Jaarrekening 2023 deel II - definitieve versie
Tekst van het document
Programmaverantwoording en –rekening deel II
2023
Inhoud Deel II JAARREKENING 1. Balans per 31 december 2. Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 3. Toelichting op de balans 4. Incidentele baten en lasten 4.1. Incidentele baten en lasten per programma met toelichting 4.2. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 4.3. Incidentele en structurele baten en lasten 5. Aanwending post onvoorzien 6. Analyse van de begrotingsafwijkingen 6.1. Begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid 6.2. Toelichting op de programma’s 7. Rechtmatigheidsverantwoording 8. Overzicht kredieten en toelichting 9. Taakvelden per programma 10. Bijlage: SISA
3 7 11 53 55 69 71 73 77 79 81 83 87 97 107
Deel II - 1-
Deel II - 2-
1. Balans
Jaarrekening
2023 Deel II - 3 -
Deel II - 4 -
ACTIVA
Vaste activa Immateriële vaste activa Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van (dis)agio Kosten van onderzoek en ontwikkeling Bijdragen aan activa in eigendom van derden Materiële vaste activa Gronden uitgegeven in erfpacht Investeringen met een economisch nut Investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan: deelnemingen gemeenschappelijke regelingen overige verbonden partijen Leningen aan: openbare lichamen als bedoeld in art. 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden woningbouwcorporaties deelnemingen overige verbonden partijen Overige langlopende leningen u/g Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
Ultimo 2023
1.046.596 334.236 712.360
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Verstrekte kasgeldeningen aan openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a van de Wet financiering decentrale overheden Overige verstrekte kasgeldleningen Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Rekening-courantverhoudingen met niet financiële instellingen Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige vorderingen Overige uitzettingen Liquide middelen Kassaldi Bank- en girosaldi Overlopende activa De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragendie ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel, uitgesplitst naar de nog te ontvangen bedragen van: Europese overheidslichamen Het Rijk Overige Nederlandse overheidslichamen Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
819.376 249.932 569.444
105.983.393
99.960.298
36.090.136
35.271.226
32.351.936 37.541.321
31.454.615 33.234.457 10.558.308
10.412.389
6.322.537
6.322.537
1.339.560 1.857.953
1.393.641 1.857.953
1.038.258
838.258
0
0
Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Grond- en hulpstoffen Onderhanden werk, waaronder gronden in exploitatie Gereed product en handelsgoederen Vooruitbetalingen
Ultimo 2022
117.588.297
111.192.064
2.976.627
1.391.467
2.974.569 2.058
1.388.286 3.181
36.388.155
40.530.219
8.801.911
7.731.521
16.300.000 9.378.484
24.500.000 6.315.702
1.907.760
1.982.995
555.612 4.973 550.639
118.909 9.904 109.006
3.344.231
6.298.836
0 175.005 67.668
0 3.435.599 545.607
3.101.558
2.317.630
Totaal vlottende activa
43.264.624
48.339.431
Totaal generaal
160.852.921
159.531.495
Deel II - 5 -
PASSIVA
Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerde resultaat
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Voorzieningen ter strekking tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren Voorzieningen voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Obligatieleningen Onderhandse leningen van: binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen binnenlandse banken en overige financiële instellingen binnenlandse bedrijven openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden overige binnenlandse sectoren buitenlandse instellingen, fondsen, banken, bedrijven en overige sectoren Waarborgsommen Overige leningen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Verplichtingen uit hoofde van financial-lease overeenkomsten Totaal vaste passiva
Ultimo 2023
Ultimo 2022
71.015.657 6.817.178 61.851.386 2.347.093
63.826.227 4.943.797 55.943.477 2.938.953
8.473.420
9.211.341
3.819.818 1.665.143
4.031.573 2.078.094
0
0
2.988.460
3.101.674
58.169.961
58.169.961
Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rente typische looptijd korter dan één jaar Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden Overige kasgeldleningen Bank- en girosaldi Overige schulden
4.500.000 0 6.031.660
Overlopende passiva Europese overheidslichamen Het Rijk Overige Nederlandse overheidslichamen Nog te betalen bedragen
0 5.436.465 110.025 7.115.732
63.779.793
63.779.793
137.659.039
136.817.362
10.531.660
12.243.824
4.500.000 363.240 7.380.584 12.662.222
10.470.309 0 4.395.149 208.531 5.866.629
Totaal vlottende passiva
23.193.882
22.714.133
Totaal generaal
160.852.921
159.531.495
0
477.437
Gewaarborgde geldleningen
Deel II - 6 -
2. Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
Jaarrekening
2023 Deel II - 7 -
Deel II - 8 -
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 Programmanaam
Begroot primitief inkomsten
Begroot primitief uitgaven
Begroot primitief saldo
Begroot inkomsten
Werkelijke inkomsten
Werkelijke uitgaven
Werkelijk saldo
Bevolking en Bestuur
388.769
7.423.338
-7.034.569
534.769
8.496.854
-7.962.085
829.679
7.690.408
-6.860.729
Openbare orde en veiligheid
91.744
2.984.791
-2.893.047
91.744
3.362.769
-3.271.025
148.478
3.341.297
-3.192.819
8.135.052
14.011.594
-5.876.542
9.278.443
15.594.884
-6.316.441
9.821.914
15.421.322
-5.599.408
Onderwijs
765.732
2.296.364
-1.530.632
771.732
2.418.683
-1.646.951
699.252
1.953.361
-1.254.110
Cultuur & Sport
672.504
4.414.103
-3.741.599
1.187.367
5.259.073
-4.071.706
1.272.514
5.126.835
-3.854.322
Sociaal Domein
24.639.336
37.794.190
-13.154.854
32.521.209
51.118.992
-18.597.783
32.468.669
48.448.968
-15.980.300
Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
190.494
1.201.771
-1.011.277
190.494
1.394.611
-1.204.117
302.888
1.327.026
-1.024.137
Omgevingsrecht
957.508
3.351.968
-2.394.460
1.723.478
4.428.768
-2.705.290
1.754.360
3.864.490
-2.110.130
5.872.753
5.403.971
468.782
4.896.012
7.256.469
-2.360.457
3.402.522
6.006.412
-2.603.890
0
0
0
0
78.882.090
-37.168.198
51.195.248
99.331.103
-48.135.855
50.700.276
93.180.121
-42.479.845
Beheer buiten
423.378
-423.378
0
552.378
-552.378
0
430.723
-430.723
Bestuursondersteuning
15.342
-15.342
0
15.342
-15.342
0
16.173
-16.173
Beheer openbare ruimte
Economische Zaken en grondexploitaties Resultaat Subtotaal programma's
41.713.892
Begroot uitgaven Begroot saldo
0
Overhead
Financiën
7.000
0
7.000
7.000
5.000
2.000
4.366
5.044
-678
Huisvesting
41.734
1.825.052
-1.783.318
9.600
2.022.889
-2.013.289
5.114
1.842.688
-1.837.574
Innovatie, ontwikkeling en control
234.195
-234.195
35.700
223.749
-188.049
149.976
223.813
-73.837
Kabinet
139.330
-139.330
0
257.405
-257.405
0
261.240
-261.240
Personeel
58.991
4.394.724
-4.335.733
91.125
5.600.616
-5.509.491
736.687
6.063.586
-5.326.899
107.725
7.032.021
-6.924.296
143.425
8.677.379
-8.533.954
896.144
8.843.269
-7.947.125
36.466.507
8.489
36.458.018
47.694.296
65.876
47.628.420
49.371.994
48.189
49.323.806
286.200
0
286.200
663.900
0
663.900
663.903
0
663.903
8.176.451
498.589
7.677.862
8.204.881
630.285
7.574.596
8.251.361
667.261
7.584.101
Overige algemene dekkingsmiddelen
88.000
690.309
-602.309
81.600
219.902
-138.302
81.632
140.616
-58.984
Saldo financieringsfunctie
20.070
162.561
-142.491
710.570
162.561
548.009
835.675
713.600
122.075
0
0
213.000
229.000
-16.000
0
18.500
-18.500
45.037.228
1.359.948
43.677.280
57.568.247
1.307.624
56.260.623
59.204.565
1.588.165
57.616.400
Subtotaal overhead Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkeringen Dividend Lokale heffingen
Vennootschapsbelasting Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Onvoorzien Onvoorziene lasten
0
103.500
-103.500
0
50.000
-50.000
0
Subtotaal onvoorzien
0
103.500
-103.500
0
50.000
-50.000
0
86.858.845
87.377.559
-518.714
108.906.920
109.366.106
-459.186
Gerealiseerde totaal van saldo baten en lasten
110.800.984
103.611.554
7.189.430
Mutaties reserves Bevolking en Bestuur
14.000
16.000
-2.000
38.000
21.000
