Concept Jaarrekening RD Maasland 2021
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
Jaarstukken 2021 April 2022
1
Jaarstukken 2021
Gemeenschappelijke regeling RD Maasland........................................................................................... 3 Bericht van het dagelijks bestuur ........................................................................................................... 4 Kerngegevens .......................................................................................................................................... 7 Jaarverslag............................................................................................................................................... 9 1.
2.
3.
Programmarekening ..................................................................................................................... 10 1.1.
Programma 1 – Huishoudelijk Afval ..................................................................................... 11
1.2.
Programma 2 – Openbare Ruimte........................................................................................ 18
1.3.
Programma 3 – Zakelijke Dienstverlening ........................................................................... 20
1.4.
Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................... 22
1.5.
Onvoorzien / Algemene reserve ........................................................................................... 22
1.6.
Bijdrage Gemeenten 2021 .................................................................................................... 23
Financiële Besturing, (Risico)beheersing, Bedrijfsvoering en Kengetallen ................................... 24 2.1.
Weerstandsvermogen: verhouding financiële risico’s en weerstandscapaciteit (reserves) 25
2.2.
Financiële Kengetallen .......................................................................................................... 27
2.3.
Onderhoud Kapitaalgoederen .............................................................................................. 30
2.4.
Financiering ........................................................................................................................... 31
2.5.
Risicobeheersing ................................................................................................................... 32
2.6.
Administratieve Organisatie / Interne Beheersing (AO/IB) .................................................. 32
2.7.
Personeel & Organisatie ....................................................................................................... 33
2.8.
Verbonden Partijen ............................................................................................................... 36
2.9.
Rechtmatigheid ..................................................................................................................... 36
Jaarrekening .................................................................................................................................. 37 3.1.
Balans per 31 december ....................................................................................................... 37
3.2.
Programmarekening 2021 .................................................................................................... 39
3.3.
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................ 40
3.4.
Toelichting op de balans (bedragen x € 1.000) ..................................................................... 43
3.5.
Toelichting op de programmarekening ................................................................................ 50
3.6
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) .. 54
3.7.
Controleverklaring ................................................................................................................ 57
3.8.
Bijlagen .................................................................................................................................. 58
2
Jaarstukken 2021
Gemeenschappelijke regeling RD Maasland Deelnemende gemeenten Leudal Maasgouw Roerdalen Echt-Susteren Algemeen Bestuur Namens de gemeente Leudal: Dhr. P.H.G. Verlinden, wethouder Dhr. mr. A.J.M Walraven, wethouder (tot 15 januari 2021) Dhr. R.M.J. Martens, wethouder (vanaf 15 januari 2021) Namens de gemeente Maasgouw: Dhr. J.A.L Lalieu, wethouder Dhr. M.H.E. Wilms, wethouder Namens de gemeente Roerdalen: Dhr. A.C.A.G Smits, wethouder Mevr. M.J.A. Thevissen, raadslid Namens de gemeente Echt-Susteren: Dhr. H.E.J.M. Meuwissen, wethouder Dagelijks Bestuur Dhr. P.H.G. Verlinden, voorzitter Dhr. J.A.L Lalieu, vicevoorzitter Dhr. A.C.A.G Smits Dhr. A.A.H. Smedts, secretaris (tot 1 september 2021) Dhr. J.M.A.R. van der Broek, secretaris (vanaf 1 september 2021) Directie RD Maasland Dhr. A.A.H Smedts (tot 1 september 2021) Dhr. J.M.A.R. van der Broek (vanaf 1 september 2021)
3
Jaarstukken 2021
Bericht van het dagelijks bestuur Aan het algemeen bestuur en gemeenteraden Hierbij bieden wij u de jaarstukken aan, zijnde het jaarverslag en de jaarrekening, van de gemeenschappelijke regeling RD Maasland voor 2021 aan. De jaarrekening is gecontroleerd door Koenen en Co Audit & Assurance BV. De controleverklaring is in deze stukken opgenomen. Het Dagelijks Bestuur vergaderde in 2021 7 keer gezamenlijk met de directie. In deze vergaderingen zijn onder meer de volgende onderwerpen aan de orde geweest: 1. Aanpassing organisatie en dienstverlening a.g.v. Covid19 Het Coronavirus heeft geleid tot aanpassingen in dienstverlening van RD Maasland. RD Maasland is in een spanningsveld terecht gekomen van enerzijds het zo goed mogelijk uitvoeren van de diensten en anderzijds het waarborgen van de veiligheid van onze medewerkers én van de bezoekers van onze milieuparken. Naast het treffen van veiligheidsmaatregelen werd de vraag actueel welke taken die RD Maasland uitvoert het belangrijkste zijn. De gestelde prioriteiten zijn : 1e En daarmee de allerbelangrijkste: de inzameling van restafval en gft huis-aan-huis; 2e De inzameling van afvalstromen via de wijkparkjes; denk aan glas, textiel, PMD; 3e De inzameling van afvalstromen via de milieuparken; denk aan grof afval, tuinafval, bouwen sloopafval, kca e.d.
De genomen veiligheidsmaatregelen zijn onder meer: De medewerkers werken in ploegjes samen en zodra 1 van hen besmet raakt heeft dat gevolgen voor de hele ploeg; Overstap van een 3 mans bezetting op de huisvuilauto naar een 2 mans bezetting; Op de milieuparken worden maximaal 5 auto’s (bezoekers) toegelaten; Tijdelijke sluiting milieupark Roggel; Opening (beperkte) brengvoorziening in Baexem; Verhoging capaciteit klantcontacten; Thuiswerken en fysieke maatregelen op kantoor; E.d. 2. Wijziging inzamelsystematiek per 2022 RD Maasland streeft naar een duurzame samenleving waarbij in de toekomst geen plaats meer is voor afval. Vertaald naar het aantal kg restafval dat nog per inwoner wordt verbrandt. De nadruk ligt dan op zoveel mogelijk milieurendement tegen zo acceptabel mogelijk kosten. Het adviesbureau De Afvalspiegel heeft hiervoor 4 scenario’s uitgewerkt. Deze scenario’s zijn voorgelegd aan de raden van de gemeenten Leudal, Maasgouw en Roerdalen. In het voorjaar van 2021 hebben de raden van de gemeenten Leudal, Maasgouw en Roerdalen een besluit genomen over de inzamelsystematiek die vanaf 1 januari 2022 in is gegaan. Langs deze weg willen we de burgers vooral bedanken voor hun adequate acteren en handelen. De beoogde aanvragen en prognoses zijn ruimschoots overtroffen. Hetgeen tevens een grotere vraag aan materialen en arbeidskracht heeft gekost (en kost). 3.
Kwaliteitsmanagement RD Maasland is sinds 2013 ISO-9001 gecertificeerd. Dit certificaat wordt verleend aan bedrijven die hun interne processen conform de normering hebben ingericht. Het systeem is gericht op het continu verbeteren van de kwaliteit en klanttevredenheid. Uit de in 2021 gehouden audits is gebleken dat verbeteringen zijn geëffectueerd en is het certificaat verlengd. Naast dit certificaat beschikt RD 4
Jaarstukken 2021
Maasland over VCA 1* ( Veiligheid Checklist Aannemers, VGM = Veiligheid Gezondheid en Milieu ) en is het bedrijf erkend als leerwerkbedrijf.
