkers op te leiden tot Green Belt om verbetertrajecten te kunnen begeleiden. Daarnaast maken medewerkers kennis met Lean in White Belt training en leren ze hier te

Deel I - 40 -

begrijpen wat een proces is. Een kleine groep is in opleiding voor de Black Belt. Deze medewerkers zijn de sparringpartner voor het MT op het gebied van processen. En ze coachen de Green Belts in de verbetertrajecten die ze begeleiden. Procesmanagement Vanuit de procesverbetering bestaat er een noodzaak om onze processen vast te leggen. Op deze manier kunnen verbeteringen in de beschrijving gestandaardiseerd en geborgd worden, zodat er continuïteit van het proces én de verbetering komt. Onze processen worden vastgelegd in het systeem Engage. Alle medewerkers kunnen de goedgekeurde processen raadplegen. Met het vastleggen van processen kunnen meerdere doelen voor onze organisatie verwezenlijkt worden. Zo ligt de kennis van medewerkers vast in de procesbeschrijving. Hiermee wordt de kwetsbaarheid verminderd als medewerker niet meer werkzaam zijn voor onze organisatie. Ook is het voor nieuwe medewerkers wenselijk als ze het proces kunnen raadplegen, zodat ze de activiteiten succesvol kunnen uitvoeren. Afronding OOM-positiebepaling Ter afronding van de MER-brede Overheidsontwikkelmodel (OOM-)positiebepaling is op basis van de aanbevelingen hieruit ingezet op versterking van de organisatie overstijgende samenwerking in MERverband.

Zo is een gezamenlijk MER-breed programma dienstverlening ontwikkeld, is de planning en control cyclus van Servicecentrum MER heringericht (zodat gemeenten vanaf de start betrokken worden) en zijn er verbeteringen gerealiseerd in de afstemming over bedrijfsvoering. Daarnaast ontmoeten de managementteams van de vier MER-organisaties elkaar regelmatig om gezamenlijke thema’s over bedrijfsvoering te bespreken en onderling af te stemmen over toekomstige ontwikkelingen. Op deze manier wordt steeds meer invulling gegeven aan ‘Samenwerking in partnerschap’. Gegevensveiligheid (informatiebeveiliging en privacy) De term Gegevensveiligheid is de verzamelnaam voor informatiebeveiliging en privacy. Bij beide onderwerpen moeten de MER organisaties minimaal voldoen aan wettelijke verplichtingen. Het gaat hier met name om de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid), de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) en de Wpg (Wet politiegegevens). De gemeente heeft hierbij een zorgplicht naar burgers, ondernemers en medewerkers. In onze aanpak staat risicobeheersing centraal en niet het uitsluiten van ieder laatste risico. Vanuit informatiebeveiliging kijken we vooral naar organisatie- of bestuurlijke risico’s, terwijl het bij privacy vooral gaat om het beheersen van risico’s voor burgers en medewerkers.

De regie op gegevensveiligheid en de invulling van de gegevensveiligheid adviesrollen zijn belegd bij SC MER. Vanuit SC MER worden uitvoeringsprojecten op gebied van gegevensveiligheid geïnitieerd en uitgevoerd, die zijn gericht op bewustwording van medewerkers, verbetering van organisatorische maatregelen in de processen van de organisatieteams en de doorontwikkeling van de technische maatregelen in de ICT omgeving. Aan de hand van kwartaalrapportages houden management, directie en bestuur vinger aan de pols bij de voortgang van gegevensveiligheid projecten en activiteiten. In 2024 is het bewustwordingsprogramma voortgezet en zijn voorbereidingen getroffen voor nieuwe verplichtingen en aandachtsgebieden vanuit de EU Verordening Kunstmatige Intelligentie en de komst van NIS2/de Cyberbeveiligingswet in 2025. De samenwerking tussen de vier MER organisaties op het gebied van gegevensveiligheid is sterk toegenomen, waardoor het plan van aanpak voor de komende 3 jaar volledig integraal in de MER samenwerking is opgezet. Op technisch gebied hebben we door AI gedreven detectie en monitoring systemen in gebruik genomen om onze weerbaarheid tegen cyberaanvallen te vergroten.