17.000
38.000
21.000
17.000
Beheer openbare ruimte
100.000
100.000
0
62.725
633.337
-570.612
113.174
574.800
-461.626 -73.990
Onderwijs
0
0
0
0
14.000
-14.000
0
73.990
Cultuur & Sport
25.000
0
25.000
25.000
0
25.000
25.000
60.124
-35.124
Sociaal Domein
128.534
108.864
19.670
1.057.012
1.401.684
-344.672
3.000.201
3.751.312
-751.111 -208.074
Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
0
0
0
25.000
173.510
-148.510
1.000
209.074
Omgevingsrecht
80.000
0
80.000
80.000
39.556
40.444
631.278
631.278
1
Economische Zaken en grondexploitaties
358.758
1.362.838
-1.004.080
1.616.546
1.148.609
467.937
1.604.084
823.390
780.694
1.335.943
255.521
1.080.422
11.337.555
10.318.371
1.019.184
11.342.331
15.452.438
-4.110.107
0
-319.702
319.702
0
32.585
-32.585
0
0
0
2.042.235
1.523.521
518.714
14.241.838
13.782.652
459.186
16.755.068
21.597.405
-4.842.337
0
-319.702
319.702
0
32.585
-32.585
0
0
0
88.901.080
88.901.080
0
123.148.758
123.148.758
0
127.556.052
125.208.959
2.347.093
Algemene dekkingsmiddelen Resultaat Subtotaal mutaties reserves Gerealiseerd resultaat Totaal
Deel II - 9 -
Deel II - 10 -
3. Toelichting op de balans
Jaarrekening
2023 Deel II - 11 -
Deel II - 12 -
Toelichting op de balans Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Inleiding De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) daarvoor geeft. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en lasten zijn slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden vóór het einde van het begrotingsjaar, zijn in acht genomen indien zij vóór het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Dividenden moeten worden verantwoord in het jaar waarin het besluit tot toekenning van het dividend door de algemene vergadering van aandeelhouders is genomen. Met betrekking tot de eigen bijdragen die het CAK int en aan de gemeenten afdraagt geldt op basis van de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV het volgende. Gemeenten kunnen op basis van de overzichten van het CAK wel de aantallen personen, soort en omvang van de zorgverlening beoordelen met de eigen WMO-administratie.
Probleempunt is dat door het ontbreken van inkomensgegevens op deze overzichten de informatie over de eigen bijdrage ontoereikend is om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dat betekent dat door de gemeenten geen zekerheden over omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen als gevolg van het niet kunnen vaststellen van de juistheid op persoonsniveau, zoals hiervoor is toegelicht. De gemeente zal deze onzekerheid in de jaarstukken moeten noemen, ook al ligt de oorzaak niet bij de gemeente. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Er is sprake van een formeel verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming, te weten, vier jaar. Medewerkers kunnen op basis van de cao gemeenten onder andere vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke verlofuren sparen.
Met dit verlofsparen kunnen medewerkers passend bij hun levensfase hun bovenwettelijke verlofuren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens-en carrièreplanning en het gemeentelijke vitaliteitsbeleid. De uren die zijn gespaard onder het verlofsparen verjaren niet. Conform de door de commissie BBV gepubliceerde “Nadere toelichting commissie BBV” moeten gemeenten een voorziening vormen voor alle categorieën bovenwettelijke verlofuren die in artikel 6.5 van de cao gemeenten zijn benoemd. Diverse persoonlijke lasten blijven echter ook in 2023 toegerekend aan de periode waarin de uitbetaling plaatsvindt. Daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals de ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden en de overlopende vakantiegeldaanspraken. Balans Vaste activa Immateriële vaste activa • De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- c.q. vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn. • De kosten van onderzoek en ontwikkeling worden in maximaal 5 jaar lineair afgeschreven.
Deel II - 13 -
•
Afsluitkosten van opgenomen geldleningen worden afgeschreven in de looptijd van de betrokken geldlening.
Materiële vaste activa • Algemeen Artikel 59 BBV beschrijft het onderscheid tussen investeringen met uitsluitend maatschappelijk nut in de openbare ruimte en investeringen met een (beperkt) economisch nut. Investeringen die op enigerlei wijze kunnen leiden tot of bijdragen aan het verwerven van inkomsten zijn investeringen met economisch nut. De vraag of de investering geheel kan worden terugverdiend is niet relevant voor de classificatie. De materiële vaste activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen voorts worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten en de rente over het tijdvak dat aan de vervaardiging van het actief kan worden toegerekend; in dat geval vermeldt de toelichting dat deze rente is geactiveerd. •
•
•
•
Investeringen met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Slijtende investeringen worden vanaf het moment van ingebruikneming lineair afgeschreven. In de verwachte gebruiksduur, hierbij wordt geen rekening gehouden met een eventuele restwaarde. Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven. Warme gronden Conform de notitie “Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)” worden de gronden die zijn verworven met het oog op gebiedsontwikkeling, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld, opgenomen onder de materiele vaste activa tegen verkrijgingsprijs (artikel 52, lid 1, onderdeel a BBV). Dergelijke gronden worden in de regel aangeduid als “warme gronden”. Het hieraan toerekenen (activeren) van andere kosten is daarbij niet toegestaan.
Gronden die zijn verworven met het oog op concrete ontwikkeling door de gemeente, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld, mogen, voor wat betreft de toepassing van artikel 65, lid 1 BBV, worden gewaardeerd tegen de waarde volgens de toekomstige bestemming, mits op basis van de notitie “Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)” en de “toepassing van de voorwaarden warme gronden” wordt voldaan aan de daarin genoemde voorwaarden. Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. Wanneer investeringen grotendeels of meer worden gedaan voor riolering, het inzamelen van huishoudelijk afval of andere alsook voor rechten die op grond van art. 229 lid 1 a en b Gemeentewet worden geheven, dan worden deze investeringen op de balans opgenomen in een aparte categorie: de investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. Deze activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut. Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut moeten worden geactiveerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs.
Het gaat hierbij onder meer om zaken als wegen, straten, fietspaden, voetpaden, bruggen, viaducten, tunnels, verkeerslichtinstallaties, straatmeubilair, reconstructie openbare ruimte, parken en overig groen. In de nota “Afschrijvingsbeleid” is ten aanzien van deze investeringen bepaald dat hierop de bijdrage van derden en eigen gereserveerde middelen in mindering worden gebracht. Over het resterende bedrag wordt lineair afgeschreven conform de afgesproken termijnen, zoals ze zijn opgenomen in de nota “Afschrijvingsbeleid”.
Deel II - 14 -
Financiële vaste activa • Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en leningen u/g zijn opgenomen tegen nominale waarde. De voorziening i.v.m. risico en garantie nutsbedrijven is in mindering gebracht bij kapitaalverstrekking aan deelnemingen bij het item financiële vaste activa, dit in verband met balanspresentatie. • De obligatieportefeuille wordt gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of lagere marktwaarde.. • Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s (“kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen” in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de marktwaarde van de aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs zal afwaardering plaatsvinden. De actuele waarde ligt boven de verkrijgingsprijs. • Bijdragen aan activa van derden worden geactiveerd op het bedrag van de verstrekte bijdragen, verminderd met afschrijvingen.