5. Archiefbeheer. RD Maasland heeft in het kader van archiefbeheer een aantal maatregelen getroffen. Hiervoor is er een beroep gedaan in 2021 door externe deskundige het fysieke archief te controleren op correctheid kijkende naar de gemaakte afspraken. Dit proces wordt in afstemming met de toezichthoudende partij (lees: de provincie) stap-voor-stap voortgezet en gezamenlijk gemonitord. 6. Educatie op scholen RD Maasland acht educatie op scholen van groot belang. Langs deze weg wordt een belangrijke doelgroep bereikt en wordt bijgedragen aan het bereiken van de milieudoelstellingen. De basisscholen wordt een programma aangeboden met onderdelen als: • Lessen over huishoudelijk afval; • Excursies op de milieuparken; • Afvalspel; • Opruimacties; • Informatiepakketten. Het schoolprogramma is gratis voor alle scholen van Maasgouw, Leudal. Het aantal scholen dat hieraan deelneemt stijgt, momenteel zijn er 13 scholen aangesloten bij dit project. 7. Financiële en administratieve zaken Het DB heeft de navolgende besluiten van het AB voorbereid: • wijziging begroting 2021; • jaarstukken 2020; • begroting 2022; • geldbeheer 2021; • controleprotocol jaarrekening 2021; • managementrapportage 2021; • onderzoek inzamelscenario’s per 2022. 8. Overleg Algemeen Bestuur Het Algemeen Bestuur is 3 keer in vergadering bijeengekomen. In deze vergaderingen zijn o.a.
besluiten genomen over: • jaarstukken 2020; • begrotingswijziging 2021; • begroting 2022; • inzamelscenario’s per 2021; • managementrapportage 2021; • geldbeheer 2021; • archiefbeheer; • controleprotocol 2021. 9. Financieel Resultaat en positie RD Maasland In de (gewijzigde) begroting van 2021 was een gemeentelijke bijdrage begroot van €4.560.924,-. Het boekjaar is afgesloten met een negatief resultaat van €275.138. Dit is met name te wijten aan de extra verwerkingkosten voor de PMD verpakkingen als gevolg van hogere volumes en naverrekeningen over oude jaren. 5
Jaarstukken 2021
Het Bestuur spreekt haar waardering uit over de inzet en prestaties van het personeel van RD Maasland. Namens het Dagelijks Bestuur, Haelen, 6 april 2022
P.H.G. Verlinden Voorzitter
J.M.A.R. van der Broek Secretaris
6
Jaarstukken 2021
Kerngegevens Verzorgingsgebied De Gemeenschappelijke Regeling (GR) RD Maasland verzorgt de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval in de gemeenten Leudal, Maasgouw en Roerdalen. De gemeente Echt-Susteren participeert in de GR voor het onderdeel milieuparken voor een vast aantal aansluitingen. Aantal inwoners per gemeente (bron: CBS)
Gemeente: Leudal
1 jan 2018
1 jan 2019
1 jan 2020
1 jan 2021
35.857
35.681
35.879
36.045
Maasgouw
23.697
23.713
23.965
23.947
Roerdalen
20.728
20.615
20.574
20.580
Echt-Susteren (noord)
19.185
19.185
19.185
19.185
Totaal
99.467
99.194
99.603
99.757
Aantal aansluitingen per gemeente (bron: Containermanagementsysteem)
Gemeente: Leudal
1 jan 2018
1 jan 2019
1 jan 2020
1 jan 2021
15.629
15.683
15.789
15.993
Maasgouw
10.479
10.638
10.715
10.809
Roerdalen
9.304
9.246
9.226
9.299
Echt-Susteren*
8.350
8.350
8.350
8.350
Totaal
43.762
43.917
44.080
44.451
*Deelname v.w.b. Milieuparken (ca. 8.350 aansluitingen)
Ingezamelde hoeveelheid afval (*1.000kg)
2018
2019
2020
2021
Huis aan Huis Ldal/Mgouw/Rdalen Hha Restafval
10.815
10.730
11.445
11.140
Hha GFT ( Groente-, Fruit- en Tuinafval )
7.289
7.574
8.270
8.403
Hha Verzamel Rest
644
658
726
683
Hha Ondergronds Rest
115
119
166
180
Kunststoffen
451
234
191
304
Drinkpakken
41
30
42
13
Aantal ledigingen mini’s Rest
457.350
455.111
480.809
472.777
Aantal ledigingen mini’s Gft
339.284
355.490
387.287
384.391
Nascheiding Kunststof en Drinkpakken
7
Jaarstukken 2021
2018
2019
2020
2021
Brengvoorzieningen MP: Roggel-Maasbracht-Montfort Ldal-Mgouw-EchtS Asbest
124
120
122
107
Grof Restafval
2.225
2.268
2.617
2.564
Groen
6.248
5.775
5.240
5.822
ABC-Hout
2.228
2.291
2.626
2.430
220
225
247
231
Puin
3.244
3.469
3.431
3.276
Schroot
207
214
238
206
85.619
83.422
77.685
90.573
Blik
145
87
276
233
Drinkpakken
167
79
182
146
Holglas ( v.a. 1-6-17 geen Rdalen )
1.480
1.447
1.673
1.642
Kunststoffen
1.528
452
1.402
1.245
435
447
474
435
OPK (Oud Papier Karton )
Aantal bezoekers Milieuparken Brengvoorzieningen:
Textiel ( excl. Rdalen )
8
Jaarstukken 2021
Jaarverslag Programmarekening Deze jaarrekening is opgebouwd conform de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording. In deze programmatisch opgebouwde rekening is een drietal programma’s opgenomen waarmee we ons richten op vooraf gestelde doelen en beoogde effecten. Vanuit deze programmatische gedachte kent deze rekening een duidelijke scheiding tussen beleidsmatige en financiële aspecten. Het beleidsmatige deel bestaat uit het programmaplan en een aantal paragrafen. Het financiële deel bestaat uit een overzicht van de verdeling van de middelen over de verschillende programma’s en programmaonderdelen. De gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn niet gewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Hierna wordt via de programmaverantwoording en de paragrafen verantwoording afgelegd over de realisatie van het bij de begroting 2021 voorgenomen beleid in het jaar 2021. Leeswijzer Het eerste hoofdstuk bestaat uit het programmaplan waarin drie programma’s zijn opgenomen, te weten het programma ‘Huishoudelijk Afval’, het programma ‘Openbare Ruimte (OR)’ en het programma ‘Zakelijke dienstverlening’. In deze programma’s wordt beschreven wat we hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat het heeft gekost.
Waar in het eerste hoofdstuk met name het beleidsmatige, de ‘wat’-vragen, aan de orde komen, bevat het tweede hoofdstuk een aantal verplichte paragrafen waar met name de beheersmatige aspecten, de ‘hoe’ vragen, aan de orde komen. Tenslotte is in hoofdstuk drie de jaarrekening van RD Maasland opgenomen.
9
Jaarstukken 2021
1.
Programmarekening
De missie van RD Maasland, zoals beschreven in het Meerjarenplan is om vanuit een gezonde economische positie, zich te onderscheiden in haar activiteiten ten behoeve van een leefbaar milieu en zich te ontwikkelen als een dienstverlenend bedrijf waaraan gemeenten meerdere taken kunnen overdragen. RD Maasland wil zich met haar activiteiten onderscheiden van andere op de markt opererende afvalinzamelingbedrijven door: • op maatschappelijk verantwoorde (MVO) en doelmatige wijze zorg te dragen voor een duurzame verwijdering en nuttige toepassing van huishoudelijke en bedrijfsafvalstoffen; • een verbreding van het takenpakket op het gebied van beheer en onderhoud van de openbare ruimte; • actief en soepel in te spelen op nieuwe vragen vanuit de lokale overheid op het gebied van arbeidsparticipatie; • de uitvoering van de taken te realiseren tegen de laagst mogelijke kosten; • bij te dragen aan educatie en voorlichting op scholen; • samen te werken met aan gemeenten verbonden partijen, waaronder SW-bedrijven; • voor de inwoners van haar verzorgingsgebied herkenbaar te zijn als een bedrijf dat zich inzet voor een schone leefomgeving en een hoge klanttevredenheid. De in de begroting 2021 opgenomen speerpunten waren: Speerpunten 2021 Huishoudelijk afval
Samenwerking met collega-bedrijven Samenwerking gemeenten Duurzaamheid Voorlichting en educatie Arbeidsparticipatie Personeel en Organisatie Financieel Operationeel
Beleid gericht op vermindering verbranden restafval Afvalstromen inzetten als grondstoffen Verduurzaming verwerking huishoudelijk afval Uitbreiding sortering en verwerking afvalstromen Uitbreiding dienstverlening tbv deelnemende gemeenten Hogere inzamelrespons keuken- en tuinafval Intensivering communicatie/ educatie Inrichting leerwerk functie Opleidingen Arbo Marap’s m.b.v. financieel-info systeem Optimalisering inzameling
10
Jaarstukken 2021
1.1.
