Jaarrek deel 1 versie 20-06-2022

Programmaverantwoording en programmarekening deel I

2021

Inhoud I.

JAARVERSLAG

1

Inleiding

3

2

Terug- en vooruitblik

7

3

Rekeningsaldo 2021

23

4

Auditing en control

33

5

Financiële positie

41

6

Aanwending post onvoorzien

55

7

Programma’s 7.1 Bevolking en bestuur 7.2 Openbare orde en veiligheid 7.3 Beheer openbare ruimte 7.4 Onderwijs 7.5 Cultuur en sport 7.6 Sociaal domein 7.7 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting 7.8 Omgevingsrecht 7.9 Economische zaken en grondexploitaties 7.10 Algemene dekkingsmiddelen

59 61 69 75 101 109 123 141 149 155 169

8

Recapitulatie programma’s

181

9

Paragrafen 9.1 Inleiding paragrafen 9.2 Lokale heffingen 9.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 9.4 Onderhoud kapitaalgoederen 9.5 Financiering 9.6 Bedrijfsvoering 9.7 Verbonden partijen 9.8 Grondbeleid

185 187 191 197 211 215 221 227 259

Deel I - 1 -

Deel I - 2 -

1. Inleiding

Programmaverantwoording

2021 Deel I - 3 -

Deel I - 4 -

1. Inleiding Jaarverslag Het verslag bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. In het verslag wordt teruggekeken op de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen in 2021. De jaarrekening gaat in op de financiële aspecten van de uitvoering van het beleid in 2021. In het verslag wordt per programma verantwoording afgelegd aan de hand van teksten uit de begroting. Daarna volgen de paragrafen met onder andere informatie over het weerstandsvermogen, de bedrijfsvoering en het grondbeleid. Rekeningsaldo Het jaar 2021 sluit af met een positief rekeningsaldo van circa € 1.400.000. Na de 2e bestuursrapportage 2021 was er een voorlopig positief rekeningsaldo van afgerond € 43.000 geraamd. Voor een toelichting op het saldo en de bestemming wordt verwezen naar hoofdstuk 3 van deze jaarrekening. Peildatum De jaarrekening 2021 is samengesteld in de eerste maanden 2022, tussen januari en maart. Omdat de besluitvorming in de raad pas begin juli 2022 plaatsvindt, kan het vreemd overkomen dat bijvoorbeeld wordt gesproken over ‘in het tweede kwartaal van 2022 wordt….’ terwijl dit kwartaal bij de besluitvorming al is afgelopen. 1 april 2022 wordt als peildatum van de tekstbijdragen aangehouden.

Toelichting belangrijkste verschillen Bij de programma’s zijn op hoofdlijnen de voornaamste verschillen toegelicht tussen de bedragen uit de kolom ‘bijgestelde begroting 2021’ en de kolom ‘rekening 2021’. Voor een toelichting op de verschillen tussen ‘primitieve begroting 2021‘ en ‘bijgestelde begroting 2021’ wordt verwezen naar met name de 1e en 2e bestuursrapportages 2021 en de overige begrotingswijzigingen die in de vergaderingen van de gemeenteraad in 2021 zijn vastgesteld. Vergelijkende indicatoren/kengetallen rekening 2020 en begroting 2021 Per product van deze rekening 2021 wordt in tabelvorm een overzicht gepresenteerd van indicatoren en kengetallen. In deze tabel worden ook vergelijkende cijfers opgenomen uit de rekening 2020 (kolom realisatie 2020) en de begroting 2021. In een aantal gevallen wijken deze vergelijkende cijfers af van de oorspronkelijke rekening 2020 en begroting 2021. Dit komt omdat nieuwe informatie heeft geleid tot een aanpassing van het betreffende cijfer. Echt, 31 mei 2022 College van burgemeester en wethouders van Echt-Susteren

Deel I - 5 -

Deel I - 6 -

2. Terug- en vooruitblik

Programmaverantwoording

2021 Deel I - 7 -

Deel I - 8 -

Terug- en vooruitblik Algemeen Crisis door coronavirus Waar van toepassing wordt bij de diverse programma’s in de hoofdstuk kort ingegaan op de gevolgen van de coronacrises en –maatregelen op de verschillende beleidsterreinen. Programma 1: Bevolking en bestuur eDiensten burgerzaken In 2021 is de eerste eDienst burgerzaken live gegaan. Burgers kunnen hun verhuizing via een eDienst doorgeven. De eDiensten hebben functioneel gezien een groot aantal voordelen ten opzichte van de huidige oplossing (e-formulieren). Een van deze voordelen is het geautomatiseerd uitvoeren van een groot aantal processtappen waardoor primaire processen sneller en efficiënter afgehandeld kunnen worden. Dit betekent een vooruitgang op het gebied van online dienstverlening voor de burgers. Het vaststellen van identiteit (ID) en het voorkomen van ID- en adresfraude, worden kerntaken voor de medewerkers. In 2022 worden de volgende eDiensten geïmplementeerd, te weten; uittreksel BRP, wijzigen geheimhouding persoonsgegevens, afschrift burgerlijke stand, doorgeven vermissing reisdocument, wijzigen aanschrijfnaam, aangifte overlijden en aangifte geboorte. Programma 2: Openbare orde en veiligheid Integraal Veiligheidsplan 2019-2022 In 2018 heeft de gemeenteraad het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2019-2022 vastgesteld.

De komende periode, concreet eind 2022, moet een nieuw IVP 2023-2026 door de raad worden vastgesteld. In de voorbereiding wordt de raad in 2022 meegenomen bij het bepalen van de prioriteiten. Hoogwater Maas 2021 In juli 2021 heeft er door de extreem hoge waterstanden in de Maas een Hoogwaterramp plaatsgevonden waarbij het Maasgebied in de gemeente Echt-Susteren ook betrokken is geweest. Snel na deze ramp hebben evaluaties plaatsgevonden met onder andere betrokken bestuurders, bewoners en alle betrokken ambtenaren. Uit de evaluaties zijn actiepunten gekomen. Deze actiepunten zijn in de tweede helft van 2021 verwerkt in onder andere een geactualiseerd gemeentelijk actieplan Hoogwater Maas. Programma 3: Beheer openbare ruimte Openbaar groen Eind 2019 is, na afloop van het groencontract per 1 april 2020, een Europese openbare aanbesteding gestart voor het onderhoud van openbaar groen in onze gemeente. Na de start op 1 april 2020 is de uitvoering van het contract het eerste half jaar niet goed verlopen. Met name door Corona ontstond een capaciteitsprobleem bij de opdrachtnemer zowel in menskracht als in materieel. Dat heeft geleid tot een veelheid aan klachten over de kwaliteit van het groenonderhoud. Betreffende aannemer heeft na ambtelijke aanzegging gezorgd voor een betere organisatiestructuur en opschaling waarna het onderhoud na september 2020 aan het vereiste niveau voldeed.

In 2021 is deze situatie met enige pieken en dalen enigszins verbeterd maar heeft dit nochtans nog steeds onze nadrukkelijke aandacht. Het contract heeft een looptijd van vier jaren (tot 2024) met de mogelijkheid om twee keer twee jaar te verlengen. De doelstelling is dat de aannemer voor de resterende jaren binnen het contract voldoet aan de prestatieafspraken die zijn vastgelegd.

Deel I - 9 -

Hondenbeleid Eind 2021 heeft het college de nota “aanpak hondenpoepoverlast 2021 – 2025” vastgesteld. Deze aanpak richt zich op uitbreiding van voorzieningen zoals losloopgebieden, uitlaatplaatsen en uitlaatzones. Deze voorzieningen zijn in 2021 aangelegd. Daarnaast zijn in facilitaire zin dispensers aangebracht en extra afvalbakken ge- of herplaatst. Additioneel vindt 2022 beheerbudget wordt gevraagd. Eind 2022 vindt een evaluatiemoment plaats hoe de voorzieningen worden ervaren en/of nog bijstellingen in facilitaire zin of beheer nodig zijn vanaf 2022 de inzet plaats van machinale reinigingsmiddelen waarvoor aan uw raad binnen de begrotingscyclus. Duurzaamheid In 2021 is weer een groot aantal stappen gezet om de doelstelling te bereiken om Echt-Susteren in 2040 energieneutraal te krijgen. Daarvoor is uitvoering gegeven aan de energievisie Echt-Susteren en het uitvoeringsprogramma 2018-2022. Energievisie Deze energievisie wordt in 2022 herijkt en in 2022 wordt een nieuw uitvoeringsprogramma 2022-2026 opgesteld. Regionele energiestrategie (RES) De gemeente Echt-Susteren heeft op 15 juni 2021 ingestemd met de ambities uit de RES. Belangrijke ambitie zijn het realiseren van 1,2 Terra wattuur aan duurzame energieopwekking voor 2030, 25% CO2 besparen door energiebesparing en kleinschalige opwek, 100% duurzame warmte in 2050 en minimaal 50% lokaal eigendom.

