Jaarrekening 2022 deel I

Programmarekening 2022

In Echt-Susteren vieren we het goede leven. We zijn met trots een Cittaslow gemeente. Meer informatie op www.echt-susteren.nl/cittaslow.

Deel I - 1 -

Programmaverantwoording en programmarekening deel I

2022

Deel I - 2 -

Deel I - 3 -

Inhoud I.

JAARVERSLAG

1

Inleiding

3

2

Terug- en vooruitblik

7

3

Rekeningsaldo 2022

25

4

Auditing en control

33

5

Financiële positie

41

6

Aanwending post onvoorzien

53

7

Programma’s 7.1 Bevolking en bestuur 7.2 Openbare orde en veiligheid 7.3 Beheer openbare ruimte 7.4 Onderwijs 7.5 Cultuur en sport 7.6 Sociaal domein 7.7 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting 7.8 Omgevingsrecht 7.9 Economische zaken en grondexploitaties 7.10 Algemene dekkingsmiddelen

57 59 71 77 97 105 121 143 153 159 175

8

Recapitulatie programma’s

187

9

Paragrafen 9.1 Inleiding paragrafen 9.2 Lokale heffingen 9.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 9.4 Onderhoud kapitaalgoederen 9.5 Financiering 9.6 Bedrijfsvoering 9.7 Verbonden partijen 9.8 Grondbeleid

189 191 195 201 217 221 229 237 269

Deel I - 1 -

Deel I - 2 -

1. Inleiding

Programmaverantwoording

2022 Deel I - 3 -

Deel I - 4 -

1. Inleiding Jaarverslag Het verslag bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. In het verslag wordt teruggekeken op de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen in 2022. De jaarrekening gaat in op de financiële aspecten van de uitvoering van het beleid in 2022. In het verslag wordt per programma verantwoording afgelegd aan de hand van teksten uit de begroting. Daarna volgen de paragrafen met onder andere informatie over het weerstandsvermogen, de bedrijfsvoering en het grondbeleid. Rekeningsaldo Het jaar 2022 sluit af met een positief rekeningsaldo van circa € 2.939.000. Na de 2e bestuursrapportage 2022 en de Nota van wijziging op de 2e bestuursrapportage 2022 was er een voorlopig positief rekeningsaldo van afgerond € 10.591 geraamd. Voor een toelichting op het saldo en de bestemming wordt verwezen naar hoofdstuk 3 van deze jaarrekening. Peildatum De jaarrekening 2022 is samengesteld in de eerste maanden 2023, tussen januari en maart. Omdat de besluitvorming in de raad pas begin juli 2023 plaatsvindt, kan het vreemd overkomen dat bijvoorbeeld wordt gesproken over ‘in het tweede kwartaal van 2023 wordt….’ terwijl dit kwartaal bij de besluitvorming al is afgelopen. 1 april 2023 wordt als peildatum van de tekstbijdragen aangehouden.

Toelichting belangrijkste verschillen Bij de programma’s zijn op hoofdlijnen de voornaamste verschillen toegelicht tussen de bedragen uit de kolom ‘bijgestelde begroting 2022’ en de kolom ‘rekening 2022’. Voor een toelichting op de verschillen tussen ‘primitieve begroting 2022‘ en ‘bijgestelde begroting 2022’ wordt verwezen naar met name de 1e en 2e bestuursrapportages 2022 en de overige begrotingswijzigingen die in de vergaderingen van de gemeenteraad in 2022 zijn vastgesteld. Vergelijkende indicatoren/kengetallen rekening 2021 en begroting 2022 Per product van deze rekening 2022 wordt in tabelvorm een overzicht gepresenteerd van indicatoren en kengetallen. In deze tabel worden ook vergelijkende cijfers opgenomen uit de rekening 2021 (kolom realisatie 2021) en de begroting 2022. In een aantal gevallen wijken deze vergelijkende cijfers af van de oorspronkelijke rekening 2021 en begroting 2022. Dit komt omdat nieuwe informatie heeft geleid tot een aanpassing van het betreffende cijfer. Echt, 23 mei 2023 College van burgemeester en wethouders van Echt-Susteren

Deel I - 5 -

Deel I - 6 -

2. Terug- en vooruitblik

Programmaverantwoording

2022 Deel I - 7 -

Deel I - 8 -

Terug- en vooruitblik Algemeen Het jaar 2021 werd nog gedomineerd door het coronavirus, het jaar 2022 is het jaar dat gedomineerd werd door de oorlog in de Oekraïne en de gevolgen daarvan op de energieprijzen en de hoge inflatie. Ook een paar andere onderwerpen waren in de schijnwerpers in 2022. 1. Energietoeslag Door het rijk zijn maatregelen genomen om de mensen met de laagste inkomens een energietoeslag te verstrekken van in eerste instantie € 800 later opgehoogd met nog eens € 500. De uitbetaling van de energietoeslag verloopt via de gemeenten. 2. Inflatie In 2022 was er sprake van een uitzonderlijk hoge inflatie, mede veroorzaakt door de hoge energieprijzen. Maar ook levensmiddelen en bijvoorbeeld bouwmaterialen werden aanzienlijk duurder. 3. Invoering omgevingswet Ook in 2022 heeft weer uitstel van de invoering van de nieuwe omgevingswet plaatsgevonden en wel naar 1 januari 2023. Ultimo 2022 bleek ook deze datum niet haalbaar en is de invoeringsdatum uitgesteld naar 1 juli 2023. 4. Gemeenteraadsverkiezingen In maart 2022 werden de gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Er blijkt dat slechts 50,4% van de kiesgerechtigden naar de stembus is gekomen. De opkomst bij de raadsverkiezingen is nog nooit zo laag geweest. 5.

Asielcrisis In 2022 was er veel aandacht voor de asielcrisis die ontstond door het grote aantal vluchtelingen door de oorlog in de Oekraïne en uit vele andere landen. Vooral de asielwet die spreiding van asielzoekers over gemeenten moet regelen zorgde voor hoofdbrekens bij het kabinet en gemeenten. Gemeenten worden daarom verplicht om mee te werken aan de opvang van asielzoekers. Programma 1: Bevolking en bestuur eDiensten burgerzaken In 2022 zijn de volgende eDiensten geïmplementeerd; uittreksel BRP, wijzigen geheimhouding persoonsgegevens, afschrift burgerlijke stand, doorgeven vermissing reisdocument, wijzigen aanschrijfnaam, aangifte overlijden en aangifte geboorte. In 2023 wordt de tweede bundel eDiensten aangevraagd. Deze bestaat uit de volgende eDiensten; aanvragen vervangende stempas/kiezerspas, aanvragen volmacht stempas, aanvragen reisdocument, doorgeven emigratie en aanvragen VOG. De eDiensten t.b.v. de verkiezingen worden vóór de verkiezingen in gebruik genomen. De overige eDiensten volgen later in het jaar. Rijbewijzen Sinds 1 oktober 2022 kunnen inwoners hun rijbewijs digitaal vernieuwen. Voor het aanvragen van het rijbewijs hoeven zij het gemeentehuis niet meer te bezoeken. Dit kan alleen in het geval van een verlening van het rijbewijs of bij uitbreiding van categorieën. Iemand die voor het eerst een rijbewijs aanvraagt, moet hiervoor wel nog naar de gemeente.

Deel I - 9 -

De aanvrager kan het rijbewijs vervolgens al na twee werkdagen ophalen op het gemeentehuis. Programma 3: Beheer openbare ruimte Openbaar groen Eind 2019 is, na afloop van het groencontract per 1-4-2020, een Europese openbare aanbesteding gestart voor het onderhoud van openbaar groen in onze gemeente. Na de start op 1 april 2020 is de uitvoering van het contract het eerste half jaar niet goed verlopen. Met name door Corona ontstond een capaciteitsprobleem bij de opdrachtnemer zowel in menskracht als in materieel. Dat heeft geleid tot een veelheid aan klachten over de kwaliteit van het groenonderhoud. Betreffende aannemer heeft na ambtelijke aanzegging gezorgd voor een betere organisatiestructuur en opschaling waarna het onderhoud na september 2020 aan het vereiste niveau voldeed. Zowel in 2021 en 2022 hebben de schommelingen van het geleverde onderhoudsniveau nadrukkelijke aandacht gevraagd en zijn de prestatieafspraken niet behaald. Het contract heeft een looptijd van vier jaren (tot april 2024) met de mogelijkheid om twee keer twee jaar te verlengen. De doelstelling is dat de aannemer voor de resterende looptijd van het contract (exclusief verlenging) blijft voldoen aan de prestatieafspraken die hiervoor zijn vastgelegd.