Vlottende activa Voorraden • De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijp maken), alsmede een redelijk te achten aandeel in de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Winsten uit de grondexploitaties worden genomen volgens de “Percentage of completion – methode” (POC-methode) zoals beschreven in de notitie “Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)”. De voorziening verliezen grondexploitaties is gelijk aan het resultaat van de grondexploitatiebegroting op eindwaarde. • Gereed product is gewaardeerd tegen de kostprijs of tegen de marktwaarde indien de marktwaarde lager is dan de kostprijs. Uitzettingen met een rente typische looptijd korter dan één jaar • De uitzettingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde onder aftrek van een voorziening voor verwachte oninbaarheid. Een voorziening voor oninbaarheid wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen. Liquide middelen • De liquide middelen worden tegen nominale waarde opgenomen.
Tenzij anders vermeld, staan de liquide middelen ter vrije beschikking van de gemeente Overlopende activa • De overlopende activa worden tegen nominale waarde opgenomen Vaste passiva Eigen vermogen • Het eigen vermogen beslaat de reserves, bestaande uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves, en het gerealiseerde resultaat over het begrotingsjaar. De algemene reserve betreft het bedrag aan reserve waaraan geen specifieke bestemming is gegeven door de gemeenteraad. De algemene reserve betreft de algemene buffer die een gemeente heeft om incidentele nadelen en risico’s te kunnen opvangen. Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de gemeenteraad een bepaalde bestemming heeft gegeven, Een bestemmingsreserve wordt ingesteld op basis van een raadsbesluit. Voorzieningen • Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. De pensioenverplichting ten behoeve van de wethouders is gewaardeerd tegen contante waarde van de opgebouwde toekomstige uitkeringsverplichtingen. • De onderhoudsegalisatievoorziening “Onderhoud gemeentelijke gebouwen” is gebaseerd op een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan deze kapitaalgoederen.
Deel II - 15 -
•
De rioolvoorziening is verwerkt o.b.v. nominale waarde en met inachtneming van artikel 44, lid 2 BBV. Vanuit het GRP is er geen inzicht in de wijze waarop het riooltarief is opgebouwd en is een voorziening o.b.v. artikel 44, lid 1 BBV niet mogelijk.
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer • Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van langer dan één jaar. Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar • De netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd van korter dan één jaar worden gewaardeerd tegen de nominale waarde Overlopende passiva • De overlopende passiva wordt gewaardeerd tegen de nominale waarde Borg- en Garantstellingen • Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten telling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen. Overigens is in de toelichting op de balans nadere informatie opgenomen.
Deel II - 16 -
Toelichting op de balans per 31 december
ACTIVA Vaste activa Als vergelijkende cijfers zijn de cijfers opgenomen per 31 december 2022, conform de eindbalans van de jaarrekening 2022 van de gemeente Echt-Susteren. Voor een overzicht van de beschikbaar gestelde kredieten en werkelijke bestedingen van de gedane investeringen in 2023 wordt verwezen naar de staat van restantkredieten. De immateriële vaste activa worden onderscheiden in:
Boekwaarde per 31-12-2023
Boekwaarde per 31-12-2022
Kosten onderzoek en ontwikkeling Bijdragen aan activa in eigendom van derden
334.236 712.360
249.932 569.444
Totaal
1.046.596
819.376
Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de immateriële vaste activa gedurende het jaar 2023. Boekw. 31-12-22
Balans correctie
Investeringen
Desinvesreringen
Afschrijvingen
84.304
Afwaarderingen
Boekw. 31-12-23
Kosten onderzoek en ontwikkeling Bijdr. aan activa in eigendom van derden
249.932
334.236
569.444
24.896
203.252
52.578
32.654
712.360
Totaal
819.376
24.896
287.556
52.578
32.654
1.046.596
Deel II - 17 -
De materiële vaste activa wordt onderscheiden in: Boekwaarde per 31-12-2023 Investeringen met een economisch nut Investeringen met een economisch nut waarover een heffing geheven kan worden Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijke nut Totaal
Boekwaarde per 31-12-2022
36.090.136 32.351.936
35.271.226 31.454.615
37.541.321
33.234.457
105.983.393
99.960.298
De investeringen met economisch nut kunnen als volgt worden onderverdeeld: Boekwaarde per 31-12-2023
Boekwaarde per 31-12-2022
per 31-12-2017
per 31-12-2017
Gronden en terreinen Woonruimten Bedrijfsgebouwen Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Vervoermiddelen Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa
1.906.912 0 30.407.792 1.038.093 75.586 84.783 2.576.970
1.659.010 0 30.139.886 428.799 80.985 75.470 2.887.076
Totaal
36.090.136
35.271.226
Deel II - 18 -
Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut. Boekw. 31-122022
Balans correctie
Investeringen
Bijdragen derden
Afwaarderingen
Boekw. 31-122023
Gronden en terreinen Woonruimten
1.659.010
Bedrijfsgebouwen Grond-, wegen waterbouwkundige werken Vervoermiddelen
30.139.886
2.048.430
1.253.919
428.799
640.000
30.706
1.038.093
5.399
75.586
Machines, apparaten en installaties Overige materiele vaste activa
75.470
12.375
3.062
84.783
Totaal
426.975
Afschrijvingen
179.073
1.906.912
0
0
80.985
526.605
30.407.792
2.887.076
-24.896
89.281
345.960
28.531
2.576.970
35.271.226
-24.896
3.217.061
1.818.119
555.136
36.090.136
De balanscorrectie betreft een rubriceringswijziging van Overige materiële vaste activa naar Bijdrage aan activa in eigendom van derden.
Onder de materiële vaste activa, gronden en terreinen, zijn gronden opgenomen die bestemd zijn voor gemeentelijke gebiedsontwikkeling. De boekwaarde van deze gronden mbt de ontwikkeling van bedrijventerreinen (Vonderen) bedroeg zowel per 31-12-2022 als 31-12-2023 € 102.123. In 2023 zijn gronden verworven m.b.t. woningbouwontwikkeling (Middelveld/Louersveld) voor een bedrag van € 293.014. De investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing geheven kan worden kunnen als volgt worden onderverdeeld:
Boekwaarde per 31-12-2023
Boekwaarde per 31-12-2022
Riool economisch nut, waarover een heffing geheven kan worden Afval economisch nut, waarover een heffing geheven kan worden Begraafplaats economisch nut, waarover een heffing geheven kan worden
32.288.213
31.377.672
0
0
63.723
76.943
Totaal
32.351.936
31.454.615
Deel II - 19 -
Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing geheven kan worden: Boekw 31-12-2022
Balanscorrectie
Riool economisch nut heffing Afval economisch nut heffing Begraafplaats economisch nut heffing
31.377.672
Totaal
31.454.615
Investeringen
Bijdragen derden
1.628.600
Afschrijvingen
Afwaar derin gen
Boekw 31-12-2023
718.060
32.288.212
0
0
0
76.943
13.219
63.724
731.279
32.351.936
1.628.600
Onder bijdragen van derden zijn opgenomen, die bijdragen die direct gerelateerd zijn aan de investering. Onder de afwaarderingen staan de afwaarderingen vermeld wegens duurzame waardeverminderingen.
Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut:
Boekw 31-12-2022
Grond- weg en waterbk. werken t/m 2016 Grond-, weg- en waterbouwkundige. werken 2017 e.v. Overige materiële vaste activa Totaal
Balans correctie
Investeringen
Bijdragen derden
Afschrijvingen
Afwaarderingen
Boekw 31-12-2023
21.584.166
95.459
664.938
90.000
20.924.687
11.650.291
5.520.915
171.101
383.471
16.616.634
0
33.234.457
0
5.616.374
836.039
473.471
37.541.321
Onder bijdragen van derden zijn bijdragen opgenomen , die direct gerelateerd zijn aan het betrokken actief. Onder de afwaarderingen staan de afwaarderingen vermeld wegens duurzame waardeverminderingen.