In de komende jaren wordt gewerkt aan de uitvoering van de RES 1.0 en de voorbereiding van de RES 2.0. Transitievisie Warmte In 2021 is de Transitievisie Warmte opgesteld (potentie studie naar aardgasvrij) en op 15 december 2021 behandeld in de raad. In de visie is de ambitie opgenomen om 20% CO2 te reduceren in 2030 (ten opzichte van 2021) door eerst de warmtevraag te reduceren, dan te verduurzamen en vervolgens te elektrificeren. In 2022 zal de Transitievisie worden uitgewerkt tot een concreet uitvoeringsprogramma. Tevens zal invulling gegeven worden aan de klantreis. Denk aan invulling energieloket, energiecoaches, ontzorgingsproject enzovoorts. Zonneparken In 2021 is de pilot voor 5 zonneparken vanuit de markt verder opgepakt. Met alle partijen zijn anterieure exploitatieovereenkomsten ondertekend, zijn de bestemmingsplannen vastgesteld en zijn de omgevingsvergunningen verleend. 3 omgevingsvergunningen zijn onherroepelijk, tegen 2 omgevingsvergunningen lopen beroepszaken. In 2022 zal verder uitvoering gegeven worden aan (financiële) participatie en beoogde start realisatie van 1 of meer zonneparken. Windpark In 2021 zijn voorbereidende onderzoeken opgestart en wordt gemeentebreed bekeken welke mogelijkheden er zijn voor de ontwikkeling van een windpark door de gemeente in de rol van investeerder en ontwikkelaar. Het ontwikkelproces zal de komende jaren worden vervolgd.

Begin 2022 wordt gestart met een plan MER om mogelijke locaties te onderzoeken. Elektriciteitsneutraal Leisurepark In de Bandert Voor dit gebied zijn plannen uitgewerkt om het energieverbruik te beperken en energie duurzaam op te wekken. Realisatie van deze plannen vindt grotendeels in 2022 plaats. Bedrijventerreinen De komende jaren wil de gemeente het verduurzamen van bedrijventerreinen een extra impuls geven.

Deel I - 10 -

Communicatie en bewustwording van de energietransitie voor inwoners, bedrijven, stakeholders loopt als een rode draad door alle processen en projecten. De komende jaren wordt dit voortgezet, waarbij met name wordt ingezet op het begeleiden van de ‘klantreis’: de stappen die onze inwoners en bedrijven moeten zetten om hun woning en ondernemingen te verduurzamen. Programma 4: Onderwijs Onderwijshuisvesting In 2020 is samen met de schoolbesturen een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) opgesteld die inzicht geeft in de toekomstige ontwikkelingen op het terrein van de onderwijshuisvesting. Daarbij is onder meer gekeken naar de demografische- en onderwijskundige ontwikkelingen, de huidige bouwkundige staat van de schoolgebouwen en de ontwikkelingen op dit gebied (denk aan de verduurzaming). Connect College Naar aanleiding van het IHP is voor de renovatie van de locatie van het Connect College aan de Populierlaan door de gemeenteraad op 16 december 2020 een subsidieregeling vastgesteld en een krediet gevoteerd van € 2.264.500. Met de renovatie zou in de loop van 2021 gestart worden. Bij de uitwerking van het renovatieplan constateerde het schoolbestuur echter dat het gebouw niet zo goed was geïsoleerd dan aanvankelijk was aangenomen.

Het onverkort uitvoeren van de renovatieplannen zou kunnen leiden tot een desinvestering, wanneer nadien verduurzamingsmaatregelen getroffen zouden moeten worden. Het schoolbestuur heeft voor de verduurzaming van het gebouw een aangepast plan ingediend waarover in 2022 een besluit genomen kan worden. Taalschool De Driepas Omdat de bestuursovereenkomst met COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers), aangaande het Asiel zoekers centrum (AZC), met ingang van 1 januari 2021 met 10 jaar is verlengd, is samen met het schoolbestuur, basisschool De Driepas en Buurthuis St. Joost een onderzoek gestart naar de mogelijkheden om de leerlingen van het asielzoekerscentrum c.q. de Taalschool onder te brengen in het schoolgebouw aan de Mispelstraat, daar waar mogelijk in samenwerking met het buurthuis. Dit houdt verband met de slechte bouwkundige staat van het huidige houten gebouw van de Taalschool dat gelegen is op het terrein van het AZC. In 2022 moet duidelijk worden of dit haalbaar is en zo ja welke bouwkundige maatregelen nodig zijn. Voor de huisvesting van de leerlingen van het AZC heeft de gemeente een zogenaamde OHBA-vergoeding (Regeling onderwijshuisvestingsbudgetten asielzoekers), ontvangen van ruim € 549.000. Andere huisvestingsplannen Voor de andere in het IHP genoemde plannen is jaarlijks € 1 miljoen op het meerjareninvesteringsplan (MIP) beschikbaar.

Het opstellen van een IHP is niet verplicht en heeft geen juridische status. De in het IHP opgenomen (toekomst)plannen kunnen niet door het schoolbestuur worden afgedwongen. Er is echter een wijziging van de onderwijswetten in voorbereiding waarbij het IHP wel een juridische status gaat krijgen. Dit houdt in dat er voldoende financiële middelen in de meerjarenbegroting (4 jaar) worden opgenomen om te voorzien in de in het IHP voor deze periode opgenomen plannen. Daarnaast zal er ook duidelijkheid komen over de bekostiging van renovatie van schoolgebouwen, als een volwaardig alternatief voor nieuwbouw. De wetswijziging is voorzien voor 2023. Er ligt een voorgenomen besluit van het schoolbestuur van de basisscholen Patricius en Op de Slek om beide scholen per 1 augustus 2022 te fuseren. Het schoolbestuur heeft aangegeven met de gemeente in overleg te willen gaan over de toekomstige huisvesting van deze fusieschool (zie verder bij ‘Voorgenomen fusie basisscholen Patricius/Op de Slek’). Compensatie eigen bijdrage ouders Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE-peuteropvang), i.v.m. corona Op meerdere locaties van kinderopvang, verspreid over de gemeente, hebben peuters (2/3-jarigen) 2 dagdelen per week (tenminste 6 uur) deelgenomen aan het door gemeente gesubsidieerde VVEpeuterprogramma. Peuters met een door de GGD/JGZ geïndiceerde taal- en ontwikkelingsachterstand

Deel I - 11 -

kregen een aanbod van 16 uur per week. Voor de perioden dat peuteropvang vanwege corona niet mogelijk was is aan de ouders de betaalde eigen bijdrage vergoed. Deze kosten zijn door het rijk gecompenseerd middels een decentralisatie uitkering in het gemeentefonds. Voorgenomen fusie basisscholen Patricius/Op de Slek Stichting Wijzers in onderwijs, het schoolbestuur van de basisscholen Patricius (Pey) en Op de Slek (Slek), heeft het voornemen beide scholen per 1 augustus 2022 te fuseren. De voorgenomen fusie houdt verband met het lage leerlingenaantal van basisschool Op de Slek, die per 1 oktober 2021 onder de zogenaamde opheffingsnorm van 61 leerlingen terecht is gekomen. Het schoolbestuur dient ingevolge de wet- en regelgeving een zogenaamde Fusie Effectrapportage (FER) op te stellen. Onderdeel van deze FER is een advies van de gemeente over de voorgenomen fusie. Dit advies betreft slechts een marginale toets. De gemeente heeft een bescheiden rol bij de fusie van scholen. Het primaat bij het nemen van een fusiebesluit ligt bij het schoolbestuur, met instemming van de ouder- en personeelsgeleding van de medezeggenschapsraad van beide scholen. Het schoolbestuur heeft aangegeven op termijn de leerlingen onder te willen brengen in één schoolgebouw en hierover in overleg te willen treden met het gemeentebestuur.