Programma 1 – Huishoudelijk Afval
Inleiding Het Programma Huishoudelijk Afval heeft betrekking op al het huishoudelijk afval dat in de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten is ingezameld en verwerkt. De wijze waarop en de frequentie waarmee dit gebeurt, is vastgesteld door het bestuur van de GR. De uitvoeringskosten zijn op basis van het aantal huishoudens doorberekend naar de deelnemende gemeenten. Eventuele aanvullende diensten zijn, zonder opslag voor winst en risico, direct in rekening gebracht bij de betreffende gemeente. De gemeente Echt-Susteren neemt deel aan de GR voor alleen het onderdeel Milieuparken, terwijl Roerdalen deelneemt voor de inzameling huis aan huis van rest, gft en verpakkingen. Kengetallen Aantal aansluitingen per gemeente: (bron: Containermanagementsysteem)
1 jan 2018
1 jan 2019
1 jan 2020
1 jan 2021
Leudal
15.629
15.683
15.789
15.993
Maasgouw
10.479
10.638
10.715
10.809
Roerdalen
9.304
9.246
9.226
9.299
Echt-Susteren ( noord )
8.350
8.350
8.350
8.350
Totaal
43.762
43.917
44.080
44.451
Doelen Met dit programma is invulling gegeven aan de wettelijke taak (wet milieubeheer 10.21 en 10.22) van de deelnemende gemeenten, welke taken zijn overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling. In het Meerjarenplan en de begroting 2020 staan de navolgende in dit verband relevante strategische doelen vermeld: • een maatschappelijk verantwoorde, doelmatige en duurzame verwijdering en nuttige toepassing van huishoudelijke afvalstoffen; • uitvoering van taken tegen de laagst mogelijke kosten; • naast kostenefficiency meerwaarde creëren door hogere milieurendementen. Prestaties Milieu De taken zijn conform de gemaakte afspraken uitgevoerd. Een van de belangrijkste indicatoren betreft de hoeveelheid restafval dat elke inwoner jaarlijks laat ophalen. De volgende tabel geeft inzicht in de prestaties binnen het verzorgingsgebied van RD Maasland en de na te streven waarden.
11
Jaarstukken 2021
Indicatoren Gemiddeld afgelopen 3 jaar
Landelijke Norm
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Compostering GFT
100%
100%
100%
100%
Verbranding restafval R1
100%
100%
100%
100%
Percentage hergebruik afvalstoffen
76%
50%
78%
78%
Indicator
Kwaliteitsbewaking RD Maasland is sinds 2013 ISO-9001 gecertificeerd. Dit certificaat wordt verleend aan bedrijven die hun interne processen conform de normering hebben ingericht. Het systeem is gericht op het continu verbeteren van de kwaliteit en klanttevredenheid. Ter ondersteuning van het systeem maakt RD Maasland gebruik van een digitaal managementsysteem. In het digitaal managementsysteem worden onder andere notulen van werkoverleggen, procesbeschrijvingen en beleidsdocumenten opgeslagen. Daarnaast werden het afgelopen jaar 40 werkplekinspecties beschreven. Enkele punten ter verbetering zijn opgepakt. Ook het leveranciersbestand van 2021 werd geëvalueerd. In totaal werden 48 leveranciers (jaaromzet > €15.000,-) beoordeeld op hun kwaliteit van leveren en werkwijze. N.a.v. de evaluatie is besloten de samenwerking met 1 leverancier aan te passen. Niet alleen worden in het managementsysteem de procedures en organisatorische documenten opgeslagen, ook worden hierin de meldingen geregistreerd met betrekking tot de bedrijfsvoering. In 2021 werden in totaal 899 meldingen geregistreerd. 149 Meldingen (17%) hadden betrekking op bedrijfsafval, milieupark, wijkmilieuparkjes of wisselingen containers. Het grootste deel van de meldingen, namelijk 750 meldingen (83%), had betrekking op het inzameling van het huisvuil.
In grafiek 1 is het aantal meldingen voor het huisvuil, de wisselingen en de overige diensten voor elke gemeente te zien van de afgelopen vier jaren.
12
Jaarstukken 2021
GRAFIEK 1 AANTAL MELDINGEN PER DIENST huisvuil
48
29 18
wisseling
overig
19 48
63 124 64 313
380
172
390
22 33 10 30 89
151
23 12 212
20 24 210
1 25 75
18 19
3 34
10 7
104
108
150 1
2
2
1
2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 LEUDAL
MAASGOUW
ROERDALEN
ECHT-SUSTEREN
Net als elk jaar hebben de meeste meldingen betrekking op de inzameling van het huisvuil (in totaal 750 meldingen). De meldingen varieerden van niet leeggemaakte of onvolledig geleegde containers tot beschadigingen of verloren containers. 457 Meldingen (61%) waren terug te voeren op de burger zelf met o.a. als oorzaak het te laat aanbieden van de container of te vast aanstampen van het huisvuil. Dit betekent dat 293 (39%) van de meldingen te wijten waren aan RD Maasland (bijv. container over het hoofd gezien) of waarbij de oorzaak onduidelijk of bijvoorbeeld overmacht is (vastgevroren afval waardoor lediging niet mogelijk was), ook deze meldingen zijn als ‘terechte klacht’ geregistreerd. Ten opzichte van het totale aantal ledigingen in 2021 hebben we te maken met een klachtenpercentage van 0,087% op onze dienstverlening. Communicatie Naast de jaarlijks terugkerende activiteiten (o.a. afvalkalender, advertenties) heeft ook de communicatie van RD Maasland in het jaar 2021 in het teken gestaan van Corona. De interne communicatie was volledig gericht op de ondersteuning en bewustwording van de coronamaatregelen die door organisatie en medewerkers getroffen dienen te worden om het werk zo veilig mogelijk te kunnen voortzetten.
Extern werd voortdurend gecommuniceerd over de getroffen maatregelen in ons werk die van invloed waren op onder andere de huis-aan-huis afvalinzameling en de werkwijze op de milieuparken. Via de websites (www.rdmaasland.nl en www.mijnafvalwijzer.nl), de afvalapp Afvalwijzer, via social media, en de gemeentepagina’s werden bovendien continu wijzigingen (zoals sluiting milieupark, aangepaste routes, vervallen van papier- en kca-inzameling) gepubliceerd. Daarnaast heeft communicatie in 2021 in het teken gestaan van de invoering van het nieuwe afvalbeleid per 1 januari 2022. Met het doel om de hoeveelheid restafval te verminderen is een breed communicatietraject opgezet om bewustwording bij de burgers te creëren dat ze hun afval goed moeten scheiden. Een groot deel van de communicatie was hierbij gericht op de mogelijkheid om het volume van de container te wisselen. In samenwerking met de communicatieafdelingen van de gemeenten zijn diverse middelen ontwikkeld (brieven, folders, webpagina’s, social media middelen 13
Jaarstukken 2021
en uitgebreide veelgestelde vragenlijsten om de receptionisten ondersteuning te bieden bij het beantwoorden van vragen van burgers). Daarnaast werd in navolging van de beleidswijzigingen ook de afvalapp doorontwikkeld. Vanaf 2022 zullen inwoners via de app kunnen bekijken hoe vaak ze hun container aan de straat hebben gezet of een inworp hebben gedaan in de ondergrondse restafvalcontainer. Voor burgers is dit van belang omdat ze vanaf 2022 per afvalinzameling betalen. Door de intensieve communicatie tijdens de coronacrisis en de voorbereidingen met de daarbij behorende communicatie voor het invoeren van het nieuwe afvalbeleid is helaas geen ruimte geweest om de nieuwe ontwikkelingen, zoals de nieuwe website en de app voor bedrijfsafval, verder vorm te geven. Zowel de ontwikkeling van de nieuwe website als de app voor bedrijfsafval worden in 2022 weer opgepakt. Educatie Vanwege de coronacrisis waren er geen mogelijkheden om het lesprogramma op scholen uit te voeren. Wel is een nieuw lesprogramma voor groep 8 ‘Black Box’ ontwikkeld. Dit programma wordt in 2022 aan de scholen aangeboden. Ook het invoeren van afvalscheiding (GFT, PMD, papier en restafval) op scholen heeft door corona vertraging opgelopen. In 2021 is op één school in Leudal het project ingevoerd. Bij twee scholen lopen contacten om het afval scheiden in 2022 in te voeren.