In 2024 hebben zich beveiligingsincidenten en datalekken voorgedaan, waaronder gerichte cyberaanvallen op de gemeente, maar de impact hiervan is zeer beperkt geweest door technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen. Er zijn verder twee opvallende trends zichtbaar: we hebben een grote toename gezien van pogingen tot CEO-fraude (een aanvaller doet zich voor als gemeentesecretaris of bestuurder om zodoende bij ambtenaren gevoelige informatie of een spoedbetaling te verkrijgen) en Business Email Compromise aanvallen (een partnerorganisatie is gehackt en van daaruit worden

Deel I - 41 -

kwaadaardige bestanden verstuurd naar onze medewerkers). We hebben dit jaar veel aandacht besteed aan het herkennen van deze aanvallen, waardoor deze geen impact hebben gehad. ENSIA De gemeente heeft verantwoording afgelegd over informatiebeveiliging door ENSIA. ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Dit is een verplichte audit- en verantwoordingssystematiek die moet worden gevolgd voor het horizontaal toezicht (van de raad op het college) en het verticaal toezicht (van het Rijk en landelijke toezichthouders). Het college verklaart in control te zijn. Een onafhankelijke audit over deze verklaring laat zien dat die verklaring juist is. Uit de evaluatie over 2024 komt naar voren dat de restrisico’s acceptabel zijn. Verbeterpunten bestaan met name op het gebied van het naleven en borgen van kwaliteitseisen. Dit is ook gerapporteerd aan de betreffende landelijke toezichthouders.

Deel I - 42 -

5. Financiële positie

Programmaverantwoording

2024 Deel I - 43 -

Deel I - 44 -

5. Financiële positie Het hoofdstuk financiële positie is geen verplicht hoofdstuk volgens het Besluit verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Dit hoofdstuk is een samenvatting van de belangrijkste posten uit de jaarrekening. De inkomsten van in 2024 zijn 133,5 miljoen. Veruit het grootste deel ontvangen we van het Rijk Hieronder staan de belangrijkste inkomsten vermeld. De post overige inkomsten bevat onder anderen de onttrekking vanuit de reserves, huren en pachten. Inkomsten (x 1 miljoen)

Rekening 2024

Inkomsten vanuit het Rijk Algemene uitkering (incl. deelfondsen) Bijstandsuitkeringen

71,8 8,1

Lokale heffingen Onroerende zaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolrechten Leges Overige heffingen

8,0 3,5 4,7 2,6 0,9

Overige inkomsten Dividend/rente Economische zaken en grondexploitaties Overige inkomsten (incl. reserves)

1,1 3,4 28,5

Totaal

133,5

De uitgaven per programma zien er als volgt uit. Hierbij is ook inzichtelijke gemaakt hoeveel we als gemeente per inwoner per programma uitgeven. Het saldo van de jaarrekening 2024 is 3.373.022 is positief. Uitgaven (x 1 miljoen)

Rekening 2024

Bevolking en Bestuur Openbare orde en veiligheid Beheer openbare ruimte Onderwijs Cultuur & Sport Sociaal Domein Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Omgevingsrecht Economische Zaken en grondexploitaties Algemene dekkingsmiddelen Overhead

10,1 3,6 18,1 2,4 5,7 53,8 1,5 4,5 10,6 10,5 9,9

Totaal

130,1

Per inwoner 314 112 560 73 176 1.667 48 139 327 324 290

Deel I - 45 -

Het totaaloverzicht van baten en lasten van alle programma’s staat in onderstaande tabel. Dit is een samenvatting van de jaarrekening 2024. Het resultaat zonder de mutaties van de reserves is 1.087.531. Jaarrekening 2024 Baten en lasten Lasten Baten Gerealiseerde totaal van saldo van baten en lasten

Primitieve begroting 2024 100.314.828 101.830.051 -1.515.223

Storting reserves Onttrekking reserves Mutaties van de reserves

3.452.360 1.937.137 -900.290

Totaal lasten Totaal baten Gerealiseerde resultaat

103.767.188 103.767.188 0

Bijgestelde begroting 2024

Rekening 2024

120.680.995 116.419.060 117.807.764 117.506.591 2.873.231 -1.087.531 13.167.522 16.040.753 -2.873.231

13.674.502 15.959.994 -2.285.491

133.848.517 130.093.563 133.848.517 133.466.585 0 -3.373.022

Hieronder een overzicht van de reserves. De reserves van de gemeente zijn ongeveer gelijk gebleven aan vorig jaar.