Vooralsnog zullen bij een fusie beide schoolgebouwen nog nodig zijn om de leerlingen te huisvesten. Het schoolgebouw van basisschool Patricius is niet groot genoeg om al de leerlingen van de gefuseerde school onder te brengen. Programma 5: Cultuur en sport Corona Om duidelijkheid te krijgen over de impact van corona, zijn door de verenigingsondersteuner van Stichting Menswel in samenwerking met de gemeente in januari van 2021 een vijftal bijeenkomsten georganiseerd voor de aanbieders van sport en cultuur. Tijdens deze bijeenkomst is met de deelnemers ge-sproken over de navolgende vragen: • Waar worden de aanbieders van sport en cultuur mee geconfronteerd? • Wat wordt er gedaan voor de leden? • Waar hebben de verenigingen en aanbieders behoefte aan? De uitkomsten van deze sessies zijn mede reden geweest om bij besluit van 13 april 2021 lokale steunmaatregelen door middel van een tijdelijke subsidieregeling (Subsidieregeling Lokale Steunmaatregelen Corona 2020 en 2021 voor het Maatschappelijk Domein) in te voeren. Vooral met als doel om de verenigingen en organisaties financieel te laten overleven en daardoor de lokale infrastructuur voor het sociaal domein in Echt-Susteren in stand te houden. De van het Rijk ontvangen compensatiemiddelen zijn hiervoor volledig ingezet.

Tevens is géén gebruik gemaakt van de bevoegdheid op grond van de Algemene wet bestuursrecht om de subsidie 2020 voor vrijwilligersorganisaties lager vast te stellen. Het is inmiddels duidelijk dat de impact van corona op ons verenigingsleven groot is. Met name culturele en binnensportorganisaties zijn/worden geconfronteerd met ledenverlies, inkomstenverlies, afhaken vrijwilligers etc. Bij het Sportplatform staan de gevolgen van corona prominent op de agenda. Vanuit het Huis voor de Kunsten zijn digitale bijeenkomsten georganiseerd om de situatie van culturele organisaties in de regio’s in beeld te brengen. Cultuur • Met ingang van september 2021 neemt de gemeente Echt-Susteren deel aan de Cultuurregio Limburg-Noord. De regio heeft zich met succes sterk gemaakt voor een herverdeling van de provinciale subsidiegelden voor cultuur. Majeure Initiatieven en projecten uit de regio Noord- en Midden-Limburg zijn door de provincie alsnog gehonoreerd. Via de regio zijn daarnaast kleinschaligere projecten (bv popmuziek) in aanmerking gebracht voor bijdragen van de provincie. • Door corona hebben grote evenementen en festiviteiten geen doorgang kunnen vinden. Een aantal evenementen (w.o. Heiligdomsvaart Susteren en Passieverhoal Nieuwstadt) zijn verplaatst naar 2022.

• Kunst in de openbare ruimte is door de Klankbordgroep Cultuur Echt-Susteren in samenwerking met de plaatselijke heemkundeverenigingen en de gemeente geïnventariseerd. Bedoeling is om

Deel I - 12 -

•

•

deze inventarisatie onder de aandacht te brengen van het publiek door publicatie hiervan op de website van het Smalste Stukje en kunstwerken te voorzien van een informatiebordje. Er zijn plannen ontwikkeld om de Beeldentuin meer en beter onder de aandacht te brengen van het publiek. Zo is een informatiebordje geplaatst bij de kunstwerken en een centraal informatiepaneel geplaatst. Voor de groenvoorziening in en rond het park wordt een groenstructuurplan ontwikkeld. Tevens is een subsidie aan de Stichting Beeldentuin Suëstra verleend voor het ontwerpen, maken en plaatsen van een kunstwerk, gerelateerd aan de Heiligdomsvaart Susteren. Eind 2021 is een eerste aanzet geleverd om samen met plaatselijke cultuurhistorische organisatie te komen tot een betere positionering van cultuurhistorie binnen de gemeentelijke organisatie en het gemeentelijk (planologisch) beleid. Afgesproken is om komende jaren over actuele vraagstukken periodiek afstemming te houden. De gemeente neemt regelmatig deel aan het beleidsoverleg cultuurhistorie van de regio Midden-Limburg.

Sport • Vanwege corona kon de Sportvisie 2020 gemeente Echt-Susteren geen herijking krijgen. Een actualisatie van de beleidsspeerpunten sport voor de komende jaren zal uiteraard mede afhankelijk zijn van onder meer duidelijkheid over de gevolgen van de pandemie voor de sportbeoefening in Echt-Susteren. • Het kunnen beschikken over betrouwbare, representatieve indicatoren is en blijft een belangrijk gegeven voor het meetbaar en inzichtelijk maken van doelstellingen en effecten van het gemeentelijk sportbeleid. Door monitoring kan het beleid waar nodig worden bijgesteld. Het Huis voor de Sport Limburg is gevraagd om de gemeenten regiobreed van hanteerbare cijfers te voorzien. • In 2021 is uitvoering gegeven aan het Lokaal Sportakkoord 2020-2022. De regie op deze uitwerking lag bij het Sportplatform Echt-Susteren, waaraan de gemeente actief heeft deelgenomen. De focus lag hierbij op twee actiepunten, te weten het voorbereiden en lanceren van een interactieve website sport en de oprichting van een (bouw en onderhoud van sportaccommodaties) bosa-coöperatie. Deze coöperatie krijgt tot doel om met name kleinere sportverenigingen in Echt-Susteren behulpzaam te zijn bij het aanvragen van subsidies in het kader van de Rijkssubsidieregeling “Stimulering bouw en onderhoud van sportaccommodaties”. • In september 2021 is gestart met het project Healthy LIFE.

Dit project is een gecombineerde leefstijlinterventie voor volwassenen vanaf 18 jaar. Doel is het bevorderen van een actieve leefstijl en gezond voedingspatroon. Het programma richt zich op zowel eten als op bewegen. De beweegcomponent wordt verzorgd door Stichting Menswel Sport. • Een tweetal tennisclubs heeft de gemeente benaderd met de vraag om medewerking te verlenen aan de aanleg van padelbanen. Cijfers tonen aan dat padel een explosief groeiende sport is. Op verzoek van de gemeenteraad wordt een onderzoek ingesteld naar de behoefte aan padelbanen en de ruimtelijke/financiële mogelijkheden voor eventuele aanleg van deze banen. Programma 6: Sociaal domein Jeugd Sinds de decentralisatie van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de jeugdhulp (Jeugdwet). Met deze taken zijn ook Rijksmiddelen aan de gemeenten toebedeeld. Omdat het idee achter de decentralisatie was dat de zorg dichter bij de jeugdige georganiseerd zou worden en dus efficiënter en effectiever opgezet kon worden heeft er een korting plaatsgevonden op de middelen die aan de gemeenten zijn toebedeeld. In de eerste jaren daarna is de jeugdhulp binnen onze gemeente bekostigd binnen het door het Rijk beschikbaar gestelde budgettaire middelen voor jeugdhulp.

In 2018 is er binnen onze gemeente voor het eerst een tekort op de jeugdhulpmiddelen vanuit het Rijk (met andere woorden: meer kosten voor jeugdhulp dan beschikbare middelen). In 2019 en 2020 is dit tekort, ondanks alle inspanningen, helaas opgelopen. Dit is echter landelijk voor bijna alle gemeenten een groot probleem. Hiernaar is uitgebreid onderzoek gedaan. Uit onderzoek door Andersson Elffers Felix (AEF-rapport) blijkt dat er landelijk structureel een tekort tussen de € 1,6 en € 1,8 miljard is. Om gemeenten te compenseren voor de tekorten zijn er in 2019, 2020 en 2021 extra middelen toegevoegd aan de algemene uitkering.

Deel I - 13 -

Ook in 2021 is een groot aantal acties uitgezet of gecontinueerd om de tekorten in de jeugdhulp aan te pakken en om jeugdhulp efficiënter in te zetten. Kwaliteit en goede zorg is daarbij ook uitgangspunt. In 2020 is een wereldwijde pandemie gekomen (Corona/COVID-19). Dit heeft op sommige trajecten tot vertraging geleid. Er is ingezet op: • Het uitbreiden van de pilot Praktijkondersteuner Huisarts (POH)-jeugd bij diverse huisartsen. • Met alle verwijzers (Gecertificeerde Instellingen (GI’s), Centrum Jeugd en Gezin (CJG), GGD, huisartsen) is en wordt gesproken over de kostenstijging, de achtergrond daarvan om bewustwording te creëren en hun verwijsgedrag en de gevolgen daarvan inzichtelijk te maken. • Voorzetting van het verbetertraject m.b.t. het CJG uitgevoerd om te komen tot kostenbesparing en kwaliteitsverbetering. • Starten van de pilot 18-/18+ • Pilot intensieve individuele begeleidingstrajecten (Group XL) is wegens succes voortgezet. • Pilot Nu Niet Zwanger • Ontwikkelen Regiovisie Jeugd & Gezin (voorsorteren op wijziging Jeugdwet en Norm voor Opdrachtgeverschap) • Traject Doorontwikkeling Sociaal Domein.

