GRP 2022-2026

Reinigen 1x / 10 jaar 1x / jaar 1x / jaar 1x / jaar 1x / jaar Bij melding Bij melding

Inspecteren 1x / 10 jaar 1x / jaar 1x / jaar 1x / jaar 1x / jaar Bij melding Bij melding

Reparaties Bij gebreken Bij gebreken Bij gebreken Bij gebreken Bij gebreken Bij gebreken Bij gebreken

1x per jaar 1x per jaar

Bij gebreken Bij gebreken

Kolken

1x / jaar

1x per jaar 1x per jaar Meetvoorzieningen nog goed in beeld brengen en in beheer vastleggen 1x / jaar

Bij gebreken

Het reinigen van de straten zorgt ervoor dat er minder vuil op straat ligt en in de kolken en riolen terechtkomt. We delen de kosten voor straatreinigen vanuit verschillende budgetten. 80% wordt vanuit de riolering betaald. Bij areaaluitbreiding nemen we de nieuwe voorzieningen mee in het beheersysteem en in de onderhoudsrondes. De exploitatieuitgaven zijn opgenomen in tabel 5 in de bijlagen.

37

Renovatie en vervanging De werkzaamheden die we op korte termijn gaan uitvoeren hebben we in beeld. Voor de lange termijn gaan we uit van strategische vervangingsplanningen, hiervoor hanteren we de volgende technische levensduren: Tabel 6-2

Technische levensduren

Object Vrijvervalriolen Gemalen Randvoorzieningen Drukriool Persleidingen

Bouwkundig Mechanisch/elektrisch Bouwkundig Mechanisch/elektrisch Bouwkundig Mechanisch/elektrisch

Technische levensduur 60/80 jaar 45 jaar 15 jaar 45 jaar 15 jaar 45 jaar 15 jaar 60 jaar

Vrijvervalriolen Aan de hand van inspectiegegevens bepalen we welke riolen we moeten vervangen, vanwege hun technische staat. Daarnaast kijken we ook naar andere plannen die op onze riolering van invloed zijn: plannen voor klimaatadaptatie, ruimtelijke ontwikkelingen, weg- en groenonderhoud. Voor de komende jaren gaan we uit van ons Meerjareninvesteringsprogramma (MIP), zie tabel 6 in de bijlagen. We gaan onder andere aan de slag met gebiedsvisies voor de riolering in Nieuwstad, Peij en Roosteren. Bij de herinrichting van het centrum van Susteren vervangen we ook het riool. In het centrum van Echt vervangen we in 2025 de huidige gemengde riolering door een vuilwater- en hemelwaterriool. Ook verplaatsen we een overstort. Gemalen en drukriolering De grotere rioolgemalen maar ook de kleinere drukrioleringsgemalen hebben een technische levensduur van circa 15 jaar voor het mechanisch-elektrische deel en 45 jaar voor het bouwkundige deel. In de praktijk hebben we jaarlijks een ongeveer gelijk bedrag nodig voor deze onderdelen en de telemetrie. Daarvoor is een post in de exploitatielasten opgenomen. In de planperiode gaan we ook het telemetriesysteem aanpassen aan de eisen van de tijd, kosten € 400.000 in 2023. Persleidingen Voor het vervangen van persleidingen gaan we uit van vervanging na 60 jaar.

Voor de kosten van de vervangingsopgave zijn we uitgegaan van de kostenkengetallen van Stichting RIONED. Deze planperiode zijn nog geen persleidingen aan vervanging toe, de piek voor de vervanging van de persleidingen ligt rond 2060.