In totaal nemen dan 14 scholen verspreid over de drie gemeenten deelnemen aan de afvalscheiding op school. Dit zijn 7 scholen uit de gemeente Maasgouw, 5 uit de gemeente Leudal en 2 uit de gemeente Roerdalen. In het voorjaar wordt met basisschool De Triangel uit Maasgouw verder bekeken in hoeverre een wormenhotel een bijdrage kan leveren aan bewustwording van het composteerproces. Als de pilot een succesvolle bijdrage is om leerlingen beter afval te laten scheiden, wordt dit onderdeel opgenomen in het project afvalscheiding op scholen. Middelen Teneinde deze doelen van Programma 1 te bereiken, is uitvoering gegeven aan de volgende taken: • huis-aan-huis ( h-a-h ) inzameling van restafval en GFT; • huis-aan-huis inzameling van kunststoffen en drinkpakken in Roerdalen; • inzameling grof huishoudelijk afval (gha), tuinafval e.d.
via de milieuparken; • inzameling glas, metaal, kunststoffen, drinkpakken en kleding via brengvoorzieningen in de wijk; • inzameling klein chemisch afval; • inzameling grof huishoudelijk afval aan huis op aanvraag; • inzameling herbruikbare huisraad aan huis op aanvraag ( kringloopgoederen ); • inzameling elektrische apparaten aan huis op aanvraag en via milieuparken (zogenaamde WEB-stroom = Wit- en Bruingoed ); • inzameling oud papier via verenigingen; • het (doen) verwerken van afvalstromen; • diftar ( Gedifferentieerde Tarieven ); • containermanagement; • klachtenregistraties; • voorlichting; beleidsvoorbereiding.
14
Jaarstukken 2021
Kosten en Opbrengsten gesaldeerd als bijdrage gemeenten in €. Kosten en Opbrengsten
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting na wijz. 2021
Realisatie 2021
Inzameling restafval en GFT, huis-aan-huis
1.524.800
1.355.009
1.526.022
1.692.525
Inzameling via milieuparken
550.873
451.332
524.705
559.331
Inzameling via brengvoorzieningen in de wijk
483.240
623.920
624.735
540.598
Kosten Diftar
233.027
219.937
250.254
263.095
Containermanagement
280.167
243.256
265.741
271.937
Afvalverwerking (incl.vpb)
244.266
1.045.236
582.849
766.568
Beleid en voorlichting
486.170
462.722
556.691
543.136
3.802.544
4.401.411
4.330.997
4.637.190
0
0
0
0
2.784
1.353
1.353
2.515
Gesaldeerd (1+2+3=4)
3.805.328
4.402.764
4.332.350
4.639.705
Dekking gemeenten GR als voorschot (5)
3.741.772
4.153.664
4.083.250
4.153.665
Dekking desintegratie Peel en Maas (6)
249.100
249.100
249.100
249.100
(On)bestemd Resultaat (5+6-4) (min-teken is tekort) *
185.544
0
0
-236.940
Verwerkingskosten hha rst-gft (7)
1.598.724
1.491.600
1.514.600
1.616.844
Tot.Inzameling incl.verwerking (4+7)
5.404.052
5.894.364
5.846.950
6.256.549
Saldo van baten en lasten (1) Aandeel reserves (2) ( min-teken is onttrekking ) Aandeel VPB (3)
*De tussentijdse wijziging van de begroting is niet afgerekend met de gemeenten. Dit geldt ook voor Programma 2 en 3.
Analyse jaarrekening t.o.v. begroting (na wijziging) Resultaat Voor Programma 1 wordt een tekort van €. 237.000 bereikt. Dit houdt in dat de totale last voor alle gemeenten tezamen hoger is dan hetgeen in de (gewijzigde) begroting is gepresenteerd. De verhoudingen qua aantal aansluitingen zijn t.o.v. de primaire raming wel gewijzigd, zodat er onderling voor de betreffende individuele gemeenten verschuivingen optreden in de werkelijke bijdrage. De genoemde bedragen in de verklaringen geven inzicht in de belangrijkste verschillen en leiden opgeteld niet tot het totale tekort. Daarvoor moeten ook niet benoemde kleinere verschillen meegeteld worden. Reserves Conform begroting heeft een onttrekking ( €. 249.100 ) via de desintegratievergoeding van Peel en Maas plaatsgevonden. Personeel en Materieel Het materieel wordt zwaar en intensief belast. Het aantal ledigingen loopt alleen maar op. Daarnaast wordt met enkele afgeschreven voertuigen ingezameld. Uit de realisatie blijkt dat de salariskosten ongeveer €25.000 lager uitvallen dan doorgevoerd is bij de begrotingswijziging. Hier tegenover staat wel dat de inhuur kosten ruim €70.000 hoger uitvallen dan begroot. Dit heeft vooral te maken met extra inhuur voor de milieuparken en de inzameling voor huis 15
Jaarstukken 2021
aan huis afval. Vanwege corona heeft RD Maasland te maken gehad met uitval van personeel, welke zijn ingevuld met externe inhuur. Exploitatiekosten Op totaalniveau vallen de exploitatiekosten €25.000 hoger uit dan begroot. Dit wordt mede veroorzaakt door een stijging in de exploitatiekosten van de milieuparken van €7.000 en een stijging van de kosten voor de afvalkalenders van €15.000. Kapitaallasten De totale kapitaallasten binnen dit programma vallen €5.000 lager uit dan geraamd wegens gunstigere rentetarieven op nieuwe leningen. Verwerkingskosten De verwerking van het huishoudelijke restafval (waaronder ook verzamel- en ondergrondse containers) en GFT afval wordt één op één doorberekend aan de betreffende gemeenten. Hiervoor was na de begrotingswijziging een bedrag van €1.541.600 geraamd. De werkelijk kosten zijn hoger uitgevallen, namelijk €1.616.800. De kostenstijging wordt veroorzaakt door een stijging van het ingezamelde restafval en GFT afval van respectievelijk 400 ton en 800 ton ten opzichte van de begroting. Dit kan deels worden verklaard doordat eind 2021 een extra Restafval ronde heeft plaatsgevonden in verband met de start van het nieuw afvalbeleid per 2022. Daarnaast vallen de verwerkingskosten van het PMD aanzienlijk hoger uit, ongeveer €400.000 vanwege enerzijds hogere PMD volumes en anderzijds extra vergoedingen en naverrekeningen over oude jaren van Veolia.
De naverrekening over 2019 van Veolia ter grootte van € 211.000 wordt betwist. Vanuit ASL verband is door gemeenten dan ook een bodemprocedure tegen Veolia gevoerd. Inmiddels is bekend dat het vonnis van de rechtbank in het voordeel van de gemeenten is. Veolia kan echter binnen drie maanden na datum uitspraak nog in beroep gaan. Deze termijn is nog niet verstreken, waardoor voorzichtigheidshalve de naverrekening 2019 als last in de cijfers van 2021 is verwerkt. De verwerkingskosten voor de milieuparken zijn tenslotte ongeveer €50.000 lager uitvallen dan begroot. Opbrengsten De opbrengst van de milieuparken is ten opzichte van 2020 fors gestegen met ongeveer €70.000. Dit is met name te danken aan de stijging in het aantal bezoekers in 2021 en de verhoging van de poorttarieven per 1 januari 2021. De opbrengsten die RD Maasland vanuit de Nedvang ontvangen heeft zijn ten opzichte van 2020 gedaald, maar vallen alsnog hoger uit dan begroot. De afvalstromen van papier en metaal zijn in 2021 weer aangetrokken qua prijs. Hierdoor is er een flinke stijging qua opbrengsten van €45.000 te zien. Daarnaast heeft het textiel gedurende 2021 een omslag gemaakt van een kostenpost naar een opbrengstgenererende afvalstroom. VPB Voor dit onderwerp wordt verwezen naar bladzijde 21.
16
Jaarstukken 2021
Omzetbelasting Eind 2019 heeft deze afdeling van de belastingdienst laten weten dat de vergoedingen welke het Afvalfonds heeft verstrekt vanaf 2015 in het kader van de vermarkte PMD-stromen, belast moeten worden met 21% btw. Deze met terugwerkende kracht ingestelde maatregel is per 1 juli 2020 geëffectueerd. De werkwijze rondom de uitbetaling van de gelden door Afvalfonds is derhalve gewijzigd. Voorheen stelde Nedvang de vergoeding vast en betaalde Afvalfonds het bedrag ( zonder btw ) uit. In de nieuwe opzet sturen de gemeenten ( of gemeentelijke samenwerkingsverbanden ) een factuur inclusief btw. Voor de exploitatie van RD Maasland heeft deze maatregel als gevolg dat zij de vergoeding van PMD inclusief BTW in rekening brengt bij de gemeenten en deze btw vervolgens afdraagt aan de fiscus. Hier staat tegenover dat RD Maasland de BTW voorheffing over de kosten van dit deelprogramma in aftrek mag nemen in de btw aangifte.