• Wijziging Woonplaatsbeginsel • Doorontwikkelingen Wonen en Behandeling met Verblijf • Traject kostenreductie met aanbieders • Opzetten van Integrale Crisishulp Jeugd • Aanpassing Nadere regels Jeugdhulp Wederom stond geheel 2021 in het teken van grip krijgen op de jeugdhulpkosten en stond waar mogelijk besparen van kosten boven aan de agenda. Daarnaast zijn er verplichtingen aan de gemeente opgelegd in het kader van (boven) regionale samenwerking. In 2022 zal ingezet worden op: • Verder ontwikkelen Regiovisie Jeugd & Gezin • Traject Norm voor opdrachtgeverschap • De aankomende wijziging van de Jeugdwet • Doorontwikkeling Expertteam • Doorontwikkelingen Wonen en Behandeling met Verblijf • Uitbreiding POH-jeugd naar alle huisartspraktijken • Ontwikkeling JongerenInformatiePunt • Traject Doorontwikkeling Sociaal Domein. • Traject Doorontwikkeling Toegang Jeugd • Blijven inzetten op verbinding met verwijzers • Voorzetting van het verbetertraject m.b.t. het CJG uitgevoerd om te komen tot kostenbesparing en kwaliteitsverbetering. • Ontwikkeling Knooppuntoverleg 0-4 jaar • Aanpak Preventieve Dyslexie en spraak/taalproblematiek ontwikkelen • Inzet Jongerenwerk i.s.m.

Group XL en CJG in basisscholen • Stimuleringsprogramma Kansrijke Start • Inzet project Steunouders • Humanitas; begeleide omgangsregeling bij (v)echtscheiding • Onderzoek toezicht kwaliteit en rechtmatigheid • Voortzetten van de pilot 18-/18+

Deel I - 14 -

Wet Maatschappelijke Opvang (Wmo) In 2021 heeft er een regionale aanbesteding wmo-hulp bij het huishouden plaatsgevonden. Daarnaast heeft er ook een regionale aanbesteding wmo-hulpmiddelen plaatsgevonden. December 2021 heeft de raad de wijzigingsverordening maatschappelijke ondersteuning vastgesteld. Hierin zijn technische wijzigingen doorgevoerd rondom onder andere de nieuwe taken met betrekking tot maatschappelijke opvang en beschermd wonen. In 2022 gaat er een bovenregionale aanbesteding trapliften plaatsvinden samen met 20 andere gemeenten. Mogelijk dat er in 2022 rondom het landelijke abonnementstarief wijzigingen doorgevoerd gaan worden waardoor er wellicht weer een inkomensafhankelijke eigen bijdrage gaat komen. Dit draagt bij aan het terugdringen van tekorten in het sociaal domein. Doordecentralisatie maatschappelijke opvang en beschermd wonen / regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek De regio Noord- en Midden-Limburg hebben een regionale samenwerking vorm gegeven voor de taken maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Het budget wat voorheen de centrumgemeente kreeg ten behoeve van de uitvoering van maatschappelijke opvang en beschermd wonen is per 1 januari 2022 verdeeld over alle 14 regiomeenten. De toegang maatschappelijke opvang en beschermd wonen is belegd bij alle lokale gemeenten.

De regionale samenwerking is geborgd middels een samenwerkingsovereenkomst en de samenwerking wordt uitgevoerd binnen de modulaire gemeenschappelijke regeling Noord-Limburg (MGR NL). De inkoop van zorg wordt regionaal gedaan door de MGR alsmede de monitoring op volume, middelen en het opstellen van de jaarbegroting. Alle gemeenten hebben zitting in de MGR en hebben stemrecht. De gemeente Echt-Susteren heeft met ingang van 1 januari 2022 de taak om de toegang beschermd wonen (BW) en maatschappelijke opvang (MO) uit te voeren. De MER gemeenten hebben een samenwerking op het vlak van toegang Wmo. De toegang voor MO en BW is daarom belegd bij het servicecentrum MER. De toegang beschermd wonen is sinds 1 oktober 2021 operationeel, alle gemeenten in de regio Noorden Midden-Limburg hebben de toegang lokaal belegd. De toegang maatschappelijke opvang zal per 1 april 2022 operationeel zijn binnen de gemeenten. De gemeenten in Noord- en Midden-Limburg hebben allen een budget gekregen om de toegang MO en BW te faciliteren en de uitvoering vorm te geven. Dit budget is gebaseerd op aantal cliënten 2021 MO en BW per gemeente. Daarnaast worden ook de zorgkosten intensieve begeleiding vergoed vanuit een bijdrage aan elke gemeente. Dit om een beschermd wonen opname te voorkomen.

Visie in de doordecentralisatie en de regionale samenwerking is dat lokale gemeenten maximale inspanningen doen om het basisvoorzieningen niveau zodanig op peil te hebben dat er voorkomen wordt dat er maatschappelijke opvang en beschermd wonen nodig is. De gemeente Echt-Susteren heeft samen met Maasgouw en Roerdalen een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor versterking van de basisvoorzieningen. In 2022 zal een uitvoeringsplan worden vormgegeven om te komen tot verdere doorwikkeling van de basisvoorzieningen, dit in samenhang met de algehele doorontwikkeling sociaal domein Echt-Susteren. Elke gemeente heeft vanuit de regionale samenwerking een jaarlijks budget gekregen om de basisvoorzieningen te versterken. Participatie Arbeidsmarktbeleid: Uitvoering en monitoring Post corona aanpak/Perspectief op Werk In 2022 loopt de uitvoering door van Post Corona Aanpak/Perspectief op Werk. Er wordt uitvoering gegeven aan het project `Perspectief op Werk’ met als doel de personeelsvraag van werkgevers om te buigen naar een vraag die we met de doelgroep van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen invullen. Ook blijven we het plan voor de veranderde Arbeidsmarkt ‘Post Corona aanpak Arbeidsmarkt Midden Limburg ’uitvoeren. Dit plan borduurt deels voort op het bestaande actieplan Perspectief op Werk en nieuwe onderdelen die zijn toegevoegd vanwege de veranderingen op de

Deel I - 15 -

arbeidsmarkt. Daarbij ontwikkelen we nieuwe activiteiten die zich richten op de krapte op de arbeidsmarkt, hetgeen waar de POW-gelden in eerste instantie voor waren bedoeld. Taskforce Economie, onderwijs en arbeidsmarkt In het kader van de integrale aanpak op het vlak van economie, onderwijs en arbeidsmarkt is de Taskforce Corona Midden-Limburg ingesteld. In de taskforce participeren naast de gemeenten, de werkgevers- en werknemersorganisaties, het UWV en onderwijsinstellingen. De taskforce heeft zich ten doel gesteld: - Regie voeren op de verschillende structuren rondom arbeidsmarkt, economie en onderwijs om te komen tot een afgestemd en gezamenlijk pakket aan maatregelen en 1 aanpak voor de Arbeidsmarktregio; - Impact analyse en monitoring vormgeven vanuit een integrale blik en bundeling van informatie. Informatie, analyse en scenario’s vormen input voor de aanpak en aanvullende maatregelen; - Aanvullende maatregelen en initiatieven op gang brengen en coördineren rondom economische structuurversterking en versterken van een krachtige arbeidsmarkt. Armoede/minimabeleid Het Armoedebeleid wordt steeds verder uitgerold. Belangrijk speerpunt blijft de doorontwikkeling van vroegsignalering van schulden. Er loopt een evaluatie waaruit verbeterpunten voortvloeien, waar vervolgens mee aan de slag wordt gegaan. Sinds november 2020 loopt dit project.