Bomennota Bomen dragen bij aan het voorkomen van hittestress, klimaatadaptie, biodiversiteit en een prettige leefomgeving om te bewegen, ontmoeten, te spelen en sporten. Bomen geven structuur en herkenning aan de ruimtelijke opbouw en het landschap van Echt-Susteren. In 2022 is gestart met het actualiseren van het huidige bomenbeleid (bomennota 2007). Het bestaande beleid - dat uitgaat van waardevolle bomen en boomstructuren - blijft in grote lijn gehandhaafd maar wordt wel verduidelijkt en geactualiseerd zowel voor intern - voor de juridische borging - als ook voor de burger/de aanvrager. Ook een helder overlastkader is een belangrijk speerpunt binnen het nieuwe beleid. Daarnaast zal informatie op een heldere en overzichtelijke manier digitaal ontsloten gaan worden, en wordt een (toekomstige) koppeling gelegd met de omgevingswet / omgevingsvisie. Participatie en communicatie tijdens dit traject is van groot belang. Daarom zijn inwoners, bedrijven, de interne organisatie en raad/college de afgelopen periode actief betrokken bij het proces van deze actualisatie. Hondenbeleid Eind 2021 heeft het college de nota “aanpak hondenpoepoverlast 2021 – 2025” vastgesteld. Deze aanpak richt zich op uitbreiding van voorzieningen zoals losloopgebieden, uitlaatplaatsen en uitlaatzones. Deze voorzieningen zijn in 2021 aangelegd.

Daarnaast zijn in facilitaire zin dispensers aangebracht en extra afvalbakken ge- of herplaatst. Additioneel vindt vanaf 2022 de inzet plaats van machinale reinigingsmiddelen. Begin 2023 zal een evaluatie plaats vinden over de ervaringen van de voorzieningen, dan wordt tevens bekeken of bijstellingen in facilitaire zin of beheer nodig zijn. Afvalinzameling en verwerking In 2022 is het totaal volume aan restafval afgenomen van ruim 2900 ton naar ruim 2700 ton en per inwoner gedaald van 92 kg naar 86kg: Het scheidingpercentage is licht gedaald van 77,1% naar 76,3%. Over de hele linie zijn de hoeveelheden in afvalstromen gedaald met uitzondering van flessenglas en textiel. In 2022 is met name de systematiek rondom de verwerking en vermarkting van PMD gewijzigd. De regie is weer volledig bij de vertegenwoordiging van de producenten komen te liggen en dat heeft enorme effecten op de afrekening bij de gemeente. Er wordt nu één vergoeding voor de inzameling en verwerking van het PMD betaald die aanzienlijk lager is dan de voorheen. Daarnaast wordt er nog strikter omgegaan met de kwaliteit van de instroom (PMD). De verwachting is dat dat kosteneffecten heeft voor de gemeente, indien blijkt dat de kwaliteit achterblijft. Daarnaast zijn nog de naweeën van de oude systematiek en de rechtszaak met een afnemer van PMD, die kosten verhogend hebben gewerkt en nog gaan werken.

Een substantieel tekort is te verwachten voor de jaarrekening 2022 en verder.

Deel I - 10 -

Het jaar 2022 stond ook in het teken van de overgang van de dienstverlening naar RWM per 2023. Door een grondige voorbereiding is de overgang in het algemeen soepel verlopen. Echt-Susteren wordt vanaf 2023 mede aandeelhouder van RWM. Riolering In 2022 is gewerkt aan een nieuw basisrioleringsplan om inzichtelijk te krijgen hoe ons rioolstelsel functioneert bij hevige neerslag op het gebied van wateroverlast en rioolwater overstorten. Ook is een nieuw gemeentelijk rioleringsplan opgesteld waardoor de rioleringszorg voor de komende 5 jaren weer in beeld is op het vlak van onderhoudsmaatregelen en benodigde middelen. In afstemming met en goedkeuring van de provincie, is het nieuwe gemeentelijk rioleringsplan door de Raad vastgesteld op 18 januari 2023. Naast het reguliere onderhoud op het vlak van rioolreiniging en inspectie, kolkreiniging en kleinschalig rioolonderhoud zoals opgenomen in het vigerende gemeentelijke rioleringsplan zijn ook nieuwe contracten opgesteld en meerjarig aanbesteed voor reiniging en inspectie van de riolering, kolkreiniging en het relinen van de riolering op diverse locaties in de gemeente. Wegen In 2022 is beheer en onderhoud uitgevoerd aan de verhardingen volgens het principe ‘schoon, heel en veilig’.

Onderhoud heeft plaatsgevonden op kwaliteitsniveau ‘basis’ voor zowel de wegen binnen de bebouwde kom als ook de wegen buiten de bebouwde en dit is volgens de vigerende Wegbeheernota 2017-2021. In 2022 is bijvoorbeeld onderhoud uitgevoerd aan: - Lanterdijk te Roosteren - Beekstraat en Meylaertsweg te Nieuwstadt - Gebroekerstraat te Echt - Wegen Kloosterveld te Sint Joost - Herstel bestrating diverse locaties In 2021 is gestart met de voorbereiding voor het opstellen van een nieuwe wegbeheernota met opnieuw een looptijd van 5 jaar (2022-2026). De nieuwe Wegbeheernota 2022-2026 is door de Raad vastgesteld op 18 januari 2023. Voor 2022 en de daarop volgende jaren is kwaliteitsniveau basis vastgesteld voor alle verhardingen. Het kwaliteitsniveau basis zit nu tegen hoog aan maar blijvende monitoring van de kwaliteit van de wegen is belangrijk om waar nodig op tijd te kunnen bijsturen. Op basis van verschillende theoretische (model) berekeningen lopen de kosten de komende jaren verder op en moet het budget voor wegbeheer op termijn mogelijk worden bijgesteld. Verkeer In 2021 heeft de Raad het beleid ‘laadinfrastructuur gemeente Echt-Susteren 2021-2030’ vastgesteld. De proactieve uitrol van laadvoorzieningen in de openbare ruimte is een belangrijk aspect binnen dit beleid.

In 2022 zijn 21 laadpalen bijgeplaatst, met in totaal 42 gereserveerde parkeerplaatsen van het laden van een elektrisch voertuig. In 2023 is geen proactieve plaatsing gepland, echter zal de plaatsing vraag gestuurd zijn.

Programma 4: Onderwijs Onderwijshuisvesting In 2020 is samen met de schoolbesturen een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) opgesteld die inzicht geeft in de toekomstige ontwikkelingen op het terrein van de onderwijshuisvesting. Daarbij is onder meer gekeken naar de demografische- en onderwijskundige ontwikkelingen, de huidige

Deel I - 11 -

bouwkundige staat van de schoolgebouwen en de ontwikkelingen op dit gebied (denk aan de verduurzaming). Connect College Naar aanleiding van het IHP is voor de renovatie van de locatie van het Connect College aan de Populierlaan door de gemeenteraad op 16 december 2020 een subsidieregeling vastgesteld en een krediet gevoteerd van € 2.264.500. Met de renovatie zou in de loop van 2021 gestart worden. Bij de uitwerking van het renovatieplan constateerde het schoolbestuur echter dat het gebouw niet zo goed was geïsoleerd dan aanvankelijk was aangenomen. Het onverkort uitvoeren van de renovatieplannen zou kunnen leiden tot een desinvestering, wanneer nadien verduurzamingsmaatregelen getroffen zouden moeten worden. Het schoolbestuur heeft voor de verduurzaming van het gebouw een aangepast plan ingediend waarover in 2022 een besluit genomen kan worden. Taalschool De Driepas Omdat de bestuursovereenkomst met COA, aangaande het AZC, met ingang van 1 januari 2021 met 10 jaar is verlengd, is samen met het schoolbestuur, basisschool De Driepas en Buurthuis St. Joost een onderzoek gestart naar de mogelijkheden om de leerlingen van het asielzoekerscentrum c.q. de Taalschool onder te brengen in het schoolgebouw aan de Mispelstraat, daar waar mogelijk in samenwerking met het buurthuis.