38

6.3 Milieu- en klimaatadaptatiemaatregelen Het klimaat verandert, we krijgen te maken met zwaardere neerslag en langere periodes van droogte. Daar moeten we de invulling van onze gemeentelijke watertaken op aanpassen. Uit de BRP studie zijn verschillende maatregelen naar voren gekomen. We gaan vooral afkoppelen in Susteren-West, daarmee is een bedrag van € 5,3 miljoen gemoeid. Dit draagt bij aan het verminderen van wateroverlast (klimaatadaptatie) en ook aan het verminderen van overstortingen. Daardoor wordt de negatieve invloed van de riolering op de oppervlaktewaterkwaliteit fors verminderd. Klimaatadaptatie Er is ook een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie opgesteld met acties die we de komende periode gaan uitvoeren om wateroverlast en droogte tegen te gaan. De kosten komen ten laste van de exploitatie. Tabel 6-3

Verbeteringsmaatregelen

Jaar uitvoering 2024-2026 2022-2026

Maatregel Afkoppelen Susteren-West, opgenomen in het MIP Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie

kosten € 5.300.000 exploitatie

6.4 Grondwatermaatregelen Er zijn weinig problemen met grondwater in onze gemeente. We vervullen onze loketfunctie en reageren daarom op alle meldingen die binnenkomen over grondwateroverlast. Samen met de melder bekijken we de informatie die we beschikbaar hebben en beoordelen welke partijen betrokken moeten worden. Als er geen duidelijke verantwoordelijke is voor de grondwateroverlast bekijken we of er sprake is van structurele overlast en doelmatige maatregelen (zoals beschreven in hoofdstuk 3). We hebben geen maatregelen gepland voor de komende jaren. 6.5 Samenwerken Binnen Waterpanel Noord hebben we het Waterketenplan 2021-2025 opgesteld. Daarin is een groot aantal onderzoeken opgenomen waar wij ook aan bijdragen. De kosten die zijn opgenomen zijn totale kosten voor uitvoering en worden naar rato verdeeld over deelnemers. Echt-Susteren draagt 5,4% bij aan de uitgaven. De kosten zijn opgenomen in de bijdrage voor Waterpanel Noord. 6.6 Totaaloverzicht werkzaamheden De werkzaamheden die we gaan uitvoeren in de komende planperiode en de daaraan verbonden kosten zijn in onderstaande tabel weergegeven.

39

Tabel 6-4

Totaaloverzicht investeringen

6.7 Risicobeheersing Bij het opstellen van dit GRP zijn we uitgegaan van aannames en verwachtingen. Het is mogelijk dat er gebeurtenissen plaatsvinden waar we geen rekening mee hebben gehouden, dit zijn risico’s. We noemen hier de belangrijkste risico’s die wij zien, leggen uit waarom we er (nog) geen rekening mee houden en vertellen hoe we ermee omgaan als het risico werkelijkheid wordt. Risico: een sterk toename van hevige buien De laatste jaren is een stijgende lijn te zien in het aantal hevige buien (20 mm per uur en meer) dat over onze gemeente trekt. Die buien worden ook heviger. Het rioolstelsel is hier niet op ontworpen, waardoor de kans op wateroverlast toeneemt. Binnen Waterpanel Noord hebben we ingezet op klimaatadaptatie, inclusief lokale risicodialogen. Als het aantal hevige buien sneller toeneemt, zal aanvullend budget worden gevraagd aan de gemeenteraad om op de plekken waar het nodig is sneller maatregelen te treffen. Risico: onvoldoende plek voor water in de openbare ruimte Tijdens de hevige buien van afgelopen jaren bleek dat er niet overal voldoende plek is voor water in de openbare ruimte. Water stroomt naar de laagste plaats. De wegligging, bochten en drempels blijken bepalend in de plek waar het water uiteindelijk ophoopt.

Bij herinrichting van de openbare ruimte houden we rekening met het tijdelijk bergen van water op straat, of het wegleiden van het water naar een toepasselijke locatie. Bij alle wegen waar niet recent een herinrichting heeft plaatsgevonden, bestaat nog het risico dat er onvoldoende plek is voor water. Hinder van water op straat accepteren we, maar schade niet. Bij hinder moet gedacht worden aan plassen op straat voor een korte periode van 1-2 uur, enkele centimeters diep. We proberen dit pas bij een bui die gemiddeld eenmaal in de twee jaar valt (de zogenaamde bui 08) te laten voorkomen.