Daarnaast worden de aangeboden voorzieningen (‘het kindpakket’) voor kinderen welke opgroeien in armoede, doorontwikkeld. Hierin blijkt het bereiken van de doelgroep (mensen welke leven in (verborgen) armoede) een cruciaal aspect. Ondersteunend aan het Armoedebeleidsplan zijn het inmiddels vastgestelde Uitvoeringsplan Volwasseneducatie/Laaggeletterdheid (VE/LGH) en het Uitvoeringsplan Schuldhulpverlening (SHV). Belangrijkste speerpunten zijn bij VE/LGH: 1. Gemeenten geven zelf het goede voorbeeld 2. Versterken van het Taalnetwerk 3. Bestrijden van laaggeletterdheid 4. Voorkomen van laaggeletterdheid Belangrijkste speerpunten bij SHV: 1. We voorkomen schulden 2. We communiceren duidelijk over onze aanpak 3. We kijken verder dan schulden alleen 4. We werken samen 5. We werken aan een duurzame oplossing voor schulden Allochtonenwerk Ook in 2021 werd het begeleiden, ondersteunen en huisvesten van statushouders ernstig bemoeilijkt door het Corona virus. Al naar gelang de regelgeving vanuit de RIVM is ook dit jaar getracht de ondersteuning steeds opnieuw op te nemen. Op afstand, digitaal en in kleine groepen. De voortgang is daardoor opnieuw minder geweest. Inburgering is uitgesteld, de taakstelling is niet helemaal gerealiseerd en de bemiddeling naar werk is minder dan verwacht.

Ondanks alle moeilijkheden is een groot deel van de eerder opgelopen achterstanden bij het huisvesten, zowel als bij het inburgeren en bij het bemiddelen naar werk wel ingelopen. De invoering van de inburgeringswet per 1 juli 2021 is opnieuw uitgesteld en wel naar 1 januari 2022. De voorbereiding op de invoering van de nieuwe Wet is verder opgepakt. Het pilot project statushouders is in dat kader geëvalueerd. De bevindingen zijn verwerkt en hebben geleid tot een voorstel voor de invulling van de aanpak vanaf 2022. Daarbij is voor de uitvoering aansluiting gezocht bij de MER afdeling Sociaal Domein. Afspraken hierover zijn verwerkt in het Uitvoeringsplan (UP) 2022.

Deel I - 16 -

De noodzakelijke aanbesteding van de leerroutes is uitgevoerd in 2021 maar heeft niet tot resultaat geleid. Een inhaaloperatie is gestart en moet ervoor zorgen dat per 1 maart 2022 op de B1 route en de Z-route een aanbod kan worden gedaan. De onderwijsroute heeft als gevolg van problemen met de landelijke regelgeving verdere vertraging opgelopen, als gevolg waarvan we niet in staat zullen zijn op 1 maart een aanbod te realiseren. Er wordt gewerkt aan een overbruggingsregeling in samenwerking met de regio Midden-Limburg. Programma 7: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Ruimtelijke ordening In 2021 is een groot aantal projecten (onder andere 16 bestemmingsplannen en 332 principebesluiten) geïnitieerd, die beleidsmatig en procedureel gefaciliteerd zijn. Naar verwachting zal deze trend ook in 2022 doorzetten, mede aangejaagd door de verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2023. Met de naderende inwerkingtreding van de Omgevingswet zal ook de voorbereiding hierop in 2022 steeds concretere vormen aannemen, bijvoorbeeld door opleidingen, het aanpassen van verordeningen, het opstellen van handboeken en de aanschaf en inrichting van en het oefenen met benodigde software. Daarbij wordt zoveel mogelijk de samenwerking in MER-verband en in de regio gezocht.

Volkshuisvesting In het derde kwartaal van 2021 is door de zeven samenwerkende gemeenten gestart met de actualisatie van de Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2018 tot en met 2021. In deze Structuurvisie is bepaald dat gemeenten medewerking kunnen verlenen aan nieuwe plannen waarvoor in kwalitatieve zin een tekort bestaat. Uiteraard heeft dit gevolgen voor de totale planvoorraad en de gewenste reductie daarvan. Om die reden is vastgelegd dat het aantal nieuwe plannen dat binnen de planperiode wordt toegevoegd, ook extra (binnen de planperiode) moet worden geschrapt. Gedurende de looptijd van de Structuurvisie Wonen 2018 zijn de omstandigheden op de woningmarkt veranderd, met als gevolg dat gemeenten de aandacht hebben gelegd op het versnellen van (nieuwe) planontwikkelingen en bouwrealisaties van kwalitatief passende woningen. In het kader van de Limburgse Agenda Wonen 2020-2023 is provinciaal de focus gelegd op het toevoegen van de juiste kwalitatieve woningbouwplannen. Met de regio’s is afgesproken minder nadruk te leggen op de harde resultaten van het schrappen van plannen op korte termijn en meer in te zetten op een blijvende inspanning over een langere periode om minder gewenste plannen te saneren of om te buigen. De in de Structuurvisie Wonen 2018 opgenomen termijn waarbinnen plannen moeten worden geschrapt, wordt daarom niet meer als harde afspraak gehanteerd.

Er blijft uiteraard aandacht voor dynamisch voorraadbeheer en voor het schrappen van plannen die niet aansluiten bij de behoefte. Met de geactualiseerde Woonvisie Wonen Midden-Limburg 2022 tot en met 2025 wordt ruimte gemaakt om de juiste woning, op de juiste plek, op het juiste moment te bouwen. Daarnaast is er aandacht voor transformatie c.q. herstructurering. Zo houden we de leefbaarheid op peil en bieden we een thuis voor (toekomstige) inwoners. De geactualiseerde Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2022 tot en met 2025 wordt in het voorjaar van 2022 aan de gemeenteraad ter vaststelling voorgelegd.

Deel I - 17 -

Woningbouw Kern

Plan

Aantal woningen

Geplande start bouw / gereed

Bocage

215

93 kavels in aanbouw of gereed

Apollo-/Stoba-locatie (incl. Hofakker)

60

Planvorming gestart

Centrum Echt, transformatie detailhandel

40/50

Planvorming gestart

Dakpannenfabriek Cuypers (Bloemenhof)

64

Bestemmingsplan vastgesteld

Julianastraat - Emmastraat

24

Bouw is gestart

Emmastraat – Mussenstraat, zorgappartementen

90

Bouw is gestart

Weijenpasweg (RvR)

5

Planvorming gestart

Peyerstraat 166-170 c

8

Bouw deels gestart, deels afgerond

Klooster en tuin

45

Koningsplein / verl. Karel V –straat / Prinsebaan

20

Vlaskuilseweg - Kerkweg, Wolters

n.t.b.

Nieuw initiatief

Oude schoollocatie / fitnesslocatie

26

Bouw is gestart

Op de Kasselemeier

6

Bouw is gereed

1+ 23 zorg

Planvorming is gestart

‘t Thaal

1

Plan is nagenoeg afgerond.

Chatelainplein

8

Doorstart in 2022

Heerweg, jongerenwoningen

18

Planvorming gestart

Houtstraat / Martinusstraat

ntb

Planvorming in 2022

Op de Baant

14

Bouw is afgerond

Sterrendael (Star Potato)

20

Bouw is gestart

In de Mehre

6

Bouw is gereed

Willibrordusplein

25

Planvorming is gestart

Louerstraat (RvR)

6

Plan wordt onderzocht

Baakhoven (RvR)

6

Plan wordt onderzocht

Middelveld III

Echt

Koningsbosch Bestemmingsplan en exploitatieplan vastgesteld Eigenaar Nester is in overleg met nieuwe ontwikkelaar

Mariahoop Nieuwstadt

Susterderweg (voormalig KNVB-gebouw) Pey

Sint Joost Slek Susteren

100-140

Planvorming gestart

Tiendschuur, garage Dijcks

12

Bouw is gestart

Reinoudhof

8

Planologische procedure is gestart

Meester Ramakersstraat

3

Bouw is gestart

Dieteren Roosteren Hoekstraat Locatie Herberg De Tramhalte Particulieren

Diverse locaties

7 + 26 zorg

Bouw is gereed

16

Planvorming is gestart 2021: 19 woningen gereed gemeld

Deel I - 18 -

Programma 8: Omgevingsrecht Omgevingsdienst 2021 was een uitdagend jaar voor de Omgevingsdienst, gelet op de enorme hoeveelheid taken (aanvragen, meldingen, toezicht, coronataken) en de krapte op de arbeidsmarkt. Toch zijn deze taken uitgevoerd met een beperkte aanvullende bijdrage. De grote werkvoorraad heeft zich ook vertaald in een forse overschrijding van de geraamd legesinkomsten. Naar verwachting zal deze trend ook in 2022 doorzetten, mede aangejaagd door de verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2023. Programma 9: Economische zaken en grondexploitaties Het Smalste Stukje Nederland Het plan recreatie en toerisme 2019-2021 in Het Smalste Stukje Nederland was ook in 2021 de basis voor de activiteiten. Het toeristisch profiel Het Smalste Stukje Nederland (HSSNL) blijft het fundament van waaruit het aanbod op het gebied van verblijfs- en bezinningstoerisme (ontspanning, onthaasting, gastronomie en spiritualiteit) gepromoot wordt. Ook in 2021 had in de uitvoering Covid-19, en de daaraan verbonden beperkingen, een grote impact op de toeristische sector. En ook op de voorgenomen activiteiten vanuit de gemeente. Beurzen en evenementen (zoals onze eigen beleeffietsdag) gingen wederom niet door en ondernemers konden hun reguliere bedrijfsvoering gedurende een groot deel van het jaar niet uitvoeren zoals gewend.