Deel II - 20 -
Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de financiële vaste activa gedurende het jaar 2023: Boekw 31-12-2022
Investeringen
Desinvesteringen
Afschrijv./ Aflossing.
Afwaarderingen
Boekw 31-12-2023
Kapitaalverstrekkingen aan: − Deelnemingen − Voorziening deelneming − Gemeensch. regelingen − Overige verbonden partijen Leningen aan:
6.322.537 0 0 0
6.322.537 0 0 0
− penb. Lich. als bedoeld in art.1a van de Wet financiering dec overheden − Woningbouwcorporaties
0
0
1.391.641
− Deelnemingen − Overige verbonden partijen Overige langlopende leningen Uitzetting in ‘s Rijks schatkist één jaar of langer Overige uitzettingen met een looptijd > 1 jaar Bijdragen aan activa in eigendom van derden
1.857.953 0 838.258
Totaal
10.412.389
54.081
1.339.560 1.857.953 0 1.038.258
200.000
0
0
0
0
0
0
200.000
0
54.081
0
10.558.308
De gemeente Echt-Susteren heeft per 31 december 2023 € 1.857.953 uitgezet als converteerbaar hybride lening bij Enexis. Dit bedrag is opgenomen onder de Financiële vaste activa – Deelnemingen. Bovendien heeft de gemeente Echt-Susteren per 31 december 2023 € 938.258 uitgezet bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) ten behoeve van het verstrekken van startersleningen. Verder is er nog een langlopende lening verstrekt van € 100.000 aan vv EVV. Deze bedragen zijn opgenomen onder de Financiële vaste activa – Overige langlopende leningen. Vlottende activa De in de balans opgenomen voorraden worden uitgesplitst naar de volgende categorieën: Boekwaarde per 31-12-2023
Grond- en hulpstoffen Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie Gereed product en handelsgoederen
0 2.974.569 2.058
Boekwaarde per 31-12-2022
0 1.388.287 3.181
Deel II - 21 -
Vooruitbetalingen Totaal
0
0
2.976.627
1.391.468
Van de in exploitatie genomen bouwgronden kan het volgende overzicht worden gegeven:
De Berk De Loop BPML Herstructurering locatie Burg. Willemeschool Nieuwstadt RvR Oude Rijksweg Noord Bocage Livar Experience Centre Locatie Julianastraat/Emmastraat/Mussenstraat Dakpannenlocatie Cuijpers Echt Uitbreiding bedrijventerrein De Berk III RvR Weijenpasweg Bedrijvenpark de Loop Echt Totaal
Boekw 31-122022
Investeringen
Opbrengsten
Winstuitname
-231.567 -182.875 219.606 -58.239
33.758 778.892 8.616 1.940
1.760 1.390 62.970 443
31.397 1.678 5.444 30.242
-168.172 596.305 170.696 -26.500
-168.172 596.305 170.696 -26.500
-2.531
2.475
20
76
0
0
-20.792 15.818
5.667 21.635
39.333 0
43.651 0
-10.807 37.453
-10.807 22.723
-259.419
46.161
1.971
215.229
0
0
8.366
300
0
8.066
1.883.756
342.461
2.645
0
2.223.572
2.223.572
24.530
13.715
0
0
38.245
38.245
0
128.496
128.496
128.496
1.388.287
1.392.182
110.832
327.717
Boekw. 31-122023
Voorziening verlieslatend complex
2.997.354
14.730
Boekw 31-12-2023
0
8.066
22.796
0
2.974.558
Voorziening verliezen grondexploitaties Conform het BBV dient de voorziening verliezen grondexploitaties voldoende groot te zijn, om in de grondexploitatietekorten te voorzien. In 2023 is er door een toename van het verlies van grondexploitatie “Livar Experience Centre” € 14.730 toegevoegd aan deze voorziening. De boekwaarde van de verlieslatende grondexploitatie “Dakpannenlocatie Cuijpers Echt” is in 2023 toegenomen met € 8.066. Conform het BBV is de voorziening verliezen grondexploitaties navenant in mindering gebracht op onderhanden werk. Aan de passiefzijde van de balans wordt onder de voorzieningen het resterende gedeelte van de voorziening verliezen grondexploitaties, zijnde € 53.382 gepresenteerd.
Deel II - 22 -
Geraamde nog te maken kosten
Geraamde nog te realiseren opbr.
Geraamd eindresultaat
-168.172 596.305 170.696
87.985 46.418 3.246
-968 649.910 188.415
-79.219 -7.187 -14.473
-26.500
15.485
371
-11.386
0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
-10.807 22.723 0
10.511 452.277 N.v.t.
256.826 475.000 N.v.t.
-257.122 0 N.v.t.
0
53.382
53.382
0
2.223.582
16.415.311
18.648.346
-9.453
38.245
146.971
207.466
-22.250
128.496
389.677
1.159.520
-641.347
2.974.568
17.621.263
21.638.268
-1.042.437
Boekw. 31-12-2023 De Berk De Loop Businesspark Midden Limburg Herstructurering locatie Burg. Willemeschool Nieuwstadt RvR Oude Rijksweg Noord Bocage Livar Experience Centre Locatie Julianastraat / Emmastraat/Mussenstraat Dakpannenlocatie Cuijpers Echt Uitbreiding bedrijventerrein De Berk III RvR Weijenpasweg Bedrijvenpark de Loop Echt Totaal
De grondexploitatiecomplexen “RvR Oude Rijksweg Noord” en “Locatie Julianastraat/Emmastraat/ Mussenstraat” zijn in 2023 afgesloten. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar: Saldo 31-12-2023
Vorderingen op openbare lichamen Verstrekte kasgeld len. aan openb. Lich. als bedoeld in art.1a van de Wet financiering dec overheden Overige verstrekte kasgeldleningen Uitzettingen in Rijks schatkist rentetypische looptijd korter dan één jaar Rekeningcourantverhouding Overige vorderingen Debiteuren Soza
8.801.911 11.800.000
Totaal
Voorziening
270.882
Saldo 31-12-2022
7.731.521 20.000.000
4.500.000 9.378.484
4.500.000 6.315.702
0 1.265.631 642.129
121.097 251.220
0 1.102.599 880.397
36.388.155
643.199
40.530.219
De voorziening oninbare gemeentelijke belastingen en oninbare dubieuze debiteuren is conform het BBV in mindering gebracht op de vorderingen.
Deel II - 23 -
Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar (1)
(2) (3a) = (1) > (2) (3b) = (2) > (1)
Drempelbedrag
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag Overschrijding van het drempelbedrag
666.758 Kwartaal Kwartaal 1 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
198
231
277
316
469
435
390
350
-
-
-
-
(1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar (4a) (4b)
(4c) (1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum van €250.000
Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
88.901
Drempelbedrag
666.758
88.901
-
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden (5a) 17.836 21.059 25.461 29.113 middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) (5b) Dagen in het kwartaal 90 91 92 92 Kwartaalcijfer op dagbasis (2) - (5a) / (5b) buiten 's Rijks schatkist aan198 231 277 316 gehouden middelen
Toelichting De wet schatkistbankieren is op 15 december 2013 van kracht geworden. De wet verplicht alle decentrale overheden om hun overtollige (liquide) middelen aan te houden in de schatkist. Het woord ‘overtollig’ verwijst naar alle middelen die decentrale overheden niet onmiddellijk nodig hebben voor de publieke taak. Een decentrale overheid behoudt, op basis van de wet Fido, de mogelijkheid om leningen te verstrekken en uitzettingen te verrichten uit hoofde van de publieke taak. Deelname aan schatkistbankieren verandert daar niets aan. Voor Echt-Susteren heeft het schatkistbankieren weinig gevolgen, in die zin dat de gemeente geen renteverlies heeft door overtollige middelen bij de schatkist te parkeren. Door de gemeente zijn een drietal geldleningen aangetrokken van € 10 miljoen elk. Deze leningen hebben een negatieve rente. De leningen zijn bedoeld als financieringsmiddel voor het meerjarig investeringsplan en het herfinancieren van de jaarlijkse aflossingen op de langlopende geldleningen. Deel II - 24 -
De overtollige middelen worden geparkeerd bij de schatkist tegen een rente die schommelt tussen 2% en 4%. Naar behoefte worden deze middelen aangewend om de uitgaven en investeringen van de gemeente te financieren. Hierdoor hoeven de eerste jaren geen kasgeldleningen meer te worden aangetrokken.