In het volgende overzicht staat het verloop van de voorzieningen. Er zijn in de gemeente voorzieningen opgenomen voor onder andere afvalverwijdering en -verwerking, riolering en diversen soorten onderhoud.

Deel I - 46 -

Ondanks dat het begroot exploitatietotaal jaarlijks stijgt, daalt het saldo van de geldleningen.

Hoe doen we het dan als gemeente ten opzichte van andere gemeenten? Onderstaande grafiek geeft aan wat de woonlasten zijn van de gemeente ten opzichte het Limburgse en Nederlandse gemiddelde. Het gaat om de cijfers van een meerpersoonshuishouden met eigen woning (bron: Coelo Atlas). Hieruit blijkt dat de gemeente niet alleen onder het Limburgse gemiddelde zit voor de lokale lastendruk maar nu ook onder het Nederlands gemiddelde.

Deel I - 47 -

Op 31 december 2024 stonden 32.270 ingeschreven in onze gemeente. De verdeling per kern is als volgt: Kern Susteren Dieteren Roosteren Echt Maria Hoop Peij Nieuwstadt Sint Joost Koningsbosch

Aantal inwoners 7.072 882 1.538 7.795 1.351 7.308 3.301 1.399 1.678 32.270

Deel I - 48 -

6. Aanwending post onvoorzien

Programmaverantwoording

2024 Deel I - 49 -

Deel I - 50 -

6. Aanwending post onvoorzien Overzicht post onvoorziene uitgaven 2024 Primitieve begroting 2e bestuursrapportage 2024: Vrijvallen ongebruikt saldo 2e bestuursrapportage 2024: Vervanging ambtsketen Saldo 31 december 2024

103.500 -

53.500 8.000 42.000

Deel I - 51 -

Deel I - 52 -

7. Programma’s

Programmaverantwoording

2024 Deel I - 53 -

Deel I - 54 -

7.1 Bevolking en bestuur

Deel I - 55 -

7.1 Bevolking en bestuur

Doelstelling van dit programma: Een optimale dienstverlening aan de inwoner waarbij uitvoering wordt gegeven aan de wettelijke taken die de gemeente uitvoert; Het betrekken van de inwoner bij het gemeentelijk beleid en beleidsvoornemens; Het aanbieden van betrouwbare vraag-, gebieds- en zaakgerichte transparante dienstverlening tegen zo laag mogelijke kosten voor de klant; Een eigentijdse, open en transparante vorm van besturen om de majeure taken en uitdagingen die in het verschiet liggen, uit te voeren; Als bestuur een betrouwbare samenwerkingspartner vormen, die afspraken nakomt en helder communiceert, zowel richting inwoners als gemeenteraad; Hoogste aandacht voor integriteit, zowel in de contacten met inwoners, verenigingen en bedrijven, als richting de eigen organisatie; Samen met onze maatschappelijke partners werken aan de gemeente die Echt-Susteren wil zijn, namelijk het ‘Smalste stukje Nederland’, waar het goed wonen, werken en recreeren is. Reikwijdte Het programma bevolking en bestuur omvat de volgende producten: 1. Deelbegroting bestuur (gemeenteraad) 2. Bestuur (college) 3. Verkiezingen 4. Burgerlijke stand 5. Basisregistratie personen (incl. reisdocumenten niet-ingezetenen) 6.