Er is daardoor wel extra aandacht geweest voor routes en de beleving daarvan. Zoals de lancering van twee nieuwe bezinningsfietsroutes door onze gemeente. Een project overigens dat als blauwdruk diende voor een regionale uitrol in 2021, samen met de gemeenten Sittard-Geleen, Stein en Beek en met Visit Zuid-Limburg. En dat project kon rekenen op een subsidie van de Provincie Limburg. Daardoor is het mogelijk om nog eens vijf bezinnende plekken digitaal te ontsluiten. Daaraan worden nog eens 5 audiotours toegevoegd, die verdiepende informatie geven over bijzondere gebeurtenissen, heiligen, gebouwen en relikwieën op bezinnende plekken. Afgelopen jaar is ook de samenwerking gezocht met het Huis voor de pelgrim. Er is een programma samengesteld “Religieuze parels in het Smalste Stukje Nederland”. Diverse groepen bezochten De Amelbergabasiliek, Het Karmelietessenklooster, Cultuurhuis Edith Stein en Abdij Lilbosch onder leiding van gidsen uit onze gemeente. Ook is de basis gelegd voor vernieuwing van 8 bestaande ommetjes, die begin 2022 verschijnen. Verder zijn de voorbereidingen getroffen voor een aangepaste drielanden wandelroute, die eveneens in het eerste kwartaal van 2022 gelanceerd wordt. De aankoop van een klei-kieplorry vormde de aanzet voor een te ontwikkelen kleiwarenroute.

Deze authentieke wagen is gerestaureerd en wordt onderdeel van een nieuwe themaroute in de buurt van het oude tramspoor en waarvan de voormalige dakpannenfabriek de Valk ook onderdeel gaat uitmaken. In de buurt van Roosteren werd, met provinciale subsidie een zgn. archeopunt gerealiseerd, samen met buurgemeente Maasgouw. Een landmark in de vorm van een metalen plaat met een speer erop markeert een plek met digitale informatie over het voormalige fort Cantelmo, een verdedigingswerk uit de 17e eeuw. Een eerste haalbaarheidsonderzoek is gedaan naar de mogelijkheid van een uitkijktoren van waaruit zowel België als Duitsland zichtbaar zijn. Gedacht wordt aan een bestaand gebouw. In 2022 wordt de meest kansrijke mogelijkheid uitgewerkt. Ook in 2022 wordt het bezinningstoerisme verder doorontwikkeld. Met accenten op gerichte promotie en verdere uitbreiding van plekken inclusief het Belgische en Duitse grensgebied. Verder is eind 2021 de basis gelegd voor een onderzoek naar de ervaringen en wensen bij het toeristisch bedrijfsleven met Het Smalste Stukje Nederland en de onderliggende Cittaslow waarden. De uitkomsten daarvan worden meegenomen bij de verdere profilering van HSSNL. Daarbij wordt expliciet ook gekeken naar verbreding buiten het toeristische werkveld om. Naast sport en cultuur is ook te denken aan wonen en werken binnen de gemeente Echt-Susteren.

Deel I - 19 -

Programma 10: Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering als gevolg van het regeerakkoord Rutte IV Doorrekening van het regeerakkoord geeft aan dat voor het jaar 2026 een sterke daling van rijksinkomsten is voorzien. Dit wordt veroorzaakt door het terugvallen van het accres naar een structureel niveau en het vervallen van het tijdelijk schrappen van de opschalingskorting. Dat is vervelend omdat het laatste jaar van de meerjarenraming een formeel toetsjaar is voor de provinciaal toezichthouder. De daling van rijksinkomsten in 2026 ten opzichte van 2025 wordt geraamd op ± € 100 per inwoner. Mogelijk dat een eventuele uitbreiding van het lokaal belastinggebied uitkomst kan bieden (zonder evenredige verlaging van het gemeentefonds). In de startnota naar aanleiding van het regeerakkoord wordt immers over die uitbreiding gesproken met ingang van 2026, helaas zonder een causaal verband te leggen tussen dalende rijksinkomsten en stijgende gemeentelijke belastingen. Daarmee biedt dit op korte termijn geen soulaas.

De minister van Binnenlandse Zaken heeft namelijk laatst januari 2022 aan de Tweede Kamer meegedeeld dat ‘om een stabielere financiering voor de medeoverheden te realiseren en hun autonomie te vergroten, wordt in de komende jaren een nieuwe financieringssystematiek voor de periode na 2025 uitgewerkt, waarbij de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied wordt betrokken. Daarbij worden ook alternatieven voor de onroerendezaakbelasting (OZB) en de motorrijtuigenbelasting (MRB) in de beschouwing betrokken. Nadere uitwerking, in gesprek met medeoverheden, moet nog plaatsvinden.’ Dit is dus wat het is, meer is nog niet bekend. In het meest ongunstige geval kan dit betekenen dat de algemene uitkering in 2026 ten opzichte van 2025 met € 3.222.000 afneemt. Rechtmatigheidsverklaring Met ingang van 2022 legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid. Met deze wijziging vervalt de rechtmatigheidsverklaring door de accountant. In sommige gemeenten wordt naast dit rechtmatigheidsoordeel door de accountant ook een in control statement (ics) door het college afgegeven. Het ics en de verantwoording over rechtmatigheid worden beiden door het college afgegeven, maar zijn niet onderling uitwisselbaar.

In de verantwoording over rechtmatigheid legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten en lasten op een drietal criteria: Begrotingscriterium, Voorwaardencriterium en Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Met een ics verklaart het college dat de interne beheersings- en controlesystemen van een gemeente adequaat en effectief zijn. Het gaat om borging van een diversiteit aan processen, beheersing van risico's én om de competenties van de medewerkers. In tegenstelling tot de verantwoording over de rechtmatigheid kent de ics geen wettelijke verankering in het BBV. Tot en met jaarrekening 2021 verstrekken externe accountants een controleverklaring met een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten. De externe accountants geven vanaf 2022 een controleverklaring af met alleen een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief dan de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening wordt opgenomen. Forensenbelasting Vanaf 2022 geldt voor het eerst een verordening forensenbelasting. Gemeenten kunnen belastingen heffen van niet-inwoners die voor kortere of langere tijd in de gemeente verblijven en daarbij gebruik maken van de gemeentelijke voorzieningen via de toeristenbelasting en de forensenbelasting.

De heffing van toeristenbelasting is gericht op kortstondig verblijf; de forensenbelasting op degenen die als tweede woning, voor langere tijd kunnen beschikken over een nachtverblijf of een gemeubileerde woning in de gemeente. In de verordening is gekozen voor een vast bedrag per een 5-tal categorieën van WOZ-waardes van de woningen.