40

Bij herinrichtingprojecten onderzoeken we de mogelijkheden om water op straat te bergen of water via het oppervlak af te voeren. Op lange termijn wordt zo door de gehele gemeente in de openbare ruimte meer plaats gecreëerd voor water, we moeten daarom vanaf het beginstadium bij planontwikkelingen betrokken zijn. Op korte termijn wordt na een melding van wateroverlast gekeken of een aanpassing van de openbare ruimte nodig is. Realisatie daarvan kan enige tijd vergen, en dus kunnen overlast en schade nog steeds voorkomen. Risico: een onverwachte verslechtering van de toestand van de riolering De toestand van de riolering is in beperkte mate te voorspellen. Het is mogelijk dat bij een nieuwe rioolinspectie plotseling een groot deel van de riolering een slechtere staat heeft dan verwacht. Ook kan een riool instorten door de belasting van voertuigen op de weg erboven. Indien dit gebeurt, zal er meer moeten worden geïnvesteerd in rioolrenovatie en – vervanging. Risico: tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel Een landelijke ontwikkeling is dat door vergrijzing het tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel toeneemt. Ervaren oudere medewerkers gaan met pensioen, vaak zonder dat er voldoende gekwalificeerde medewerkers voor terugkomen. Als er onvoldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar is, zal werk blijven liggen of met mindere kwaliteit worden uitgevoerd.

Risico: onvoldoende of incorrecte gegevens Bij het maken van plannen gaan we uit van de beschikbare gegevens. We beoordelen of dit voldoende en correcte gegevens zijn, indien nodig verzamelen we meer gegevens. Op basis van de verzamelde gegevens maken we keuzes en worden werkzaamheden uitgevoerd. Op verschillende plekken in het land is het al voorgekomen dat na uitvoering van het werk bleek dat gegevens toch onvoldoende of incorrect waren, waardoor beter een andere keuze kon worden gemaakt. Databeheer krijgt uitgebreide aandacht tijdens de normale werkprocessen. Als blijkt dat toch keuzes zijn gebaseerd op onvoldoende of incorrecte gegevens zal dit – afhankelijk van de kostenconsequenties – worden gemeld aan collega’s, managers, college van B&W en/of de gemeenteraad.

41

7

Organisatie en financiën

7.1 Personele capaciteit Om het geplande werk uit te voeren is voldoende gekwalificeerd personeel nodig. Met behulp van de Kennisbank Stedelijk Water is een globale inschatting gemaakt van de benodigde personele capaciteit voor de komende jaren. Op basis van landelijke kengetallen is berekend hoeveel medewerkers nodig zijn. 7.1.1 Benodigde bezetting Met het rekenmodel uit de Kennisbank Stedelijk Water is bepaald wat de benodigde personele inzet is voor onze gemeente voor de komende jaren. Het rekenmodel is gebaseerd op landelijke onderzoeken en ervaringen en geeft daarmee een richtlijn. Uitgaande van zoveel mogelijk in eigen beheer doen is 14,9 fte nodig. Hiermee kunnen alle werkzaamheden worden uitgevoerd, behalve de uitvoering van de investeringswerken. Uitgaande van zoveel mogelijk uitbesteden is voor onze gemeente minimaal 4,9 fte nodig.

Uitgangspunt: 1 fte is 1400 uur per jaar Planvorming, onderzoek en facilitair Onderhoud Maatregelen Totaal

Maximaal uitbesteden tijdsbesteding dagen fte (175 dagen/jr) 272 1,6 275 1,6 301 1,7 849 4,9

Minimaal uitbesteden tijdsbesteding dagen fte (175 dagen/jr) 540 3,1 1.310 7,5 754 4,3 2.604 14,9