Doorontwikkeling (e-)dienstverlening Verbonden partijen Servicecentrum MER Inkoopcentrum Zuid Reserves en voorzieningen Reserve verkiezingen Voorziening pensioenverplichting bestuurders Gemeentelijke wet- en regelgeving Beheerregeling Basisregistratie Personen (BRP) Beheerregeling waardedocumenten Informatiebeveiligingsplan BRP en waardedocumenten Inspraakverordening 2004 Privacyreglement BRP Privacyreglement curatele administratie Privacyreglement gezag-administratie Privacyreglement registratie rijbewijzen Privacyreglement uitsluiting kiesrecht Privacyreglement verklaringen over gedrag Rechtspositieregeling voor babs (Buitengewoon ambtenaar burgerlijke stand) van de gemeente Echt-Susteren Verordening raadscommissies EchtSusteren 2018 Verordening op de rekenkamer 2023 Verordening op het onderzoeksrecht van de raad Verordening rechtspositie wethouders, raads- en commissieleden

Reglement burgerlijke stand Reglement van orde raad Echt-Susteren 2020 Tarieventabel leges 2024 Uitvoeringshandboek bij het informatiebeveiligingsplan BRP en waardedocumenten Verordening accountantscommissie gemeente Echt-Susteren 2014 Verordening BRP Verordening commissie bezwaarschriften 2014 Verordening elektronische kennisgeving Verordening fractieondersteuning 2022 Verordening functioneringsgesprekken burgemeester Verordening tot toekenning gemeentelijke onderscheidingen Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente EchtSusteren 2023 Verordening werkgeverscommissie griffie 2013

Deel I - 56 -

7.1 Bevolking en bestuur

1. Deelbegroting bestuur (gemeenteraad) Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

De uitgaven voor het functioneren van de gemeenteraad worden in een afzonderlijke begroting ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden.

763.774

775.785

837.144

Totaal

763.774

775.785

837.144

2. Bestuur (college) Portefeuillehouder(s) Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat wilden we bereiken? Transparante beleidsvoering. Toegankelijke informatiekanalen voor inwoners, ondernemers, bezoekers en gemeenteraadsleden. Gemeente aantrekkelijker maken voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Cittaslow Interne & externe bewustwording over Cittaslow-filosofie. Intensievere samenwerking met organisaties en overheden die passen binnen de Cittaslowfilosofie. Positionering Nieuwstadt en Echt-Susteren op de Europese kaart. Wat hebben we ervoor gedaan? Gemeenteraad actief geïnformeerd via raadsinformatiebrieven, raadsconferenties en andersoortige raadsinformatiebijeenkomsten en schriftelijke vragen (art. 33) tijdig beantwoord.

Wanneer gerealiseerd? Continu

Participatietechnieken toegepast zoals het betrekken van verschillende platformen (onder meer klankbordgroepen, dorpsraden, ondernemersverenigingen en waar mogelijk inwoners) bij besluitvorming. Een zo groot mogelijke groep inwoners, bedrijven en bezoekers bereikt op toegankelijke wijze door: De inzet van zowel offline als online communicatiekanalen en dit te optimaliseren op basis van recent mediaonderzoek; Communicatie-uitingen en communicatiemiddelen zo veel mogelijk af te stemmen op de uiteenlopende doelgroepen (denk aan video’s, het gericht inzetten van advertenties via social media en het gebruik van illustraties en animaties voor het vereenvoudigen van boodschappen); Te communiceren via online platformen die voldoen aan de verplichte toegankelijkheidseisen; Het actief monitoren van de social-media-kanalen (actieve webcare) om de interactie met inwoners te vergroten. In het belang van toeristen, inwoners en ondernemers is gewerkt aan overkoepelende strategische kaders met een missie, visie en bijpassende kernwaarden VITA (verbinding, identiteit, toekomstbestendigheid en ambitie). Deze zijn gebaseerd op het gedachtegoed van Cittaslow en ondersteunt bij het maken van strategische keuzes om zo inwoners, ondernemers en bezoekers

Deel I - 57 -

7.1 Bevolking en bestuur

Wat hebben we ervoor gedaan?