De post liquide middelen kan als volgt onderscheiden worden: Boekwaarde 31-12-2023
Boekwaarde 31-12-2022
Kassaldi Banksaldi
4.973 550.639
9.904 109.006
Totaal
555.612
118.910
Overlopende activa In onderstaand overzicht wordt het verloop weergegeven van de overlopende activa:
Saldo 31-12-2023
Saldo 31-12-2022
Nog te ontvangen voorschotbedragen Europese overheidslichamen Het Rijk Overige Nederlandse overheidslichamen
0 175.005 67.668
0 3.435.399 545.606
Vooruitbetaalde bedragen Overige nog te ontvangen bedragen
1.374.215 1.727.343
785.463 1.532.368
Totalen
3.344.231
6.298.836
De Nog te ontvangen bedragen kunnen als volgt worden gespecifieerd: Saldo 31-12-2022
Europese overheidslichamen Het Rijk SPUK Uitkering. 2022 verschil begroting – werkelijk BTW suppletie 2022 BCF suppletie 2022 SPUK Opvang Oekraȋne BCF 4e voorschot 2023 BTW suppletie 2022 Step in Control SPUK sport afrek.BTW 2023 SPUK 2023 afrek.normbedrag GOO SPUK 2023 afrek.normbedrag POO SPUK 2023 afrek. Leefgeld POO
Toevoegingen
Ontvangen bedragen
Saldo 31-12-2023
0
0
0
0
3.435.399
175.005
3.435.399
175.005
51.613
0
51.613
0
8.554 161.818 3.213.414 0 0
0 0 0 37.500 29.354
8.554 161.818 3.213.414 0 0
0 0 0 37.500
0 0
44.765 10.646
0 0
29.354 44.765 10.646
0 0
19.320 33.420
0 0
19.320 33.420
Deel II - 25 -
Overige Ned. Overheidslichamen
545.606
67.668
545.606
67.668
Gem. Roermond Afr. Jeugdzorgplus MER afrekening 2022 MGR afrekening 2022 SVB Afrek. 2023 Jeugd SVB Afrek. 2023 WMO MER afrekening 2023 MGR afrekening 2023 Gem. Roermond aug-dec 2023 RDW rijbewijs/spoed rijbewijs 2023
141.781 197.756 206.069 0 0 0 0 0 0
0 0 0 2.500 7.900 3.077 14.226 39.207 758
141.781 197.756 206.069 0 0 0 0 0 0
0 0 0 2.500 7.900 3.077 14.226 39.207 758
3.981.005
242.673
3.981.005
242.673
Totaal
PASSIVA
Eigen vermogen
Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:
Boekwaarde 31-12-2023
Boekwaarde 31-12-2022
Algemene reserve Bestemmingsreserves: Gerealiseerde resultaat
6.817.178 61.851.386 2.110.457
4.943.797 55.943.477 2.938.953
Totaal
70.779.021
63.826.227
Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de reserves gedurende het jaar 2023: Saldo 31-12-2022
Toevoeging
Onttrekking
Bestemming resultaat vorig boekjaar
Algemene reserve
4.943.797
2.131.021
3.196.593
2.938.953
Bestemmingsreserves
55.943.477
19.466.384
12.820.257
Totaal
60.887.274
21.597.405
16.016.850
2.938.953
Vermindering ter dekking van afschrijving.
Saldo 31-12-2023
6.817.178 738.218
61.851.386
738.218
68.668.564
Onder “bestemming resultaat” staan de toevoegingen of onttrekkingen vermeld uit hoofde van de bestemming van het resultaat van het voorgaand boekjaar. Onder de afschrijvingen staan de Deel II - 26 -
verminderingen vermeld in verband met afschrijvingen op activa waarvoor een specifieke bestemmingsreserve is gevormd. In onderstaand overzicht worden de bestemmingsreserves en hun verloop gespecificeerd: Saldo
Toevoeging Onttrekking
31-12-2022 Reserve met algemeen karakter 181 Reserve Vermindering kapitaallasten
Vermindering ter dekking van afschrijving.
Saldo 31-12-2023
6.121.143
5.881.125
2.219.081
9.783.187
6.121.143
5.881.125
2.219.081
9.783.187
21 Reserve verkiezingen
33.842
21.000
38.000
16.842
101 Reserve Wet Maatschappelijke Ondersteuning
2.500.000
323.553
323.553
20.500.000
Egalisatiereserves
206 Reserve Jeugdhulp
870.757
0
847.763
22.994
219 Reserve ink. voorz., reintegratie, soc. werkvoorz.
2,000.000
314.532
314.532
2.000.000
226 Reserve SC MER OD
1.500,001
631.278
631.278
1.500.001
230 Reserve SC MER-SD
500.000
9.488
45.450
464.038
231 Reserve SC MER Bedrijfsvoering
479.606
971.925
658.781
792.750
7.884.206
2.271.775
2.859.347
7.296.624
7 Reserve stedebouwkundige adviezen
184.730
23.309
0
208.039
132 Reserve Regionale Woonvisie
25.000
1.000
1.000
25.000
209.730
24.309
1.000
233.039
15 Reserve investeringssubsidies welzijn
118,987
0
0
118,987
17 Reserve welzijn en cultuur
196.749
60.124
25.000
231.872
39 Reserve BTWcompensatiefonds
255.500
0
54.500
201.000
40 Algemene reserve Grondbedrijf
7,069,738
441.526
342.457
7.168.807
73 Reserve parkeerplaatsen
22.000
0
0
22.000
95 Reserve Regiofonds
182.627
0
32.000
150.627
106 Reserve algemeen jeugdbeleid
247.362
112.513
8.285
351.590
109 Reserve uitvoering recreatief toeristisch beleid
185.103
0
23.007
162.096
Vrije Reserves
Geblokkeerde Reserves
Deel II - 27 -
117 Reserve Personeel & Bestuur
900.002
909.323
0
73.990
169 Reserve revolverende investeringen
12.564.677
979.202
206.695
13.337.184
186 Reserve kwaliteitsfonds
965.132
184.765
0
1.149.897
188 Reserve deelneming GEM Bocage C.V.
2.727.152
0
0
2.727.152
189 Reserve deelneming GEM Bocage beheer B.V.
9.000
0
0
9.000
193 Reserve deelneming OML bv
400.000
0
400.000
0
203 Reserve kwaliteit verbeterende proj. buitengebied
120.781
1.645
40.426
82.000
208 Reserve bedrijfsvoering
1,000,000
254.852
254.852
1,000,000
144 Reserve OAB
809.325
1.000.000 73.990
213 Reserve samenwerkingsovk Industriepark Swentibold 220 Reserve restant budgetten
284.645
0
46.169
238.476
3,204,287
3.512.991
3.204.287
3.512.990
224 Reserve integrale aanpak en huisv statushouders
1,000,000
535.115
535.115
1,000,000
225 Reserve winst grondexploitaties
269,799
3.728
60.079
213.448
227 Reserve duurzaamheid
814,,015
574.800
113.174
1.275.642
228 Reserve gebiedsvisies
3,601
0
3.601
0
233 Reserve majeure projecten
1,264,677
376.491
656.345
984.823
250 Reserve opvang vluchtelingen
469,392
1.456.111
925.504
1.000.000
0
1.000.000
0
1.000.000
34.275.225
10.477.175
7.740.819
37.011.581
7,453,173
812.000
55,943,477
19.466.385
255 Reserve Beschermd Wonen Geblokkeerde reserve afschrijvingen 241 Reserve afschrijvingslasten afschrijvingen
Totaal
12.820.249
738.218
7.526.955
738.218
61.851.386
Voor een toelichting over de aard en reden van de reserves wordt verwezen naar de nota reserves en voorzieningen vastgesteld door de raad op 4 november 2021. Na het onderwerp “stille reserves” volgt een toelichting op de mutaties welke plaatsgevonden hebben op de afzonderlijke reserves.