17
Jaarstukken 2021
1.2.
Programma 2 – Openbare Ruimte
Inleiding Via de gemeenschappelijke regeling zijn de mechanische reiniging van verhardingen en de reiniging van straatkolken opgedragen aan RD Maasland. Het mechanisch vegen is daar waar mogelijk gecombineerd met het verwijderen van onkruiden. Deze werkzaamheden zijn in overleg met de betreffende gemeente uitgevoerd. Kengetallen Aantal geledigde kolken per gemeente (per 31 december)
Werkelijk 2020
Begroot 2021
Werkelijk 2021
Leudal ( voorjaar )
14.835
14.800
14.859
Maasgouw ( voor- en najaar )
22.410
21.900
22.377
Totaal
37.245
36.700
37.236
Aantal gemaakte veeguren per gemeente (per 31 december)
Werkelijk 2020
Begroot 2021
Werkelijk 2021
Leudal
2.029
2.000
2.089
Maasgouw
1.355
1.300
1.266
Totaal
3.384
3.300
3.355
Doelen Met dit programma wordt beoogd dat: • De gemeenten hun mechanische reinigingstaken zo efficiënt mogelijk kunnen laten uitvoeren; • Daar waar mogelijk onkruiden op een niet-chemische wijze kunnen worden verwijderd; • Invulling kan worden gegeven aan een leeftijdsbewust personeelsbeleid. Prestaties De taken zijn conform afspraken uitgevoerd. De aanvragen voor extra veegwerk maakt dat er voor de gemeente Leudal meer uren zijn gemaakt dan begroot. Voor de gemeente Maasgouw zijn er minder uren gemaakt dan begroot. Dit heeft dan ook uitwerking op de uiteindelijke bijdrage die beide gemeenten dienen te betalen voor het jaar 2021. Het aantal geledigde kolken ligt eveneens hoger dan geraamd en leidt dan ook tot meer kosten voor dit onderdeel. Middelen RD Maasland beschikt over vijf veegmachines, die zijn voorzien van een zogenaamde onkruidborstel. Met deze voorziening is het mogelijk om gelijktijdig met het vegen van de goten, onkruiden op een milieuvriendelijke wijze te verwijderen. Vanaf 1 april 2018 heeft RD Maasland in de gemeente EchtSusteren op basis van een DVO ( DienstVerleningsOvereenkomst ) naar ieders tevredenheid veegwerkzaamheden uitgevoerd. Dit heeft er uiteindelijk toe geleid dat per 1 april 2019 een 5-jarig contract tot stand is gekomen.
In 2020 is met de gemeente Roerdalen eveneens een DVO afgesloten over het veegwerk voor de periode 1 april 2021 tot en met 31 maart 2021. Inmiddels is bekend dat de gemeente roerdalen het contract met 5 jaar wenst te verlengen. Het schoonmaken van kolken is vooralsnog uitbesteeed.
18
Jaarstukken 2021
Kosten en Opbrengsten gesaldeerd als bijdrage gemeenten in €. Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting na wijz. 2021
Realisatie 2021
Kosten veegdienst
380.941
334.894
352.192
401.959
Kosten kolkendienst
76.367
72.466
72.676
68.086
Saldo van baten en lasten (1)
457.308
407.340
424.868
470.046
0
0
0
0
Gesaldeerd (1+2=3)
457.308
407.340
424.868
470.046
Dekking gem. bijdrage als voorschot (4)*
401.285
407.340
424.868
407.340
(On)bestemd Resultaat (4-3) (min-teken is tekort)
-56.023
0
0
-62.706
Aandeel reserves (2) (min-teken is onttrekking)
*De tussentijdse wijziging van de begroting is niet afgerekend met de gemeenten. Dit geldt ook voor Programma 1 en 3.
Analyse jaarrekening t.o.v. begroting (na wijziging). Resultaat Enkele hieronder beschreven items zorgen ervoor dat dit Programma een tekort kent. Deze doen zich voor bij beide onderdelen. Zoals gebruikelijk zullen de gevolgen uit dit Programma worden afgerekend met de deelnemers. De genoemde bedragen zijn de meest belangrijke en leiden als totaal niet geheel tot het verschil. De overige kleine niet benoemde afwijkingen dienen daarvoor meegeteld te worden. Personeel en Materieel De inhuurkosten zijn dit jaar €23.000 hoger uitgevallen dan verwacht werd. Wederom heeft dit mede weer met de invloed van corona te maken. Vanwege vertraagde levering van de nieuwe veegwagens is tevens tijdelijk een veegwagen gehuurd. Daarnaast zijn de reparatie- en onderhoudskosten van de veegwagens 25% hoger uitgevallen ten opzichte van vorig jaar. Deze stijging in mede te wijten aan de aanschaf van twee nieuwe veegwagens. Voor deze nieuwe veegwagens zijn onderhoudsservicecontracten afgesloten. Exploitatiekosten De DVO voor het vegen in Echt-Susteren en Roerdalen is budgettair neutraal. Wel is het zo dat in deze kosten eigen personeel en eigen machines worden verrekend die ingezet worden. Kapitaallasten Geen bijzonderheden. Verwerkingskosten Het ingezamelde veegvuil en kolkslib wordt één op één doorbelast naar de betreffende gemeente. Opbrengsten Geen bijzonderheden.
19
Jaarstukken 2021
1.3.
Programma 3 – Zakelijke Dienstverlening
Inleiding De zakelijke dienstverlening omvat de inzameling van bedrijfsafvalstoffen ( KWDI-afval = Kantoor-, Winkel-, Diensten en Industrieel Afval ), het vegen van bedrijfsterreinen en (eventueel) diensten ten behoeve van contractgemeenten. De oorsprong van deze dienstverlening is gelegen in het feit dat in het verleden bedrijfsafvalstoffen, van met name kleine bedrijven, tezamen met huishoudelijke afvalstoffen werden ingezameld. Doelen Bijdragen aan dekking vaste kosten, met behoud van kwaliteitsniveau voor deelnemende gemeenten in Programma 1 en 2. Prestaties Met dit programma is in 2021 een resultaat vóór belastingen gerealiseerd ad €30.658. Indicatoren Indicator Omzet afzet- en rolcontainers Omzet bedrijfsmatig vegen Resultaat
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting na wijz. 2021
1.096.480
1.174.325
1.124.325
1.176.992
17.907
7.000
7.000
8.202
-16.595
100
-52.788
30.658
0
-20
-20
-6.147
-16.595
80
-52.808
24.511
VPB Gesaldeerd resultaat
Realisatie 2021
Middelen RD Maasland beschikt over specifiek transportmaterieel waarmee afzet- en rolcontainers kunnen worden getransporteerd resp. gewogen en geledigd. Voor het vegen van bedrijfsterreinen zijn veegmachines ingezet. Kosten en Opbrengsten gesaldeerd als positief effect (verlaging van) op gemeentelijke bijdrage €. Realisatie 2020 2012 -26.691
Begroting 2021
Begroting na wijz. 2021
383
-50.760
31.377
Bedrijfsmatig vegen
10.096
-283
-2.028
-638
Saldo van baten en lasten (1)
-16.595
100
-52.788
30.738
Aandeel reserves (2)
0
0
0
0
Gesaldeerd (1+2=3)
-16.595
100
-52.788
30.738
Dekking/verlaging gem.bijdrage als vs (4)
41.899
80
52.808
80
(On)bestemd Resul. (3+4=5) (min-teken is tekort )*
25.304
20
20
30.658
0
20
20
6.148
25.304
0
0
24.511
Inzameling Bedrijfsafval
Te betalen VPB 20% (6) Extra Resultaat P3 na belastingdruk (5-6)
Realisatie 2021
*De tussentijdse wijziging van de begroting is niet afgerekend met de gemeenten. Dit geldt ook voor Programma 1 en 2.