Wanneer gerealiseerd?

beter en consistenter van dienst te zijn. Meer en efficiënter gebruik gemaakt van marketingtools. Cittaslow Draagvlak voor Cittaslow De gemeente heeft zich, als voorzitter van Cittaslow Nederland, actief ingezet voor het revitaliseren van het Nederlandse Cittaslow-netwerk. Er is een dagelijks bestuur opgericht en een volledig nieuwe vergaderstructuur opgezet. De gemeente heeft zich ingezet om de banden met de buurgemeenten (verder) te versterken en deze samenwerking zichtbaar te maken. Het project ‘Grenzeloos Verwonderen’ is opgestart en wordt in 2025 opgeleverd. Intern wordt VITA, de kernwaarden van de gemeente die gebaseerd zijn op de Cittaslow-filosofie, verder vormgegeven. Daardoor blijft het draagvlak voor het gedachtegoed van Cittaslow groeien. VITA (en daarmee Cittaslow) krijgt een steeds prominentere plek binnen de organisatie en de beleidsvoering en wordt ongemerkt toegepast binnen uitingen van Het Smalste Stukje Nederland. Internationale organisaties en samenwerking De samenwerking binnen en deelname aan (het jaarlijkse treffen van) de arbeitsgemeinschaft “Neustadt in Europa” (samenkomst van alle 39 “Nieuwsteden” van Europa) is gecontinueerd. In opmaat naar 2027 wanneer dit evenement in Nieuwstadt in Echt-Susteren plaatsvindt, zijn al diverse voorbereidingen getroffen.

Ondernemers hebben wederom met steun en facilitering van de gemeente met een aantal lokale streekproducten (zoals worst, kaas, bieren en stroop) deelgenomen aan de Kunigundenmarkt, een adventmarkt in Neustadt an der Weinstraße. De gemeente heeft hen daarbij voorzien van promotiemateriaal van Het Smalste Stukje Nederland. Veelvuldig is er contact geweest met de partnerstad, op bestuurlijk en ambtelijk vlak. Een bestuurlijke en ambtelijke delegatie heeft het grootse Fest der Demokratie aldaar bijgewoond. Ook is er ambtelijk een presentatie over EchtSusteren verzorgd in Neustadt, teneinde de bekendheid te vergroten en de betrekkingen tussen de inwoners van beide gemeenten te versterken

3. Verkiezingen Portefeuillehouder(s) Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat wilden we bereiken? Goed georganiseerde verkiezingen. Cittaslow Politieke participatie van inwoners. Wat hebben we ervoor gedaan? Organisatie verkiezing voor de leden van het Europees Parlement op 6 juni 2024. Gekozen voor centrale stemopneming (CSO). Tellen volgens een gestandaardiseerde telmethode op basis van een stapsgewijze aanpak. Cittaslow

Wanneer gerealiseerd? 2024

Deel I - 58 -

7.1 Bevolking en bestuur

Wat hebben we ervoor gedaan? Inzet eigen ambtenaren, collega’s van het Servicecentrum MER en burgerleden op de stembureaus. In elke kern minstens één stembureau aanwezig. Toegankelijkheid voor alle stembureaus binnen de gemeente.

Wanneer gerealiseerd? 2024

4. Burgerlijke stand Portefeuillehouder(s) Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat wilden we bereiken? Een optimale dienstverlening van de burgerlijke stand. Wat hebben we ervoor gedaan? Kwalitatief goede en tijdige dienstverlening van de burgerlijke stand. eDiensten beschikbaar voor het online opvragen van stukken van de burgerlijke stand. Aangifte overlijden voor uitvaartondernemers via eHerkenning. Geboorteaangifte voor geboortes in onze gemeente via DigiD.

Wanneer gerealiseerd? Continu

5. Basisregistratie personen (inclusief reisdocumenten niet-ingezetenen) Portefeuillehouder(s) Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat wilden we bereiken? Optimaal beheer van de gegevens in de BRP (Basisregistratie personen). Wat hebben we ervoor gedaan? Een juiste inrichting, werking en beveiliging van de basisregistratie personen volgens de daarvoor bepalende regelgeving. Uitbreiding eDiensten op het gebied van burgerzaken. Inrichting van diverse beveiligingsmaatregelen en de overige aspecten van het aanvraag- en uitgifteproces reisdocumenten volgens de daarvoor bepalende regelgeving. Deelname aan het lokaal overleg, flexteam en de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA). Met een goed resultaat afgeronde zelfevaluatie volgens de Wet basisregistratie personen en de zelfevaluatie paspoorten en Nederlandse identiteitskaarten.