Stille reserves Algemeen Bij stille reserves wordt gedacht aan grote verschillen tussen de actuele waarde en de boekwaarde van niet-bedrijfsgebonden bezittingen, zoals in pacht uitgegeven landbouwgronden. Aangezien wij in het Deel II - 28 -
verleden nogal eens bestemmingsreserves hebben afgeboekt op activa, zijn er vele verschillen tussen de actuele waarde en de boekwaarde van diverse activa. Een aantal van de verspreide percelen heeft geen boekwaarde. De totale werkelijke waarde is onbekend, maar we veronderstellen dat deze (aanzienlijk) hoger is dan de boekwaarde. De overwaarde vertegenwoordigt een stille reserve. Landbouwgronden Per ultimo 2023 hebben we 870 ha landbouwgrond in bezit. Indien we hieraan een waarde willen toekennen moeten we in acht nemen dat: a. de gronden in verpachte staat zijn, b. De gronden in grote mate op de markt brengen, inhoudt dat de waarde daalt. Derhalve gaan we uit van een gemiddelde opbrengst van € 3 per m². De totale opbrengst zou daarom kunnen zijn: 870 ha x € 3 per m² = € 26,1 miljoen. Het BBV schrijft voor dat activa gewaardeerd moet worden tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Waardering zal moeilijk zijn omdat de historische verkrijgingsprijs in veel gevallen niet meer te achterhalen is. De landbouwgronden zijn alle vele tientallen jaren in gemeentelijk bezit.
Toelichting reserves 1 Algemene Reserve Rekeningsaldo 2022 De verwerking van het rekeningsaldo 2022 is verwerkt via de algemene reserve. Het rekeningsaldo 2022 is gestort in de algemene reserve. Vervolgens zijn deze bedragen onttrokken en toegevoegd aan budgetten dan wel gestort in reserves. 1e berap 2023 Onderhoud Reinoudhal Vanuit het rekeningsaldo 2021 is een bedrag van € 145.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van onderhoud Reinoudhal ter voorkoming van waterschade. Hiervan resteerde in 2023 nog een bedrag van € 130.630. In 2023 is € 126.620 uitgegeven. Het resterende bedrag is niet meer nodig. 1e berap 2023 Klein onderhoud sportaccommodaties Vanuit het rekeningsaldo 2021 is een bedrag van € 40.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van klein onderhoud sportaccommodaties niet uitgevoerd vanwege corona. Hiervan resteerde in 2023 nog een bedrag van € 2.660. In 2023 is niets meer uitgegeven Het resterende bedrag is niet meer nodig. Storting in reserve vermindering kapitaallasten Vanuit het rekeningsaldo 2022 wordt een bedrag van € 2.112.713 onttrokken uit de algemene reserve en toegevoegd aan de reserve vermindering kapitaallasten. Interne planontwikkelingskosten grondexploitaties In 2023 heeft er een toerekening van interne planontwikkelingskosten plaatsgevonden naar de grondexploitatiecomplexen “De Berk” (€ 11.472) , “De Loop” ( 13.000), “Herstructurering locatie Burg.
Willemeschool Nieuwstadt” (€ 1.940), “RvR Oude Rijksweg Noord” (€ 2.475), “Julianastraat/Emmastraat/Mussen-straat” (€ 5.000), “Dakpannenlocatie Cuijpers Echt” (€ 5.000) en “Uitbreiding bedrijventerrein de Berk III” (€ 16.288), RvR Weijenpasweg voor een bedrag van € 3.395 en “Bedrijvenpark de Loop Echt” (€ 72.450). Conform nota reserves en voorzieningen 2023 en de raadsvoorstellen en -besluiten dd 14 december 2023 zijn deze bedragen via de algemene reserve gestort in de reserve majeure projecten. Versterking weerstandsvermogen In de 2e bestuursrapportage 2023 is besloten om van het saldo van de jaarschijf 2023 € 1.600.000 te storten in de algemene reserve. Een en ander ter versterking van het weerstandsvermogen. Deel II - 29 -
Opheffing reserve deelneming reserve OML BV Conform nota reserves en voorzieningen 2023 is de reserve OML BV opgeheven. Het saldo van de reserve (€ 400.000) is toegevoegd aan de algemene reserve. 7 Reserve stedebouwkundige adviezen Conform de nota reserves en voorzieningen 2023 is het overschot (€ 23.309) van het structurele budget voor ruimtelijke ordeningsaangelegenheden toegevoegd aan deze reserve, ter dekking van grotere incidentele uitgaven in de toekomst (bv. integrale planherzieningen). 17 Reserve Welzijn en Cultuur Jaarlijks wordt € 25.000 aan de reserve onttrokken voor de bekostiging van culturele projecten (65800001/42461). Het voor 2023 beschikbare budget is hoofdzakelijk besteed aan: • Subsidie Kultkefee • Subsidie open podium • Echter zomerfeesten • Kunstwerk CV De Peerlinke • Bijdrage Cultuur regio Noord Limburg • BCL Treffen • Oetblinkersgala De reserve wordt jaarlijks gevoed met de onderschrijding van de begroting op het beleidsterrein Welzijn en Cultuur. In 2023 betreft het een bedrag van € 61.624. Met deze storting blijft de reserve onder het vastgestelde plafond. 21 Reserve verkiezingen Ten behoeve van de verkiezingen is een egalisatiereserve gevormd. Hierin is conform de begroting een bedrag gestort van € 16.000.
Via de 2e berap 2023 is een bedrag van € 5.000 via het gemeentefonds ontvangen ten behoeve van verkiezingen, Middels de 2e berap 2023 is een bedrag van € 24.000 beschikbaar gesteld voor hogere kosten Tweede Kamer verkiezingen 2023. Verder heeft In 2023 een onttrekking uit de reserve verkiezingen plaatsgevonden conform begroting ten bedrage van € 14.000. 39 Reserve BTW-compensatiefonds Omdat we als gemeente niet hebben gekozen voor afwaarderen van de activa tot ultimo 2002, dient in het BCF-fonds niet alleen de BTW begrepen in de voorzieningen te worden gestort, maar ook de vrijvallende BTW uit de bestemmingsreserves. Tevens wordt in dit fonds het bedrag van de besparing wegens de vertraagde uitname uit de algemene uitkering gestort. Dit BCF-fonds dient vrij te vallen gedurende de resterende looptijd van de vaste activa per 31 december 2003. De meest juiste benadering is om de vrijval uit het BCF-fonds gelijk te laten lopen met de totale resterende looptijd van de oude activa. Omdat dit een zeer tijdrovende berekening is, is gekozen voor een meer pragmatische oplossing, nl. dat de vrijval is berekend over de gemiddelde restant afschrijvingsduur van de oude activa. Deze gemiddelde restant afschrijvingsduur is voor onze gemeente berekend op 15 jaar. Hierdoor ontstaat vanaf 2017 een gat in de begroting van € 169.700.
In 2006 is derhalve een afbouwregeling gecreëerd zodat de begroting 2017 niet in een keer met een tekort van € 169.700 wordt geconfronteerd. De regeling ziet als volgt uit: vanaf 2006 wordt de aanwending van de reserve cumulatief verlaagd met een bedrag van € 6.800. Op deze wijze loopt de afbouwregeling door tot en met het jaar 2028. Binnen de begroting moet dan ieder jaar voor € 6.800 dekkingsmiddelen worden gezocht. Voor 2023 bedraagt de onttrekking € 54.500. 40 Algemene reserve grondbedrijf De Algemene Reserve Grondbedrijf (ARG) dient als buffer voor het opvangen van onvoorziene en onvermijdbare kosten die samenhangen met grondexploitaties. Tevens worden aan de ARG de positieve exploitatieresultaten toegevoegd.