20
Jaarstukken 2021
Analyse jaarrekening t.o.v. begroting (na wijziging). Resultaat Via de bijgestelde raming is een voor de vpb-plichtig gecorrigeerd netto negatief resultaat van €53.000 geschat. Kijkende naar de werkelijkheid valt dit resultaat een stuk positiever uit, namelijk €24.591 positief (na belasting). In de onderstaande alinea’s wordt besproken wat hier de oorzaak van is. Personeel en Materieel De wagenparkkosten lagen dit jaar fors boven de gewijzigde begroting (€14.000). Dit is met name te danken aan de stijgende brandstofprijzen. De exploitatiekosten vallen gunstig uit. Deze zitten ongeveer €16.000 onder de begroting. De inhuurkosten binnen dit programma vallen ook gunstiger uit (€ 16.000) ten opzichte van de begroting omdat er minder gebruik is hoeven te maken van externe inhuur. Kapitaallasten Geen bijzonderheden. Verwerkingskosten De verwerkingskosten van het bedrijfsafval zijn in lijn met de geschatte (bijgeraamde) kosten. Ten opzichte van 2020 zijn de kosten met ongeveer 5% gestegen. Dit ligt in lijn met de stijging van de opbrengsten van ongeveer 6%. Opbrengsten De opbrengsten van programma 3 vallen toch hoger uit dan geschat is na de begrotingswijziging. Het verschil betreft ongeveer €50.000. Dit heeft een positief effect op het resultaat van programma 3.
VPB voor Programma 3 Vanaf het boekjaar 2016 zijn overheden welke activiteiten uitvoeren op de commerciële markt verplicht belasting te betalen. RD Maasland is voor de werkzaamheden in dit Programma vennootschapsplichtig. De verplichtingen tot en met het boekjaar 2020 zijn inmiddels afgerekend. Als gevolg van het positieve resultaat wordt een VPB last van € 6.000 verwacht binnen dit programma VPB voor Programma 1 Eind februari 2019 heeft de brancheorganisatie NVRD ( Nederlandse Vereniging van Reinigings Diensten ) laten weten dat er met de fiscus landelijk afspraken zijn gemaakt over een werkbare oplossing omtrent de waarde creërende huishoudelijke afvalstromen zoals textiel, papier, metalen, holglas, PMD. Hierdoor ontstaat ook in Programma 1 een vpb-plicht. In het algemeen wordt gesteld dat de positieve waarde van de afvalstromen een winst genereert van 1% waarover dan vpb dient te worden betaald. Begin 2020 is in dit kader in samenwerking met de accountant en de lokale afdeling van de fiscus een Vaststellingsovereenkomst ( VSO ) voor de duur van 5 jaar ( looptijd 2016 tm 2020 ) ondertekend. Voor 2021 en 2022 zijn deze afspraken verlengd.
21
Jaarstukken 2021
1.4.
Algemene dekkingsmiddelen
Onderstaand is het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen.
Algemene dekkingsmiddelen
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting na wijz. 2021
Progr.1 Saldo van baten en lasten
3.805.328
4.402.766
4.332.350
4.639.705
Progr.1 Aandeel reserves
-249.100
-249.100
-249.100
-249.100
Dekking Progr. 1
3.492.672
3.904.566
3.834.150
3.904.565
Dekking Peel en Maas
249.100
249.100
249.100
249.100
Resultaat Progr. 1
185.544
0
0
-236.940
Progr.2 Saldo van baten en lasten
457.308
407.340
424.868
470.046
0
0
0
0
Dekking Progr. 2
401.285
407.340
424.868
407.340
Resultaat Progr. 2
-56.023
0
0
-62.706
Progr.3 Saldo van baten en lasten
-16.595
100
-52.788
30.738
Progr.3 Aandeel reserves
0
0
0
0
Progr.3 VPB
0
20
20
6.148
Dekking Progr. 3
41.898
-80
52.808
-80
Extra Resultaat Progr. 3
25.303
0
0
24.511
Totaal resultaat P 1-2-3
154.824
0
0
-275.136
Progr.2 Aandeel reserves
Realisatie 2021
Het totale tekort in 2021 van €-275.136 ( vóór belastingdruk = €. 266.475 ), is op de balans opgenomen. Opgemerkt wordt dat het aandeel Programma twee ( €- 62.706) conform afspraak wordt afgerekend met de deelnemers. Daarnaast is het AB voornemens het tekort van Programma 1 ( €. 236.942 ) in rekening te brengen bij de deelnemers en het positieve resultaat van Programma 3 toe te voegen aan de Algemene reserve zakelijk.
1.5.
Onvoorzien / Algemene reserve
Op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen zijn de deelnemende gemeenten verplicht eventuele tekorten aan te vullen bij een dergelijk samenwerkingsverband. Desondanks is conform bestuursbesluit besloten een weerstandscapaciteit, bestaande uit een post onvoorzien (incidentele weerstandscapaciteit; voor RD Maasland n.v.t. ) en een algemene reserve (structurele weerstandscapaciteit) bij RD Maasland aan te houden om schommelingen in tarieven op te vangen. Voor de Algemene Reserve ( zie ook bladzijde 26 en 44 ) geldt dat het huidige saldo ( €. 385.000 ) boven de afgesproken minimum grens van €. 230.000 ligt.
22
Jaarstukken 2021
1.6.
Bijdrage Gemeenten 2021
Bedragen x €
Programma 1 Leudal Maasgouw Roerdalen Echt-Susteren Tot. Programma 1 Bedragen x €
Programma 2 Leudal Maasgouw Tot. Programma 2 Bedragen x €
Programma 3 Leudal Maasgouw Roerdalen Tot. Programma 3
Bedragen x €
Leudal Maasgouw Roerdalen Echt-Susteren Totaal alle programma’s
Voorschot Programma 1 Huisvuil
Werkelijk Programma 1 Huisvuil
1.867.568 1.267.673 634.432 383.973 4.153.664 Voorschot Programma 2 Vegen
1.978.720 1.337.333 734.435 340.119 4.390.606 Werkelijk Programma 2 Vegen
202.966 131.928 334.894 Voorschot Programma 3 Zakelijk
241.009 160.950 401.959
Voorschot Progr. 2 Kolken
Werkelijk Progr. 2 Kolken
29.295 43.151 72.446
27.170 40.917 68.086
Werkelijk Programma 3 Zakelijk
-35 -24 -21 -80
-10.894 -7.363 -6.334 -24.591
Voorschot Alle programma’s 2.099.812 1.442.728 634.411 383.973
Werkelijk Alle programma’s 2.236.005 1.531.837 728.100 340.119
Totaal onbestemd resultaat -136.193 -89.109 -93.689 43.854
4.560.924
4.836.062
-275.138
Resultaat na vpb : €275.138 Voor Programma 1 geldt dat de werkelijke aansluitingen ten opzichte van de raming verhoudingsgewijs anders uitpakken waardoor verschillen ontstaan in de geraamde en werkelijke bedragen. Afhankelijk van een besluit van het Bestuur zullen de werkelijke bijdragen van de gemeente wijzigen ten opzichte van de betaalde voorschotten.
23
Jaarstukken 2021
2. Financiële Besturing, (Risico)beheersing, Bedrijfsvoering en Kengetallen In dit hoofdstuk komen de aspecten met betrekking tot (financiële) besturing en beheersing aan de orde. Voor haar financiële besturing richt RD Maasland zich met name op zaken als: een sluitende Resultatenrekening, een beperkte schulden- en vorderingenpositie, voldoende solvabiliteit en liquiditeit en een adequate Reserve. Ten behoeve van betrouwbare informatie over deze grootheden zijn een goede administratieve organisatie en interne controle, evenals een voldoende mate van risicobeheersing, onontbeerlijk. Ook daarover gaat dit hoofdstuk. Los van wat RD Maasland zelf van belang vindt voor haar financiële besturing, wordt in diverse weten regelgeving voorgeschreven dat in de Jaarrekening en Begroting enkele (verplichte) kengetallen moeten worden opgenomen. Het gaat bijv. om het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten), de Wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) en het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). De daaruit voortvloeiende zaken worden eveneens in dit hoofdstuk behandeld. Hoewel RD Maasland zelf niet of nauwelijks stuurt op deze kengetallen, wordt er toch enige toelichting op gegeven. Concreet gaat het om de volgende paragrafen: 1. Weerstandsvermogen: verhouding tussen financiële risico’s en weerstandscapaciteit a. Reserves 2.