7.1.2 Huidige bezetting Er is momenteel 2,8 fte werkzaam aan riolering. Dat is 2 fte minder dan de berekende minimaal benodigde bezetting. Door uitval is er echter nog minder fte beschikbaar. Onze organisatie is erg kwetsbaar. We houden ‘de ballen in de lucht’ en houden de riolering werkend. Tijd om goed na te denken over de toekomst, de uitkomsten van onderzoeken goed te verwerken en nieuwe ideeën en technieken te implementeren is er onvoldoende. Ook kunnen we in de samenwerking Waterpanel Noord niet brengen wat mag worden verwacht. Op langere termijn is dit ongunstig. Het leidt mogelijk tot suboptimale oplossingen voor problemen. De komende jaren moeten we investeren in personele uitbreiding. 7.2 Kosten en kostendekking Voor de werkzaamheden benoemd in dit plan zijn financiële middelen nodig. Voor de komende 80 jaar hebben we op basis van de actuele situatie, ervaringen uit het verleden, landelijk en regionale kengetallen, het waterketenplan Waterpanel Noord en dit GRP de totale kosten geschat. De uitgangspunten van de kostendekkingsberekening staan in bijlage 1.

42

7.2.1 Kosten In onderstaande tabel staan de uitgaven die verwacht worden tijdens de planperiode (20222025) en voor de lange termijn. Er is uitgegaan van 80 jaar, omdat zo alle te verwachten uitgaven in beeld zijn gebracht. Alle kosten zijn op prijspeil januari 2022. 7.2.2

Kostendekking

Heffingsgrondslag De uitgaven worden gedekt door de inkomsten uit de rioolheffing. De rioolheffing in EchtSusteren wordt geheven naar een vast bedrag per perceel. In 2022 bedraagt de rioolheffing €269,10 per perceel. Voor percelen met een WOZ-waarde onder de €20.000,- is de rioolheffing €134,50. Kosten en uitgaven De kosten voor de komende planperiode zijn weergegeven in onderstaande tabel. Tabel 7-1

Totaaloverzicht kosten gemeentelijke watertaken

De verhouding van de kosten in de komende planperiode zijn in onderstaande grafiek weergegeven.

Figuur 7-1

Kostenverdeling 2022-2026

43

Voorziening We maken gebruik van een voorziening riolering. Per 1-1-2022 is de stand van deze voorzieningen geraamd op € 2.168.000. in 2023 wordt € 400.000 extra onttrokken voor de vervanging van de telemetrie gemalen. Via de rioolheffing geïnd geld is bestemd voor gemeentelijke water- en rioleringstaken en blijft daarom in een voorziening. BTW De compensabele BTW is in de berekening van de rioolheffing meegenomen. Benodigde inkomsten Er is gerekend met 16.060 heffingseenheden. De kostendekkende rioolheffing over de hele beschouwde termijn vanaf 2023 zou € 381 moeten bedragen. (prijspeil januari 2022). De rioolheffing hoeft niet gelijk naar dit niveau te worden verhoogd, dat kan geleidelijk waarbij min of meer de kostenontwikkeling kan worden gevolgd. In onderstaande figuur is een mogelijk ontwikkeling geschetst. In de jaren 2023 tot en met 2026 is een verhoging nodig met 3,5% per jaar om de voorziening in de jaren daarna niet negatief te laten worden. Voor 2023 wordt de rioolheffing € 278,57 exclusief inflatiecorrectie. De stijging in de rioolheffing is als volgt te verklaren: Op korte termijn: 1. we hebben meer afkoppelwerkzaamheden opgenomen dan voorheen (Susteren West) waarmee we de nieuwe kapitaallasten verder omhoog schroeven; 2.

de prijzen voor werkzaamheden en materialen zijn van prijspeil 2016 naar 2022 gehaald, een indexering van 26% (de door het CBS aangegeven prijsstijging voor de rioleringssector); 3. de rente op de kapitaallasten is van 2% naar 3,5% gebracht op advies van Financiën. En op lange termijn doordat: 4. de hoeveelheid te beheren riool, door afkoppelen en infiltreren in reconstructies elk jaar toeneemt met éénmaal de lengte van de straten waar nieuw IT-riool bijkomt; 4.1. de exploitatiekosten hiermee in de toekomst zullen stijgen aangezien we meer areaal te beheren hebben; 4.2. deze uitbreiding in areaal ook mee gaat tellen in de strategische vervangingsplanning ten opzichte van eerdere GRP’n. 4.2.1.deze strategische vervangingsplanning maken we om inzicht te verschaffen hoe de vervangingen in de toekomst gaan uitpakken om een beeld te krijgen wanneer het zwaartepunt van de vervangingen te verwachten is; 4.2.2.om dat zwaartepunt op te vangen, vormen we een beeld van hoe de voorziening riolering zich in de tijd moet ontwikkelen.