Wanneer gerealiseerd? Continu

6. Doorontwikkeling (e)dienstverlening Portefeuillehouder(s) Burgemeester dr. J.W.M.M.J. Hessels Wat wilden we bereiken? Inzicht in de telefonische bereikbaarheid van de gemeente en de callcenters van het Servicecentrum MER en de verbeterpunten. Inzicht in wat de inwoners vinden van onze huidige dienstverlening en daardoor ook Inzicht in de gemeentelijke processen/producten waarvan de inwoner aangegeven heeft dat ze verbeterd moeten worden. De dienstverlening aan inwoners verbeterd. Een ambassadeursgroep dienstverlening opgericht bestaande uit medewerkers van de gemeente. Collega’s bewust gemaakt van het hebben van dienstverlenings DNA en wat dat betekent in

Deel I - 59 -

7.1 Bevolking en bestuur

hun dagelijkse werk. Het oprichten van een regiegroep dienstverlening door de vier organisaties samen. Hierin participeren de Programmamanagers Dienstverlening van de drie gemeenten, maar ook een vertegenwoordiging vanuit het Sociaal Domein en de Omgevingsdienst van het Servicecentrum MER. Deze regiegroep heeft de eerste aanzet voor een gezamenlijk Programma Dienstverlening opgesteld, gericht op de bedrijfsvoeringskant van dienstverlening (wet- en regelgeving, aanschaf systemen/applicaties etc.). Aansluiten bij procesoptimalisaties, zodat de dienstverlening verbetert. ‘Heldere taal’ krijgt opnieuw een impuls. Op die manier maken we correspondentie vanuit de gemeente begrijpelijker. De aanschaf van een nieuw klantgeleidingssysteem (hiermee maakt de inwoner afspraken op de website). Het Programma Dienstverlening krijgt een steeds prominentere rol in de organisatie. Cittaslow (Digitale) dienstverlening en – toegankelijkheid die voldoen aan de wettelijke eisen. Wat hebben we ervoor gedaan? Een telefonisch bereikbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Een 0-meting onder de inwoners uitgevoerd. Het coachen van de medewerkers telefonie op gesprekstechnieken. Het volgen van gastvrijheidstrainingen door de gastvrouwen. Het samenstellen van een nieuw geboortepakket voor onze nieuwste en jongste inwoners. Het sturen door het management op het afhandelen van terugbelnotities.

Monitoren of het welkomstpakket nog aansluit op de wensen van nieuwe inwoners (door middel van een enquête). Structurele interactieve sessies met de ambassadeursgroep over het onderwerp dienstverlening. De ambassadeursgroep volgt ook trainingen op het gebied van gastvrijheid en dienstverlening. Het proces Reisdocumenten Niet Ingezetenen (Nederlanders woonachtig in het buitenland) geoptimaliseerd. Aansluiten in interne werkoverleggen om te kijken waar we de dienstverlening en het dienstverlenings DNA kunnen verbeteren. Het Programma Dienstverlening is betrokken bij de verbouwing van het gemeentehuis, zodat de dienstverlening aan de inwoners gewaarborgd blijft. Het organiseren van structurele bijeenkomsten voor nieuwe medewerkers. Tijdens deze bijeenkomsten maken ze kennis met het Programma Dienstverlening en elkaar. Het klantgeleidingssysteem van Q-matic wordt vervangen door het klantgeleidingssysteem van JCC. Gestart met het opstellen van een gezamenlijk programma dienstverlening (Maasgouw, Roerdalen, Echt-Susteren en het Servicecentrum MER). In dit programma wordt vastgelegd dat ontwikkeling en implementatie van gemeente overstijgende opgaven in één keer geschiedt. Denk hierbij aan bijvoorbeeld wet- en regelgeving. Dat scheelt tijd en geld. De financiering hiervan loopt via de begroting van het Servicecentrum MER.