Financiële Kengetallen a. Netto Schuldquote b. Solvabiliteitsratio c. Structurele Exploitatieruimte d. EMU-saldo 3. Onderhoud Kapitaalgoederen 4. Financiering a. Liquiditeitsrisico b. Kredietrisico c. Renterisiconorm d. Kasgeldlimiet 5. Risicobeheersing 6. Administratieve Organisatie / Interne Controle 7. Personeel & Organisatie 8. Verbonden Partijen 9. Rechtmatigheid
24
Jaarstukken 2021
2.1.
Weerstandsvermogen: verhouding financiële risico’s en weerstandscapaciteit (reserves)
Het weerstandsvermogen is het vermogen om niet-structurele financiële risico’s te kunnen opvangen, teneinde continuïteit in de dienstverlening te kunnen waarborgen. Ten principale geldt, op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen, dat de deelnemende Gemeenten verplicht zijn eventuele tekorten van RD Maasland aan te vullen. Weerstandscapaciteit (bestaande uit een post onvoorzien en/of algemene reserve) zou uit dien hoofde dan ook niet noodzakelijk zijn. Niettemin is cf Bestuursbesluit van 14 november 2012 gekozen voor het vormen van een Algemene Reserve, enerzijds ten behoeve van de naar RD Maasland overgedragen overheidstaken (i.c. de wettelijke zorgplicht tot inzameling van huishoudelijk afval ingevolge Wet Milieubeheer) en anderzijds ten behoeve van de zakelijke dienstverlening. Zodoende heeft RD Maasland ruimte gekregen om door middel van reserves incidentele tegenvallers zelf op te vangen en grote schommelingen in de bijdragen van Gemeenten te voorkomen. Daarnaast zijn enkele specifieke (bestemmings-)reserves gevormd, als buffer voor de instandhouding van het container- en wagenpark en het gebouwencomplex (voorziening). Tevens is een reserve gevormd als buffer voor het eigen-risicodrager zijn van de WIA-kosten, alsmede een vereveningsfonds PMD.
Er zijn ook enkele voorzieningen gevormd voor te verwachten toekomstige lasten.Tot slot: periodiek worden de risico’s geïnventariseerd: gebeurtenissen die, wanneer ze zich voordoen, nadelige financiële gevolgen hebben (zie paragraaf 5.).
2.1.a. Reserves De volgende reserves zijn gevormd: Algemene-Reserve a. Overheidstaken: deze reserve is bedoeld voor bijv. onderzoeks- en advieskosten en vastgesteld op 5 à 10% van de Gemeentelijke Bijdragen (i.c. tussen € 230.000 en € 455.000) b. Zakelijke dienstverlening: Deze reserve is bedoeld ter dekking van het marktrisico, aangezien een gemeentelijk vangnet voor zakelijke dienstverlening ontbreekt. De hoogte is vastgesteld op een niveau dat toereikend is om de overheadkosten van ca. twee jaren te kunnen dekken (i.c. een niveau tussen € 250.000 à € 500.000) Bestemmings-Reserve c. Egalisatiereserve instandhouding Mini-Containerpark (ten behoeve van opvang éénmalige/grootschalige vervanging, ter grootte van twee jaren): max € 352.000 d. Egalisatiereserve instandhouding Wagenpark (ten behoeve van opvang calamiteitenvervanging en/of inhaalslag, ter grootte van twee voertuigen): max. € 143.000 e. Reserve Eigen Risico WIA (als alternatief voor herverzekeren): € 75.000 Desintegratie Reserve Uittreding Peel & Maas f. Desintegratiereserve Peel & Maas, ter dekking van niet direct af te bouwen vaste kosten, na uittreding uit de Gemeenschappelijke Regeling van de Gemeente Peel & Maas per 1-1-2018. Voorzieningen g. Er zijn voorzieningen gevormd voor Cafetaria-regeling, gebouwen, vloergebreken MP Maasbracht en dubieuze ( bedrijfsmatige ) debiteuren.
25
Jaarstukken 2021
Reserves (x € 1.000)
2020
2021
Realisatie
Realisatie
Norm Min/max
Alg.Res. overheid
230/455
189
385
Alg.Res. zakelijk
250/500
205
230
Bestem. Reserve
399
399
Desintegratiereserve P & M
498
249
(On)bestemd Resultaat
155
-275
Totale Reserves
1.446
987
Voorzieningen
178*
145*
Waarvan dub.deb.*
13
0
*Let op : de voorziening dubieuze debiteuren wordt in de balans in mindering gebracht bij de post debiteuren. Zie hierbij ook bladzijde 38,44 en 47.
Uit onderstaande tabel blijkt wat de invloed van het verwerken van het voorstel voor resultaatbestemming 2021 heeft op de Algemene Reserves: Reserves (x € 1.000)
Verwerking Voorstel Saldo na Saldo voor Resultaatbestemming Resultaatbestemming Resultaatbestemming
Alg.Res. overheid
385
0
385
Alg.Res. zakelijk
230
25
255
(On)bestemd Resultaat
-275
275*
0
*Negatieve resultaten van programma 1 en 2 zullen conform voorstel worden afgerekend met de gemeenten (programma 1: ad. 237 en programma 2: ad. 63)
26
Jaarstukken 2021
2.2.
Financiële Kengetallen
Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) moeten enkele Financiële Kengetallen worden opgenomen; ze zijn in deze paragraaf vermeld. RD Maasland stuurt zelf niet op deze kengetallen en ontwikkelt er dus geen beleid voor. De Provincie geeft aan dat zij geen handreiking voor adequate betekenisgeving en beoordeling van de kengetallen kan doen, noch dat er eensluidende normen voor bestaan of dat zij normen zou opleggen. Desalniettemin is hieronder een zo goed mogelijke invulling gegeven aan elk kengetal, aan de hand waarvan door RD Maasland de Kengetallen kunnen worden beoordeeld, en de gerealiseerde waarden en ontwikkeling daarin kunnen worden verklaard. De voor de berekening van de kengetallen benodigde tabellen zijn opgenomen in de Bijlagen.
2.2.a. Netto Schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Bedacht moet worden dat dit kengetal wordt berekend op een peildatum en dus een momentopname is: enkele weken eerder of later kan de situatie beduidend zijn gewijzigd. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. Netto 2019 2020 2021 Schuldquote in % Realisatie Realisatie Realisatie < 130 % 50 % 52 % 56 % De Netto Schuldquote beweegt zich bij RD Maasland op een niveau van 50 à 55 % en bevindt zich dus ruimschoots binnen de VNG-norm. Door het afsluiten van nieuwe leningen is de schuldquote over 2020 licht gestegen t.o.v. 2019. NB: BBV schrijft ook het kengetal “netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen” voor, echter bij RD is geen sprake van “verstrekte leningen”.
2.2.b. Solvabiliteitsratio Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin men in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Ook bij dit kengetal moet worden bedacht dat het wordt berekend op een peildatum en dus een momentopname is: enkele weken eerder of later kan de situatie beduidend zijn gewijzigd. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. In principe is het volledige Eigen Vermogen van een Gemeenschappelijke van de deelnemende Gemeenten. Elke vorm van solvabiliteit “groter dan 0” is dan ook te beschouwen als buffer. Uit de afspraken rondom de te vormen reserves (zie onder 1.) resulteert een gewenste solvabiliteit van tenminste ca. 15%. Solvabiliteitsratio in % > 15%
2019 Realisatie 15 %
2020 Realisatie 16 %
2021 Realisatie 11 %
De beweging van deze ratio staat sterk onder invloed van de afloop van de desintegratievergoeding van Peel en Maas (uitgeput per 2023). 27
Jaarstukken 2021
2.2.c. Structurele Exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling hiervan wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten (verminderd met de incidentele lasten) en structurele lasten (verminderd met de incidentele baten), plus het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.
Structurele Exploitatieruimte
2019
2020
2021
Realisatie
Realisatie
Realisatie
-/- 2 %
5%
0%
in % Progr 1 2 3: > 0%
Bij RD Maasland schommelt dit saldo normaal rondom 0 %, soms licht positief, soms licht negatief. Dat wordt veroorzaakt door (zeer geringe) incidentele baten c.q. lasten. Voor 2019 heeft de terugval in de opbrengsten voor PMD a.g.v. een brand in een sorteerinstallatie het cijfer sterk negatief beinvloedt. Voor 2020 heeft het positieve resultaat ook een positief effect op het bovenstaande cijfer.