44

Figuur 7-2

Ontwikkeling kostendekkende rioolheffing (prijspeil 2022)

Aanbevolen wordt om jaarlijks de benodigde ontwikkeling van de rioolheffing te bepalen op basis van de daadwerkelijke financiële stand van zaken en actuele planningen. Bij het volgende GRP in 2026 kan de stijging van de rioolheffing worden getoetst aan de daadwerkelijke ontwikkelingen. Dan kan ook weer een nieuwe langetermijnperspectief worden opgesteld.

45

8

Besluit

Burgemeester en wethouders verzoeken de gemeenteraad om dit Gemeentelijk Rioleringsplan 2022 – 2026 vast te stellen door in te stemmen met: • de in dit gemeentelijk rioleringsplan geformuleerde ambities; • de voorgenomen onderzoeken; • de voorgenomen maatregelen; • de verhoging van de rioolheffing in 2023; en verder alle in het GRP genoemde bedragen, inclusief rioolheffing, jaarlijks met de optredende inflatie te indexeren. Het raadsbesluit maakt onderdeel uit van het rioleringsplan. Na vaststelling van dit GRP zal dit programma worden toegezonden aan Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat en provincie Limburg. Burgemeester en wethouders maken de vaststelling bekend in het gemeenteblad. Hierbij geven zij aan op welke wijze kennis kan worden gekregen van de inhoud van het plan.

46

Bijlage 1

Uitgangspunten kostendekkingsberekening

Uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de berekening van de rioolheffing: 1. Berekeningsmethode De rioolheffingsberekening wordt uitgevoerd met behulp van de contante-waardemethode. Deze methode is geschikt om de effecten en de trend op langere termijn zichtbaar te maken. Met de contante-waardemethode is een vergelijking van uitgaven en inkomsten in verschillende jaren mogelijk. De toekomstige uitgaven en inkomsten van elk jaar in de beschouwde periode worden contant gemaakt naar 1 januari startjaar. In de te verwachten inkomsten zit één onbekende: de hoogte van de benodigde inkomsten per aansluiting. Door de contante waarde van de te verwachten inkomsten gelijk te stellen aan de contante waarde van de te verwachten uitgaven, worden de kosten per heffingseenheid berekend. Het inflatie- en rentepercentage worden gebruikt voor het contant maken van de toekomstige uitgaven en inkomsten. Dit gebeurt op de volgende wijze:

CW x (U j ) = U j  (cwf ) waarbij: x Uj i r cwf CWx(Uj)

( j− x)

 (1 + i )   = U j    (1 + r ) 

( j−x)

= startjaar berekening = uitgave in jaar (j) op prijspeil startjaar = inflatie (in decimalen, bijvoorbeeld 0,015) = rente (in decimalen, bijvoorbeeld 0,04) = contante-waardefactor { = (1+i) / (1+r) } = contante waarde in jaar x van investering U in het jaar

Het totaal aan uitgaven en inkomsten over de beschouwde periode is met elkaar in evenwicht. Het streven is dat de rioolheffing over de beschouwde lange termijn 100 procent kostendekkend blijft, inclusief de mutaties op de voorziening. 2. Planningshorizon Bij de berekening van de rioolheffing is uitgegaan van een planningshorizon van 80 jaar: 2022 tot en met 2101. Binnen een periode van 80 jaar zijn alle objecten minimaal éénmaal vervangen.