Deel II - 30 -
Onderstaande winstnemingen 2023 (berekend volgens de “Percentage of completion- methode (Pocmethode) zijn toegevoegd aan deze reserve: • € 31.397 inzake de Berk; • € 1.678 inzake de Loop; • € 5.444 inzake Businesspark Midden-Limburg (BPML); • € 30.242 inzake herstructurering voormalige schoollocatie Burg. Willemeschool Nieuwstadt; • € 76 inzake RvR Oude Rijksweg Noord (restresultaat ivm afsluiting); • € 43.651 inzake Bocage; • € 215.229 inzake locatie Julianastraat/Emmastraat/Mussenstraat (restresultaat ivm afsluiting). In 2023 is € 60.079 aan gerealiseerde winst BPML uit voorgaande jaren overgeboekt van de reserve winst grondexploitaties (RWG) naar de ARG. Bovendien heeft er, conform nota reserves en voorzieningen, een rente toevoeging van 0,76% (€ 53.730) over de stand van de algemene reserve grondbedrijf per 1 januari 2023 plaatsgevonden. Onttrekkingen hebben plaatsgevonden in het kader van: • Klooster Koningsbosch € 26.873 (conform 1e bestuursrapportage 2022 en 1e bestuursrapportage 2023); • Algemene kosten Grondbedrijf € 3.764 (conform primitieve begroting); • Versterking economische structuur € 24.811 (conform 1e bestuursrapportage 2022); • Cp Susteren archeologie € 6.630 (conform 2e bestuursrapportage 2022 en 2e bestuursrapportage 2023); • Reserve majeure projecten inzake winstneming “herstructurering voormalige schoollocatie Burg.
Willemeschool Nieuwstadt” € 30.242 (conform 2e berap 2021); • Reserve majeure projecten inzake restresultaat “locatie Julianastraat/Emmastraat/Mussenstraat” € 215.229 (conform 2e berap 2021); • RWG inzake winstneming de Loop € 1.678; • Aanvullende dotatie aan de voorziening verliezen grondexploitaties inzake “Livar experience Centre” € 14.730 (conform raadsbesluit dd 14 december 2023); • vennootschapsbelasting 2021 en 2023 € 18.500. 73 Reserve Parkeerplaatsen Het saldo van de reserve was op 1 januari 2023 € 22.000 en is op 31 december 2023 € 22.000. In 2023 heeft geen storting plaatsgevonden. Indien namelijk de ontwikkelaar niet kan voldoen aan de parkeernorm moet per parkeerplaats € 5.500 gedoteerd worden aan de gemeente. Door de ontwikkelaar van het bestemmingsplan Bovenste Straat Echt is € 22.000 betaald in verband met het niet kunnen realiseren van parkeerplaatsen. De gemeente verplicht zich ten opzichte van de ontwikkelaar om binnen een periode van 10 jaren, binnen een straal van 750 meter met het bouwwerk als middelpunt, het aantal openbare parkeerplaatsen te realiseren. Wanneer de gemeente hier niet in slaagt, heeft de ontwikkelaar recht op terugbetaling.
95 Reserve Regiofonds Vanuit Samenwerking Midden-Limburg (SML) is het gesprek aangegaan met de rijksoverheid, om ondersteuning te krijgen in de vorm van een regiodeal voor de realisatie van de Investeringsagenda Midden-Limburg. De kosten van dit traject voor de gemeente Echt-Susteren bedroegen € 32.000, waarvan de dekking heeft plaatsgevonden vanuit de reserve regiofonds. 101 Reserve Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) Deze reserve is gevormd voor de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. In 2023 is € 128.534 onttrokken in verband met eerder geraamde tekorten vanuit de 1e bestuursrapportage 2021. In 2023 ging het qua stortingen om een voordelig saldo van € 214.689. Dit komt met namen door toegekende woningaanpassingen waarvan de kosten niet in 2023 gemaakt zijn. De reserve is verder aangevuld met de geraamde storting van € 108.864. Het verloop van deze reserve was in 2023 als volgt: Saldo 1-1-2023 € 2.500.000 Af: nadelig saldo Wmo € 128.534 Bij: saldo o.b.v. realisatie 2023 € 214.689 Bij: aanvulling reserve WMO € 108.864 Deel II - 31 -
Saldo 31-12-2023 € 2.695.019 De reserve heeft een door de Raad vastgesteld plafond van € 2.500.000. Daarom is € 195.019 gestort in de reserve vermindering kapitaallasten. Het saldo van de reserve is daarmee op 31-12-2023 € 2.500.000. 106 Reserve algemeen jeugdbeleid Conform de nota reserves en voorzieningen worden de niet bestede middelen van diverse budgetten jeugd in de jaarrekening toegevoegd aan de reserve algemeen jeugdbeleid. In 2023 ging het om een batig saldo van € 112.513. Verder is door de Raad in de 1e bestuursrapportage 2023 € 50.000 beschikbaar gesteld voor jongerenparticipatie. Hiervan is € 8.285 besteed in 2023 en wordt € 41.715 overgeheveld naar 2024 zoals aangekondigd in de 2e bestuursrapportage 2023. Voor een jongerenvoorziening in het park In de Bandert werd door de Raad in de 2e bestuursrapportage 2023 € 50.000 beschikbaar gesteld. Dit bedrag is volledig overgeheveld naar 2024. Het verloop van deze reserve was in 2023 als volgt: Saldo 1-1-2023 Af: Dekking jongerenparticipatie Bij: saldo o.b.v. realisatie 2023 Saldo 31-12-2023
€ € € €
247.362 8.285 112.513 351.590
109 Reserve uitvoering recreatief toeristisch beleid Het structurele budget Uitvoering recreatief toeristisch beleid (€ 33.976) is in de 1e berap 2022 voor boekjaar 2023 verhoogd met € 58.333, waarbij dekking van de verhoging plaats vindt middels de reserve uitvoering recreatief toeristisch beleid. De uitgaven op de post Uitvoering recreatief toeristisch beleid bedroegen in 2023 € 59.783. Rekening houdende met de opbrengsten 2023 (€ 2.800) in het kader van Fort Cantelmo, is de extra verhoging niet volledig nodig gebleken, vanwege het niet doorgaan van evenementen en activiteiten zoals aanwezigheid bij beurzen en de beleeffietsdag. Ook is er sprake van latentie in de uitvoering als het gaat om samenwerkingstrajecten met ondernemers, het realiseren van een uitkijktoren en de kleiwarenroute. De lagere uitgaven 2023 zijn verder te verklaren vanuit het feit dat steeds kritisch gekeken wordt naar de kosten en het te verwachten rendement van in te zetten activiteiten. Conform 1e berap 2022 en nota reserves en voorzieningen 2023 is € 23.007 onttrokken aan de reserve uitvoering recreatief toeristisch beleid. 117 Reserve Personeel en bestuur In 2023 is € 909.323 gestort in deze reserve en voor een bedrag van € 809.325 onttrokken. Zie onderstaand overzicht: Stortingen Bedrag 100.000 306.193 503.130
Omschrijving Storting inzake vrijvallen werkzaamheden verblijfsgerechtigden Storting inzake organisatie ontwikkeling doorgeschoven naar 2024 Storting overschot op personeelskosten
Onttrekkingen Bedrag 100.705 53.678 654.942
Omschrijving: 1e berap 2023 rest thuiswerkfacilitering Frictiekosten voorgaande jaren Onttrekking bedrag boven plafond naar reserve vermindering kapitaallasten
132 Reserve regionale woonvisie Conform de nota reserves en voorzieningen 2023 wordt het overschot op het budget “advieskosten volkshuisvesting” toegevoegd aan de reserve regionale woonvisie. Het overschot met betrekking tot boekjaar 2023 bedroeg € 1.000. Aangezien deze reserve in 2023 haar plafond van € 25.000 bereikt heeft, is het surplus (€ 1.000) van deze reserve conform nota reserves en voorzieningen 2023 overgeheveld naar de reserve vermindering kapitaallasten.