Deel I - 20 -

Overhead Betrokkenheid vergroten Betrokken en bevlogen medewerkers zijn cruciaal voor het succes van de organisatie. Om medewerkers nog meer te betrekken bij de organisatie wordt onder andere ingezet op het organiseren van ontmoetingen en sociale activiteiten. Waardering voor elkaar en voor elkaars werkzaamheden staat hierbij centraal. Een aantal zaken die bijdragen aan organisatieontwikkeling en al lopen, zijn: • Procesgericht werken; • Leanmanagement; • Zaakgericht Werken; • Strategische agenda. Procesgericht werken Onder procesgericht werken wordt verstaan structureel resultaatgericht sturen, bewaken, uitvoeren en verbeteren van werkprocessen. Dit gebeurt over team- en organisatiegrenzen heen. Procesmatig werken is meer dan enkel processen identificeren en beschrijven; het houdt ook in dat processen de basis vormen van de sturing van de organisatie. Het doel is om efficiency en effectiviteit te verhogen. Onze organisatie gaat de komende periode aan de slag met procesgericht werken. Naast het beschrijven en vastleggen van de werkprocessen is de doelstelling om parallel hieraan in te zetten op het procesdigitalisering en procesverbetering. De introductie van Leanmanagement in onze organisatie draagt hier aan bij net als de MER-brede doorontwikkeling van zaakgericht werken. Leanmanagement Om onze klanten goed te bedienen is het noodzakelijk om continu te verbeteren.

Om dit een impuls te geven is in 2021 Lean-management geïntroduceerd. Werken volgens de Lean-filosofie houdt in dat iedereen continu aandacht besteedt aan het verbeteren van processen. Overbodige handelingen en processtappen worden weggehaald en alleen waardevolle activiteiten blijven over. Deze worden vervolgens op zo’n manier geordend dat processen op een soepele manier verlopen. Met als eindresultaat: meer waarde, minder verspillingen, tevredenere klanten, gelukkigere medewerkers en een gezondere en duurzamere organisatie. Dit continu verbeteren betekent ook iets voor de manier waarop de organisatie ingericht wordt en voor de houding en het gedrag van medewerkers en leidinggevenden. Het ontwikkelen van mensen is dan ook van groot belang om de Lean aanpak te laten slagen. De gekozen, gefaseerde aanpak richt zich daarom eerst op het creëren van draagvlak, bewustwording en enthousiasme bij het management. Vervolgens worden de eerste processen aangepakt. Daarna wordt de aanpak steeds verder uitgerold in de organisatie waardoor de Lean-filosofie steeds meer vanzelfsprekend wordt voor de manier van werken in onze organisatie. Zaakgericht werken In de zomer van 2021 is gestart met een gezamenlijke MER-brede doorontwikkeling van ‘zaakgericht werken’.

Zaakgericht werken is een manier van werken die zich richt op het goed en transparant afhandelen van ‘zaken.’ Een zaak is in dit verband een samenhangende hoeveelheid werk, met een duidelijke aanleiding en een duidelijk resultaat. Bij dienstverlening is een (aan-)vraag de aanleiding om een zaak te starten en te behandelen. De zaak eindigt met het leveren van de gevraagde dienst, in de vorm van het resultaat van de zaak. Het programma ‘Zaakgericht werken MER breed’ gaat de komende jaren in deze doorontwikkeling voorzien. De doelstelling van het programma is om ervoor te zorgen dat alle medewerkers zaakgericht kunnen en zaakgericht gáán werken, om daarmee een verbeterde dienstverlening aan inwoners, bedrijven en organisaties te kunnen bieden.

Deel I - 21 -

De doorontwikkeling vindt gefaseerd plaats. Het streven is om het programma vanaf 1 januari 2024 over te dragen naar de lijnorganisatie. Strategische agenda Gemeenten hebben voortdurend te maken met allerlei interne en externe ontwikkelingen die voortkomen uit bestuurlijke en ambtelijke ambities, verplichtingen op basis van (veranderende) wet- en regelgeving, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen, landelijke programma’s, etc. Om al deze ontwikkelingen in goede banen te kunnen leiden is er behoeften aan een lange termijn agenda. In deze agenda worden alle ontwikkelingen in onderlinge samenhang beschreven, waardoor er beter geprioriteerd en gepland kan worden. Dit is vooral van belang voor een gestructureerde uitvoering in het Servicecentrum MER, waarin we samenwerken en dus rekening moeten houden met de inbreng van alle betrokken organisaties.

Deel I - 22 -

3. Rekeningsaldo 2021

Programmaverantwoording

2021 Deel I - 23 -

Deel I - 24 -

3. Rekeningsaldo 2021 Resultaat rekening 2021 Het totaal saldo van baten en lasten van de jaarrekening 2021 bedraagt € 1.431.340 positief. Het resultaat van alle mutaties met de reserves is € 18.629. (meer stortingen dan onttrekkingen). Hierdoor is het gerealiseerde resultaat € 1.412.711 positief. Rekening van baten en lasten en overzicht van afwijkingen ten opzichte van de begroting Het saldo van de jaarrekening wordt grofweg als volgt gespecificeerd. Het betreft de grootste verschillen. Deze posten worden onder de tabel toegelicht. Programma Omschrijving Positief Negatief Bevolking en bestuur

Openbare orde en veiligheid

Beheer Openbare Ruimte

Onderwijs

Cultuur en sport

Sociaal domein

Omgevingsrecht Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Economische zaken en grondexploitaties Algemene dekkingsmiddelen

Baten en lasten secretarieleges Begraafplaatsen en kosten van de doodschouw

€

16.000

€

27.000

Overige kosten burgerzaken Bestuursapparaat

€ €

15.000 20.000

Raad Rampenbestrijding Bijdrage dierenbescherming Opsporing en ruiming explosieven

€ € € €

40.000 12.000 13.000 18.000

Wegen Openbaar groen/ landschapsbescherming Gladheidsbestrijding

€

23.000

Subsidie peuteropvang

€

17.000

Kinderopvang kwaliteitscontrole Leerlingenvervoer

€

28.000

Huur binnensportaccommodaties Onderhoud tennisbanen Onderhoud/aanschaffingen sportterreinen Afrekening SPUK uitkering BTW sport Kermis Onderhoud div accommodaties cultuur en sport Uitvoeringskosten samenwerkingsverband WMO en Jeugd Budget sociaal domein algemeen Onderhoud div accommodaties sociaal domein Woonwagens Leges ruimtelijke plannen Zend- en reclamemasten Algemene uitkering, inclusief coronabijdragen Algemene uitk baten voorgaande jaren Stelpost toekomstige verplichtingen algemene uitkering

€

14.000

€

30.000

€

31.000

€ €

47.000 98.000

€

43.000

€

20.000

€ €

32.000 14.000

€

16.000

€

33.000

€

28.000

€

25.000

€ €

197.000 26.000

€ 274.000 € 48.000 € 423.000 € 13.000

OZB en lasten heffingen Toeristenbelasting

€ 143.000

Hondenbelasting

€

7.000

Deel I - 25 -

Programma

Omschrijving Onvoorziene lasten en reserveringen Mutatie voorziening dubieuze debiteuren en oninbare belastingdebiteuren Positief rekeningsaldo 2021 (reeds geraamd)

Overhead

Diversen

Positief € 81.000 € 174.000 € 43.000

Beheer buiten Citaslow/marketing en communicatie Voorlichting en communicatie en bestuursondersteuning Rente

€ 25.000 € 16.000

Afschrijvingen kapitaallasten Onderuitputting afschrijvingen Lagere afschrijvingslasten riool zijn gestort in voorziening toekomstige vervangingsinvesteringen Geen onttrekking uit reserve gebiedsvisie en vermindering kapitaallasten in verband met niet doorgaan sloop HBS de Ster Personeelskosten

€ 428.000

€ 24.000 € 62.000 € 120.000 € 32.000

€ 151.000 € 147.000 € 18.000 € 39.289

Dividend BNG Diversen

€ 2.282.000 Saldo

Negatief

€ 869.289

€ 1.412.711

Toelichting Programma bevolking en bestuur Lasten en Baten secretarieleges (voordeel € 16.000) Voor wat betreft de ontvangen leges is er een voordeel van € 11.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de hogere bijdrage balieuitgifte Digid. Sinds eind 2020 kunnen personen zonder de Nederlandse nationaliteit die in het buitenland wonen ook een DigiD aanvragen. Dit zijn voornamelijk grensarbeiders. Daarnaast zijn er vanwege het gebruik van de CoronaCheck-app meer baliecodes uitgegeven. Voor het gebruik van deze app is een DigiD vereist. Voor wat betreft de lasten van de secretarieleges is er een voordeel van € 5.000. Dit wordt veroorzaakt doordat het begrote bedrag voor uitgaven reisdocumenten niet-ingezetenen te hoog opgenomen was. In totaal heeft dit een positief effect van € 16.000 op het saldo. Begraafplaatsen en kosten van de dodenschouw (voordeel € 27.000) Meer leges op begraafplaatse vanwege meer sterfgevallen en lagere kosten van de dodenschouw zorgen voor een positief effect op het saldo van € 27.000. Overige kosten burgerzaken (voordeel € 15.000) In 2021 zijn geen kosten gemaakt voor schriftelijke vertalingen en tolken, waardoor een voordeel van € 15.000 is ontstaan. Bestuursapparaat (voordeel € 20.000) In 2021 zijn minder hoorzittingen bij de Sociale Kamer geweest dus ook minder presentievergoedingen aan commissieleden uitbetaald.