Dit houdt verband met de slechte bouwkundige staat van het huidige houten gebouw van de Taalschool dat gelegen is op het terrein van het AZC. In 2022 moet duidelijk worden of dit haalbaar is en zo ja welke bouwkundige maatregelen nodig zijn. Voor de huisvesting van de leerlingen van het AZC heeft de gemeente een zogenaamde OHBA-vergoeding ontvangen van ruim € 549.000. Andere huisvestingsplannen Voor de andere in het IHP genoemde plannen is momenteel jaarlijks € 1 miljoen op het meerjareninvesteringsplan (MIP) beschikbaar. Momenteel is het opstellen van een IHP niet verplicht en heeft het geen juridische status. De in het IHP opgenomen (toekomst)plannen kunnen niet door het schoolbestuur worden afgedwongen. Er is echter een wijziging van de onderwijswetten in voorbereiding waarbij het IHP wel een juridische status gaat krijgen. Dit houdt in dat er voldoende financiële middelen in de meerjarenbegroting (4 jaar) worden opgenomen om te voorzien in de in het IHP voor deze periode opgenomen plannen. Daarnaast zal er ook duidelijkheid komen over de bekostiging van renovatie van schoolgebouwen, als een volwaardig alternatief voor nieuwbouw. De wetswijziging is voorzien voor 2023. Er ligt een voorgenomen besluit van het schoolbestuur van de basisscholen Patricius en Op de Slek om beide scholen per 1 augustus 2022 te fuseren.

Het schoolbestuur heeft aangegeven met de gemeente in overleg te willen gaan over de toekomstige huisvesting van deze fusieschool (zie verder bij ‘Voorgenomen fusie basisscholen Patricius/Op de Slek’). Compensatie eigen bijdrage ouders VVE-peuteropvang, i.v.m. corona Op meerdere locaties van kinderopvang, verspreid over de gemeente, hebben peuters (2/3-jarigen) 2 dagdelen per week (tenminste 6 uur) deelgenomen aan het door gemeente gesubsidieerde VVEpeuterprogramma. VVE staat voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. Peuters met een door de GGD/JGZ geïndiceerde taal- en ontwikkelingsachterstand kregen een aanbod van 16 uur per week. Voor de perioden dat peuteropvang vanwege corona niet mogelijk was is aan de ouders de betaalde eigen bijdrage vergoed. Deze kosten zijn door het rijk gecompenseerd middels een decentralisatie uitkering in het gemeentefonds. Voorgenomen fusie basisscholen Patricius/Op de Slek Stichting Wijzers in onderwijs, het schoolbestuur van de basisscholen Patricius (Pey) en Op de Slek (Slek), heeft het voornemen beide scholen per 1 augustus 2022 te fuseren. De voorgenomen fusie houdt verband met het lage leerlingenaantal van basisschool Op de Slek, die per 1 oktober 2021 onder de zogenaamde opheffingsnorm van 61 leerlingen terecht is gekomen. Het schoolbestuur dient ingevolge de wet- en regelgeving een zogenaamde Fusie Effectrapportage (FER) op te stellen.

Onderdeel van deze FER is een advies van de gemeente over de voorgenomen fusie. Dit advies betreft

Deel I - 12 -

slechts een marginale toets. De gemeente heeft een bescheiden rol bij de fusie van scholen. Het primaat bij het nemen van een fusiebesluit ligt bij het schoolbestuur, met instemming van de ouder- en personeelsgeleding van de medezeggenschapsraad van beide scholen. Het schoolbestuur heeft aangegeven op termijn de leerlingen onder te willen brengen in één schoolgebouw en hierover in overleg te willen treden met het gemeentebestuur. Vooralsnog zullen bij een fusie beide schoolgebouwen nog nodig zijn om de leerlingen te huisvesten. Het schoolgebouw van basisschool Patricius is niet groot genoeg om al de leerlingen van de gefuseerde school onder te brengen. Programma 5: Cultuur en sport Corona Om duidelijkheid te krijgen over de impact van corona, zijn door de verenigingsondersteuner van Stichting Menswel in samenwerking met de gemeente in januari van 2021 een vijftal bijeenkomsten georganiseerd voor de aanbieders van sport en cultuur.

Tijdens deze bijeenkomst is met de deelnemers gesproken over de navolgende vragen:  Waar worden de aanbieders van sport en cultuur mee geconfronteerd?  Wat wordt er op dit moment gedaan voor leden?  Waar hebben de verenigingen en aanbieders behoefte aan? De uitkomsten van deze sessies zijn mede reden geweest om bij besluit van 13 april 2021 lokale steunmaatregelen door middel van een tijdelijke subsidieregeling (Subsidieregeling Lokale Steunmaatregelen Corona 2020 en 2021 voor het Maatschappelijk Domein) in te voeren. Vooral met als doel om de verenigingen en organisaties financieel te laten overleven en daardoor de lokale infrastructuur voor het sociaal domein in Echt-Susteren in stand te houden. De van het Rijk ontvangen compensatiemiddelen zijn hiervoor volledig ingezet. Tevens is géén gebruik gemaakt van de bevoegdheid op grond van de Algemene wet bestuursrecht om de subsidie 2020 voor vrijwilligersorganisaties lager vast te stellen. Het is inmiddels duidelijk dat de impact van corona op ons verenigingsleven groot is. Met name culturele en binnensportorganisaties zijn/worden geconfronteerd met ledenverlies, inkomstenverlies, afhaken vrijwilligers etc. Bij het Sportplatform staan de gevolgen van corona prominent op de agenda.

Vanuit het Huis voor de Kunsten zijn digitale bijeenkomsten georganiseerd om de situatie van culturele organisaties in de regio’s in beeld te brengen. Cultuur  Met ingang van september 2021 neemt de gemeente Echt-Susteren deel aan de Cultuurregio Limburg-Noord. De regio heeft zich met succes sterk gemaakt voor een herverdeling van de provinciale subsidiegelden voor cultuur. Majeure Initiatieven en projecten uit de regio Noord- en Midden-Limburg zijn door de provincie alsnog gehonoreerd. Via de regio zijn daarnaast kleinschaligere projecten (bv popmuziek) in aanmerking gebracht voor bijdragen van de provincie.  Door corona hebben grote evenementen en festiviteiten geen doorgang kunnen vinden. Een aantal evenementen (w.o. Heiligdomsvaart Susteren en Passieverhoal Nieuwstadt) zijn verplaatst naar 2022.  Kunst in de openbare ruimte is door de Klankbordgroep Cultuur Echt-Susteren in samenwerking met de plaatselijke heemkundeverenigingen en de gemeente geïnventariseerd. Bedoeling is om deze inventarisatie onder de aandacht te brengen van het publiek door publicatie hiervan op de website van het Smalste Stukje en kunstwerken te voorzien van een informatiebordje.  Er zijn plannen ontwikkeld om de Beeldentuin meer en beter onder de aandacht te brengen van het publiek. Zo is een informatiebordje geplaatst bij de kunstwerken en een centraal informatiepaneel geplaatst.

Voor de groenvoorziening in en rond het park wordt een groenstructuurplan ontwikkeld. Tevens is een subsidie aan de Stichting Beeldentuin Suëstra verleend voor het ontwerpen, maken en plaatsen van een kunstwerk, gerelateerd aan de Heiligdomsvaart Susteren.  Eind 2021 is een eerste aanzet geleverd om samen met plaatselijke cultuurhistorische organisatie te komen tot een betere positionering van cultuurhistorie binnen de gemeentelijke organisatie en het gemeentelijk (planologisch) beleid. Afgesproken is om komende jaren over actuele vraagstukken periodiek afstemming te houden. De gemeente neemt regelmatig deel aan het beleidsoverleg cultuurhistorie van de regio Midden-Limburg.