3. Inflatie en prijspeil Alle bedragen in het GRP zijn gegeven op prijspeil januari 2022. Voor de kostendekkingsberekening bij het GRP is uitgegaan van een langjarige inflatie van 2,0%. 4. Indexering rioolheffing Het in het GRP berekende tarief moet jaarlijks met de werkelijk optredende inflatie worden geïndexeerd. De prijsindex van de lonen, materiaal en materieel die nodig zijn voor het aanleggen van riolering binnen de bebouwde kom zijn terug te vinden in de CBS-cijfers voor de categorie ’4221 Civieltechnische werken en bouw’ De indexering wordt jaarlijks bij de vaststelling van de begroting en de verordening rioolheffing meegenomen. 5. Rentevoet Er is een rente van 3,5% op de kapitaallasten gehanteerd. Over de tegoeden in de (tariefegalisatie)voorziening wordt geen rente berekend. 6. Eenheidsprijzen Voor de berekening van de investeringskosten van de rioleringsobjecten is gebruik gemaakt van de eenheidsprijzen die uit de Kennisbank Stedelijk Water, onderdeel Kostenkengetallen. 7. Staartkosten Voor de staartkosten zijn conform de Kennisbank Stedelijk Water de volgende waarden gehanteerd: uitvoeringskosten 10% (inrichting werkterrein, uitzetwerkzaamheden), algemene kosten, winst en risico 12%, voorbereiding, honorarium en toezicht 15%. 8.

Afschrijvingsmethode Investeringen worden lineair afgeschreven, zoals dit voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van onze gemeente wordt gehanteerd. 9. Afschrijvingstermijnen Onderscheid wordt gemaakt in de technische en de economische afschrijvingstermijn. De technische afschrijvingstermijn bepaalt in welk jaar een object op de vervangingsplanning verschijnt. Het is daarom belangrijk de technische levensduur van de rioleringsobjecten zo goed mogelijk in te schatten. In de praktijk wordt hierbij gebruik gemaakt van inspectiegegevens. De financiële afschrijvingstermijn is van invloed op het verloop van de kapitaallasten in de tijd. De in de berekening gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn weergegeven in tabel B3.1.

Tabel B3.1 Overzicht gehanteerde afschrijvingstermijnen (jaar) Object Afschrijvingstermijn Technisch Financieel Vrijvervalriolen 60/80 60 Bergbezinkvoorzieningen 60 45 gemalen – bouwkundig Jaarlijks bedrag in Jaarlijks bedrag in exploitatie exploitatie gemalen – mechanisch / elektrisch Jaarlijks bedrag in Jaarlijks bedrag in exploitatie exploitatie Pers- en drukleidingen 60 60 drukriolering – bouwkundig Jaarlijks bedrag in Jaarlijks bedrag in exploitatie exploitatie drukriolering – mechanisch / elektrisch Jaarlijks bedrag in Jaarlijks bedrag in exploitatie exploitatie Grondwatermaatregelen 60 60 Klimaatmaatregelen 60 60

10. Tariefegalisatievoorziening In onze gemeente maken we gebruik van een voorziening, om ongewenste schommelingen in de rioolheffing te voorkomen. In deze berekening hebben we dit als een tariefegalisatievoorziening gehanteerd (BBV art. 43, lid 2). Dit leidt tot een gelijkmatige verdeling van de lasten voor de burger, over een aantal begrotingsjaren. Er wordt in Echt-Susteren geen rente aan de egalisatievoorziening toegevoegd. 11. Rioolheffing en btw De geraamde btw op zowel goederen als diensten en investeringen mogen in het riooltarief worden meegenomen. Het in dit plan berekende rioolheffingtarief is inclusief de compensabele btw verrekend per jaar voor de exploitatie en de btw over de afschrijvingen van zowel kapitaallasten uit het verleden (vanaf 2003) en de kapitaallasten van nieuwe investeringen. 12. Nieuwe investeringen voor nieuwbouwgebieden Nieuwe investeringen voor nieuwbouw worden niet verrekend via de rioolheffing maar via de grondexploitatie. 13. Straatvegen De kosten van straatvegen wordt voor 80% toegerekend aan de rioleringszorg.

Bijlage 2

Kostendekkingsberekening

Bijlage 3

Overstorten