2.2.d. EMU-saldo Voor een deel-overheid als een Gemeente (laat staan voor een Gemeenschappelijke Regeling) zegt het Kengetal EMU-saldo weinig tot niets: de berekening ervan draagt slechts bij tot het op “(inter)nationaal-niveau” kunnen beoordelen van het EMU-saldo. Aangezien het kengetal verplicht moet worden aangeleverd volgt toch enige toelichting: Het EMU-saldo is een kengetal dat (in 1992) in het leven is geroepen om Europese regels af te spreken op het gebied van overheidsfinanciën. D.m.v. het EMU-saldo worden grenzen gesteld aan het begrotingstekort en de overheidsschuld. Door het Rijk is dit vertaald in onder andere een tekortnorm voor het EMU-saldo van decentrale overheden van – 0,3% van het BBP. Deze norm wordt niet verdeeld over de decentrale overheidslagen, en dus zijn er geen referentiewaarden voor individuele overheden bepaald, en zodoende is het EMU-saldo voor een individuele overheidsgeleding geen stuurinstrument. Het EMU-saldo komt in grote mate overeen met het exploitatiesaldo, vertrekt daar ook van, maar pleegt enkele correcties en aanvullingen, met name kapitaaltransacties zoals investeringen. Daardoor wordt voor de bepaling van het EMU-saldo het transactiemoment bepalend, terwijl dat voor het exploitatiesaldo het moment van gebruik is. Via een CBS-enquête worden de gegevens voor het EMU-saldo opgevraagd.
Voor RD Maasland zien de EMU-saldi er als volgt uit: EMU-saldo (x € 1.000) Norm n.v.t.
2019 Realisatie -616
2020 Realisatie -194 28
2021 Realisatie -979
Jaarstukken 2021
Zichtbaar is dat het EMU-saldo van het ene op het andere jaar aanzienlijk op en neer beweegt, de ene keer positief, de andere keer negatief. Met name het investerings(volume)-patroon, de desintegratievergoeding die als opbrengst is ingeboekt en het resultaat zijn hier debet aan. Investeringen (x € 1.000)
2019 Realisatie 618
2020 Realisatie 689
2021 Realisatie 1.519
Investeringen zijn in de berekening van het EMU-saldo een aftrekpost. Aangezien alle andere posten (met name: exploitatiesaldo en afschrijvingen) redelijk constant zijn, bepaalt het wisselend volume van investeringen mede het verloop van het EMU-saldo. Overigens zou het beeld minder wisselend zijn wanneer er sprake zou zijn van een zgn. ideaalcomplex: een evenwichtige “leeftijdsverdeling” van de activa, waardoor het bedrag aan investeringen in elk jaar ongeveer zo groot is als de afschrijvingen. Voor 2021 geldt dat er ten opzichte van de raming meer investeringen zijn gedaan in de aanloop naar het nieuw beleid.
2.2.e. Conclusies o.b.v. Financiële Kengetallen Zoals in de inleiding van deze paragraaf 2.2 vermeld dienen conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) in Jaarstukken en Begroting financiële kengetallen te worden opgenomen. Twee daarvan (te weten: Grondexploitatie en Belastingcapaciteit) zijn voor RD Maasland niet van toepassing. De andere drie (Netto Schuldquote, Solvabiliteit en Structurele Exploitatieruimte) zijn in de voorgaande paragrafen opgenomen en voorzien van een toelichting. De algehele conclusie op basis daarvan is dat RD Maasland een financieel gezonde positie heeft (en dat die ook in stand blijft, zie de Begroting). Aandachtspunt is de hoogte van de Algemene Reserve, welke net boven het gewenste niveau ligt, en een drukkend effect op de solvabiliteit heeft. Tijdelijk overigens worden de kengetallen sterk beïnvloed door de Desintegratie Reserve a.g.v. de uittreding van Peel&Maas. De solvabiliteit zal de komende jaren bij gelijkblijvend beleid zakken beneden de 15%, dit mede omdat in 2022 de laatste onttrekking plaats vindt uit de Desintegratie Reserve. Het is voorts aan het Bestuur om te bepalen welk beleid voor de toekomst zal worden ontwikkeld.
29
Jaarstukken 2021
2.3.
Onderhoud Kapitaalgoederen
In deze paragraaf worden de bedragen die worden uitgegeven aan het verkrijgen / vervaardigen en onderhouden van kapitaalgoederen toegelicht. Voor RD Maasland betreft dit: a. Gebouwen b. Voertuigen c. Milieupark Kapitaalgoederen (x € 1.000)
2019 Realisatie
2020 Realisatie
2021 Realisatie
Gebouwen -Vervanging -Onderhoud
24 68
6 10
0 7
282 139
489 166
593 184
0 11
0 15
0 14
Voertuigen -Vervanging -Onderhoud
Milieupark -Vervanging -Onderhoud
Voor elk van de drie categorieën is een financiële planning opgesteld. De vervanging vindt plaats na het verstrijken van de economische en/of technische levensduur. De in de tabel genoemde bedragen worden verwerkt in de begroting.
30
Jaarstukken 2021
2.4.
Financiering
2.4.a. Liquiditeitsrisico RD Maasland heeft in het treasury-statuut beleid geformuleerd ten aanzien van de beheersing van de risico’s van mogelijke wijzigingen in de liquiditeiten- en investeringsplanning.
2.4.b. Kredietrisico RD Maasland heeft in het treasury-statuut beleid geformuleerd ten aanzien van de beheersing van de risico’s op waardedaling van vorderingen ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door tegenpartij.
2.4.c. Renterisiconorm Met behulp van dit instrument wordt het risico van een rentewijziging bij herfinanciering beheerst. Herfinanciering moet gelijkmatig worden gespreid, zodanig dat in enig jaar over niet meer dan 20% van het begrotingstotaal een renteherziening plaatsvindt. Renterisico (x € 1.000) Toegest. Renterisico Renterisico Ruimte
2019 Realisatie 1.519 704 815
2020 Realisatie 1.637 742 895
2021 Realisatie 1.825 763 1.062
RD Maasland heeft voortdurend voldoende ruimte ten opzichte van de toegestane renterisiconorm.
2.4.d. Kasgeldlimiet Om de renterisico’s binnen de perken te houden is er een limiet gesteld aan de toelaatbare omvang van de netto vlottend schulden: max. 8,2% van het totaal van de begrote uitgaven. Kasgeldlimiet (x € 1.000) Toegest. kasgeld Netto vl schuld Ruimte
2019 Realisatie 296 -/- 1.736 2.032
2020 Realisatie 343 -/- 526 869
2021 Realisatie 374 -/- 1.624 1.998
RD Maasland heeft voortdurend voldoende ruimte ten opzichte van de toegestane Kasgeldlimiet.
31
Jaarstukken 2021
2.5.
Risicobeheersing
2.5.a. Reguliere Risico’s De meest voorkomende risico’s en te verwachten gebeurtenissen, alsmede de maatregelen om de effecten ervan te beheersen, zijn beschreven in paragraaf 2.1 en 2.4.
2.5.b. Niet-reguliere Risico’s Daarnaast zijn er risico’s waarvan de voorspelbaarheid niet groot is en/of de mogelijk nadelige gevolgen moeilijk zijn te kwantificeren. Te denken valt hierbij onder meer aan de uittreding van een gemeente, onderling conflicterend gemeentelijk beleid, nieuwe wet- en regelgeving, technologische ontwikkelingen op het gebied van afvalinzameling en -verwerking, rampen of calamiteiten, schommelingen in vergoedingen voor recyclebare grondstoffen, ICT-kwetsbaarheid, arbeidsmarktontwikkelingen, fiscale wijzigingen, misbruik en oneigenlijk gebruik. RD Maasland heeft in 2018 en 2019 een risico-inventarisatie-sessie opgesteld, waarmee deze risico’s zo goed mogelijk in kaart zijn gebracht. Daarbij is tevens vastgesteld welke maatregelen zijn te nemen om de gevolgen ervan zo beperkt mogelijk te doen zijn. Deze exercitie dient jaarlijks te worden herhaald. De meest majeure risico’s zijn momenteel: 2021: - Dienstenpakket Programma twee ( vegen en kolkenzuigen ) is relatief duur, uitbreiding noodzakelijk; - Extra (financiele) inspanningen benodigd om VANG-doelstellingen te halen; - Leeftijdsopbouw personeel; - Externe kostenstijgingen en inflatie; - Kwetsbaarheid (digitaal) archief; - De gehele financiële afwikkeling van het verpakkingengebeuren vanaf 2019;