Deel I - 13 -

Sport  Vanwege corona kon de Sportvisie 2020 gemeente Echt-Susteren geen herijking krijgen. Een actualisatie van de beleidsspeerpunten sport voor de komende jaren zal uiteraard mede afhankelijk zijn van onder meer duidelijkheid over de gevolgen van de pandemie voor de sportbeoefening in Echt-Susteren.  Het kunnen beschikken over betrouwbare, representatieve indicatoren is en blijft een belangrijk gegeven voor het meetbaar en inzichtelijk maken van doelstellingen en effecten van het gemeentelijk sportbeleid. Door monitoring kan het beleid waar nodig worden bijgesteld. Het Huis voor de Sport Limburg is gevraagd om de gemeenten regiobreed van hanteerbare cijfers te voorzien.  In 2021 is uitvoering gegeven aan het Lokaal Sportakkoord 2020-2022. De regie op deze uitwerking lag bij het Sportplatform Echt-Susteren, waaraan de gemeente actief heeft deelgenomen. De focus lag hierbij op twee actiepunten, t.w. het voorbereiden en lanceren van een interactieve website sport en de oprichting van een bosa-coöperatie. Deze coöperatie krijgt tot doel om met name kleinere sportverenigingen in Echt-Susteren behulpzaam te zijn bij het aanvragen van subsidies in het kader van de Rijkssubsidieregeling “Stimulering bouw en onderhoud van sportaccommodaties”.  In september 2021 is gestart met het project Healthy LIFE.

Dit project is een gecombineerde leefstijlinterventie voor volwassenen vanaf 18 jaar. Doel is het bevorderen van een actieve leefstijl en gezond voedingspatroon. Het programma richt zich op zowel eten als op bewegen. De beweegcomponent wordt verzorgd door Stichting Menswel Sport.  Een tweetal Tennisclubs heeft de gemeente benaderd met de vraag om medewerking te verlenen aan de aanleg van padelbanen. Cijfers tonen aan dat padel een explosief groeiende sport is. Op verzoek van de gemeenteraad wordt een onderzoek ingesteld naar de behoefte aan padelbanen en de ruimtelijke/financiële mogelijkheden voor eventuele aanleg van deze banen. Programma 6: Sociaal domein Jeugd Sinds de decentralisatie van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de jeugdhulp (Jeugdwet). Met deze taken zijn ook Rijksmiddelen aan de gemeenten toebedeeld. Omdat het idee achter de decentralisatie was dat de zorg dichter bij de jeugdige georganiseerd zou worden en dus efficiënter en effectiever opgezet kon worden heeft er een korting plaatsgevonden op de middelen die aan de gemeenten zijn toebedeeld. In de eerste jaren daarna is de jeugdhulp binnen onze gemeente bekostigd binnen het door het Rijk beschikbaar gestelde budgettaire middelen voor jeugdhulp.

In 2018 is er binnen onze gemeente voor het eerst een tekort op de jeugdhulpmiddelen vanuit het Rijk (met andere woorden: meer kosten voor jeugdhulp dan beschikbare middelen). In 2019 en 2020 is dit tekort, ondanks alle inspanningen, helaas opgelopen. Dit is echter landelijk voor bijna alle gemeenten een groot probleem. Hiernaar is uitgebreid onderzoek gedaan. Uit onderzoek blijkt dat er landelijk structureel een tekort tussen de € 1,6 en € 1,8 miljard is. Om gemeenten te compenseren voor de tekorten zijn er in 2019, 2020 en 2021 extra middelen toegevoegd aan de algemene uitkering. Ook in 2021 is een groot aantal acties uitgezet of gecontinueerd om de tekorten in de jeugdhulp aan te pakken en om jeugdhulp efficiënter in te zetten. Kwaliteit en goede zorg is daarbij ook uitgangspunt. In 2020 is een wereldwijde pandemie gekomen (Corona/COVID-19). Dit heeft op sommige trajecten tot vertraging geleid. Er is ingezet op:  Het uitbreiden van de pilot Praktijkondersteuner (POH)-jeugd bij diverse huisartsen.  Met alle verwijzers (Gecertificeerde instellingen (GI), GGD, huisartsen en Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG)) is en wordt gesproken over de kostenstijging, de achtergrond daarvan om bewustwording te creëren en hun verwijsgedrag en de gevolgen daarvan inzichtelijk te maken.  Voorzetting van het verbetertraject m.b.t.

het CJG uitgevoerd om te komen tot kostenbesparing en kwaliteitsverbetering.  Starten van de pilot 18-/18+

Deel I - 14 -

        

Pilot intensieve individuele begeleidingstrajecten (Group XL) is wegens succes voortgezet. Pilot Nu Niet Zwanger Ontwikkelen Regiovisie Jeugd & Gezin (voorsorteren op wijziging Jeugdwet en Norm voor Opdrachtgeverschap) Traject Doorontwikkeling Sociaal Domein. Wijziging Woonplaatsbeginsel Doorontwikkelingen Wonen en Behandeling met Verblijf Traject kostenreductie met aanbieders Opzetten van Integrale Crisishulp Jeugd Aanpassing Nadere regels Jeugdhulp

Wederom stond geheel 2021 in het teken van grip krijgen op de jeugdhulpkosten en stond waar mogelijk besparen van kosten boven aan de agenda. Daarnaast zijn er verplichtingen aan de gemeente opgelegd in het kader van (boven) regionale samenwerking. In 2022 zal ingezet worden op:  Verder ontwikkelen Regiovisie Jeugd & Gezin  Traject Norm voor opdrachtgeverschap  De aankomende wijziging van de Jeugdwet  Doorontwikkeling Expertteam  Doorontwikkelingen Wonen en Behandeling met Verblijf  Uitbreiding POH-jeugd naar alle huisartspraktijken  Ontwikkeling JongerenInformatiePunt  Traject Doorontwikkeling Sociaal Domein.  Traject Doorontwikkeling Toegang Jeugd  Blijven inzetten op verbinding met verwijzers  Voorzetting van het verbetertraject m.b.t. het CJG uitgevoerd om te komen tot kostenbesparing en kwaliteitsverbetering.  Ontwikkeling Knooppuntoverleg 0-4 jaar  Aanpak Preventieve Dyslexie en spraak/taalproblematiek ontwikkelen  Inzet Jongerenwerk i.s.m. Group XL en CJG in basisscholen  Stimuleringsprogramma Kansrijke Start  Inzet project Steunouders  Humanitas; begeleide omgangsregeling bij (v)echtscheiding  Onderzoek toezicht kwaliteit en rechtmatigheid  Voortzetten van de pilot 18-/18+ Wmo – maatschappelijke opvang/beschermd wonen Wmo In 2021 heeft er een regionale aanbesteding wmo-hulp bij het huishouden plaatsgevonden.

Daarnaast heeft er ook een regionale aanbesteding wmo-hulpmiddelen plaatsgevonden. December 2021 heeft de raad de wijzigingsverordening maatschappelijke ondersteuning vastgesteld. Hierin zijn technische wijzigingen doorgevoerd rondom o.a. de nieuwe taken m.b.t. maatschappelijke opvang en beschermd wonen. In 2022 gaat er een bovenregionale aanbesteding trapliften plaatsvinden samen met 20 andere gemeenten. Mogelijk dat er in 2022 rondom het landelijke abonnementstarief wijzigingen doorgevoerd gaan worden waardoor er wellicht weer een inkomensafhankelijke eigen bijdrage gaat komen. Dit zal bijdragen aan het terugdringen van tekorten in het sociaal domein.

Deel I - 15 -

Doordecentralisatie maatschappelijke opvang en beschermd wonen/regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek De regio Noord- en Midden-Limburg hebben een regionale samenwerking vorm gegeven voor de taken maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Het budget wat voorheen de centrumgemeente kreeg ten behoeve van de uitvoering van maatschappelijke opvang en beschermd wonen is per 1 januari 2022 verdeeld over alle 14 regiomeenten. De toegang maatschappelijke opvang en beschermd wonen is belegd bij alle lokale gemeenten. De regionale samenwerking is geborgd middels een samenwerkingsovereenkomst en de samenwerking wordt uitgevoerd binnen de modulaire gemeenschappelijke regeling Noord-Limburg (MGR NL). De inkoop van zorg wordt regionaal gedaan door de MGR alsmede de monitoring op volume, middelen en het opstellen van de jaarbegroting. Alle gemeenten hebben zitting in de MGR en hebben stemrecht. De gemeente Echt-Susteren heeft met ingang van 1 januari 2022 de taak om de toegang beschermd wonen (BW) en maatschappelijke opvang (MO) uit te voeren. De MER gemeenten hebben een samenwerking op het vlak van toegang Wmo. De toegang voor MO en BW is daarom belegd bij het servicecentrum MER. De toegang beschermd wonen is sinds 1 oktober 2021 operationeel, alle gemeenten in regio Noord- en Midden hebben de toegang lokaal belegd.