Deel II - 32 -
Om onder andere inzicht te verkrijgen in de kwantitatieve en kwalitatieve woonbehoefte zou in 2023 een nieuw regionaal woningmarktbehoefte onderzoek uitgevoerd worden. In de 1e bestuursrapportage 2023 is hiervoor € 25.000 budget ter beschikking gesteld, met als dekking de reserve regionale woonvisie. In verband met prioriteringen ten aanzien van volkshuisvestelijke werkzaamheden schuift het onderzoek door naar 2024. 144 Reserve onderwijsachterstandenbeleid In de tweede bestuursrapportage 2023 is het restant van het budget voor opvang achterstanden corona bij de peuteropvang via de reserve onderwijsachterstandenbeleid overgeheveld naar 2024. Hiertoe is op basis van een inschatting € 14.000 op begrotingsbasis € 14.000 in deze reserve gestort. Op rekeningbasis bedroeg het restant € 20.423 en is toegevoegd aan de reserve. Daarnaast is conform de nota reserves en voorzieningen het saldo op de post subsidie professionele instellingen, waarop de niet door de rijksbijdrage onderwijsachterstandenbeleid gedekte subsidie geboekt worden, gestort in de reserve. Voor 2023 gaat het om een restantbedrag van € 53.567.
169 Reserve revolverende investeringen (voorheen Reserve Essent) Middels de nota reserves & voorzieningen 2019 is de reserve Essent omgezet naar de reserve revolverende investeringen daar de noodzaak om de reserve Essent aan te houden als buffer voor mogelijke beleggingsrisico’s sterk is afgenomen. Om die reden is de reserve Essent omgezet naar een reserve revolverende investeringen met als doel te investeren in innovatie en verduurzaming. Conform de actualisering 2020 van de nota reserves en voorzieningen is besloten om de opbrengst van verkoop gemeentelijke eigendommen niet langer toe te voegen aan de reserve regiofonds, maar aan de reserve revolverende investeringen. In 2023 is daarom vanuit de opbrengst gemeentelijke eigendommen € 11.254 toegevoegd. Conform het raadsvoorstel van 8 oktober 2020 zijn er in 2020, 2021 en 2022 claims op deze reserve voor routekaart windenergie voor de bedragen van respectievelijk € 132.000, € 132.000 en € 176.000. In 2020 hebben geen uitgaven plaatsgevonden. In 2021 is er voor € 120.290 uitgegeven aan routekaart windmolens en in 2022 € 89.558. In 2023 is € 6.695 uitgegeven, waardoor voor dit bedrag een onttrekking uit de reserve plaatsvindt in 2023. In januari 2020 is de laatste tranche van de belegging van de zogenaamde Essent-gelden vervroegd afgelost.
Het ontvangen bedrag ad € 1.367.428 is toegevoegd aan de reserve revolverende investeringen. Uit deze reserve moet een onttrekking plaatsvinden van € 200.000 zijnde het rendement dat in 2023 geraamd was en dat dus al vooruit ontvangen is. Verder zijn er in 2023 2 bedragen teruggestort in de reserve omdat we ten behoeve van de verduurzaming van het gemeentehuis en MFC Roosteren subsidies gaan ontvangen. Hierdoor hoeft er voor deze bedragen geen dekking plaats te vinden uit de reserve revolverende investeringen. Conform de 1e berap 2023 is een bedrag van € 371.600 gestort in de reserve revolverende investeringen inzake de verkoop van Fudura door Enexis.
Het verloop van deze reserve was in 2023 als volgt: Saldo 1-1-2023 Af: Kosten windenergie Af: Rendement belegging Bij: Vervallen gedeelte onttrekking verduurzaming gemeentehuis Bij: Vervallen gedeelte onttrekking verduurzaming MFC Roosteren Bij: Opbrengst gemeentelijke eigendommen Bij: Dividend Futura
€ 12.564.677 € 6.695 € 200.000 € 297.398 € 298.950 € 11.254 € 371.600 Deel II - 33 -
Saldo 31-12-2023
€ 13.337.184
181 Reserve vermindering kapitaallasten Notitie gemeenschapshuizen In 2020 zijn nieuwe meerjarenonderhoudsprogramma’s opgesteld voor de meeste gemeenschapshuizen. Voor de drie gemeenschapshuizen die in eigendom zijn bij derden worden, gezien het verzoek om ondersteuning, ook nog onderhoudsplannen opgesteld. Voor de kosten van deze onderzoeken en enkele benodigde groot-onderhoudswerkzaamheden is een budget beschikbaar gesteld van € 105.000 middels de 1e berap 2020. Het proces voor het opstellen van de onderhoudsplannen heeft vertraging opgelopen, omdat de gemeenschapshuizen niet open mochten vanwege corona. Bij de 2e berap 2022 is een bedrag van € 32.000 doorgeschoven naar 2023 ten laste van het saldo 2022. Bij de 1e berap 2023 is de overheveling aangevuld met € 9.728 welk bedrag gedekt is ten laste van de reserve vermindering kapitaallasten. Kadernota 2020 Zaalaanpassing Connectcollege In de kadernota 2020 is besloten ten laste van de reserve vermindering kapitaallasten € 145.000 beschikbaar te stellen voor de zaalaanpassing van het Connectcollege. In 2023 resteerde een budget van € 5.316. De uitgaven 2023 en daarmee de onttrekking uit de reserve bedroegen € 898 en zijn daarmee lager uitgevallen dan geraamd. Er resteert daarom een claim van € 5.418 op de reserve waarmee in 2023 de resterende kosten gedekt worden.
Nota van wijziging 2e bestuursrapportage 2021 Vrijval kapitaallasten school Roosteren De kosten voor de ontvlechting van de school in Roosteren zijn gedekt uit de reserve vermindering kapitaallasten. Bij de besluitvorming in de Nota van wijziging 2e bestuursrapportage 2021 is afgesproken dat de vrijval van kapitaallasten voor verkoop van de school wordt teruggestort in de reserve vermindering kapitaallasten. In 2022 is daarom € 25.742 gestort. 2e bestuursrapportage 2021 Besparing energiekostenTurnhal, zwembad en The Cube In de 2e bestuursrapportage 2021 zijn diverse budgetten beschikbaar gesteld ten behoeve van diverse verduurzamingsmaatregelen met dekking uit de reserve vermindering kapitaallasten. De besparing op de energiekosten wordt als voordeel teruggestort in de reserve vermindering kapitaallasten. Het gaat om de volgende bedragen: - Turnhal € 13.300 - Zwembad € 46.600 - The Cube € 8.000 1e bestuursrapportage 2023 Herinrichting groen Corneliushof Dieteren In de 1e bestuursrapportage 2023 is met dekking uit de reserve vermindering kapitaallasten € 150.000 beschikbaar gesteld voor de herinrichting van Corneliushof. Bij de 2e bestuursrapportage 2023 is op basis van het verwachte restant € 149.969 overgeheveld naar 2024 evneals de bijbehorende dekking uit de reserve.
In werkelijkheid is in 2023 € 1.031 uitgegeven ten laste van de reserve vermindering kapitaallasten, waardoor de overheveling naar 2024 in werkelijk € 148.969 bedraagt. Renovatie toplaag tennisbanen Nieuwstadt In de 1e bestuursrapportage 2023 is met dekking uit de reserve vermindering kpaitaallasten € 53.000 beschikbaar gesteld voor de renovatie van de toplaag van de tennisbanen Nieuwstadt. In werkelijkheid is € 51.893 uitgegeven en onttrokken aan de reserve. Winkelcentrum Susteren