Tevens is de afspraak gemaakt dat bij schriftelijke behandeling van de

Deel I - 26 -

bezwaarschriften (door minder fysieke hoorzittingen) de vergoeding voor de helft wordt gereduceerd. Dit zorgt voor een positief effect van € 8.000. Bovendien zijn minder adviezen ingewonnen, welke aantal vooraf moeilijk is in te schatten. Positief effect € 12.000. Raad (voordeel € 40.000) Vanwege corona hebben minder activiteiten plaatsgevonden zodat er minder representatiekosten zijn geweest en minder opleidingen en geen heisessie. Ook de commissievergaderingen zijn gedurende een deel van het jaar afgelast waardoor er minder presentiegelden werden uitbetaald. Een en ander heeft geleid tot een voordeel van € 40.000. Programma openbare orde en veiligheid Rampenbestrijding (voordeel € 12.000) De gemeente wordt de laatste jaren structureel geconfronteerd met dumpingen van drugsafval. Het is een verantwoordelijkheid van de gemeente om dit drugsafval op te laten ruimen door een gecertificeerd bedrijf. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft samen met de provincie Limburg, medio 2020, een vergoedingsregeling opgesteld, waarmee 75% van de werkelijke opruimingskosten (met een maximum van € 25.000 per geval) achteraf aan gemeenten vergoed zal worden. In 2021 hebben er minder drugsdumpingen plaatsgevonden dan voorgaande jaren, waardoor er een voordeel is ontstaan van € 12.000.

Bijdrage dierenbescherming (voordeel € 13.000) Uit dit budget wordt de reguliere bijdrage aan de dierenambulance betaald en kosten voor extra inzet van de dierenambulance niet zijnde reguliere taken. In 2021 is de reguliere bijdrage aan de dierenambulance iets lager geworden en is er geen extra inzet geweest van de dierenambulance niet zijnde reguliere taken. Hierdoor is er € 13.000 minder uitgegeven hetgeen een positief effect op het saldo heeft. Opsporing en ruiming explosieven (voordeel € 18.000) De opbrengsten worden ontvangen middels de algemene uitkering voor gemaakte kosten voor onderzoek naar explosieven. Deze € 18.000 zijn niet gebudgetteerd. Programma Beheer Openbare Ruimte Wegen (voordeel € 26.100) In het laatste kwartaal van 2021 stond een zeer grote update gepland voor het beheerssysteem wegenriool, deze is vertraagd en gaat plaatsvinden in 2022. De gemeente heeft de verplichting jaarlijks een luchtfoto vergelijking door te voeren en een WOZmutatie bestand aan BSGW te leveren. Als gevolg van een nieuwe werkwijze heeft dit vertraging opgelopen en daardoor niet plaatsgevonden in 2021. Openbaar Groen/landschapsbescherming (nadeel € 16.000) De negatieve post op groen wordt veroorzaakt door de hogere kosten op het “leavesbos”. Dit is een gevolg van materialen crisis (stijgende prijzen) en extra wensen met extra kosten.

Gladheidsbestrijding (nadeel € 33.000) In het jaar 2021 is sprake geweest van een hoog aantal dagen met temperaturen rond of onder het vriespunt. De posten zoutgebruik en werken derden zijn afhankelijk van de weersomstandigheden vandaar een negatief effect op het resultaat van € 10.000. De post onderhoud/vervoermiddelen heeft een overschrijding van € 23.000. Dit is te verklaren doordat een groot gedeelte van het gladheidsmaterieel sterk verouderd is en vanaf 2018 vervangen had moeten worden. De vervanging van het materieel heeft niet plaats gevonden in verband met een nieuwe toekomstige samenwerking met een derde.

Deel I - 27 -

Programma Onderwijs Subsidie peuteropvang (voordeel € 17.000) Een groot aantal kindercentra in onze gemeenten bieden - ter voorbereiding van het basisonderwijs voor 2 dagdelen per week een VVE-peuterprogramma aan, voor peuters in de leeftijd van 2 en 3 jaar. Ouders die geen aanspraak kunnen maken op kinderopvang kunnen met subsidie van de gemeente hun peuter laten deelnemen aan het peuterprogramma. De subsidie wordt betaald aan het kindcentrum en wordt berekend over het aantal peuters dat daadwerkelijk aan het peuterprogramma heeft deelgenomen. De deelname was in 2021 lager dan verwacht. De kosten waren begroot op € 62.000. Er is € 45.000 uitgegeven, zodat nog € 17.000 resteert. Kinderopvang kwaliteitscontrole (voordeel € 28.000) Net als in 2020 hebben in verband met de coronacrisis niet alle geplande inspecties plaats kunnen vinden. Dit resulteert in lagere kosten dan begroot. Voor 2021 was € 53.000 begroot. Het restantbudget bedraagt € 28.000. De inspecties die geen doorgang hebben kunnen vinden zullen naar verwachting ook niet ingehaald worden. Leerlingenvervoer (nadeel € 28.000) In 2021 is er een nadelig saldo van € 28.000 op kosten leerlingenvervoer. De kosten in 2021 zijn hoger als gevolg van indexering van de tarieven conform de NEA-index (index voor taxivervoer).. Een ander aspect zijn de ingezette ritten en/of de afstand van het vervoer per leerling.

De gemeente heeft zelf geen voorzieningen voor speciaal onderwijs waardoor de afstand per leerling groter is (en dus meer kost). Programma cultuur en sport Huur binnensportaccommodaties (nadeel € 25.000) In verband met de sluiting van de binnensportaccommodaties als gevolg van coronamaatregelen is besloten om de huur over de periode januari t/m mei 2021 kwijt te schelden. Abusievelijk is deze verlaging van de huuropbrengst met € 25.000 niet meegenomen in de 2e bestuursrapportage 2021. Onderhoud tennisbanen (voordeel € 14.000) Op het budget van onderhoud sportterreinen is een voordeel van € 14.000 te melden. De onderhoudskosten van de tennisbanen zijn lager uitgevallen door beduidend minder reparatiekosten van hekwerken en beregeningsinstallaties. Onderhoud aanschaffingen sportterreinen (voordeel € 30.000) Op het budget van onderhoud sportterreinen is er een voordeel van € 25.000 en op het budget aanschaffingen sportterreinen van € 5.000. Een aantal geplande bewerkingen (waaronder rollen en diepbeluchten) op de sportvelden konden wegens omstandigheden (klimaat, beperkt gebruik als gevolg van corona) niet of deels worden uitgevoerd. Ook is er afgelopen jaar minder gemaaid. Per saldo heeft dit voor een verschil gezorgd tussen de deelopdrachten en de daadwerkelijk uitgevoerde werkzaamheden.

In 2021 zijn er beduidend minder aanschaffingen en reparaties geweest als gevolg van schade aan hekwerken en beregeningsinstallaties. SPUK uitkering BTW sport (nadeel € 197.000) Om sport en beweging te stimuleren konden gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen de btw die aan hen in rekening wordt gebracht in aftrek brengen. Dit recht op aftrek is met ingang van 1 januari 2019 vervallen. Gemeenten worden gecompenseerd via een subsidieregeling, de Specifieke uitkering stimulering sport (SPUK). In de begroting 2021 is de SPUK sport neutraal geraamd op basis van de geraamde btw bedragen op de diverse uitgavenposten. In 2021 is de SPUK bijdrage voor 2020 ad € 30.345 afgerekend. In de jaarrekening 2021 is de verwachte afrekening ad € 166.320 opgenomen van SPUK 2021 inclusief de afrekening met Menswel sport. Totaal resulteert dit in een nadeel van € 197.000. De afrekening heeft betrekking op het krediet van de turnhal (€ 1.195.000). In 2021 zijn slechts beperkt kosten gemaakt, het restant krediet wordt overgeboekt naar 2022. Omdat slechts beperkt kosten zijn gemaakt in 2021 moet een deel van de vooruit ontvangen SPUK-bijdrage worden