De toegang maatschappelijke opvang zal per 1 april 2022 operationeel zijn binnen de gemeenten. De gemeenten in Noord- en Midden-Limburg hebben allen een budget gekregen om de toegang MO en BW te faciliteren en de uitvoering vorm te geven. Dit budget is gebaseerd op aantal cliënten 2021 MO en BW per gemeente. Daarnaast worden ook de zorgkosten intensieve begeleiding vergoed vanuit een bijdrage aan elke gemeente. Dit om een beschermd wonen opname te voorkomen. Visie in de doordecentralisatie en de regionale samenwerking is dat lokale gemeenten maximale inspanningen doen om het basisvoorzieningen niveau zodanig op peil te hebben dat er voorkomen wordt dat er maatschappelijke opvang en beschermd wonen nodig is. De gemeente Echt-Susteren heeft samen met Maasgouw en Roerdalen een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor versterking van de basisvoorzieningen. In 2022 zal een uitvoeringsplan worden vormgegeven om te komen tot verdere doorwikkeling van de basisvoorzieningen, dit in samenhang met de algehele doorontwikkeling sociaal domein Echt-Susteren. Elke gemeente heeft vanuit de regionale samenwerking een jaarlijks budget gekregen om de basisvoorzieningen te versterken. Participatie Arbeidsmarktbeleid: Uitvoering en monitoring Post corona aanpak/Perspectief op Werk In 2022 loopt de uitvoering door van Post Corona Aanpak/Perspectief op Werk.

Er wordt uitvoering gegeven aan het project `Perspectief op Werk’ met als doel de personeelsvraag van werkgevers om te buigen naar een vraag die we met de doelgroep van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen invullen. Ook blijven we het plan voor de veranderde Arbeidsmarkt ‘Post Corona aanpak Arbeidsmarkt Midden Limburg ’uitvoeren. Dit plan borduurt deels voort op het bestaande actieplan Perspectief op Werk en nieuwe onderdelen die zijn toegevoegd vanwege de veranderingen op de arbeidsmarkt. Daarbij ontwikkelen we nieuwe activiteiten die zich richten op de krapte op de arbeidsmarkt, hetgeen waar de POW-gelden in eerste instantie voor waren bedoeld. Taskforce Economie, onderwijs en arbeidsmarkt In het kader van de integrale aanpak op het vlak van economie, onderwijs en arbeidsmarkt is de Taskforce Corona Midden-Limburg ingesteld. In de taskforce participeren naast de gemeenten, de werkgevers- en werknemersorganisaties, het UWV en onderwijsinstellingen. De taskforce heeft zich ten doel gesteld:  Regie voeren op de verschillende structuren rondom arbeidsmarkt, economie en onderwijs om te komen tot een afgestemd en gezamenlijk pakket aan maatregelen en 1 aanpak voor de Arbeidsmarktregio.

Deel I - 16 -

 

Impact analyse en monitoring vormgeven vanuit een integrale blik en bundeling van informatie. Informatie, analyse en scenario’s vormen input voor de aanpak en aanvullende maatregelen; Aanvullende maatregelen en initiatieven op gang brengen en coördineren rondom economische structuurversterking en versterken van een krachtige arbeidsmarkt.

Armoede/minimabeleid We rollen het Armoedebeleid steeds verder uit. Belangrijk speerpunt blijft de doorontwikkeling van vroegsignalering van schulden. Er loopt een evaluatie waaruit verbeterpunten voortvloeien, waar we vervolgens mee aan de slag gaan. Sinds november 2020 loopt dit project. Daarnaast gaan we de aangeboden voorzieningen (‘het kindpakket’) voor kinderen welke opgroeien in armoede doorontwikkelen. Hierin blijkt het bereiken van de doelgroep (mensen welke leven in (verborgen) armoede) een cruciaal aspect. Ondersteunend aan het Armoedebeleidsplan zijn het inmiddels vastgestelde Uitvoeringsplan Volwasseneducatie/Laaggeletterdheid (VE/LGH) en het Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening (SHV). Belangrijkste speerpunten zijn bij VE/LGH: 1. Gemeenten geven zelf het goede voorbeeld 2. Versterken van het Taalnetwerk 3. Bestrijden van laaggeletterdheid 4. Voorkomen van laaggeletterdheid Belangrijkste speerpunten bij SHV: 1. We voorkomen schulden 2. We communiceren duidelijk over onze aanpak 3. We kijken verder dan schulden alleen 4. We werken samen 5. We werken aan een duurzame oplossing voor schulden Allochtonenwerk Ook in 2021 werd het begeleiden, ondersteunen en huisvesten van statushouders ernstig bemoeilijkt door het Corona virus. Al naar gelang de regelgeving vanuit de RIVM is ook dit jaar getracht de ondersteuning steeds opnieuw op te nemen.

Op afstand, digitaal en in kleine groepen. De voortgang is daardoor opnieuw minder geweest. Inburgering is uitgesteld, de taakstelling is niet helemaal gerealiseerd en de bemiddeling naar werk is minder dan verwacht. Ondanks alle moeilijkheden is een groot deel van de eerder opgelopen achterstanden bij het huisvesten, zowel als bij het inburgeren en bij het bemiddelen naar werk wel ingelopen. De invoering van de inburgeringswet per 1 juli 2021 is opnieuw uitgesteld en wel naar 1.1.2022.. Evengoed is de voorbereiding op de invoering van de nieuwe Wet verder opgepakt. Het pilot project statushouders is in dat kader geëvalueerd. De bevindingen zijn verwerkt en hebben geleid tot een voorstel voor de invulling van de aanpak vanaf 2022. Daarbij is voor de uitvoering aansluiting gezocht bij de MER SD. Afspraken hierover zijn verwerkt in het UP 2022. De noodzakelijke aanbesteding van de leerroutes is uitgevoerd in 2021 maar heeft niet tot resultaat geleid. Een inhaaloperatie is gestart en moet ervoor zorgen dat per 1 maart 2022 op de B1 route en de Z route een aanbod kan worden gedaan. De onderwijsroute heeft als gevolg van problemen met de landelijke regelgeving verdere vertraging opgelopen, als gevolg waarvan we niet in staat zullen zijn op 1 maart een aanbod te realiseren. Er wordt gewerkt aan een overbruggingsregeling i.s.m. de regio Midden-Limburg.

Programma 7: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening In 2022 is een groot aantal projecten geïnitieerd, die beleidsmatig en procedureel gefaciliteerd zijn. Daarmee zet een trend die enkele jaren geleden is ingezet zich voort. Daarnaast is in 2022 veel tijd besteed aan de voorbereiding op de geplande inwerkingtreding van de Omgevingswet. Zo zijn (zo veel

Deel I - 17 -

mogelijk in samenwerking met Maasgouw en Roerdalen) diverse noodzakelijke besluiten voorbereid, zijn werkprocessen opgesteld en is een aanvang gemaakt met het opstellen van een gemeentelijke Omgevingsvisie en een Initieel Omgevingsplan. Met het nieuwe uitstel van de Omgevingswet is in 2023 aandacht voor de voorbereidingen op de Omgevingswet, zoals opleidingen, het opstellen van de gemeentelijke Omgevingsvisie en het uitrollen van en oefenen met de nieuwe VTH-software. Daarnaast zullen de ruimtelijke uitdagingen die de komende jaren op ons afkomen, zoals de energietransitie, de woningbouwopgave en klimaatadaptatie zowel in beleidsmatige zin als bij de uitwerken van projecten de nodige inzet vergen. Volkshuisvesting Fundament onder het gemeentelijk Volkshuisvestingsbeleid is de geactualiseerde Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2022 tot en met 2025. In deze visie staat de groeiende behoefte aan de juiste woning centraal. Dat betekent dat er ambitie is voor - en ruimte wordt gegeven aan - nieuwe plannen die passen bij de kwalitatieve vraag, met aandacht voor aanpassing van plannen die niet (meer) passen bij een actuele behoefte. Voor Echt-Susteren is het van belang rekening te houden met de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte. Primair wordt ingezet op nieuwbouw op inbreilocaties om specifieke problemen op te lossen (o.a.

sanering detailhandel, herontwikkeling braakliggende terreinen) en aanpak van plannen die al lang in de planvoorraad zitten, maar niet worden uitgevoerd. In kwalitatief opzicht heeft er een actualisatie van de woonwensen plaatsgevonden. Daaruit is gebleken dat senioren, kleine huishoudens en jongeren belangrijke doelgroepen zijn voor de actuele woningmarkt. Grondgebonden seniorenwoningen, appartementen met lift, kleine, flexibele wooneenheden zijn kansrijke segmenten op de huidige woningmarkt. Ook duurzaamheid en levensloopbestendigheid zijn belangrijke aandachtspunten voor woonconsumenten. Om aan te sluiten op deze veranderende woonwensen bestaat de huisvestingsopgave niet alleen uit bouwen, maar ook uit verbouwen, vervangen en onttrekken. Om het nationale woningtekort terug te dringen tot een gezond evenwicht, zet het Rijk met het Programma Woningbouw in op de realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030. De Limburgse gemeenten gaan een bijdrage leveren aan de rijks-versnellingsopgave door de toevoeging van minimaal 26.550 woningen tot en met 2030, met de mogelijkheid van 20.000 woningen extra. Het Rijk streeft in de versnellingsopgave naar 2/3 betaalbaar en naar 30% sociale huur in de bestaande voorraad in 2030.

De afspraken uit de (in voorbereiding zijnde) Woondeal krijgen een plek in de lokale prestatieafspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en huurdersbelangenverenigingen. Deze afspraken worden voortdurend herijkt op basis van de meest recente inzichten. Gemeenten hebben nadrukkelijk een taak in het kader van zorg en begeleiding. Per 1 januari 2024 zijn gemeenten verplicht een woonzorgvisie te hebben met de lokale behoefte op het gebied van wonen en zorg. De in 2022 met de raad besproken onderwerpen op het gebied van wonen worden hierin meegenomen. De woonzorgvisies vormen de basis voor gemeenten om op lokaal niveau bindende wederkerige afspraken te maken met woningcorporaties, particuliere verhuurders, zorgaanbieders/zorgkantoren en andere partijen in het fysiek en sociaal domein, over de prestaties die geleverd moeten worden om aan de woon- en zorgbehoeften te voldoen. Kern Echt

Plan

Aantal woningen

Geplande start bouw/gereed

Bocage Apollo/Stoba-locatie Centrum Echt transformatie (detailhandel)

215 57 40

97 gereed en/of start bouw Planvorming gestart Planvorming gestart – enkele in fase start bouw

Deel I - 18 -

Bloemenhof Julianastraat- Emmastraat Emmastraat - Mussenstraat (zorgappartementen) Weijenpasweg (RvR)

64 24 90

Bouw is gestart Bouw is gestart Bouw is gestart

6

Planologische procedure gestart

Diepstraat (De Valk)

9

Planvorming gestart

Koningsplein/ Verlengde Karel V-straat/ Prinsebaan

20

Planologische procedure gestart

Vlaskuilseweg - Kerkweg

14

Planvorming gestart

Voormalige schoollocatie Op de Kasselemeier

25 6

Bouw is gereed Bouw is gereed

Chatelainplein (vml. Jan Linders) Chatelainplein 1 Heerweg (jongerenwoningen)

8 20 18

Bouw is gestart Planologische procedure gestart Planvorming start in 2023

Sterrendael

19

Bouw is gereed

In de Mehre Wilibrordusplein

6 25

Middelveld III Tiendschuur Swentiboldstraat 2 Molenveldweg 6

120-150 12 10 6

Bouw is gereed Deels realisatie via omgevingsvergunning, deels planologische procedure gestart Ontwerpfase gestart Bouw is gereed Planvorming gestart Planvorming gestart

Residentie Maaslandburcht

7

Bouw is gereed

Koningsbosch

Mariahoop Nieuwstadt

Pey

Slek Susteren

Roosteren Totaal gereed 2022 Totaal gereed gemelde woningen

2022: 118

Programma 8: Omgevingsrecht Omgevingsdienst Ook in 2022 was er, in lijn met de trend van de afgelopen jaren, sprake van een groot aantal vergunningaanvragen, controles, klantvragen en meldingen/klachten. Dit heeft ook geresulteerd in dienovereenkomstig hoge legesopbrengsten. De in het Uitvoeringsprogramma vastgelegde taken zijn binnen de beschikbaar gestelde middelen uitgevoerd, bij een gelijkblijvende (hoge) klanttevredenheid. Naast reguliere taken zijn er in 2022 diverse MER-brede en lokale projecten opgepakt. Zo is de APV geactualiseerd en Omgevingswetproof gemaakt, is het gebiedsgericht toezicht geïntensiveerd en is de gemeente ondersteund bij de uitvoering van taken in het kader van de energietransitie en de aanpak ondermijning. In 2022 is door de Omgevingsdienst, in samenwerking met de MER-gemeenten, veel tijd en energie gestoken in de voorbereiding op de geplande inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2023. Inmiddels is de inwerkingtreding van de Omgevingswet wederom uitgesteld. Dit geeft ruimte om te oefenen met de nieuwe VTH-applicatie RXmission, die naar verwachting medio 2023 operationeel zal zijn. Verder is extra inzet nodig ten behoeve van een aantal grotere projecten, die voor 2023 worden verwacht.

Deel I - 19 -

Programma 9: Economische zaken en grondexploitaties Onderwerp: Economische zaken Aanpak centrum Echt Programma Centrum Echt heeft als centrale doelstelling haar regionale functie te behouden en verder te versterken. Dit vraagt om zorgvuldig ruimtegebruik waarbij een algehele compactisering en clustering van stedelijke functies een belangrijk onderdeel vormt, zodat anno 2025 een vitaal en toekomstbestendig Centrum Echt is gerealiseerd. In 2019 zijn we als gemeente van start gegaan met een gebiedsgerichte aanpak van het Centrum Echt. Op basis van het “Programma Centrum Echt” gaan we aan de slag met een aantrekkelijk centrum waar de functies wonen, werken en recreëren elkaar ontmoeten en versterken. Dit betekent concreet dat bewoners fijn kunnen wonen, ondernemers een aantrekkelijk vestigingsklimaat ter beschikking hebben en bezoekers van een gevarieerd aanbod in voorzieningen gebruik kunnen maken. Een gezonde mix aan functies vormt daarmee een belangrijke basis voor een vitaal centrum, waarbij ook de bereikbaarheid en openbare ruimte niet mag worden vergeten. Het programma bestaat uit 5 pijlers: 1. Cultuurhuis Edith Stein is getransformeerd naar een bruisend kloppend hart voor het lokale verenigingsleven. 2. Planologie: op basis van juist ruimtegebruik ontstaat een compacter en vitaal centrum waarbij afstemming in de regio plaatsvindt.

Herbestemming en invulling geven aan de lokale transformatieopgave heeft hierbij prioriteit. 3. Bereikbaarheid: in 2022 is gestart met de realisatie van een verbeterde algehele ontsluiting en infrastructuur van het centrum. 4. Activering centrum: op basis van draagvlak wordt samen met stakeholders toegewerkt naar een structurele samenwerking in een aantrekkelijk kernwinkelgebied om te verblijven. 5. Ontwikkeling monument de Valk: de ontwikkeling van een foodmarkt met aanverwante functies die leidt tot een versterking van algehele centrumstructuur. Het programma wordt per pijler verder uitgewerkt en gefaseerd uitgevoerd. Ondersteunen ondernemers We denken mee met de detailhandel binnen de gemeente Echt-Susteren bij nieuwe vestigingen, uitbreidingen of verplaatsingen. Daarnaast intensiveren we contacten door het voeren van periodieke overleggen met ondernemers, winkeliersverenigingen en de ondernemersverenigingen van de bedrijventerreinen. In 2022 is in samenwerking met de gemeente Echt-Susteren de ondernemersvereniging Winkelhart Echt-Susteren opgestart. De horecaondernemers zijn in 2022 ondersteund bij de uitbreiding van terrassen door de toepassing van tijdelijke gedoogbeschikkingen. Bedrijventerreinen Voor de bestaande bedrijventerreinen de Wolfskoul en de Loop worden de mogelijkheden van revitalisering onderzocht.

Daarnaast wordt gewerkt aan de realisatie van drie nieuwe locaties: een aanvulling op de Loop-west, de Berk III en Vonderen. Planologische procedures voor deze locaties zijn in 2022 voorbereid of opgestart. Bedrijventerrein De Berk en Business Park Midden-Limburg maken onderdeel uit van een pilot waarbij ‘Stichting groene economie’ onderzoek uitvoert naar de mogelijkheden tot verduurzaming op de bedrijventerreinen. Het centrale doel van de stichting is bedrijven in Limburg te stimuleren en in beweging te brengen om hun bedrijfsstrategie te gaan baseren op duurzaam ondernemen.

Deel I - 20 -

Regionale samenwerking Een ding hebben de regionale werkzaamheden gemeenschappelijk, ze hebben als doel bij te dragen aan onze regiovisie: “Midden-Limburg, het verbindend Hart van Limburg”. Zo zijn we er ons van bewust dat we ons als regio moeten profileren en niet als Midden-Limburgse gemeenten afzonderlijk. Daarmee willen we toekomstgerichte bedrijven overhalen zich in de regio te vestigen. Doel is gezamenlijk het bedrijfsleven te stimuleren en ondersteunen, alsmede afstemming en uitvoering van beleid op het gebied van werklocaties in de regio. In december 2021 is regionaal afgestemd door de colleges over het startdocument “Investeringsagenda Midden-Limburg “Verbindend Hart van Limburg in uitvoering”. Begin 2022 is door de zeven colleges met de dynamische koers van het startdocument ingestemd. Het vertrekpunt voor deze investeringsagenda vormt de Agenda voor Midden-Limburg, die bij de start van SML in 2015 is opgesteld. De Agenda voor Midden-Limburg benoemt de kernwaarden voor de regio: aantrekkelijk, groen en verbinden.

Op basis van deze kernwaarden formuleert de regio de volgende ambities: • een aantrekkelijke omgeving en een samenleving die zich inzet voor het versterken van leefbaarheid en bescherming van onze landschappelijke waarden; • intensieve (eu)regionale samenwerking tussen alle partijen bij het realiseren van onze gezamenlijke toekomst, zodat alle partijen verantwoordelijkheid nemen voor onze economie, omgeving en samenleving; • een innovatieve economie, met gezonde bedrijven, bijbehorende werkgelegenheid en vooruitstrevende ondernemers die duurzaam produceren en midden in de samenleving staan en zo een kwalitatieve groei en een sterke concurrentiepositie realiseren, die welvaart garandeert en onze samenleving als geheel ten goede komt. Deze ambities zijn vertaald in doelstellingen, die per werkveld in de Agenda van Midden-Limburg zijn geformuleerd. Vanaf 2022 is gestart met uitvoering geven aan de Investeringsagenda Midden-Limburg. Het Smalste Stukje Nederland Het nieuwe plan recreatie en toerisme 2022-2024 in Het Smalste Stukje Nederland is vanaf 2022 de basis voor de activiteiten. Het toeristisch profiel Het Smalste Stukje Nederland (HSSNL) blijft het fundament van waaruit het aanbod op het gebied van verblijfstoerisme en dagrecreatie (ontspanning, onthaasting, gastronomie en bezinning) gepromoot wordt.

In 2022 had in de uitvoering Covid-19 nog slechts een beperkte impact op de toeristische sector. Wel heeft er een heroriëntatie plaatsgevonden op activiteiten die voor de pandemie vanuit de gemeente werden opgepakt. Beurzen en evenementen (zoals onze eigen beleeffietsdag) zijn gepauzeerd en daar wordt voor de toekomst kritisch naar gekeken, ook in relatie tot de beschikbare capaciteit. Veel energie is het afgelopen jaar gestoken in routes en de beleving daarvan. De bestaande 3landen wandeling en 3-landenfietsroute zijn aangepast en in een nieuw jasje gestoken. Ook alle bestaande ommetjes zijn geüniformeerd. Daarnaast zijn 3 nieuwe ommetjes ontwikkeld (Koningsbosch, Dieteren en Het Marissen) en is er een regionaal project met Provinciale subsidie uitgevoerd. Samen met de gemeenten Sittard-Geleen, Stein en Beek en met Visit Zuid-Limburg is de Route Vol Verwondering gelanceerd, naar het voorbeeld van onze eerdere bezinningsfietsroute. Voor Echt-Susteren betekende dit een toevoeging van 5 locaties aan de bestaande bezinningsplekken die ook digitaal ontsloten werden en de toevoeging van 5 audiotours met interessante verhalen over bijzondere plekken die informatief zijn en uitnodigen tot reflectie.

Samen met buurgemeente Maasgouw zijn in Roosteren voorzieningen gerealiseerd (markeringen voormalige forttorens, bank, informatiebord) die herinneren aan het voormalige fort Cantelmo, een verdedigingswerk uit de 17e eeuw. Ook is een nieuwe gedenkplek gerealiseerd bij de oorlogsbunker nabij abdij Lilbosch als onderdeel van de Europese Liberation Route. Voor 2023 is een tweede locatie voorzien bij het kanon van Susteren als onderdeel van deze route die door heel Europa van Londen naar Berlijn voert.

Deel I - 21 -

Afgelopen jaar heeft, na Covid, weer een fysieke bijeenkomst plaatsgevonden met ondernemers en andere betrokken partijen bij Het Smalste Stukje Nederland. O.a. is gesproken over het onderzoek naar de naamsbekendheid van HSSNL en Cittaslow, is het meerjarenplan toerisme 2022-2024 aan de orde geweest, zijn de marketing- en promotieactiviteiten toegelicht en zijn de ondernemers aan het woord geweest over hun activiteiten tijdens de coronapandemie. Bij het onderzoek naar de mogelijkheid van een uitkijktoren van waaruit zowel België als Duitsland zichtbaar zijn, is ook de mogelijkheid verkend van een combi met een lage fysieke toren en cameramogelijkheden op hoogte die ook beelden tonen van over de grenzen heen. In 2023 wordt dit idee verder uitgewerkt. Met de werkgroep kleiwarenroute is verdere invulling gegeven aan een nieuwe themaroute die deels door het centrum van Echt gaat voeren en deels in het buitengebied bij Gebroek, waar over het voormalige tramspoor met kieplorries de klei vervoerd werd naar dakpannenfabriek de Valk. Tientallen interessante punten zijn in kaart gebracht waar middels borden met QR-codes informatie zal worden verstrekt over deze voor Echt en omstreken belangrijke voormalige industrietak. In 2023 wordt het bezinningstoerisme verder doorontwikkeld middels ontsluiting van plekken in Maaseik, Selfkant en Millen.

Die zorgen ook voor uitbreidingen van de bestaande bezinningsfietsroutes van het Smalste Stukje Nederland en de regionale Route Vol Verwondering. Verder is in 2023 een onderzoek voorzien naar de ervaringen en wensen van toeristische bezoekers met Het Smalste Stukje Nederland en de onderliggende Cittaslow waarden. De uitkomsten daarvan worden meegenomen bij de verdere profilering van HSSNL. Daarbij wordt expliciet ook gekeken naar verbreding buiten het toeristische werkveld om. Programma 10: Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Algemene uitkering vanaf 2027 Zoals vermeld krijgen gemeenten in 2026 eenmalig 1 miljard euro extra van het kabinet. In dat jaar vloeit dan in totaal 36 miljard euro naar het gemeentefonds, € 4 miljard minder dan in 2023. De € 1 miljard betreft een eenmalige bijdrage die samenhangt met de voorgenomen andere manier van bekostigen van gemeenten na 2025. Eerder was al becijferd dat gemeenten door de herijking van het gemeentefonds in 2026 een gezamenlijk tekort van € 3,9 miljard zouden hebben. Dat tekort is dus nu door de eenmalige toevoeging voor het jaar 2026 aan het gemeentefonds € 1 miljard lager. Eigen belastinggebied Gemeenten, maar ook Tweede Kamerleden, waarschuwden al geruime tijd voor het financieel ravijn dat na 2025 zou ontstaan. Tot die tijd zijn ze redelijk zeker van hun inkomsten, mede door het vast zetten van het zogeheten accres.

Deze groei van het gemeentefonds, zo is afgesproken tussen rijk en gemeenten, ademt de komende jaren alleen nog mee met de loon- en prijsontwikkeling. Gemiddeld neemt het accres daarmee met 2,6 miljard euro toe. Maar hoe de financiering van gemeenten er vanaf 2026 uitziet, is en blijft een groot vraagteken. Het is nog steeds wachten op concrete plannen daarvoor. Mogelijk krijgen lokale overheden – gemeenten en provincies – de beschikking over een groter eigen belastinggebied, maar zeker is dat allerminst. Voor onze gemeente is de verwachte afname van de algemene uitkering 2026 ten opzichte van 2025 afgenomen met € 1,5 miljoen maar er is ondanks dat nog steeds een afname van € 2,7 miljoen. Voor de jaren vanaf 2027 en verder blijft de afname ten opzichte van 2025 rond de € 4 miljoen. Rechtmatigheidsverklaring Met ingang van 2023 legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid. Met deze wijziging vervalt de rechtmatigheidsverklaring door de accountant. In sommige gemeenten wordt naast dit rechtmatigheidsoordeel door de accountant ook een in control statement (ics) door het college afgegeven. Het ics en de verantwoording over rechtmatigheid worden beiden door het college afgegeven, maar zijn niet onderling uitwisselbaar. In de verantwoording over rechtmatigheid legt het college verantwoording af

Deel I - 22 -

over de rechtmatigheid van de baten en lasten op een drietal criteria: Begrotingscriterium, Voorwaardencriterium en Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Met een ics verklaart het college dat de interne beheersings- en controlesystemen van een gemeente adequaat en effectief zijn. Het gaat om borging van een diversiteit aan processen, beheersing van risico's én om de competenties van de medewerkers. In tegenstelling tot de verantwoording over de rechtmatigheid kent de ics geen wettelijke verankering in het BBV. Tot en met jaarrekening 2022 verstrekken externe accountants een controleverklaring met een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten. De externe accountants geven vanaf 2023 een controleverklaring af met alleen een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief dan de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening wordt opgenomen. Overhead Organisatieontwikkeling Om goede dienstverlening aan inwoners, bedrijven en verenigingen te blijven realiseren is een flexibele organisatie nodig die inzet op effectiviteit en continu streeft naar verbetering om daarmee te kunnen inspelen op de veranderende behoeften van de samenleving. Onder andere de hoge werkdruk, krapte op de arbeidsmarkt en het ziekteverzuim zetten de uitvoering van gemeentelijke taken onder druk.

Daarom is aandacht voor organisatieontwikkeling essentieel. In het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 is dan ook een passage opgenomen over organisatie ontwikkeling. Er wordt ingezet op vier ontwikkelsporen: - Professionalisering - Optimaliseren werkomgeving - Continu verbeteren - Aandacht voor medewerkers In 2022 is daarom GROEI25, de visie op organisatieontwikkeling ontwikkeld. GROEI25 geeft inzicht in de wijze waarop de organisatieontwikkeling wordt gerealiseerd. Dit wordt vervolgens ingevuld met jaarlijkse plannen die richting en inzicht geven voor medewerkers, management en bestuur. In SEIZOEN23 wordt de focus voor 2023 belicht. De focus per jaar ligt in ieder geval binnen de vier ontwikkelsporen. Onderstaand een korte toelichting per spoor: Professionalisering: Qua professionalisering wordt ingezet op de medewerker als professional die ook ruimte heeft om te werken aan de eigen ontwikkeling en de ontwikkeling van de organisatie. De leidinggevende stimuleert dit en geeft coachend leiding en vertrouwen. Optimaliseren werkomgeving Zowel faciliteiten (huisvesting en ICT-voorzieningen) als autonomie en regelvrijheid zijn belangrijk voor goed werkgeverschap en het behouden en aantrekken van gekwalificeerde medewerkers. Om dit te creëren wordt ingezet op onderlinge afstemming in diverse gremia.

Continu Verbeteren Om de wendbaarheid van de organisatie te vergroten, sturing te geven aan de organisatie en verder te gaan met zaakgericht werken is de overstap van activiteitengericht werken naar procesgericht werken essentieel. Medewerkers en management maakten in 2022 kennis met de Lean-filosofie, die uitgaat van denken in processen en is gericht op continu verbeteren. In 2023 krijgt dit een vervolg, mede door de inzet van een procesmanager. Ook in MER-verband kreeg de doorontwikkeling van procesgericht werken in 2022 aandacht met de inzet van het Overheids Ontwikkel Model (OOM) en een in 2023 gezamenlijk op te stellen vervolgaanpak. Daarmee kan op termijn verder worden gegaan met de doorontwikkeling van zaakgericht werken MER-breed. Aandacht voor medewerkers Betrokken en bevlogen medewerkers zijn cruciaal voor het succes van de organisatie. Na het thuiswerken door de covidmaatregelen en het blijvende hybride werken bleek het extra belangrijk om medewerkers

Deel I - 23 -

meer te betrekken bij de organisatie. Daarom werd in 2022 ingezet in het opnieuw oppakken van het organiseren van ontmoetingen en sociale activiteiten. Ook regelmatige gesprekken tussen medewerkers en leidinggevenden zijn van belang voor een goede aanhaking; met aandacht voor elkaar, werkhouding, werkafspraken en organisatiedoelstellingen als professionalisering en continu verbeteren.

Deel I - 24 -

3. Rekeningsaldo 2022

Programmaverantwoording

2022 Deel I - 25 -

Deel I - 26 -

Toelichting analyse rekeningsaldo 2022 Programma bevolking en bestuur Lasten en Baten secretarieleges (voordeel € 71.000) De ontvangen leges zijn € 120.000 hoger dan geraamd. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de hogere opbrengst reisdocumenten en reisdocumenten niet-ingezetenen. Hier staat tegenover dat de lasten van de secretarieleges € 49.000 nadelig zijn omdat de uitgaven voor reisdocumenten en reisdocumenten nietingezetenen naar rato hoger zijn. In totaal heeft dit een positief effect van € 71.000 op het saldo. Begraafplaatsen en kosten van de dodenschouw (voordeel € 26.000) Meer leges op begraafplaatsen vanwege meer sterfgevallen en lagere kosten van de dodenschouw zorgen voor een positief effect op het saldo van € 26.000. Overige kosten burgerzaken (voordeel € 14.000) In 2022 zijn geen kosten gemaakt voor schriftelijke vertalingen en tolken, waardoor een voordeel van € 14.000 is ontstaan. Contributies (nadeel € 19.800) De jaarlijkse bijdrage aan de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is toegenomen. Daarnaast is een hogere bijdrage voldaan voor de Gezamenlijke gemeentelijke Uitvoering (GGU). Via de GGU en het bijbehorende fonds GGU worden via de VNG standaarden afgesproken, gezamenlijk ingekocht en samengewerkt aan nieuwe diensten en producten.

Denk bijvoorbeeld aan de Informatiebeveiligingsdienst, de gezamenlijke inkoop van ICT en telefonie, het Ketenbureau i-Sociaal Domein en het GGI-netwerk, een beveiligd landelijk datanetwerk voor gemeenten. In 2022 is hierdoor een overschrijding te melden van € 19.800. Raad (voordeel € 43.000) De eerste 3 maanden speelde corona nog waardoor commissievergaderingen geen doorgang vonden en dus minder presentiegelden werden uitbetaald. Bovendien waren in 2022 gemeente raadsverkiezingen waardoor een gedeelte van het jaar een aantal activiteiten stoplagen. Daardoor zijn de budgetten advieskosten, diversen, opleidingen en onderhoud automatisering niet aangesproken en is de post uitzendingen raadsvergaderingen veel lager. Een en ander heeft geleid tot een voordeel van € 43.000. Programma openbare orde en veiligheid Voorlichting brandkranen en –putten (voordeel € 41.000) In het verleden is het tarief voor de controle van brandkranen verlaagd. Doordat in het ene jaar meer of minder brandkranen worden gecontroleerd, fluctueert jaarlijks het te betalen bedrag. Vandaar dit jaar een voordeel van € 10.000. Bovendien heeft op het einde van het jaar door de Veiligheidsregio Limburg-Noord een uitbetaling incidenteel voordeel loonindexatie met betrekking tot 2021 plaatsgevonden van € 32.000.

Programma Beheer Openbare Ruimte Wegen (voordeel € 54.000) In verband met nieuwe software ontwikkelingen bij leveranciers op het gebied van beheerpakketten wegen en riool is besloten op de nieuwe software in 2023 te wachten, vandaar de lagere kosten in 2022. Bovendien is vanuit de beheerpakketten meer uitzoekwerk verricht voor derden waardoor hogere opbrengsten zijn verkregen. Het totale voordeel bedraagt € 54.000.